TevijjasuttaТевиджа Сутта
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me sutaṁ → evammesutaṁ (bjt) | evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)Так мной услышано.
ekaṁ samayaṁ bhagavā kosalesu cārikaṁ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ pañcamattehi bhikkhusatehi yena manasākaṭaṁ nāma kosalānaṁ brāhmaṇagāmo tadavasari.
manasākaṭaṁ nāma → manasākatannāma (sya-all) | cārikaṁ caramāno → cārikañcaramāno (th) | bhikkhusaṅghena → bhikkhusaṁghena (ms2005) | bhikkhusaṅghena → bhikkhu-saṁghena (pts) | pañcamattehi bhikkhusatehi → pañca-mattehi bhikkhu-satehi (pts) | brāhmaṇagāmo tadavasari → brāhmaṇa-gāmo tad avasari (pts)Однажды Благостный, двигаясь по Косале с большой толпой монахов, пятью сотнями монахов, прибыл в брахманское селение в Косале, по имени Манасаката.
Tatra sudaṁ bhagavā manasākaṭe viharati uttarena manasākaṭassa aciravatiyā nadiyā tīre ambavane.
manasākaṭe → manasākate (sya-all) | manasākaṭassa → manasākatassa (sya-all) | nadiyā → SS nadī here, but Scmt nadiyā in 7. (pts note) | ambavane → amba-vane (pts)И там в Манасакате Благостный остановился в манговой роще у реки Ачиравати к северу от Манасакаты.
Tena kho pana samayena sambahulā abhiññātā abhiññātā brāhmaṇamahāsālā manasākaṭe paṭivasanti, seyyathidaṁ—
manasākaṭe → manasākate (sya-all); manasākāṭe (pts) | seyyathidaṁ caṅkī → seyyathīdaṁ vaṅkī (sya-all) | brāhmaṇamahāsālā manasākaṭe → brāhmaṇa-mahāsālā manasākāṭe (pts)2. И в это самое время множество весьма знатных, богатых брахманов обитали в Манасакате, а именно:
caṅkī brāhmaṇo tārukkho brāhmaṇo pokkharasāti brāhmaṇo jāṇusoṇi brāhmaṇo todeyyo brāhmaṇo aññe ca abhiññātā abhiññātā brāhmaṇamahāsālā.
pokkharasāti → pokkharasātī (bj) | jāṇusoṇi → jāṇussoṇī (bj); jāṇusoni (sya-all) | todeyyo brāhmaṇo → todeyyabrāhmaṇo (sya-all, pts) | Caṅkī → Sd Caṅki. (pts note) | Jāṇussoṇi → Scd Jānussoni; Sm Jānussoṇi; Bm Jāṇusoni; Bp Jaṇuyoni (but Bk Jānusoṇi at A. iv. 184). (pts note) | caṅkī → vaṅkī (th)брахман Чанки, брахман Таруккха, брахман Поккхарасади, брахман Джануссони, брахман Тодейя и другие весьма знатные, богатые брахманы.
Atha kho vāseṭṭhabhāradvājānaṁ māṇavānaṁ jaṅghavihāraṁ anucaṅkamantānaṁ anuvicarantānaṁ maggāmagge kathā udapādi.
māṇavānaṁ jaṅghavihāraṁ → jaṅghāvihāraṁ (bj, pts) | Vāseṭṭha-Bhāradvājānaṁ → Bm adds māṇavānaṁ| (as in SṆ. p. 112); Bp -dvajānaṁ jaṅgha-. (pts note) | vāseṭṭhabhāradvājānaṁ māṇavānaṁ jaṅghavihāraṁ → vāseṭṭha-bhāradvājānaṁ jaṅghāvihāraṁ (bjt) | atha kho → athakho (th) | vāseṭṭhabhāradvājānaṁ māṇavānaṁ jaṅghavihāraṁ → vāseṭṭha-bhāradvājānaṁ jaṅghā-vihāraṁ (pts)И вот между Васеттхой и Бхарадваджей, совершавшими прогулку и пребывавшими в размышлении, возникла беседа о правильном пути и ложном пути.
Atha kho vāseṭṭho māṇavo evamāha:
atha kho → (sya-all, pts) | evamāha → evam āha (pts)Юный Васеттха сказал так:
“ayameva ujumaggo, ayamañjasāyano niyyāniko niyyāti takkarassa brahmasahabyatāya, yvāyaṁ akkhāto brāhmaṇena pokkharasātinā”ti.
niyyāniko → niyyāṇiko (bj) | brahmasahabyatāya yvāyaṁ → brahmasahavyatāya svāyaṁ (pts) | pokkharasātināti bhāradvājopi → pokkharasātinā ti bhāradvājo (pts) | ayameva ujumaggo ayamañjasāyano → ayam eva uju-maggo ayaṁ añjasāyano (pts)“Тот путь прям, та дорога направлена к избавлению и выводит следующего по ней к соединению с Брахмой, которые проповедует брахман Поккхарасади”.
Bhāradvājopi māṇavo evamāha:
bhāradvājopi → bhāradvājo (bjt, pts) | evamāha → evam āha (pts)Юный Бхарадваджа сказал так:
“ayameva ujumaggo, ayamañjasāyano niyyāniko, niyyāti takkarassa brahmasahabyatāya, yvāyaṁ akkhāto brāhmaṇena tārukkhenā”ti.
niyyāniko → niyyāṇiko (bj) | brahmasahabyatāya yvāyaṁ → brahmasahavyatāya svāyaṁ (pts) | ayameva ujumaggo ayamañjasāyano → ayam eva uju-maggo ayaṁ añjasāyano (pts)“Тот путь прям, та дорога направлена к избавлению и выводит следующего по ней к соединению с Брахмой, которые проповедует брахман Таруккха”.
Neva kho asakkhi vāseṭṭho māṇavo bhāradvājaṁ māṇavaṁ saññāpetuṁ, na pana asakkhi bhāradvājo māṇavo vāseṭṭhaṁ māṇavaṁ saññāpetuṁ.
kho asakkhi → khvāsakkhi (bj) | pana asakkhi → panāsakkhi (bj) | māṇavo → māṇavopi (cck) | khvāsakkhi → neva kho asakkhi (bj: kesuci potthakesu, sīhalakkharamudditaṭṭhakathāya ca)И вот ни юный Васеттха не мог убедить юного Бхарадваджу, ни юный Бха-раваджа не мог убедить юного Васеттху.
Atha kho vāseṭṭho māṇavo bhāradvājaṁ māṇavaṁ āmantesi:
atha kho → athakho (th)И тогда юный Васеттха обратился к юному Бхарадвадже:
“ayaṁ kho, bhāradvāja, samaṇo gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito manasākaṭe viharati uttarena manasākaṭassa aciravatiyā nadiyā tīre ambavane.
kho → kho pana (sya-all) | manasākaṭe → manasākate (sya-all) | manasākaṭassa → manasākatassa (sya-all) | sakyaputto sakyakulā → sakya-putto sakya-kulā (pts) | ambavane → amba-vane (pts)“Бхарадваджа! Этот отшельник Готама, сын сакьев, из племени сакьев, странствуя, остановился в Манасакате, в манговой роще у реки Ачиравати, к северу от Манасакаты.
Taṁ kho pana bhavantaṁ gotamaṁ evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato:
evaṁ kalyāṇo → evaṁkalyāṇo (th) | kittisaddo → kitti-saddo (pts)И вот о нем, уважаемом Готаме, идёт такая добрая слава:
‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā’ti.
itipi → iti pi (pts) | sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno → sammā-sambuddho vijjā-caraṇa-sampanno (pts) | lokavidū → loka-vidū (pts) | purisadammasārathi → purisadamma-sārathi (pts) | devamanussānaṁ → deva-manussānaṁ (pts) | bhagavāti → bhagavā ti (pts)„Он — Благостный, архат, всецело пробуждённый, наделённый знанием и добродетелью, Счастливый, знаток мира, несравненный вожатый людей, нуждающихся в узде, учитель богов и людей, Будда, Благостный“.
Āyāma, bho bhāradvāja, yena samaṇo gotamo tenupasaṅkamissāma; upasaṅkamitvā etamatthaṁ samaṇaṁ gotamaṁ pucchissāma.
bho → (sya-all) | tenupasaṅkamissāma → ten upasaṁkāmissāma (pts) | tenupasaṅkamissāma upasaṅkamitvā etamatthaṁ → ten upasaṁkāmissāma upasaṁkamitvā etam atthaṁ (pts)Пойдём же, господин Бхарадваджа, приблизимся к отшельнику Готаме и, приблизившись, спросим отшельника Готаму об этом деле.
Yathā no samaṇo gotamo byākarissati, tathā naṁ dhāressāmā”ti.
byākarissati → vyākarissati (pts)Как отшельник Готама ответит нам, так мы и будем считать”.
“Evaṁ, bho”ti kho bhāradvājo māṇavo vāseṭṭhassa māṇavassa paccassosi.
evaṁ bhoti → evambhoti (bjt) | bhoti → bho ti (pts)“Хорошо, господин”, — согласился юный Бхарадваджа с юным Васеттхой.
1. Maggāmaggakathā1. Беседа о правильном и ложном пути
Atha kho vāseṭṭhabhāradvājā māṇavā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodiṁsu.
Vāseṭṭha-Bhāradvājā → Bm Bhāradvāja- (as BB in SṆ.). (pts note) | atha kho → athakho (th) | tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā → ten upasaṁkamiṁsu upasaṁkamitvā (pts)И вот юные Васеттха и Бхарадваджа приблизились к Благостному. Приблизившись, они обменялись с Благостным дружескими, дружелюбными словами
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinno kho vāseṭṭho māṇavo bhagavantaṁ etadavoca:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, pts) | nisīdiṁsu → nisidiṁsu (pts) | sārāṇīyaṁ → Bm sāraṇiyaṁ. (pts note) | etadavoca → etad avoca (pts)и почтительным приветствием и сели в стороне. И, сидя в стороне, юный Васеттха так сказал Благостному:
“idha, bho gotama, amhākaṁ jaṅghavihāraṁ anucaṅkamantānaṁ anuvicarantānaṁ maggāmagge kathā udapādi.
jaṅghavihāraṁ → jaṅghāvihāraṁ (bj, pts) | jaṅghavihāraṁ → jaṅghā-vihāraṁ (pts)“Вот, господин Готама, у нас, совершавших прогулку и пребывавших в размышлении, возникла беседа о правильном пути и ложном пути.
Ahaṁ evaṁ vadāmi:Я говорю так:
‘ayameva ujumaggo, ayamañjasāyano niyyāniko niyyāti takkarassa brahmasahabyatāya, yvāyaṁ akkhāto brāhmaṇena pokkharasātinā’ti.
niyyāniko → niyyāṇiko (bj) | brahmasahabyatāya yvāyaṁ → brahmasahavyatāya svāyaṁ (pts) | ayameva ujumaggo ayamañjasāyano → ayam eva uju-maggo ayam añjasāyano (pts) | brahmasahabyatāya yvāyaṁ → brahma-sahavyatāya svāyaṁ (pts) | pokkharasātināti → pokkharasātinā ti (pts)„Тот путь прям, та дорога направлена к избавлению и выводит следующего по ней к соединению с Брахмой, которые проповедует брахман Поккхарасади“.
Bhāradvājo māṇavo evamāha:
evamāha → evam āha (pts)Юный Бхарадваджа сказал так:
‘ayameva ujumaggo ayamañjasāyano niyyāniko niyyāti takkarassa brahmasahabyatāya, yvāyaṁ akkhāto brāhmaṇena tārukkhenā’ti.
niyyāniko → niyyāṇiko (bj) | brahmasahabyatāya yvāyaṁ → brahmasahavyatāya svāyaṁ (pts) | ayameva ujumaggo ayamañjasāyano → ayam eva uju-maggo ayam añjasāyano (pts) | brahmasahabyatāya yvāyaṁ → brahma-sahavyatāya svāyaṁ (pts)„Тот путь прям, та дорога направлена к избавлению и выводит следующего по ней к соединению с Брахмой, которые проповедует брахман Таруккха“.
Ettha, bho gotama, attheva viggaho, atthi vivādo, atthi nānāvādo”ti.
attheva → atth eva (pts) | nānāvādoti → nānāvādo ti (pts)Тут, господин Готама, и возникло пререкание, возник спор, возникло разногласие”.
“Iti kira, vāseṭṭha, tvaṁ evaṁ vadesi:“Итак, Васеттха, ты говоришь так:
‘ayameva ujumaggo, ayamañjasāyano niyyāniko niyyāti takkarassa brahmasahabyatāya, yvāyaṁ akkhāto brāhmaṇena pokkharasātinā’ti.
niyyāniko → niyyāṇiko (bj) | brahmasahabyatāya yvāyaṁ → brahmasahavyatāya svāyaṁ (pts) | ayameva ujumaggo ayamañjasāyano → ayam eva uju-maggo ayam añjasāyano (pts) | brahmasahabyatāya yvāyaṁ → brahma-sahavyatāya svāyaṁ (pts) | pokkharasātināti → pokkharasātinā ti (pts)„Тот путь прям, та дорога направлена к избавлению и выводит следующего по ней к соединению с Брахмой, которые проповедует брахман Поккхарасади“.
Bhāradvājo māṇavo evamāha:
evamāha → evam āha (pts)А юный Бхарадваджа сказал так:
‘ayameva ujumaggo ayamañjasāyano niyyāniko niyyāti takkarassa brahmasahabyatāya, yvāyaṁ akkhāto brāhmaṇena tārukkhenā’ti.
niyyāniko → niyyāṇiko (bj) | brahmasahabyatāya yvāyaṁ → brahmasahavyatāya svāyaṁ (pts) | ayameva ujumaggo ayamañjasāyano → ayam eva uju-maggo ayam añjasāyano (pts) | brahmasahabyatāya yvāyaṁ → brahma-sahavyatāya svāyaṁ (pts)„Тот путь прям, та дорога направлена к избавлению и выводит следующего по ней к соединению с Брахмой, которые проповедует брахман Таруккха“.
Atha kismiṁ pana vo, vāseṭṭha, viggaho, kismiṁ vivādo, kismiṁ nānāvādo”ti?
vāseṭṭha → vāseṭṭhā (bj) | nānāvādoti → nānāvādo ti (bjt) | nānāvādoti → nānā-vādo ti (pts)В чем же у вас, Васеттха, пререкание, в чем спор, в чем разногласие?”
“Maggāmagge, bho gotama.“В [суждении] о правильном пути и ложном пути, господин Готама.
Kiñcāpi, bho gotama, brāhmaṇā nānāmagge paññāpenti, addhariyā brāhmaṇā tittiriyā brāhmaṇā chandokā brāhmaṇā bavhārijjhā brāhmaṇā, atha kho sabbāni tāni niyyānikā niyyanti takkarassa brahmasahabyatāya.
bavhārijjhā → bavhiricā (bj); bavharidhā (sya-all); chandāvā brāhmaṇā brāhmacariyā (pts) | niyyānikā → niyyāṇikāni (bj); niyyānikāni (sya-all, pts) | paññāpenti → paññapenti (cck) | bavhiricā → bavharijā, bavharijjha, bhavyārijjhā, bavhariyā (bj: kesuci); brahmacariyā (bj: PTS) | Chandāvā → St Bm omit Chandāvā Brāhmaṇā; and so Bm below. (pts note) | Brāhmacariyā → Bm Bhavyārijjhā twice; Bp Bavhadija and Cavhadijā. (pts note) | brahmasahabyatāya → brahmasahavyatāya (bjt) | atha kho → athakho (th) | nānāmagge → nānā-magge (pts) | brahmasahabyatāya → brahma-sahavyatāya (pts)Ведь разные брахманы, господин Готама, — брахманы Аддхария, брахманы Титтирия, брахманы Чхандока, брахманы Чхандава, брахманы Брахмачария — учат различным путям, и вот являются ли все эти [пути] избавлением, и выводят ли следующего по ним к соединению с Брахмой?
Seyyathāpi, bho gotama, gāmassa vā nigamassa vā avidūre bahūni cepi nānāmaggāni bhavanti, atha kho sabbāni tāni gāmasamosaraṇāni bhavanti;
atha kho → athakho (th) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | cepi nānāmaggāni → ce pi nānā-maggāni (pts) | gāmasamosaraṇāni → gāma-samosaraṇāni (pts)Это, господин Готама, как недалеко от селения или торгового посёлка бывает много различных путей, и все они встречаются вместе в селении,
evameva kho, bho gotama, kiñcāpi brāhmaṇā nānāmagge paññāpenti, addhariyā brāhmaṇā tittiriyā brāhmaṇā chandokā brāhmaṇā bavhārijjhā brāhmaṇā, atha kho sabbāni tāni niyyānikā niyyanti takkarassa brahmasahabyatāyā”ti.
bavhārijjhā → bavhiricā (bj); bavharidhā (sya-all); chandāvā brāhmaṇā brahmacariyā (pts) | niyyānikā → niyyāṇikāni (bj); niyyānikāni (sya-all, pts) | paññāpenti → paññapenti (cck, sya-all) | brahmasahabyatāyāti → brahmasahavyatāyāti (bjt) | atha kho → athakho (th) | evameva → evam eva (pts) | nānāmagge → nānā-magge (pts) | brahmasahabyatāyāti → brahma-sahavyatāyāti (pts)точно так же, господин Готама, и разные брахманы — брахманы Аддхария, брахманы Титтирия, брахманы Чхандока, брахманы Чхандава, брахманы Брахмачария — учат различным путям, и вот являются ли все эти [пути] избавлением, и выводят ли следующего по ним к соединению с Брахмой?”
2. Vāseṭṭhamāṇavānuyoga2. Размышление юного Васеттхи
“Niyyantīti, vāseṭṭha vadesi”?
vadesi → For this section Bm has Niyyantīti Vāseṭṭha vadesi? Bho Gotama vadāmi niyyantīti. Vāseṭṭha vadesi niyyantīti? Bho Gotama vadāmi niyyantīti. Vāseṭṭha vadesi niyyantīti? Bho Gotama vadāmi niyyantīti. and SS only repeat twice (not thrice). (pts note)“Ты говоришь: „выводят ли?“, Васеттха?”
“Niyyantīti, bho gotama, vadāmi”.“Я говорю „выводят ли?“, господин Готама”
“Niyyantīti, vāseṭṭha, vadesi”?
vadesi → Sm vadāmi. (pts note)“Ты говоришь: „выводят ли?“, Васеттха?”
“Niyyantīti, bho gotama, vadāmi”.“Я говорю „выводят ли?“, господин Готама”.
“Niyyantīti, vāseṭṭha, vadesi”?
vāseṭṭha → vaseṭṭha (pts)“Ты говоришь: „выводят ли?“, Васеттха?”
“Niyyantīti, bho gotama, vadāmi”.
vadāmi → vadāmīti (sya-all)“Я говорю „выводят ли?“ , господин Готама”.
“Kiṁ pana, vāseṭṭha, atthi koci tevijjānaṁ brāhmaṇānaṁ ekabrāhmaṇopi, yena brahmā sakkhidiṭṭho”ti?
sakkhidiṭṭhoti → sakkhi diṭṭho ti (bjt) | sakkhidiṭṭhoti → sakkhi diṭṭhoti (th) | kiṁ → kim (pts) | ekabrāhmaṇopi → eka-brāhmaṇo pi (pts) | sakkhidiṭṭhoti → sakkhi-diṭṭho ti (pts)“Как же, Васеттха? Есть ли среди брахманов, сведущих в трёх ведах, какой-нибудь один, который бы воочию видел Брахму?”
“No hidaṁ, bho gotama”.
hidaṁ → h idaṁ (pts)“Конечно нет, господин Готама”.
“Kiṁ pana, vāseṭṭha, atthi koci tevijjānaṁ brāhmaṇānaṁ ekācariyopi, yena brahmā sakkhidiṭṭho”ti?
ekācariyopi → ekācariyapācariyo pi (pts) | sakkhidiṭṭhoti → sakkhi diṭṭho ti (bjt) | sakkhidiṭṭhoti → sakkhi diṭṭhoti (th) | kiṁ → kim (pts) | ekācariyopi → ekācariyo pi (pts) | sakkhidiṭṭhoti → sakkhi-diṭṭho ti (pts)“Как же, Васеттха? Есть ли у брахманов, сведущих в трёх ведах, какой-нибудь один наставник, который бы воочию видел Брахму?”
“No hidaṁ, bho gotama”.
hidaṁ → h idaṁ (pts)“Конечно нет, господин Готама”.
“Kiṁ pana, vāseṭṭha, atthi koci tevijjānaṁ brāhmaṇānaṁ ekācariyapācariyopi, yena brahmā sakkhidiṭṭho”ti?
ekācariyapācariyopi → ācariyapācariyopi (sya-all) | sakkhidiṭṭhoti → sakkhidiṭṭho ti (bjt) | sakkhidiṭṭhoti → sakkhi diṭṭhoti (th) | ekācariyapācariyopi → ekācariya-pācariyo pi (pts) | sakkhidiṭṭhoti → sakkhi-diṭṭho ti (pts)“Как же, Васеттха? Есть ли у брахманов, сведущих в трёх ведах, какой-нибудь один наставник наставников, который бы воочию видел Брахму?”
“No hidaṁ, bho gotama”.
hidaṁ → h idaṁ (pts)“Конечно нет, господин Готама”.
“Kiṁ pana, vāseṭṭha, atthi koci tevijjānaṁ brāhmaṇānaṁ yāva sattamā ācariyāmahayugā yena brahmā sakkhidiṭṭho”ti?
ācariyāmahayugā → ācariyamahayugā (bj) | sattamā ācariyāmahayugā → sattamācariyamahayugā (sya-all) | ācariyāmahayugā → sattamācariyamahayugā (cck: syā.) | ācariya-mahāyugā → Bm ācariyā- (twice). (pts note) | sakkhidiṭṭhoti → sakkhi diṭṭho ti (bjt) | sakkhidiṭṭhoti → sakkhi diṭṭhoti (th) | kiṁ → kim (pts) | sakkhidiṭṭhoti → sakkhidiṭṭho ti (pts)“Как же, Васеттха? Есть ли у брахманов, сведущих в трёх ведах, кто-нибудь, вплоть до седьмого поколения наставников, который бы воочию видел Брахму?”
“No hidaṁ, bho gotama”.
hidaṁ → h idaṁ (pts)“Конечно нет, господин Готама”.
“Kiṁ pana, vāseṭṭha, yepi tevijjānaṁ brāhmaṇānaṁ pubbakā isayo mantānaṁ kattāro mantānaṁ pavattāro, yesamidaṁ etarahi tevijjā brāhmaṇā porāṇaṁ mantapadaṁ gītaṁ pavuttaṁ samihitaṁ, tadanugāyanti, tadanubhāsanti, bhāsitamanubhāsanti, vācitamanuvācenti, seyyathidaṁ—aṭṭhako vāmako vāmadevo vessāmitto yamataggi aṅgīraso bhāradvājo vāseṭṭho kassapo bhagu.
samihitaṁ → samūhitaṁ (bj); samīhitaṁ (sya-all) | aṭṭhako → aṭṭako (bj) | yepi → atthi ye te (sya-all) | porāṇaṁ → purāṇaṁ (sya-all) | yamataggi aṅgīraso → yamataggī aṅgiraso (sya-all) | samihitaṁ → samīhitaṁ (cck: syā.) | samihitaṁ → Smt samīhitaṁ (twice here, and in 18, 20). (pts note) | Aṭṭhako → Bm Athako (and below). (pts note) | Yamataggi → In 18,20 Sm has -aggī and Aṅgīraso. (pts note) | Bhagu → See the note to ‘Vinaya Texts,'; ii. 130 for all these names. (pts note) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th) | kiṁ → kim (pts) | yepi → ye pi (pts) | yesamidaṁ → yesam idaṁ (pts) | tadanugāyanti tadanubhāsanti bhāsitamanubhāsanti vācitamanuvācenti seyyathidaṁ → tad anugāyanti tad anubhāsanti bhāsitam anubhāsanti vācitam anuvācenti seyyathīdaṁ (pts)“Как же, Васеттха? Те мудрецы древности, которые были из брахманов, сведущих в трёх ведах, а именно: Аттхака, Вамака, Вамадева, Вессамитта, Яматагги, Ангираса, Бхарадваджа, Васеттха, Кассапа, Бхагу, что составили священные тексты, передали священные тексты — древние священные тексты, слова которых пропетые, переданные, собранные вместе, брахманы, сведущие в трёх ведах, теперь продолжают петь и продолжают произносить, продолжая произносить [некогда] произнесённое, продолжая изрекать изречённое, —
Tepi evamāhaṁsu:
+ → naṁ (th) | tepi evamāhaṁsu → te pi evam āhaṁsu (pts)говорили ли они так:
‘mayametaṁ jānāma, mayametaṁ passāma, yattha vā brahmā, yena vā brahmā, yahiṁ vā brahmā’”ti?
mayametaṁ → mayam etaṁ (pts) | mayametaṁ → mayaṁ etaṁ (pts) | brahmāti → brahmā ti (pts)„Мы знаем, мы видим, откуда Брахма, и где Брахма, и куда [направляется] Брахма?“”
“No hidaṁ, bho gotama”.
hidaṁ → h idaṁ (pts)“Конечно нет, господин Готама”.
“Iti kira, vāseṭṭha, natthi koci tevijjānaṁ brāhmaṇānaṁ ekabrāhmaṇopi, yena brahmā sakkhidiṭṭho.
sakkhidiṭṭho → sakkhi diṭṭho (bjt) | sakkhidiṭṭho → sakkhi diṭṭhoti no hidaṁ bho gotama kiṁ pana vāseṭṭha (th) | natthi → n atthi (pts) | ekabrāhmaṇopi → eka-brāhmaṇo pi (pts) | sakkhidiṭṭho → sakkhi-diṭṭho (pts)“Итак, Васеттха, нет среди брахманов, сведущих в трёх ведах, какого-нибудь одного, который бы воочию видел Брахму;
Natthi koci tevijjānaṁ brāhmaṇānaṁ ekācariyopi, yena brahmā sakkhidiṭṭho.
sakkhidiṭṭho → sakkhi diṭṭhoti no hidaṁ bho gotama kiṁ pana vāseṭṭha (th) | natthi → n atthi (pts) | ekācariyopi → ekācariyo pi (pts) | sakkhidiṭṭho → sakkhi-diṭṭho (pts)нет у брахманов, сведущих в трёх ведах, какого-нибудь одного наставника, который бы воочию видел Брахму;
Natthi koci tevijjānaṁ brāhmaṇānaṁ ekācariyapācariyopi, yena brahmā sakkhidiṭṭho.
ekācariyapācariyopi → ācariyapācariyopi (sya-all) | sakkhidiṭṭho → sakkhi diṭṭhoti no hidaṁ bho gotama kiṁ pana vāseṭṭha (th) | natthi → n atthi (pts) | ekācariyapācariyopi → ekācariya-pācariyo pi (pts) | sakkhidiṭṭho → sakkhi-diṭṭho (pts)нет у брахманов, сведущих в трёх ведах, какого-нибудь одного наставника наставников, который бы воочию видел Брахму;
Natthi koci tevijjānaṁ brāhmaṇānaṁ yāva sattamā ācariyāmahayugā yena brahmā sakkhidiṭṭho.
ācariyāmahayugā → ācariyamahayugā (bj) | sattamā ācariyāmahayugā → sattamācariyamahayugā (sya-all) | sakkhidiṭṭho → sakkhi diṭṭho (bjt) | sakkhidiṭṭho → sakkhi diṭṭhoti no hidaṁ bho gotama kiṁ pana vāseṭṭha (th) | natthi → n atthi (pts) | ācariyāmahayugā → ācariyamahāyugā (pts) | sakkhidiṭṭho → sakkhi-diṭṭho (pts)нет у брахманов, сведущих в трёх ведах, кого-нибудь, вплоть до седьмого поколения наставников, который бы воочию видел Брахму.
Yepi kira tevijjānaṁ brāhmaṇānaṁ pubbakā isayo mantānaṁ kattāro mantānaṁ pavattāro, yesamidaṁ etarahi tevijjā brāhmaṇā porāṇaṁ mantapadaṁ gītaṁ pavuttaṁ samihitaṁ, tadanugāyanti, tadanubhāsanti, bhāsitamanubhāsanti, vācitamanuvācenti, seyyathidaṁ—aṭṭhako vāmako vāmadevo vessāmitto yamataggi aṅgīraso bhāradvājo vāseṭṭho kassapo bhagu, tepi na evamāhaṁsu:
samihitaṁ → samūhitaṁ (bj); samīhitaṁ (sya-all) | aṭṭhako → aṭṭako (bj) | yepi → yepi te (sya-all) | yamataggi aṅgīraso → yamataggī aṅgiṁraso (sya-all) | na → naṁ (sya-all) | aṅgīraso → aṅgiraso (pts) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th) | yepi → ye pi (pts) | yesamidaṁ → yesam idaṁ (pts) | tadanugāyanti tadanubhāsanti bhāsitamanubhāsanti vācitamanuvācenti seyyathidaṁ → tad anugāyanti tad anubhāsanti bhāsitaṁ anubhāsanti vācitam anuvācenti seyyathīdaṁ (pts) | tepi → te pi (pts) | evamāhaṁsu → evam āhaṁsu (pts)Итак, и те мудрецы древности, которые были из брахманов, сведущих в трёх ведах, а именно: Аттхака, Вамака, Вамадева, Вессамитта, Яматагги, Ангираса, Бхарадваджа, Васеттха, Кассапа, Бхагу, что составили священные тексты, передали священные тексты — древние священные тексты, слова которых пропетые, переданные, собранные вместе, брахманы, сведущие в трёх ведах, теперь продолжают петь и продолжают произносить, продолжая произносить [некогда] произнесённое, продолжая изрекать изречённое, — они не говорили так:
‘mayametaṁ jānāma, mayametaṁ passāma, yattha vā brahmā, yena vā brahmā, yahiṁ vā brahmā’ti.
yena vā brahmā → (bj) | brahmāti teva → brahmā ti te vata (pts) | mayametaṁ → mayam etaṁ (pts)„Мы знаем, мы видим, откуда Брахма, и где Брахма, и куда [направляется] Брахма“.
Teva tevijjā brāhmaṇā evamāhaṁsu:
teva → te vata (bj) | vata → Sc adds va; Bm va; Bp ca instead of vata (and so in 18, 19, etc.). (pts note) | teva → te va (th) | evamāhaṁsu → evam āhaṁsu (pts)Эти же сведущие в трёх ведах брахманы, поистине, говорят так:
‘yaṁ na jānāma, yaṁ na passāma, tassa sahabyatāya maggaṁ desema.
yaṁ → yaṁ mayaṁ (bj); mayaṁ (sya-all) | sahabyatāya → sahavyatāya (bjt, pts)„Мы проповедуем путь к соединению с тем, кого не знаем и не видим;
Ayameva ujumaggo ayamañjasāyano niyyāniko, niyyāti takkarassa brahmasahabyatāyā’ti.
niyyāniko → niyyāṇiko (bj) | brahmasahabyatāyāti → brahmasahavyatāyāti (bjt) | ayameva ujumaggo ayamañjasāyano → ayam eva uju-maggo ayam añjasāyano (pts) | brahmasahabyatāyāti → brahma-sahavyatāyāti (pts)этот путь прям, эта дорога направлена к избавлению и выводит следующего по ней к соединению с Брахмой“.
Taṁ kiṁ maññasi, vāseṭṭha,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ → kim (pts)Как же ты думаешь об этом, Васеттха?
nanu evaṁ sante tevijjānaṁ brāhmaṇānaṁ appāṭihīrakataṁ bhāsitaṁ sampajjatī”ti?
appāṭihīrakataṁ → appāṭihirikataṁ (sya-all) | appāṭihīrakataṁ → See ix. 34. (pts note) | sampajjatīti → sampajjatī ti (bjt)Если так, то не оказываются ли слова брахманов, сведущих в трёх ведах, необоснованными?”
“Addhā kho, bho gotama, evaṁ sante tevijjānaṁ brāhmaṇānaṁ appāṭihīrakataṁ bhāsitaṁ sampajjatī”ti.
appāṭihīrakataṁ → appāṭihirikataṁ (sya-all) | Addhā → Scmt Atha. (pts note)“Несомненно, господин Готама, если так, то слова брахманов, сведущих в трёх ведах, оказываются необоснованными”.
“Sādhu, vāseṭṭha, te vata, vāseṭṭha, tevijjā brāhmaṇā yaṁ na jānanti, yaṁ na passanti, tassa sahabyatāya maggaṁ desessanti. ‘Ayameva ujumaggo, ayamañjasāyano niyyāniko, niyyāti takkarassa brahmasahabyatāyā’ti, netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
te vata, vāseṭṭha → teva vāseṭṭha (mr), etthantare pāṭho sya-all potthakesu natthi | niyyāniko → niyyāṇiko (bj) | vāseṭṭha te vata → (sya-all) | desessanti → desissanti (sya-all) | vata → teva (cck: ka.) | vata → Bm Sādhu Vāseṭṭha. Te va; Bp Sādhu vata Vāseṭṭha. (pts note) | desessanti → So SS; Bm desissanti (as in 20). (pts note) | sahabyatāya → sahavyatāya (bjt, pts) | brahmasahabyatāyāti → brahmasahavyatāyāti (bjt) | ayameva ujumaggo ayamañjasāyano → ayam eva uju-maggo ayam añjasāyano (pts) | brahmasahabyatāyāti netaṁ → brahma-sahavyatāyāti n etaṁ (pts)“Итак, Васеттха, эти брахманы, сведущие в трёх ведах, способны проповедовать путь к соединению с тем, чего не знают и не видят: „Этот путь прям, эта дорога направлена к избавлению и выводит следующего по ней к соединению с Брахмой“. А такого быть не может.
Seyyathāpi, vāseṭṭha, andhaveṇi paramparasaṁsattā purimopi na passati, majjhimopi na passati, pacchimopi na passati;
andhaveṇi paramparasaṁsattā → andhaveṇiparamparaṁ saṁsattā (bj); andhaveṇīparaṁparasaṁsattā (sya-all) | passati majjhimopi → jānāsi (pts) | andha-veṇi → Sd venu; Bp paveṇi. (pts note) | saṁsattā → Scdt paramparāyaṁ sattā; Bm paramparasaṁsattā; Bp paramparaṁ saṁsattā. (pts note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | andhaveṇi paramparasaṁsattā purimopi → andha-veṇi paramparā saṁsattā purimo pi (pts) | majjhimopi → majjhimo pi (pts) | pacchimopi → pacchimo pi (pts)Это, Васеттха, как в веренице слепых, держащихся друг за друга, ни первый не видит, ни средний не видит,
evameva kho, vāseṭṭha, andhaveṇūpamaṁ maññe tevijjānaṁ brāhmaṇānaṁ bhāsitaṁ, purimopi na passati, majjhimopi na passati, pacchimopi na passati.
yeva → Bm venūpamaṁ maññe; Bp andha-pa veṇūpamaṁ maññe. (pts note) | evameva → evam eva (pts) | andhaveṇūpamaṁ maññe → andha-veṇūpamaṁ yeva (pts) | bhāsitaṁ purimopi → bhāsitam purimo pi (pts) | majjhimopi → majjhimo pi (pts) | pacchimopi → pacchimo pi (pts)ни последний не видит, точно так же, Васеттха, и в словах брахманов, сведущих в трёх ведах, как в веренице слепых, ни первый не видит, ни средний не видит, ни последний не видит.
Tesamidaṁ tevijjānaṁ brāhmaṇānaṁ bhāsitaṁ hassakaññeva sampajjati, nāmakaññeva sampajjati, rittakaññeva sampajjati, tucchakaññeva sampajjati.
hassakaññeva → hassakaṁyeva (th) | nāmakaññeva → nāmakaṁyeva (th) | rittakaññeva → rittakaṁyeva (th) | tucchakaññeva → tucchakaṁyeva (th) | tesamidaṁ → tesaṁ idaṁ (pts) | hassakaññeva → hassakaṁ yeva (pts) | nāmakaññeva → nāmakaṁ yeva (pts) | rittakaññeva → rittakaṁ yeva (pts) | tucchakaññeva → tucchakaṁ yeva (pts)И слова этих брахманов, сведущих в трёх ведах, оказываются смешными, оказываются болтовнёй, оказываются тщетными, оказываются пустыми.
Taṁ kiṁ maññasi, vāseṭṭha,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ → kim (pts)Как же ты думаешь об этом, Васеттха?
passanti tevijjā brāhmaṇā candimasūriye, aññe cāpi bahujanā, yato ca candimasūriyā uggacchanti, yattha ca ogacchanti, āyācanti thomayanti pañjalikā namassamānā anuparivattantī”ti?
candimasūriye → candimasuriye (sya-all) | cāpi bahujanā → vāpi bahū janā (sya-all) | candimasūriyā → candimasuriyā (sya-all) | bahujano → BB sūriye añe cāpi bahujanā (four times). (pts note) | ogacchanti → Bm oggacchanti (four times). (pts note) | anuparivattantīti → anuparivattantī ti (bjt) | candimasūriye aññe cāpi bahujanā → candima-suriye añño vā pi bahujano (pts) | candimasūriyā → candima-suriyā (pts)Видят ли брахманы, сведущие в трёх ведах, луну и солнце, как и многие другие люди; молятся ли они и возносят ли хвалы, повернувшись с почтительно сложенными и протянутыми ладонями туда, откуда восходят и где заходят луна и солнце?”
“Evaṁ, bho gotama, passanti tevijjā brāhmaṇā candimasūriye, aññe cāpi bahujanā, yato ca candimasūriyā uggacchanti, yattha ca ogacchanti, āyācanti thomayanti pañjalikā namassamānā anuparivattantī”ti.
candimasūriye → candimasuriye (sya-all) | cāpi bahujanā → vāpi bahū janā (sya-all) | candimasūriyā → candimasuriyā (sya-all) | candimasūriye aññe cāpi bahujanā → candima-suriye añño vā pi bahujano (pts)“Да, господин Готама. Брахманы, сведущие в трёх ведах, как и многие другие люди, видят луну и солнце; они молятся и возносят хвалы, повернувшись с почтительно сложенными и протянутыми ладонями туда, откуда восходят и где заходят луна и солнце”.
“Taṁ kiṁ maññasi, vāseṭṭha,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ → kim (pts)“Как же ты думаешь об этом, Васеттха?
yaṁ passanti tevijjā brāhmaṇā candimasūriye, aññe cāpi bahujanā, yato ca candimasūriyā uggacchanti, yattha ca ogacchanti, āyācanti thomayanti pañjalikā namassamānā anuparivattanti, pahonti tevijjā brāhmaṇā candimasūriyānaṁ sahabyatāya maggaṁ desetuṁ:
candimasūriye → candimasuriye (bj, sya-all) | candimasūriyā → candimasuriyā (bj, sya-all) | candimasūriyānaṁ sahabyatāya → candimasuriyānaṁ sahavyatāya (bj) | cāpi bahujanā → vāpi bahū janā (sya-all) | anuparivattanti → anuparivattantīti tesampi (sya-all) | candimasūriyānaṁ → candimasuriyānaṁ (sya-all) | Yam → Sdmt Bm sampassanti; Sc samphassanti; Bp Sum. yam. (pts note) | pahonti → Sd Bm add tevijjā brāhmanā. (pts note) | candimasūriye aññe cāpi bahujanā → candima-suriye añño vā pi bahujano (pts) | ca candimasūriyā → candima-suriyā (pts) | tevijjā brāhmaṇā candimasūriyānaṁ sahabyatāya → candima-suriyānaṁ sahavyatāya (pts)Брахманы, сведущие в трёх ведах, как и многие другие люди, видят луну и солнце, молятся и возносят хвалы, повернувшись с почтительно сложенными и протянутыми ладонями туда, откуда восходят и где заходят луна и солнце, — могут ли они проповедовать путь к соединению с луной и солнцем:
‘ayameva ujumaggo, ayamañjasāyano niyyāniko, niyyāti takkarassa candimasūriyānaṁ sahabyatāyā’”ti?
niyyāniko → niyyāṇiko (bj) | candimasūriyānaṁ sahabyatāyāti → candimasuriyānaṁ sahavyatāyāti (bj) | candimasūriyānaṁ → candimasuriyānaṁ (sya-all) | candimasūriyānaṁ sahabyatāyāti → candimasuriyānaṁ sahavyatāyā ti (bjt) | ayameva ujumaggo ayamañjasāyano → ayam eva uju-maggo ayam añjasāyano (pts) | candimasūriyānaṁ sahabyatāyāti → candima-suriyānaṁ sahavyatāyāti (pts)„Этот путь прям, эта дорога направлена к избавлению и выводит следующего по ней к соединению с луной и солнцем“?”
“No hidaṁ, bho gotama”.
hidaṁ → h idaṁ (pts)“Конечно нет, господин Готама”.
“Iti kira, vāseṭṭha, yaṁ passanti tevijjā brāhmaṇā candimasūriye, aññe cāpi bahujanā, yato ca candimasūriyā uggacchanti, yattha ca ogacchanti, āyācanti thomayanti pañjalikā namassamānā anuparivattanti, tesampi nappahonti candimasūriyānaṁ sahabyatāya maggaṁ desetuṁ:
tesampi → tepi (bj) | candimasūriyānaṁ sahabyatāya → candimasuriyānaṁ sahavyatāya (bj) | candimasūriye → candimasuriye (sya-all) | cāpi bahujanā → vāpi bahū janā (sya-all) | candimasūriyā → candimasuriyā (sya-all) | nappahonti candimasūriyānaṁ → na pahonti candimasuriyānaṁ (sya-all) | candimasūriye aññe cāpi bahujanā → candima-suriye añño vā pi bahujano (pts) | tesampi nappahonti candimasūriyānaṁ sahabyatāya → tesam pi na ppahonti candima-suriyānaṁ sahavyatāya (pts)“Итак, Васеттха, брахманы, сведущие в трёх ведах, как и многие другие люди, видят луну и солнце, молятся и возносят хвалы, повернувшись с почтительно сложенными и протянутыми ладонями туда, откуда восходят и где заходят луна и солнце, — они не могут проповедовать путь к соединению с луной и солнцем:
‘ayameva ujumaggo, ayamañjasāyano niyyāniko, niyyāti takkarassa candimasūriyānaṁ sahabyatāyā’ti.
niyyāniko → niyyāṇiko (bj) | candimasūriyānaṁ sahabyatāyāti iti → candimasuriyānaṁ sahavyatāyāti kiṁ (bj) | candimasūriyānaṁ → candimasuriyānaṁ (sya-all) | ayameva ujumaggo ayamañjasāyano → ayam eva uju-maggo ayam añjasāyano (pts) | candimasūriyānaṁ sahabyatāyāti → candima-suriyānaṁ sahavyatāyāti (pts)„Этот путь прям, эта дорога направлена к избавлению и выводит следующего по ней к соединению с луной и солнцем“.
Iti pana na kira tevijjehi brāhmaṇehi brahmā sakkhidiṭṭho.
pana → kiṁ pana (bj, sya-all, pts1ed) | iti → kiṁ (sya-all) | pana → kiṁ pana (cck: sī. syā. pī.) | na → St kiṁ hi pana; Scdm kiṁ pana; Bm iti pana na. (pts note) | sakkhidiṭṭho → sakkhi diṭṭho (bjt, th) | iti → kim (pts) | sakkhidiṭṭho → sakkhi-diṭṭho (pts)Итак, право же, и брахманы, сведущие в трёх ведах, не видели воочию Брахму;
Napi kira tevijjānaṁ brāhmaṇānaṁ ācariyehi brahmā sakkhidiṭṭho.
napi → na pi (bjt, pts) | sakkhidiṭṭho → sakkhi diṭṭho (bjt, th) | sakkhidiṭṭho → sakkhi-diṭṭho (pts)и наставники брахманов, сведущих в трёх ведах, не видели воочию Брахму;
Napi kira tevijjānaṁ brāhmaṇānaṁ ācariyapācariyehi brahmā sakkhidiṭṭho.
napi → na pi (bjt, pts) | sakkhidiṭṭho → sakkhi diṭṭho (th) | ācariyapācariyehi → ācariya-pācariyehi (pts) | sakkhidiṭṭho → sakkhi-diṭṭho (pts)и наставники наставников брахманов, сведущих в трёх ведах, не видели воочию Брахму;
Napi kira tevijjānaṁ brāhmaṇānaṁ yāva sattamā ācariyāmahayugehi brahmā sakkhidiṭṭho.
sattamā → sattamehi (?) | ācariyāmahayugehi → ācariyamahayugehi (bj) | sattamā ācariyāmahayugehi → sattamācariyamahayugehi (sya-all); sattamācariyamahāyugehi brāhmaṇehi (pts) | sattamā → sattamehi (cck: ?) | sattamācariyamahāyugehi → Bm sattamā ācariyā mahayugehi (and in 20, 22). (pts note) | napi → na pi (bjt, pts) | sakkhidiṭṭho → sakkhi diṭṭho (th) | sakkhidiṭṭho → sakkhi-diṭṭho (pts)и вплоть до седьмого поколения, наставники брахманов, сведущих в трёх ведах, не видели воочию Брахму.
Yepi kira tevijjānaṁ brāhmaṇānaṁ pubbakā isayo mantānaṁ kattāro mantānaṁ pavattāro, yesamidaṁ etarahi tevijjā brāhmaṇā porāṇaṁ mantapadaṁ gītaṁ pavuttaṁ samihitaṁ, tadanugāyanti, tadanubhāsanti, bhāsitamanubhāsanti, vācitamanuvācenti, seyyathidaṁ—aṭṭhako vāmako vāmadevo vessāmitto yamataggi aṅgīraso bhāradvājo vāseṭṭho kassapo bhagu, tepi na evamāhaṁsu:
samihitaṁ → samūhitaṁ (bj); samīhitaṁ (sya-all) | aṭṭhako → aṭṭako (bj) | yamataggi aṅgīraso → yamataggī aṅgiṁraso (sya-all) | na → naṁ (sya-all) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th) | yepi → ye pi (pts) | yesamidaṁ → yesam idaṁ (pts) | mantapadaṁ → manta-padaṁ (pts) | tadanugāyanti tadanubhāsanti bhāsitamanubhāsanti vācitamanuvācenti seyyathidaṁ → tad anugāyanti tad anubhāsanti bhāsitam anubhāsanti vācitam anuvācenti seyyathīdaṁ (pts) | aṅgīraso → aṅgiraso (pts) | tepi → te pi (pts) | evamāhaṁsu → evam āhaṁsu (pts)Итак, и те мудрецы древности, которые были из брахманов, сведущих в трёх ведах, а именно: Аттхака, Вамака, Вамадева, Вессамитта, Яматагги, Ангираса, Бхарадваджа, Васеттха, Кассапа, Бхагу, что составили священные тексты, передали священные тексты — древние священные тексты, слова которых пропетые, переданные, собранные вместе, брахманы, сведущие в трёх ведах, теперь продолжают петь и продолжают произносить, продолжая произносить [некогда] произнесённое, продолжая изрекать изречённое, — они не говорили так:
‘mayametaṁ jānāma, mayametaṁ passāma, yattha vā brahmā, yena vā brahmā, yahiṁ vā brahmā’ti.
brahmāti teva → brahmā ti te vata (pts) | mayametaṁ → mayam etaṁ (pts) | vā brahmāti → va brahmā ti te (pts)„Мы знаем, мы видим, откуда Брахма, и где Брахма, и куда [направляется] Брахма“.
Teva tevijjā brāhmaṇā evamāhaṁsu:
teva → te vata (bj) | vata → Bm va. (pts note) | teva → te va (th) | evamāhaṁsu → evam āhaṁsu (pts)Эти же сведущие в трёх ведах брахманы, поистине, говорят так:
‘yaṁ na jānāma, yaṁ na passāma, tassa sahabyatāya maggaṁ desema—ayameva ujumaggo ayamañjasāyano niyyāniko niyyāti takkarassa brahmasahabyatāyā’ti.
niyyāniko → niyyāṇiko (bj) | sahabyatāya → sahavyatāya (bjt, pts) | brahmasahabyatāyāti → brahmasahavyatāyāti (bjt) | ayameva → ayam eva (pts) | ayamañjasāyano → ayam añjasāyano (pts) | brahmasahabyatāyāti → brahma-sahavyatāyāti (pts)„Мы проповедуем путь к соединению с тем, чего не знаем и не видим; этот путь прям, эта дорога направлена к избавлению и выводит следующего по ней к соединению с Брахмой“.
Taṁ kiṁ maññasi, vāseṭṭha,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ → kim (pts)Как же ты думаешь об этом, Васеттха?
nanu evaṁ sante tevijjānaṁ brāhmaṇānaṁ appāṭihīrakataṁ bhāsitaṁ sampajjatī”ti?
appāṭihīrakataṁ → appāṭihirikataṁ (sya-all) | sampajjatīti → sampajjatī ti (bjt)Если так, то не оказываются ли слова брахманов, сведущих в трёх ведах, необоснованными?”
“Addhā kho, bho gotama, evaṁ sante tevijjānaṁ brāhmaṇānaṁ appāṭihīrakataṁ bhāsitaṁ sampajjatī”ti.
appāṭihīrakataṁ → appāṭihirikataṁ (sya-all)“Несомненно, господин Готама, если так, то слова брахманов, сведущих в трёх ведах, оказываются необоснованными”.
“Sādhu, vāseṭṭha, te vata, vāseṭṭha, tevijjā brāhmaṇā yaṁ na jānanti, yaṁ na passanti, tassa sahabyatāya maggaṁ desessanti: ‘ayameva ujumaggo, ayamañjasāyano niyyāniko, niyyāti takkarassa brahmasahabyatāyā’ti, netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
niyyāniko → niyyāṇiko (bj) | vijjati → vijjatī ti (bj) | vata → ca (sya-all) | vāseṭṭha → vaseṭṭha (pts) | sahabyatāya → sahavyatāya (bjt, pts) | brahmasahabyatāyāti → brahmasahavyatāyāti (bjt) | ayameva ujumaggo ayamañjasāyano → ayam eva uju-maggo ayam añjasāyano (pts) | brahmasahabyatāyāti netaṁ → brahma-sahavyatāyāti n etaṁ (pts)“Хорошо, Васеттха. Итак, Васеттха, эти брахманы, сведущие в трёх ведах, способны проповедовать путь к соединению с тем, чего не знают и не видят: „Этот путь прям, эта дорога направлена к избавлению и выводит следующего по ней к соединению с Брахмой“. А такого быть не может.
2.1. Janapadakalyāṇīupamā2.1. Сравнение с прекраснейшей девушкой в стране
Seyyathāpi, vāseṭṭha, puriso evaṁ vadeyya:
seyyathāpi → seyyathā pi (pts)Ведь подобным же образом, Васеттха, мужчина мог бы сказать:
‘ahaṁ yā imasmiṁ janapade janapadakalyāṇī, taṁ icchāmi, taṁ kāmemī’ti.
Ahaṁ → Bm adds kho. (pts note) | janapadakalyāṇī → janapada-kalyāṇī (pts)„Я желаю, я люблю самую прекрасную женщину в этой стране“.
Tamenaṁ evaṁ vadeyyuṁ:
tamenaṁ → tam enaṁ (pts)Ему сказали бы на это:
‘ambho purisa, yaṁ tvaṁ janapadakalyāṇiṁ icchasi kāmesi, jānāsi taṁ janapadakalyāṇiṁ—
janapadakalyāṇiṁ → janapada-kalyāṇiṁ (pts)„Эй, мужчина, знаешь ли ты о той самой прекрасной женщине в стране, которую ты желаешь и любишь, кто эта самая прекрасная женщина в стране:
khattiyī vā brāhmaṇī vā vessī vā suddī vā’ti?
khattiyī → khattiyiṁ (sya-all) | brāhmaṇī → brāhmaṇiṁ (sya-all) | vessī → vessiṁ (sya-all) | suddī → suddiṁ (sya-all) | khattiyī → khattiyiṁ (bj: syā) | brāhmaṇī → brāhmaṇiṁ (bj: syā) | vessī → vessiṁ (bj: syā) | suddī → suddiṁ (bj: syā) | vā → BB add ti (and so after nagare vā ). (pts note) | vāti → vā ti (bjt)кшатрийка, брахманка, вайшийка или шудрянка?“
Iti puṭṭho ‘no’ti vadeyya.
noti → no ti (pts)И будучи спрошен, он сказал бы, что не [знает].
Tamenaṁ evaṁ vadeyyuṁ:
tamenaṁ → tam enaṁ (pts)Ему сказали бы на это:
‘ambho purisa, yaṁ tvaṁ janapadakalyāṇiṁ icchasi kāmesi, jānāsi taṁ janapadakalyāṇiṁ—evaṁnāmā evaṅgottāti vā, dīghā vā rassā vā majjhimā vā kāḷī vā sāmā vā maṅguracchavī vāti, amukasmiṁ gāme vā nigame vā nagare vā’ti?
icchasi kāmesi → na (bj) | taṁ janapadakalyāṇiṁ → na passasi (bj) | evaṅgottāti → vā evaṁgottā (bj, sya-all) | kāḷī → kāḷikā (sya-all) | maṅguracchavī → maṅguracchavi (sya-all) | vā → BB majjhimā vā kāḷī vā; Sd kāḷi vā majjhī vā. (pts note) | ti → Sd ti vā. (pts note) | evaṅgottāti → evaṁgottāti (my, ms2005) | janapadakalyāṇiṁ → janapada-kalyāṇiṁ (pts) | evaṁnāmā evaṅgottāti → evaṁ-nāmā evaṁ-gottā ti (pts) | maṅguracchavī vāti → maṅgura-cchavī vā ti (pts) | vāti → vā ti (pts)„Эй, мужчина, знаешь ли ты о той самой прекрасной женщине в стране, которую ты желаешь и любишь, каково имя этой самой прекрасной женщины в стране, каков род, высокого она роста, низкого или среднего, тёмная [у неё] кожа, чёрная или золотистая, в каком селении, торговом посёлке или городе она живёт?“
Iti puṭṭho ‘no’ti vadeyya.
noti → no ti (pts)И, будучи спрошен, он сказал бы, что не [знает].
Tamenaṁ evaṁ vadeyyuṁ:
tamenaṁ → tam enaṁ (pts)Ему сказали бы на это:
‘ambho purisa, yaṁ tvaṁ na jānāsi na passasi, taṁ tvaṁ icchasi kāmesī’ti?„Эй, мужчина, не желаешь ли ты и любишь ту, которой не знаешь и не видишь?“
Iti puṭṭho ‘āmā’ti vadeyya.
āmāti → āmoti (bj) | āmāti → āmo ti (pts)И, будучи спрошен, он сказал бы, что это так.
Taṁ kiṁ maññasi, vāseṭṭha,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ → kim (pts)Как же ты думаешь об этом, Васеттха?
nanu evaṁ sante tassa purisassa appāṭihīrakataṁ bhāsitaṁ sampajjatī”ti?
appāṭihīrakataṁ → appāṭihirikataṁ (sya-all) | sampajjatīti → sampajjatī ti (bjt)Если так, то не оказываются ли слова этого мужчины необоснованными?”
“Addhā kho, bho gotama, evaṁ sante tassa purisassa appāṭihīrakataṁ bhāsitaṁ sampajjatī”ti.
evaṁ sante → (bj) | appāṭihīrakataṁ → appāṭihirikataṁ (sya-all)“Несомненно, господин Готама, если так, то слова этого мужчины оказываются необоснованными”.
“Evameva kho, vāseṭṭha, na kira tevijjehi brāhmaṇehi brahmā sakkhidiṭṭho, napi kira tevijjānaṁ brāhmaṇānaṁ ācariyehi brahmā sakkhidiṭṭho, napi kira tevijjānaṁ brāhmaṇānaṁ ācariyapācariyehi brahmā sakkhidiṭṭho.
sakkhidiṭṭho → sakkhi diṭṭho (bjt) | evameva → evam eva (pts) | sakkhidiṭṭho napi → sakkhi-diṭṭho na pi (pts) | ācariyapācariyehi → ācariya-pācariyehi (pts) | sakkhidiṭṭho → sakkhi-diṭṭho (pts)“Так же точно, Васеттха, право же, и брахманы, сведущие в трёх ведах, не видели воочию Брахму; и наставники брахманов, сведущих в трёх ведах, не видели воочию Брахму; и наставники наставников брахманов, сведущих в трёх ведах, не видели воочию Брахму;
Napi kira tevijjānaṁ brāhmaṇānaṁ yāva sattamā ācariyāmahayugehi brahmā sakkhidiṭṭho.
ācariyāmahayugehi → ācariyamahayugehi (bj) | sattamā ācariyāmahayugehi → sattamācariyamahayugehi (sya-all) | sakkhidiṭṭho → sakkhi diṭṭho (bjt, pts) | napi → na pi (pts) | sattamā ācariyāmahayugehi → sattamācariya-mahāyugehi (pts)и вплоть до седьмого поколения, наставники брахманов, сведущих в трёх ведах, не видели воочию Брахму.
Yepi kira tevijjānaṁ brāhmaṇānaṁ pubbakā isayo mantānaṁ kattāro mantānaṁ pavattāro, yesamidaṁ etarahi tevijjā brāhmaṇā porāṇaṁ mantapadaṁ gītaṁ pavuttaṁ samihitaṁ, tadanugāyanti, tadanubhāsanti, bhāsitamanubhāsanti, vācitamanuvācenti, seyyathidaṁ—aṭṭhako vāmako vāmadevo vessāmitto yamataggi aṅgīraso bhāradvājo vāseṭṭho kassapo bhagu, tepi na evamāhaṁsu:
samihitaṁ → samūhitaṁ (bj); samīhitaṁ (sya-all) | aṭṭhako → aṭṭako (bj) | bhagu → bhagū (bj) | tadanubhāsanti → tamanubhāsanti (sya-all) | yepi → ye pi (pts) | yesamidaṁ → yesam idaṁ (pts) | tadanugāyanti tadanubhāsanti bhāsitamanubhāsanti vācitamanuvācenti seyyathidaṁ → tad anugāyanti tad anubhāsanti bhāsitam anubhāsanti vācitam anuvācenti seyyathīdaṁ (pts) | aṅgīraso → aṅgiraso (pts) | tepi → te pi (pts) | evamāhaṁsu → evam āhaṁsu (pts)Итак, и те мудрецы древности, которые были из брахманов, сведущих в трёх ведах, а именно: Аттхака, Вамака, Вамадева, Вессамитта, Яматагги, Ангираса, Бхарадваджа, Васеттха, Кассапа, Бхагу, что составили священные тексты, передали священные тексты — древние священные тексты, слова которых пропетые, переданные, собранные вместе, брахманы, сведущие в трёх ведах, теперь продолжают петь и продолжают произносить, продолжая произносить [некогда] произнесённое, продолжая изрекать изречённое, они не говорили так:
‘mayametaṁ jānāma, mayametaṁ passāma, yattha vā brahmā, yena vā brahmā, yahiṁ vā brahmā’ti.
mayametaṁ → mayam etaṁ (pts) | brahmāti → brahmā ti te (pts)„Мы знаем, мы видим, откуда Брахма, и где Брахма, и куда [направляется] Брахма“.
Teva tevijjā brāhmaṇā evamāhaṁsu:
teva → te vata (bj) | evamāhaṁsu → evam āhaṁsu (pts)Эти же сведущие в трёх ведах брахманы, поистине, говорят так:
‘yaṁ na jānāma, yaṁ na passāma, tassa sahabyatāya maggaṁ desema—ayameva ujumaggo ayamañjasāyano niyyāniko niyyāti takkarassa brahmasahabyatāyā’ti.
niyyāniko → niyyāṇiko (bj) | sahabyatāya → sahavyatāya (bjt, pts) | brahmasahabyatāyāti → brahmasahavyatāyāti (bjt) | ayameva ujumaggo ayamañjasāyano → ayam eva uju-maggo ayam añjasāyano (pts) | brahmasahabyatāyāti → brahma-sahavyatāyāti (pts)„Мы проповедуем путь к соединению с тем, чего не знаем и не видим; этот путь прям, эта дорога направлена к избавлению и выводит следующего по ней к соединению с Брахмой“.
Taṁ kiṁ maññasi, vāseṭṭha, nanu evaṁ sante tevijjānaṁ brāhmaṇānaṁ appāṭihīrakataṁ bhāsitaṁ sampajjatī”ti?
appāṭihīrakataṁ → appāṭihirikataṁ (sya-all) | kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | sampajjatīti → sampajjatī ti (bjt) | kiṁ → kim (pts)Как же ты думаешь об этом, Васеттха? Если так, то не оказываются ли слова брахманов, сведущих в трёх ведах, необоснованными?”
“Addhā kho, bho gotama, evaṁ sante tevijjānaṁ brāhmaṇānaṁ appāṭihīrakataṁ bhāsitaṁ sampajjatī”ti.
appāṭihīrakataṁ → appāṭihirikataṁ (sya-all)“Несомненно, господин Готама, если так, то слова брахманов, сведущих в трёх ведах, оказываются необоснованными”.
“Sādhu, vāseṭṭha, te vata, vāseṭṭha, tevijjā brāhmaṇā yaṁ na jānanti, yaṁ na passanti, tassa sahabyatāya maggaṁ desessanti—ayameva ujumaggo ayamañjasāyano niyyāniko niyyāti takkarassa brahmasahabyatāyāti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
niyyāniko → niyyāṇiko (bj) | vijjati → vijjatī ti (bj) | sahabyatāya → sahavyatāya (bjt, pts) | brahmasahabyatāyāti → brahmasahavyatāyāti (bjt) | ayameva ujumaggo ayamañjasāyano → ayam eva uju-maggo ayam añjasāyano (pts) | brahmasahabyatāyāti netaṁ → brahma-sahavyatāyāti n etaṁ (pts)“Хорошо, Васеттха. Итак, Васеттха, эти брахманы, сведущие в трёх ведах, способны проповедовать путь к соединению с тем, чего не знают и не видят: „Этот путь прям, эта дорога направлена к избавлению и выводит следующего по ней к соединению с Брахмой“. А такого быть не может.
2.2. Nisseṇīupamā2.2. Сравнение с лестницей
Seyyathāpi, vāseṭṭha, puriso cātumahāpathe nisseṇiṁ kareyya pāsādassa ārohaṇāya.
cātummahāpathe → Bm catumahā-. (pts note) | ārohaṇāya → ārohanāya (th) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)Ведь подобным же образом, Васеттха, мужчина мог бы сооружать на перекрёстке лестницу, чтобы подняться на террасу [дома].
Tamenaṁ evaṁ vadeyyuṁ:
tamenaṁ → tam enaṁ (pts)Если сказали бы на это:
‘ambho purisa, yassa tvaṁ pāsādassa ārohaṇāya nisseṇiṁ karosi, jānāsi taṁ pāsādaṁ—puratthimāya vā disāya dakkhiṇāya vā disāya pacchimāya vā disāya uttarāya vā disāya ucco vā nīco vā majjhimo vā’ti?
yassa tvaṁ → yaṁ tvaṁ (sya-all); yassa (pts1ed) | tvaṁ → yaṁ tvaṁ (cck: syā.) | yassa → Bm adds tvaṁ (as SS do at ix. 37). (pts note) | puratthimāya → BB add vā (and so before each disāya). (pts note) | majjho → BB majjhimo. (pts note) | vāti → vā ti (bjt) | ārohaṇāya → ārohanāya (th) | majjhimo vāti → majjho vā ti (pts)„Эй, мужчина, знаешь ли ты ту террасу, для подъёма на которую сооружаешь лестницу, расположена ли эта терраса с восточной стороны, с южной стороны, с западной стороны или с северной стороны; высокая ли она, низкая или средняя?“
Iti puṭṭho ‘no’ti vadeyya.
noti → no ti (pts)И, будучи спрошен, он сказал бы, что не [знает].
Tamenaṁ evaṁ vadeyyuṁ:
tamenaṁ → tam enaṁ (pts)Ему сказали бы на это:
‘ambho purisa, yaṁ tvaṁ na jānāsi, na passasi, tassa tvaṁ pāsādassa ārohaṇāya nisseṇiṁ karosī’ti?
tvaṁ → SS taṁ. (pts note) | karosīti → karosī ti (bjt) | ārohaṇāya → ārohanāya (th)„Эй, мужчина, не сооружаешь ли ты лестницу, чтобы подняться на террасу, которой не знаешь и не видишь?“
Iti puṭṭho ‘āmā’ti vadeyya.
āmāti → āmoti (bj) | āmāti → āmo ti (pts)И, будучи спрошен, он сказал бы, что это так.
Taṁ kiṁ maññasi, vāseṭṭha,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ → kim (pts)Как же ты думаешь об этом, Васеттха?
nanu evaṁ sante tassa purisassa appāṭihīrakataṁ bhāsitaṁ sampajjatī”ti?
sampajjatīti → sampajjatī ti (bjt) | appāṭihīrakataṁ → appāṭihirikataṁ (th)Если так, то не оказываются ли слова этого мужчины необоснованными?”
“Addhā kho, bho gotama, evaṁ sante tassa purisassa appāṭihīrakataṁ bhāsitaṁ sampajjatī”ti.
appāṭihīrakataṁ → appāṭihirikataṁ (th)“Несомненно, господин Готама, если так, то слова этого мужчины оказываются необоснованными”.
“Evameva kho, vāseṭṭha, na kira tevijjehi brāhmaṇehi brahmā sakkhidiṭṭho, napi kira tevijjānaṁ brāhmaṇānaṁ ācariyehi brahmā sakkhidiṭṭho, napi kira tevijjānaṁ brāhmaṇānaṁ ācariyapācariyehi brahmā sakkhidiṭṭho, napi kira tevijjānaṁ brāhmaṇānaṁ yāva sattamā ācariyāmahayugehi brahmā sakkhidiṭṭho.
kira → (bj) | ācariyāmahayugehi → ācariyamahayugehi (bj) | Brahmā → Bm sattamā ācariyā mahayugehi Brahmā. (pts note) | sakkhidiṭṭho → sakkhi diṭṭho (bjt, th) | sattamā ācariyāmahayugehi → sattamācariyamahayugehi (th) | evameva → evam eva (pts) | sakkhidiṭṭho napi → sakkhi-diṭṭho na pi (pts) | ācariyapācariyehi → ācariya-pācariyehi (pts) | sattamā ācariyāmahayugehi → sattamācariya-mahāyugehi brāhmaṇehi (pts)“Так же точно, Васеттха, право же, и брахманы, сведущие в трёх ведах, не видели воочию Брахму; и наставники брахманов, сведущих в трёх ведах, не видели воочию Брахму; и наставники наставников брахманов, сведущих в трёх ведах, не видели воочию Брахму; и вплоть до седьмого поколения, наставники брахманов, сведущих в трёх ведах, не видели воочию Брахму.
Yepi kira tevijjānaṁ brāhmaṇānaṁ pubbakā isayo mantānaṁ kattāro mantānaṁ pavattāro, yesamidaṁ etarahi tevijjā brāhmaṇā porāṇaṁ mantapadaṁ gītaṁ pavuttaṁ samihitaṁ, tadanugāyanti, tadanubhāsanti, bhāsitamanubhāsanti, vācitamanuvācenti, seyyathidaṁ—aṭṭhako vāmako vāmadevo vessāmitto yamataggi aṅgīraso bhāradvājo vāseṭṭho kassapo bhagu, tepi na evamāhaṁsu—
samihitaṁ → samūhitaṁ (bj) | aṭṭhako → aṭṭako (bj) | samihitaṁ → samīhitaṁ (th) | tadanubhāsanti → tamanubhāsanti (th) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th) | yamataggi aṅgīraso → yamataggī aṅgiraso (th) | yepi → ye pi (pts) | yesamidaṁ → yesam idaṁ (pts) | tadanugāyanti tadanubhāsanti bhāsitamanubhāsanti vācitamanuvācenti seyyathidaṁ → tad anugāyanti tad anubhāsanti bhāsitam anubhāsanti vācitam anuvācenti seyyathīdaṁ (pts) | aṅgīraso → aṅgiraso (pts) | tepi → te pi (pts) | evamāhaṁsu → evam āhaṁsu (pts)Итак, и те мудрецы древности, которые были из брахманов, сведущих в трёх ведах, а именно: Аттхака, Вамака, Вамадева, Вессамитта, Яматагги, Ангираса, Бхарадваджа, Васеттха, Кассапа, Бхагу, что составили священные тексты, передали священные тексты — древние священные тексты, слова которых пропетые, переданные, собранные вместе, брахманы, сведущие в трёх ведах, теперь продолжают петь и продолжают произносить, продолжая произносить [некогда] произнесённое, продолжая изрекать изречённое, они не говорили так:
mayametaṁ jānāma, mayametaṁ passāma, yattha vā brahmā, yena vā brahmā, yahiṁ vā brahmāti.
mayametaṁ → mayam etaṁ (pts) | brahmāti → brahmā ti te (pts)„Мы знаем, мы видим, откуда Брахма, и где Брахма, и куда [направляется] Брахма“.
Teva tevijjā brāhmaṇā evamāhaṁsu:
teva → te vata (bj) | teva → te va (th) | evamāhaṁsu → evam āhaṁsu (pts)Эти же сведущие в трёх ведах брахманы, поистине, говорят так:
‘yaṁ na jānāma, yaṁ na passāma, tassa sahabyatāya maggaṁ desema, ayameva ujumaggo ayamañjasāyano niyyāniko niyyāti takkarassa brahmasahabyatāyā’ti.
niyyāniko → niyyāṇiko (bj) | sahabyatāya → sahavyatāya (bjt, pts) | brahmasahabyatāyāti → brahmasahavyatāyāti (bjt) | ayameva ujumaggo ayamañjasāyano → ayam eva uju-maggo ayam añjasāyano (pts) | brahmasahabyatāyāti → brahma-sahavyatāyāti (pts)„Мы проповедуем путь к соединению с тем, чего не знаем и не видим; этот путь прям, эта дорога направлена к избавлению и выводит следующего по ней к соединению с Брахмой“.
Taṁ kiṁ maññasi, vāseṭṭha, nanu evaṁ sante tevijjānaṁ brāhmaṇānaṁ appāṭihīrakataṁ bhāsitaṁ sampajjatī”ti?
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | sampajjatīti → sampajjatī ti (bjt) | appāṭihīrakataṁ → appāṭihirikataṁ (th) | kiṁ → kim (pts)Как же ты думаешь об этом, Васеттха? Если так, то не оказываются ли слова брахманов, сведущих в трёх ведах, необоснованными?”
“Addhā kho, bho gotama, evaṁ sante tevijjānaṁ brāhmaṇānaṁ appāṭihīrakataṁ bhāsitaṁ sampajjatī”ti.
appāṭihīrakataṁ → appāṭihirikataṁ (th)“Несомненно, господин Готама, если так, то слова брахманов, сведущих в трёх ведах, оказываются необоснованными”.
“Sādhu, vāseṭṭha, te vata, vāseṭṭha, tevijjā brāhmaṇā yaṁ na jānanti, yaṁ na passanti, tassa sahabyatāya maggaṁ desessanti. Ayameva ujumaggo ayamañjasāyano niyyāniko niyyāti takkarassa brahmasahabyatāyāti, netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
niyyāniko → niyyāṇiko (bj) | brahmasahabyatāyāti → brahmasabyatāyāti (cck) | desessanti → All MSS. desissanti. (pts note) | sahabyatāya → sahavyatāya (bjt, pts) | brahmasahabyatāyāti → brahmasahavyatāyāti (bjt) | vata → ca (th) | vāseṭṭha → vaseṭṭha (pts) | ayameva ujumaggo ayamañjasāyano → ayam eva uju-maggo ayam añjasāyano (pts) | brahmasahabyatāyāti netaṁ ṭhānaṁ → brahma-sahavyatāyāti n etaṁ ṭhānam (pts)“Хорошо, Васеттха. Итак, Васеттха, эти брахманы, сведущие в трёх ведах, способны проповедовать путь к соединению с тем, чего не знают и не видят: „Этот путь прям, эта дорога направлена к избавлению и выводит следующего по ней к соединению с Брахмой“. А такого быть не может.
2.3. Aciravatīnadīupamā2.3. Пример с рекой Ачиравати
Seyyathāpi, vāseṭṭha, ayaṁ aciravatī nadī pūrā udakassa samatittikā kākapeyyā.
pūrā → SS purā (and in 26). (pts note) | samatittikā → Bm samatitthikā (and in 26, 29). See Rh. D's. note in ‘Buddhist Suttas,'; p. 178. (pts note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | ayaṁ → ayam (pts)Ведь подобным же образом, Васеттха, эта река Ачиравати могла бы быть полноводной, наполненной до краёв, так что даже ворона могла бы пить из неё,
Atha puriso āgaccheyya pāratthiko pāragavesī pāragāmī pāraṁ taritukāmo.
atha → athakho (sya-all) | pāra-gavesī → Scmt omit and Bm inserts after pāra-gāmi (and so also in 26). (pts note) | pāragavesī pāragāmī pāraṁ taritukāmo → pāra-gavesī pāra-gāmī pāran taritu-kāmo (pts)и вот человек, имеющий дело на другом берегу, стремящийся на другой берег, пришёл бы, желая перейти на другой берег, переправиться на другой берег.
So orime tīre ṭhito pārimaṁ tīraṁ avheyya:
orime tīre → orimatīre (pts) | pārimaṁ tīraṁ → pārimantīraṁ (th) | orime tīre → orima-tīre (pts)И, стоя на этом берегу, он стал бы взывать к другому берегу:
‘ehi pārāpāraṁ, ehi pārāpāran’ti.
pārāpāraṁ → pārā pāraṁ (th, pts) | pārāpāranti → pārā pāranti (th) | pārāpāranti → pārā pāran ti (pts)„Иди сюда, другой берег, иди сюда, другой берег!“
Taṁ kiṁ maññasi, vāseṭṭha,
vāseṭṭha → vaseṭṭha (pts) | kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ → kim (pts)Как же ты думаешь об этом, Васеттха?
api nu tassa purisassa avhāyanahetu vā āyācanahetu vā patthanahetu vā abhinandanahetu vā aciravatiyā nadiyā pārimaṁ tīraṁ orimaṁ tīraṁ āgaccheyyā”ti?
patthanahetu → patthanāhetu (bj) | avhāyana-hetu → Smt avhāna (see 25 and D. i. 26). (pts note) | āgaccheyyāti → āgaccheyyā ti (bjt) | pārimaṁ tīraṁ orimaṁ tīraṁ → pārimantīraṁ orimantīraṁ (th) | āyācanahetu → āyācana-hetu (pts) | patthanahetu → patthana-hetu (pts) | abhinandanahetu → abhinandana-hetu (pts) | pārimaṁ → pāriman (pts) | orimaṁ → oriman (pts)Мог бы другой берег реки Ачиравати ради зова, ради молитвы, ради надежды, ради радости этого человека перейти на этот берег?”
“No hidaṁ, bho gotama”.
hidaṁ → h idaṁ (pts)“Конечно нет, господин Готама”.
“Evameva kho, vāseṭṭha, tevijjā brāhmaṇā ye dhammā brāhmaṇakārakā te dhamme pahāya vattamānā, ye dhammā abrāhmaṇakārakā te dhamme samādāya vattamānā evamāhaṁsu:
brāhmaṇakārakā → brāhmaṇa karaṇā (bj, sya-all, pts) | abrāhmaṇakārakā → abrāhmaṇakaraṇā (bj, sya-all, pts) | brāhmaṇa-karaṇā → Bm kāraṇā, four times in this , and again in 28, (and so Sm here corrected to karaṇā). (pts note) | brāhmaṇakārakā → brāhmaṇakaraṇā (th) | evameva → evam eva (pts) | evamāhaṁsu → evam āhaṁsu (pts)“Так же точно, Васеттха, и брахманы, сведущие в трёх ведах, пребывая в отказе от тех свойств, которые делают брахманом, и, пребывая в приверженности к тем свойствам, которые делают не-брахманом, говорят так:
‘indamavhayāma, somamavhayāma, varuṇamavhayāma, īsānamavhayāma, pajāpatimavhayāma, brahmamavhayāma, mahiddhimavhayāma, yamamavhayāmā’ti.
mahiddhimavhayāma yamamavhayāmāti → mahindamavhayāma yāmamavhayāmāti (bj) | Mahiddhim → SS omit Mahiddhiṁ and Yamaṁ. (pts note)„Мы взываем к Инде, взываем к Соме, взываем к Варуне, взываем к Исане, взываем к Паджапати, взываем к Брахме, взываем к Махиддхи, взываем к Яме!“
Te vata, vāseṭṭha, tevijjā brāhmaṇā ye dhammā brāhmaṇakārakā te dhamme pahāya vattamānā, ye dhammā abrāhmaṇakārakā te dhamme samādāya vattamānā avhāyanahetu vā āyācanahetu vā patthanahetu vā abhinandanahetu vā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā brahmānaṁ sahabyūpagā bhavissantīti, netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
brāhmaṇakārakā → brāhmaṇakaraṇā (bj, sya-all, pts) | abrāhmaṇakārakā → abrāhmaṇakaraṇā (bj, sya-all, pts) | avhāyanahetu → avhānahetu (bj) | patthanahetu → patthanāhetu (bj) | paraṁ maraṇā brahmānaṁ sahabyūpagā → parammaraṇā brahmuno sahavyūpagā (bj) | vata → ca (sya-all) | vattamānā → pavattamānā (sya-all) | brahmuno → brahmānaṁ (bj: PTS) | brāhmaṇakārakā → brāhmaṇa-karaṇā (pts) | avhāyanahetu → avhāyana-hetu (pts) | āyācanahetu → āyācana-hetu (pts) | patthanahetu → patthana-hetu (pts) | abhinandanahetu → abhinandana-hetu (pts) | paraṁ → param (pts) | netaṁ → n etaṁ (pts)Итак, Васеттха, эти брахманы, сведущие в трёх ведах, пребывают в отказе от тех свойств, которые делают брахманом, и пребывают в приверженности к тем свойствам, которые делают не-брахманом, — ради [своего] зова, ради молитвы, ради надежды, ради радости, [они надеются, что] с распадом тела после смерти достигнут соединения с Брахмой. А такого быть не может.
Seyyathāpi, vāseṭṭha, ayaṁ aciravatī nadī pūrā udakassa samatittikā kākapeyyā.
seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | ayaṁ → ayam (pts)Ведь подобным же образом, Васеттха, эта река Ачиравати могла бы быть полноводной, наполненной до краёв, так что даже ворона могла бы пить из неё,
Atha puriso āgaccheyya pāratthiko pāragavesī pāragāmī pāraṁ taritukāmo.
pāragavesī pāragāmī pāraṁ taritukāmo → pāra-gavesī pāra-gāmī pāran taritu-kāmo (pts)и вот человек, имеющий дело на другом берегу, стремящийся на другой берег, пришёл бы, желая перейти на другой берег, переправиться на другой берег.
So orime tīre daḷhāya anduyā pacchābāhaṁ gāḷhabandhanaṁ baddho.
anduyā → rajjuyā (sya-all) | baddho → bandho (sya-all) | orime tīre → orimatīre (pts) | anduyā → rajjuyā (bj: syā) | orime tīre → orima-tīre (pts) | pacchābāhaṁ gāḷhabandhanaṁ → pacchā-bāhaṁ gāḷha-bandhanaṁ (pts)И на этом берегу ему крепкими путами туго связали бы руки за спиной.
Taṁ kiṁ maññasi, vāseṭṭha,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ → kim (pts)Как же ты думаешь об этом, Васеттха?
api nu so puriso aciravatiyā nadiyā orimā tīrā pārimaṁ tīraṁ gaccheyyā”ti?
api nu → nanu (sya-all) | orimā tīrā pārimaṁ → orimatīrā pāriman (pts) | puriso → Scdt omit puriso, but Sdt have it in 29. (pts note) | gaccheyyāti → Scdt āgaccheyyāti. (pts note) | gaccheyyāti → gaccheyyā ti (bjt) | pārimaṁ tīraṁ → pārimantīraṁ (th) | orimā tīrā pārimaṁ → orima-tīrā pāriman (pts)Мог бы этот человек перейти с этого берега реки Ачиравати на другой берег?”
“No hidaṁ, bho gotama”.
hidaṁ → h idaṁ (pts)“Конечно нет, господин Готама”.
“Evameva kho, vāseṭṭha, pañcime kāmaguṇā ariyassa vinaye andūtipi vuccanti, bandhanantipi vuccanti.
andūtipi → adduntipi (sya-all) | vuccanti → Sc andhūti vuccanti bandhanan ti; Sd andhūti pi vuccati bandhanan ti pi vuccanti; Sm andūti pavuccati bandhanan ti; St andhūti pi vuccati bandhanan ti pi vuccati; Bp addhu (always). (pts note) | evameva → evam eva (pts) | pañcime kāmaguṇā → pañc ime kāma-guṇā (pts) | andūtipi → andūti pi (pts)“Так же точно, Васеттха, эти пять признаков чувственности и зовутся путами, и зовутся оковами в [учении о] должном поведении праведника.
Katame pañca?Каковы же эти пять?
Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā.
cakkhuviññeyyā → cakkhuviññeyya (bj) | rajanīyā → Scd rajanīyyā; Bm rajaniyā (and below). (pts note) | kāmūpasaṁhitā rajanīyā → kāmūpasañhitā rajaniyā (th) | cakkhuviññeyyā → cakkhu-viññeyyā (pts) | piyarūpā → piya-rūpā (pts)Образы, воспринимаемые глазом, — желанные, любимые, дорогие, приятные, связанные с желанием, восхитительные;
Sotaviññeyyā saddā …pe…звуки, воспринимаемые ухом …
ghānaviññeyyā gandhā …
ghānaviññeyyā → ghāna-viññeyyā (pts)запахи, воспринимаемые носом …
jivhāviññeyyā rasā …
jivhāviññeyyā → jivhā-viññeyyā (pts)вкусы, воспринимаемые языком …
kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā.
kāmūpasaṁhitā rajanīyā → kāmūpasañhitā rajaniyāti (sya-all) | phoṭṭhabbā → poṭṭhabbā (pts) | kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā → kāya-viññeyyā poṭṭhabbā (pts) | piyarūpā → piya-rūpā (pts)прикосновения, воспринимаемые телом, — желанные, любимые, дорогие, приятные, связанные с желанием, восхитительные.
Ime kho, vāseṭṭha, pañca kāmaguṇā ariyassa vinaye andūtipi vuccanti, bandhanantipi vuccanti.
andūtipi → andutipi (bj); adduntipi (sya-all) | kāmaguṇā → kāma-guṇā (pts) | andūtipi → andūti pi (pts) | bandhanantipi → bandhanan ti pi (pts)Эти пять признаков чувственности, Васеттха, и зовутся путами, и зовутся оковами в [учении о] должном поведении праведника.
Ime kho, vāseṭṭha, pañca kāmaguṇe tevijjā brāhmaṇā gadhitā mucchitā ajjhopannā anādīnavadassāvino anissaraṇapaññā paribhuñjanti.
gadhitā → gathitā (bj, pts) | ajjhopannā → ajjhosannā (sya-all) | ajjhopannā anādīnavadassāvino → ajjhāpannā anādīnavadassāvī (pts) | anādīnava-dassāvī → Bm (twice) ajjhopannā anādinava-dassāvino. (pts note) | pañca kāmaguṇe → pañcakāmaguṇe (bjt) | kāmaguṇe → kāma-guṇe (pts) | ajjhopannā anādīnavadassāvino anissaraṇapaññā → ajjhāpannā anādīnava-dassāvī anissaraṇa-paññā (pts)Этим пяти признакам чувственности, Васеттха, и предаются брахманы, сведущие в трёх ведах, будучи опутаны, одурманены, охвачены [ими], не видя [их] зла, не постигая [их] преодоления.
Te vata, vāseṭṭha, tevijjā brāhmaṇā ye dhammā brāhmaṇakārakā, te dhamme pahāya vattamānā, ye dhammā abrāhmaṇakārakā, te dhamme samādāya vattamānā pañca kāmaguṇe gadhitā mucchitā ajjhopannā anādīnavadassāvino anissaraṇapaññā paribhuñjantā kāmandubandhanabaddhā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā brahmānaṁ sahabyūpagā bhavissantīti, netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
brāhmaṇakārakā → brāhmaṇakaraṇā (bj, sya-all, pts) | abrāhmaṇakārakā → abrāhmaṇakaraṇā (bj, sya-all, pts) | pañca kāmaguṇe gadhitā → pañcakāmaguṇe gathitā (bj) | paraṁ maraṇā brahmānaṁ sahabyūpagā → parammaraṇā brahmuno sahavyūpagā (bj) | vata → ca (sya-all) | ajjhopannā → ajjhosannā (sya-all) | paribhuñjantā kāmandubandhanabaddhā → paribhuñjanti kāmachandabandhā (sya-all) | dhamme → dhammā (pts) | gadhitā → gathitā (pts) | ajjhopannā anādīnavadassāvino → ajjhāpannā anādīnavadassāvī (pts) | kāmandubandhanabaddhā → kāmaanubandhanabaddhā (pts) | vattamānā → SS pavattamānā. (pts note) | kāmaanubandhana-baddhā → Bp addhu-bandha-baddhā. (pts note) | vijjati → SS vijjatīti. (pts note) | brāhmaṇakārakā → brāhmaṇa-karaṇā (pts) | kāmaguṇe gadhitā → kāma-guṇe gathitā (pts) | ajjhopannā anādīnavadassāvino anissaraṇapaññā → ajjhāpannā anādīnava-dassāvī anissaraṇa-paññā (pts) | paraṁ → param (pts) | netaṁ → n etaṁ (pts)Итак, Васеттха, эти брахманы, сведущие в трёх ведах, пребывают в отказе от тех свойств, которые делают брахманом, и пребывают в приверженности к тем свойствам, которые делают не-брахманом, — предаваясь пяти признакам чувственности, будучи опутаны, одурманены, охвачены [ими], не видя [их] зла, не постигая [их] преодоления, связанные узами чувственности [они надеются, что] с распадом тела после смерти достигнут соединения с Брахмой. А такого быть не может.
Seyyathāpi, vāseṭṭha, ayaṁ aciravatī nadī pūrā udakassa samatittikā kākapeyyā.
seyyathāpi → seyyathā pi (pts)Ведь подобным же образом, Васеттха, эта река Ачиравати могла бы быть полноводной, наполненной до краёв, так что даже ворона могла бы пить из неё,
Atha puriso āgaccheyya pāratthiko pāragavesī pāragāmī pāraṁ taritukāmo.
atha → athakho (sya-all) | pāraṁ → pāriman (pts) | pāragavesī pāragāmī pāraṁ taritukāmo → pāra-gavesī pāra-gāmī pāriman taritu-kāmo (pts)и вот человек, имеющий дело на другом берегу, стремящийся на другой берег, пришёл бы, желая перейти на другой берег, переправиться на другой берег.
So orime tīre sasīsaṁ pārupitvā nipajjeyya.
pārupitvā → Scdt parūpitvā; Bp pārumpitvā. (pts note) | nipajjeyya → Bm nippajjeyya. (pts note)И на этом берегу он улёгся бы [спать], укрывшись с головой.
Taṁ kiṁ maññasi, vāseṭṭha,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ → kim (pts)Как же ты думаешь об этом, Васеттха?
api nu so puriso aciravatiyā nadiyā orimā tīrā pārimaṁ tīraṁ gaccheyyā”ti?
orimā tīrā → orimatīrā (pts) | gaccheyyāti → gaccheyyā ti (bjt) | + → kho (th) | pārimaṁ tīraṁ → pārimantīraṁ (th) | orimā tīrā → orima-tīrā (pts)Мог бы этот человек перейти с этого берега реки Ачиравати на другой берег?”
“No hidaṁ, bho gotama”.
hidaṁ → h idaṁ (pts)“Конечно нет, господин Готама”.
“Evameva kho, vāseṭṭha, pañcime nīvaraṇā ariyassa vinaye āvaraṇātipi vuccanti, nīvaraṇātipi vuccanti, onāhanātipi vuccanti, pariyonāhanātipi vuccanti.
onāhanātipi → onāhātipi (bj); onahā ti pi (pts) | pariyonāhanātipi → pariyonāhātipi (bj); pariyohanātipi (sya-all); pariyonahā ti pi (pts) | pariyonahā → Bm onāpānā . . . pariyonāpānā (twice); Bp onāhā . . . pariyonāhā (twice). (pts note) | evameva → evam eva (pts) | pañcime → pañc ime (pts) | āvaraṇātipi → āvaraṇā ti pi (pts) | nīvaraṇātipi → nīvaraṇā ti pi (pts)“Так же точно, Васеттха, эти пять преград и зовутся заграждающими, и зовутся преграждающими, и зовутся закрывающими, и зовутся покрывающими в [учении о] должном поведении праведника.
Katame pañca?Каковы же эти пять?
Kāmacchandanīvaraṇaṁ, byāpādanīvaraṇaṁ, thinamiddhanīvaraṇaṁ, uddhaccakukkuccanīvaraṇaṁ, vicikicchānīvaraṇaṁ.
thinamiddhanīvaraṇaṁ → thīnamiddhanīvaraṇaṁ (sya-all) | byāpādanīvaraṇaṁ thinamiddhanīvaraṇaṁ → vyāpādanīvaraṇaṁ thīnamiddhanīvaraṇaṁ (pts) | kāmacchandanīvaraṇaṁ → kāmachandanīvaraṇaṁ (th)Преграда чувственного возбуждения, преграда злонамеренности, преграда косности, преграда беспокойства и терзаний, преграда сомнения.
Ime kho, vāseṭṭha, pañca nīvaraṇā ariyassa vinaye āvaraṇātipi vuccanti, nīvaraṇātipi vuccanti, onāhanātipi vuccanti, pariyonāhanātipi vuccanti.
onāhanātipi → onāhātipi (bj); onahā ti pi (pts) | pariyonāhanātipi → pariyonāhātipi (bj); pariyohanātipi (sya-all); pariyonahā ti pi (pts) | pañca nīvaraṇā → pañcanīvaraṇā (bjt) | āvaraṇātipi → āvaraṇā ti pi (pts) | nīvaraṇātipi → nīvaraṇā ti pi (pts)Эти пять преград, Васеттха, и зовутся заграждающими, и зовутся преграждающими, и зовутся закрывающими, и зовутся покрывающими в [учении о] должном поведении праведника.
Imehi kho, vāseṭṭha, pañcahi nīvaraṇehi tevijjā brāhmaṇā āvuṭā nivutā onaddhā pariyonaddhā.
pariyonaddhā → te (sya-all, mr) | onaddhā → ophuṭā (bj, mr); ophutā (sya-all, pts1ed) | nivutā onaddhā → nivuṭā ovuṭā (bj); nivuṭā ophutā (sya-all) | nivutā → nivuṭā (cck) | āvuṭā → āvaṭā (pts) | onaddhā → ophutā (pts) | ovuṭā → avutā nivutā ophuṭā (bj: kesuci) | onaddhā → ophuṭā (cck: sī. ka.); ophutā (cck: syā.) | pañca → Bm pañcahi (twice, and so Sum. p. 59). (pts note) | ophutā → Bm twice āvuṭā nivuṭā ophuṭā; Bp twice āvuṭā nivutā opuṭā; SS twice āvaṭā nivutā; Scdm here osatā, below ophutā; St here osaputā, below osaphutā. (Mil. 161 āvaṭo nivuto ovuto. SS at Sum. p. 59 āvutā nivutā oputā). (pts note)Этими пятью преградами, Васеттха, заграждены, ограждены, закрыты, покрыты брахманы, сведущие в трёх ведах.
Te vata, vāseṭṭha, tevijjā brāhmaṇā ye dhammā brāhmaṇakārakā te dhamme pahāya vattamānā, ye dhammā abrāhmaṇakārakā te dhamme samādāya vattamānā pañcahi nīvaraṇehi āvuṭā nivutā onaddhā pariyonaddhā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā brahmānaṁ sahabyūpagā bhavissantīti, netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
brāhmaṇakārakā → brāhmaṇakaraṇā (bj, sya-all, pts) | abrāhmaṇakārakā → abrāhmaṇakaraṇā (bj, sya-all, pts) | nivutā onaddhā → nivuṭā ovuṭā (bj); nivuṭā ophutā (sya-all) | paraṁ maraṇā brahmānaṁ sahabyūpagā → parammaraṇā brahmuno sahavyupagā (bj); parammaraṇā brahmasahabyūpagā (sya-all) | nivutā → nivuṭā (cck) | vata → ca (sya-all) | pariyonaddhā → pariyonaddhā te (sya-all) | āvuṭā → āvaṭā (pts) | onaddhā → ophutā (pts) | pariyonaddhā → pariyonaddhā, te (cck: syā. ka.) | pañcahi → pañca (bjt, pts) | brāhmaṇakārakā → brāhmaṇa karaṇā (pts) | paraṁ → param (pts) | sahabyūpagā → sahavyūpagā (pts) | netaṁ → n etaṁ (pts)Итак, Васеттха, эти брахманы, сведущие в трёх ведах, пребывают в отказе от тех свойств, которые делают брахманом, и пребывают в приверженности к тем свойствам, которые делают не-брахманом, — будучи заграждены, ограждены, закрыты, покрыты пятью преградами, [они надеются, что] с распадом тела после смерти достигнут соединения с Брахмой. А такого быть не может.
3. Saṁsandanakathā3. Рассуждение
Taṁ kiṁ maññasi, vāseṭṭha,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ → kim (pts)Как же ты думаешь об этом, Васеттха?
kinti te sutaṁ brāhmaṇānaṁ vuddhānaṁ mahallakānaṁ ācariyapācariyānaṁ bhāsamānānaṁ, sapariggaho vā brahmā apariggaho vā”ti?
vuddhānaṁ → vuḍḍhānaṁ (sya-all) | kinti → kiñci (pts) | Kiñci → Sd Bm kin ti. (pts note) | ācariyapācariyānaṁ → ācariya-pācariyānaṁ (pts) | vāti → vā ti (pts)Что ты слыхал из разговоров старших, престарелых брахманов, наставников [твоих] наставников? Обладает ли Брахма имуществом или не обладает имуществом?”
“Apariggaho, bho gotama”.“Не обладает имуществом, господин Готама”.
“Saveracitto vā averacitto vā”ti?
vāti → vā ti (bjt)“Враждебен ли он в мыслях или не враждебен в мыслях?”
“Averacitto, bho gotama”.
averacitto → avera-citto (pts)“Не враждебен в мыслях, господин Готама”.
“Sabyāpajjacitto vā abyāpajjacitto vā”ti?
sabyāpajjacitto → savyāpajjhacitto (bj, sya-all, pts) | abyāpajjacitto → avyāpajjhacitto (bj, sya-all) | sabyāpajjacitto → sabyāpajjhacitto (th) | abyāpajjacitto → abyāpajjhacitto (th)“Злонамерен ли он в мыслях или не злонамерен в мыслях?”
“Abyāpajjacitto, bho gotama”.
abyāpajjacitto → avyāpajjhacitto (bj, sya-all) | abyāpajjacitto → abyāpajjhacitto (th) | abyāpajjacitto → citto (pts)“Не злонамерен в мыслях, господин Готама”.
“Saṅkiliṭṭhacitto vā asaṅkiliṭṭhacitto vā”ti?
saṅkiliṭṭhacitto → saṁkiliṭṭhacitto (my, ms2005) | asaṅkiliṭṭhacitto → asaṁkiliṭṭhacitto (my, ms2005) | vāti → vā ti (bjt)“Осквернён ли он в мыслях или не осквернён в мыслях?”
“Asaṅkiliṭṭhacitto, bho gotama”.
asaṅkiliṭṭhacitto → asaṁkiliṭṭhacitto (my, ms2005) | asaṅkiliṭṭhacitto → citto (pts)“Не осквернён в мыслях, господин Готама”.
“Vasavattī vā avasavattī vā”ti?
vasavattī → vasavatti (sya-all) | avasavattī → avasavatti (sya-all) | Vasavattī → Sm Bm vasavatti (six times). (pts note) | vāti → vā ti (bjt, pts)“Владеет ли он собой или не владеет собой?”
“Vasavattī, bho gotama”.
vasavattī → vasavatti (sya-all)“Владеет собой, господин Готама”.
“Taṁ kiṁ maññasi, vāseṭṭha,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ → kim (pts)“Как же ты думаешь об этом, Васеттха?
sapariggahā vā tevijjā brāhmaṇā apariggahā vā”ti?
vāti → vā ti (bjt, pts)Обладают ли брахманы, сведущие в трёх ведах, имуществом или не обладают имуществом?”
“Sapariggahā, bho gotama”.“Обладают имуществом, господин Готама”.
“Saveracittā vā averacittā vā”ti?
vāti → vā ti (bjt)“Враждебны ли они в мыслях или не враждебны в мыслях?”
“Saveracittā, bho gotama”.
saveracittā → savera-cittā (pts)“Враждебны в мыслях, господин Готама”.
“Sabyāpajjacittā vā abyāpajjacittā vā”ti?
sabyāpajjacittā → savyāpajjhacittā (bj, sya-all, pts) | abyāpajjacittā → avyāpajjhacittā (bj, sya-all) | sabyāpajjacittā → sabyāpajjhacittā (th) | abyāpajjacittā → abyāpajjhacittā (th)“Злонамеренны ли они в мыслях или не злонамеренны в мыслях?”
“Sabyāpajjacittā, bho gotama”.
sabyāpajjacittā → savyāpajjhacittā (bj, sya-all) | sabyāpajjacittā → sabyāpajjhacittā (th) | sabyāpajjacittā → cittā (pts)“Злонамеренны в мыслях, господин Готама”
“Saṅkiliṭṭhacittā vā asaṅkiliṭṭhacittā vā”ti?
saṅkiliṭṭhacittā → saṁkiliṭṭhacittā (my, ms2005) | asaṅkiliṭṭhacittā → asaṁkiliṭṭhacittā (my, ms2005) | vāti → vā ti (bjt)“Осквернены ли они в мыслях или не осквернены в мыслях?”
“Saṅkiliṭṭhacittā, bho gotama”.
saṅkiliṭṭhacittā → saṁkiliṭṭhacittā (my, ms2005) | saṅkiliṭṭhacittā → cittā (pts)“Осквернены в мыслях, господин Готама”.
“Vasavattī vā avasavattī vā”ti?
vāti → vā ti (bjt, pts)“Владеют ли они собой или не владеют собой?”
“Avasavattī, bho gotama”.“Не владеют собой, господин Готама”.
“Iti kira, vāseṭṭha, sapariggahā tevijjā brāhmaṇā apariggaho brahmā.
kira → kira te (sya-all) | vāseṭṭha → vaseṭṭha (pts) | brāhmaṇā → brahmaṇā (pts)“Итак, Васеттха, брахманы, сведущие в трёх ведах, обладают имуществом — Брахма не обладает имуществом.
Api nu kho sapariggahānaṁ tevijjānaṁ brāhmaṇānaṁ apariggahena brahmunā saddhiṁ saṁsandati sametī”ti?
sametīti → sametī ti (bjt) | brahmunā → brāhmunā (pts)Разве могут брахманы, сведущие в трёх ведах, обладающие имуществом, встретиться и сойтись с Брахмой, не обладающим имуществом?”
“No hidaṁ, bho gotama”.
hidaṁ → hetaṁ (sya-all) | hidaṁ → h idaṁ (pts)“Конечно нет, господин Готама”.
“Sādhu, vāseṭṭha, te vata, vāseṭṭha, sapariggahā tevijjā brāhmaṇā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apariggahassa brahmuno sahabyūpagā bhavissantīti, netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
vata → ca (sya-all) | vijjati → vijjatīti (pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | sahabyūpagā → sahavyūpagā (bjt, pts) | paraṁ → param (pts) | netaṁ → n etaṁ (pts)“Хорошо, Васеттха. Итак, Васеттха, эти брахманы, сведущие в трёх ведах, обладают имуществом и [надеются, что] с распадом тела после смерти достигнут соединения с Брахмой, не обладающим имуществом. А такого быть не может.
Iti kira, vāseṭṭha, saveracittā tevijjā brāhmaṇā, averacitto brahmā …pe…
kira → kira te (sya-all) | pe → spelled out in full (bjt) | saveracittā → savera-cittā (pts) | averacitto → avera-citto (pts)Итак, Васеттха, брахманы, сведущие в трёх ведах, враждебны в мыслях — Брахма не враждебен в мыслях …
sabyāpajjacittā tevijjā brāhmaṇā abyāpajjacitto brahmā …
abyāpajjacitto → abyāpajjhacitto (sya-all, pts) | sabyāpajjacittā → savyāpajjhacittā (pts) | sabyāpajjacittā → savyāpajjha-cittā (pts) | abyāpajjacitto → avyāpajjha-citto (pts)эти брахманы, сведущие в трёх ведах, злонамеренны в мыслях и [надеются, что] с распадом тела после смерти достигнут соединения с Брахмой, не злонамеренным в мыслях …
saṅkiliṭṭhacittā tevijjā brāhmaṇā asaṅkiliṭṭhacitto brahmā …
saṅkiliṭṭhacittā → saṁkiliṭṭhacittā (my, ms2005) | asaṅkiliṭṭhacitto → asaṁkiliṭṭhacitto (my, bjt, ms2005) | pe → spelled out in full (bjt) | saṅkiliṭṭhacittā → saṁkiliṭṭha-cittā (pts) | asaṅkiliṭṭhacitto → asaṁkiliṭṭha-citto (pts)эти брахманы, сведущие в трёх ведах, осквернены в мыслях и [надеются, что] с распадом тела после смерти достигнут соединения с Брахмой, не осквернённым в мыслях …
avasavattī tevijjā brāhmaṇā vasavattī brahmā, api nu kho avasavattīnaṁ tevijjānaṁ brāhmaṇānaṁ vasavattinā brahmunā saddhiṁ saṁsandati sametī”ti?
vasavattī → vasavatti (sya-all) | sametīti → sametī ti (bjt)брахманы, сведущие в трёх ведах, не владеют собой — Брахма владеет собой. Разве могут брахманы, сведущие в трёх ведах, не владеющие собой, встретиться и сойтись с Брахмой, владеющим собой?”
“No hidaṁ, bho gotama”.
hidaṁ → hetaṁ (sya-all) | hidaṁ → h idaṁ (pts)“Конечно нет, господин Готама”.
“Sādhu, vāseṭṭha, te vata, vāseṭṭha, avasavattī tevijjā brāhmaṇā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā vasavattissa brahmuno sahabyūpagā bhavissantīti, netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
vata → ca (sya-all) | vasavattissa → SS Vasavatti- (as Bm at xi. 79). (pts note) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | sahabyūpagā → sahavyūpagā (bjt, pts) | paraṁ → param (pts) | netaṁ → n etaṁ (pts)“Хорошо, Васеттха. Итак, Васеттха, эти брахманы, сведущие в трёх ведах, не владеют собой и [надеются, что] с распадом тела после смерти достигнут соединения с Брахмой, владеющим собой. А такого быть не может.
Idha kho pana te, vāseṭṭha, tevijjā brāhmaṇā āsīditvā saṁsīdanti, saṁsīditvā visāraṁ pāpuṇanti, sukkhataraṁ maññe taranti.
āsīditvā → ādisitvā (mr) | visāraṁ → visādaṁ (bj, pts1ed); visattaṁ (sya-all) | sukkhataraṁ → sukkhataraṇaṁ (bj, mr); sukhataraṁ (sya-all) | visāraṁ → visādaṁ vā (bj); visādaṁ va (pts) | taranti → pataranti (bj, pts) | te → (pts) | sukkhataraṇaṁ → sukkhataraṁ (bj: kesuci) | āsīditvā → ādisitvā (cck: ka.) | visāraṁ → visādaṁ (cck: sī. pī.); visattaṁ (cck: syā.) | sukkhataraṁ → sukkhataraṇaṁ (cck: ka.) | pana → Bm adds te. (pts note) | āsīditvā → BB ādisitvā. (pts note) | saṁsīditvā → SS sasīdanti sasīditvā. (pts note) | pāpuṇanti → Bm visāraṁ pāpuṇanti; Bp visattaṁ vā pāpuṇanti. (pts note) | sukkhataraṁ → sukha taraṁ (pts)И право же, приближаясь к нему, брахманы, сведущих в трёх ведах, низвергаются; будучи низвергнуты, они достигают горести и, я бы сказал, пересекают высохшую переправу.
Tasmā idaṁ tevijjānaṁ brāhmaṇānaṁ tevijjāiriṇantipi vuccati, tevijjāvivanantipi vuccati, tevijjābyasanantipi vuccatī”ti.
tevijjāiriṇantipi → tevijjaṁ iraṇantipi (bj); tevijjāīriṇan ti pi (pts) | tevijjāvivanantipi → tevijjaṁ vipinantipi (bj); tevijjāvipinan ti pi (pts) | tevijjābyasanantipi → tevijjaṁ vyasanantipi (bj) | tevijjaṁ → tevijjā (bj: bahūsu) | iraṇanti’pi → īraṇaṁ (bj: ṭīkā) | vuccatīti → All seven MSS. tevijjā-, and vuccanti, three times; SS itinan; Bm irinan; Bp iriṇaṁ; Sc vijinan; Bm vivadan; Bp vivanaṁ. (pts note) | tevijjāiriṇantipi → tevijjā-īriṇan ti pi (pts) | tevijjāvivanantipi → tevijjā-vipinan ti pi (pts) | tevijjābyasanantipi → tevijjā-vyasanan ti pi (pts)Поэтому знание трёх вед у брахманов, сведущих в трёх ведах, зовётся бесплодной пустыней, знание трёх вед зовётся чащей, знание трёх вед зовётся погибелью”.
Evaṁ vutte, vāseṭṭho māṇavo bhagavantaṁ etadavoca:
bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)Когда так было сказано, юный Васеттха так сказал Благостному:
“sutaṁ metaṁ, bho gotama, samaṇo gotamo brahmānaṁ sahabyatāya maggaṁ jānātī”ti.
brahmānaṁ sahabyatāya → brahmuno sahavyatāya (bj) | etaṁ → Bm sutam etaṁ (and so in 39). Bp = SS. (pts note) | metaṁ → me taṁ (bjt) | metaṁ → m etaṁ (pts)“Я слышал, господин Готама, что отшельник Готама знает путь к соединению с Брахмой”.
“Taṁ kiṁ maññasi, vāseṭṭha.
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ → kim (pts)“Как же ты думаешь об этом, Васеттха?
Āsanne ito manasākaṭaṁ, na ito dūre manasākaṭan”ti?
na ito → nayito (bj) | manasākaṭaṁ → manasākataṁ (sya-all) | manasākaṭanti → manasākatanti (sya-all) | ito → yito (pts) | yito → BB na ito twice. (pts note) | manasākaṭanti → manasākaṭan ti (pts)Ведь Манасаката близка отсюда, Манасаката недалека отсюда?”
“Evaṁ, bho gotama, āsanne ito manasākaṭaṁ, na ito dūre manasākaṭan”ti.
na ito → nayito (bj) | manasākaṭaṁ → manasākataṁ (sya-all) | manasākaṭanti → manasākatanti (sya-all) | ito → yito (pts) | manasākaṭanti → manasākaṭan ti (pts)“Да, господин Готама. Манасаката близка отсюда, Манасаката недалека отсюда”.
“Taṁ kiṁ maññasi, vāseṭṭha,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ → kim (pts)“Как же ты думаешь об этом, Васеттха?
idhassa puriso manasākaṭe jātasaṁvaddho.
jātasaṁvaddho → jātavaddho (bj) | manasākaṭe jātasaṁvaddho → manasākate jātasaṁvaḍḍho (sya-all) | jātasaṁvaddho tamenaṁ → jāto vaddho tam enaṁ (pts) | vaddho → Bm jāta-saṁvaddho; Bp jāta-saṁvaṭeddho. (pts note) | idhassa → idh assa (pts)Вот человек родился бы и вырос в Манасакате.
Tamenaṁ manasākaṭato tāvadeva avasaṭaṁ manasākaṭassa maggaṁ puccheyyuṁ.
manasākaṭato → manasākatā (sya-all) | avasaṭaṁ manasākaṭassa → avasataṁ manasākatassa (sya-all) | puccheyyuṁ → puccheyyaṁ (sya-all) | avassaṭaṁ → SS avassaṁ. (pts note) | puccheyyuṁ → Scm puccheyya; St puccheyyā. (pts note) | tamenaṁ → tam enaṁ (pts) | tāvadeva avasaṭaṁ → tāvad eva avassaṭaṁ (pts)И его, вышедшего из Манасакаты, спросили бы о пути в Манасакату.
Siyā nu kho, vāseṭṭha, tassa purisassa manasākaṭe jātasaṁvaddhassa manasākaṭassa maggaṁ puṭṭhassa dandhāyitattaṁ vā vitthāyitattaṁ vā”ti?
jātasaṁvaddhassa → jātavaddhassa (bj, pts) | manasākaṭe jātasaṁvaddhassa manasākaṭassa → manasākate jātasaṁvaḍḍhassa manasākatassa (sya-all) | jāta-vaddhassa → BB jāta-saṁvaddhassa. (pts note) | vitthāyitattaṁ vāti → vitthāyitattaṁvā ti (bjt) | vāti → vā ti (pts)Возникли ли бы, Васеттха, у этого человека, родившегося и выросшего в Манасакате и спрошенного о пути в Манасакату, неуверенность или замешательство?”
“No hidaṁ, bho gotama”.
hidaṁ → h idaṁ (pts)“Конечно нет, господин Готама”.
“Taṁ kissa hetu”?Отчего же?
“Amu hi, bho gotama, puriso manasākaṭe jātasaṁvaddho, tassa sabbāneva manasākaṭassa maggāni suviditānī”ti.
amu → asu (bj, pts); asuko (sya-all) | jātasaṁvaddho → jātavaddho (bj); jāto vaddho (pts) | manasākaṭe jātasaṁvaddho → manasākate jātasaṁvaḍḍho (sya-all) | manasākaṭassa → manasākatassa (sya-all) | vaddho → Bm jāta-saṁvaddho; Bp jāvata-saṁvaddho. (pts note) | sabbāneva → sabbān eva (pts)Ведь этот человек, господин Готама, родился и вырос в Манасакате, и ему хорошо известны все пути в Манасакату”.
“Siyā kho, vāseṭṭha, tassa purisassa manasākaṭe jātasaṁvaddhassa manasākaṭassa maggaṁ puṭṭhassa dandhāyitattaṁ vā vitthāyitattaṁ vā, na tveva tathāgatassa brahmaloke vā brahmalokagāminiyā vā paṭipadāya puṭṭhassa dandhāyitattaṁ vā vitthāyitattaṁ vā.
jātasaṁvaddhassa → jātavaddhassa (bj, pts) | na tveva → nattheva (bj) | manasākaṭe jātasaṁvaddhassa manasākaṭassa → manasākate jātasaṁvaḍḍhassa manasākatassa (sya-all) | na → no (pts) | jāta-vaddhassa → BB saṁvaddhassa. (pts note) | brahmaloke → brahma-loke (pts) | brahmalokagāminiyā → brahmaloka-gāminiyā (pts)“И всё же, Васеттха, скорее у этого человека, родившегося и выросшего в Манасакате и спрошенного о пути в Манасакату, могли бы возникнуть неуверенность или замешательство, чем у Татхагаты, спрошенного о мире Брахмы или о пути, ведущем в мир Брахмы, возникли бы неуверенность и замешательство.
Brahmānañcāhaṁ, vāseṭṭha, pajānāmi brahmalokañca brahmalokagāminiñca paṭipadaṁ, yathā paṭipanno ca brahmalokaṁ upapanno, tañca pajānāmī”ti.
ca → (bj); ca brahmā (sya-all) | ahaṁ → BB Brahmānañ cāhaṁ'. (pts note) | uppanno → Bm paṭipanno . . . upapanno. (pts note) | brahmānañcāhaṁ → brahmānaṁ cāhaṁ (my) | tañca pajānāmīti → tañcapajānāmīti (bjt) | yathā paṭipanno → yathāpaṭipanno (th) | brahmānañcāhaṁ → brahmānaṁ p ahaṁ (pts) | brahmalokañca brahmalokagāminiñca → brahma-lokañ ca brahmalokagāminiñ ca (pts) | brahmalokaṁ upapanno tañca → brahma-lokaṁ uppanno tañ ca (pts)И я, Васеттха, знаю Брахму, и мир Брахмы, и путь, ведущий в мир Брахмы, и знаю, как следовать этим путём, чтобы достичь мира Брахмы”.
Evaṁ vutte, vāseṭṭho māṇavo bhagavantaṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)Когда так было сказано, юный Васеттха сказал Благостному:
“sutaṁ metaṁ, bho gotama, samaṇo gotamo brahmānaṁ sahabyatāya maggaṁ desetī”ti.
brahmānaṁ sahabyatāya → brahmuno sahavyatāya (bj) | metaṁ → m etaṁ (pts)“Я слышал, господин Готама, что отшельник Готама разъясняет путь к соединению с Брахмой.
“Sādhu no bhavaṁ gotamo brahmānaṁ sahabyatāya maggaṁ desetu ullumpatu bhavaṁ gotamo brāhmaṇiṁ pajan”ti.
brahmānaṁ sahabyatāya → brahmuno sahavyatāya (bj) | pajanti → pajan ti (pts)Хорошо, если уважаемый Готама разъяснит нам путь к соединению с Брахмой, если уважаемый Г отама вознесёт брахманское потомство”.
“Tena hi, vāseṭṭha, suṇāhi; sādhukaṁ manasi karohi; bhāsissāmī”ti.
manasi karohi → manasikarohi (bjt, th, pts) | tena hi → tenahi (th)“В таком случае, Васеттха, слушай и тщательно внимай [тому, что] я скажу”.
“Evaṁ, bho”ti kho vāseṭṭho māṇavo bhagavato paccassosi.
evaṁ bhoti → evam bho ti (pts)“Хорошо, господин”, — согласился с Благостным юный Васеттха.
4. Brahmalokamaggadesanā4. Наставление о пути в мир Брахмы
Bhagavā etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)Благостный сказал так:
“idha, vāseṭṭha, tathāgato loke uppajjati arahaṁ, sammāsambuddho …pe…
rajāpatho → rajopatho (bj: katthaci) | ārācārī → anācārī (bj: machasaṁ) | theto → ṭheto (bj: syā) | pemanīyā → pemaniyā (bj: machasaṁ) | tathārūpiṁ → evarūpiṁ (bj: katthaci) | sammā-sambuddho → BB || pa || Yathā Sāmañña-phalaṁ evaṁ vitthāretabbaṁ || pa || evaṁ kho Vāseṭha bhikkhu sīla-sampanno hoti || pa || Tass'; ime pañca nīvaraṇe pahīne attani samanupassato pāmujjaṁ jāyati, pamuditassa piti (sic) jāyati, pitimanassa kāyo passambhati, passaddha-kāyo sukhaṁ ve deti, sukhino cittaṁ samādhiyati. So mettā, etc. ( 76). (pts note) | Na → So Sdm; BB Sct omit (D. ii. 41 na idaṁ). (pts note) | So → Omitted at D. ii. 42. (pts note) | + → yathā anucchedesu evaṁ vitthāretabbaṁ (my) | pe → spelled out in full (bjt)40. “Вот, Васеттха, в мир приходит Татхагата … XIII.40-75 = II.40-98… . Он постигает: „… нет ничего вслед за этим состоянием“ …
Evaṁ kho, vāseṭṭha, bhikkhu sīlasampanno hoti …pe…
pe → D. ii. 43-75, all of which SS give in full. (pts note) | pe → spelled out in full (bjt)…
tassime pañca nīvaraṇe pahīne attani samanupassato pāmojjaṁ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṁ vedeti, sukhino cittaṁ samādhiyati.
pahīne → pahīṇe (bj) | pe → Bm omits. SS must mean D. ii. 75-98. (pts note)…
So mettāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati. Tathā dutiyaṁ. Tathā tatiyaṁ. Tathā catutthaṁ. Iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.
catutthaṁ → catutthiṁ (bj) | abyāpajjena → avyāpajjhena (bj, sya-all, pts) | sabbattatāya → sabbatthatāya (bj: kesuci) | So → SS omit. (pts note) | abyāpajjena → abyāpajjhena (th) | mettāsahagatena → mettā-sahagatena (pts) | uddhamadho → uddham adho (pts)Он пребывает, пронизывая разумом, исполненным дружелюбия, одну сторону света, затем — вторую, затем — третью, затем — четвёртую. Он пребывает, пронизывая великим, всеобъемлющим, безграничным, невраждебным, незлонамеренным разумом, исполненным дружелюбия, весь мир вверх, вниз, поперёк, во все стороны.
Seyyathāpi, vāseṭṭha, balavā saṅkhadhamo appakasireneva catuddisā viññāpeyya;
catuddisā → cātuddisaṁ sarena (bj) | saṅkha-dhamo → Scmt Bp dhammo. (pts note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | saṅkhadhamo appakasireneva → saṅkha-dhamo appakasiren eva (pts)Это, Васеттха, как силач, трубящий в раковину, без труда может быть услышан с четырёх сторон света,
evameva kho, vāseṭṭha, evaṁ bhāvitāya mettāya cetovimuttiyā yaṁ pamāṇakataṁ kammaṁ na taṁ tatrāvasissati, na taṁ tatrāvatiṭṭhati.
evameva → evaṁ bhāvitāya (pts) | evaṁ bhāvitāya → (pts) | Vāseṭṭha → -2 BB evam eva kho Vāseṭṭha evaṁ bhāvitāya (and in 79). (pts note) | yaṁ → Sc omits; Sdt ya; Sm ya erased (in 79 Sc omits; Sdmt yaṁ). (pts note) | evaṁ bhāvitāya → evaṁbhāvitāya (th) | cetovimuttiyā → ceto-vimuttiyā (pts) | pamāṇakataṁ → pamāṇa-kataṁ (pts)так же точно, Васеттха, и освобождённым разумом, пребывающим в дружелюбии, он не пропускает там и не оставляет там ничего, что имеет измерение.
Ayampi kho, vāseṭṭha, brahmānaṁ sahabyatāya maggo.
brahmānaṁ sahabyatāya → brahmuno sahavyatāya (bj) | brahmuno → brahmānaṁ (bj: PTS) | ayampi → ayaṁpi (th) | ayampi → ayam pi (pts)Это, Васеттха, и есть путь к соединению с Брахмой.
Puna caparaṁ, vāseṭṭha, bhikkhu karuṇāsahagatena cetasā …pe…
pe → spelled out in full (bjt) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | karuṇāsahagatena → karuṇā-sahagatena (pts)И далее, Васеттха, он пребывает, пронизывая разумом, исполненным сострадания …
muditāsahagatena cetasā …pe…
pe → spelled out in full (bjt) | muditāsahagatena → muditā-sahagatena (pts)разумом, пребывающим в удовлетворённости …
upekkhāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati. Tathā dutiyaṁ. Tathā tatiyaṁ. Tathā catutthaṁ. Iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.
catutthaṁ → catutthiṁ (bj) | abyāpajjena → avyāpajjhena (bj, sya-all, pts) | abyāpajjena → abyāpajjhena (th) | upekkhāsahagatena → upekhā-sahagatena (pts) | uddhamadho → uddham adho (pts)он пребывает, пронизывая разумом, исполненным уравновешенности, одну сторону света, затем — вторую, затем - третью, затем - четвёртую. Он пребывает, пронизывая великим, всеобъемлющим безграничным, невраждебным, незлонамеренным разумом, исполненным уравновешенности, весь мир вверх, вниз, поперёк, во все стороны.
Seyyathāpi, vāseṭṭha, balavā saṅkhadhamo appakasireneva catuddisā viññāpeyya;
catuddisā → cātuddisaṁ sarena (bj) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | saṅkhadhamo appakasireneva → saṅkha-dhamo appakasiren eva (pts)Это, Васеттха, как силач, трубящий в раковину, без труда может быть услышан с четырёх сторон света,
evameva kho, vāseṭṭha, evaṁ bhāvitāya upekkhāya cetovimuttiyā yaṁ pamāṇakataṁ kammaṁ na taṁ tatrāvasissati, na taṁ tatrāvatiṭṭhati.
evameva → evaṁ bhāvitāya (pts) | evaṁ bhāvitāya upekkhāya → upekhāya (pts) | evaṁ bhāvitāya upekkhāya cetovimuttiyā → upekhāya ceto-vimuttiyā (pts) | pamāṇakataṁ → pamāṇa-kataṁ (pts)так же точно, Васеттха, и освобождённым разумом, пребывающим в уравновешенности, он не пропускает там и не оставляет там ничего, что имеет измерение.
Ayampi kho, vāseṭṭha, brahmānaṁ sahabyatāya maggo.
brahmānaṁ sahabyatāya → brahmuno sahavyatāya (bj) | ayampi → ayaṁ (cck, sya-all) | ayampi → ayam pi (pts)Это, Васеттха, и есть путь к соединению с Брахмой.
Taṁ kiṁ maññasi, vāseṭṭha,
kiṁ → kim (pts)Как же ты думаешь об этом, Васеттха?
evaṁvihārī bhikkhu sapariggaho vā apariggaho vā”ti?
vāti → vā ti (bjt, pts) | evaṁvihārī → evaṁ-vihārī (pts)Пребывающий в таком состоянии монах обладает имуществом или не обладает имуществом?”
“Apariggaho, bho gotama”.“Не обладает имуществом, господин Готама”.
“Saveracitto vā averacitto vā”ti?
vāti → vā ti (bjt)“Враждебен ли он в мыслях или не враждебен в мыслях?”
“Averacitto, bho gotama”.
averacitto → avera-citto (pts)“Не враждебен в мыслях, господин Готама”.
“Sabyāpajjacitto vā abyāpajjacitto vā”ti?
sabyāpajjacitto → sabyāpajjha citto (bj, sya-all, pts) | abyāpajjacitto → abyāpajjhacitto (bj, sya-all) | sabyāpajjacitto → sabyāpajjhacitto (th)“Злонамерен ли он в мыслях или не злонамерен в мыслях?”
“Abyāpajjacitto, bho gotama”.
abyāpajjacitto → abyāpajjhacitto (bj, sya-all) | abyāpajjacitto → citto (pts)“Не злонамерен в мыслях, господин Готама”.
“Saṅkiliṭṭhacitto vā asaṅkiliṭṭhacitto vā”ti?
saṅkiliṭṭhacitto → saṁkiliṭṭhacitto (my, ms2005) | asaṅkiliṭṭhacitto → asaṁkiliṭṭhacitto (my, ms2005)“Осквернён ли он в мыслях или не осквернён в мыслях?”
“Asaṅkiliṭṭhacitto, bho gotama”.
asaṅkiliṭṭhacitto → asaṁkiliṭṭhacitto (my, bjt, ms2005) | asaṅkiliṭṭhacitto → citto (pts)“Не осквернён в мыслях, господин Готама”.
“Vasavattī vā avasavattī vā”ti?
vasavattī → vasavatti (sya-all) | avasavattī → avasavatti (sya-all) | vāti → vā ti (bjt, pts)“Владеет ли он собой или не владеет собой?”
“Vasavattī, bho gotama”.
vasavattī → vasavatti (sya-all)“Владеет собой, господин Готама”.
“Iti kira, vāseṭṭha, apariggaho bhikkhu, apariggaho brahmā.“Итак, Васеттха, монах не обладает имуществом, и Брахма не обладает имуществом.
Api nu kho apariggahassa bhikkhuno apariggahena brahmunā saddhiṁ saṁsandati sametī”ti?
sametīti → sametī ti (bjt)Может ли монах, не обладающий имуществом, встретиться и сойтись с Брахмой, не обладающим имуществом?”
“Evaṁ, bho gotama”.“Да, господин Готама”.
“Sādhu, vāseṭṭha, so vata vāseṭṭha apariggaho bhikkhu kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apariggahassa brahmuno sahabyūpago bhavissatīti, ṭhānametaṁ vijjati.
vata → ca (sya-all) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | sahabyūpago → sahavyūpago (bjt, pts) | paraṁ → param (pts) | ṭhānametaṁ → ṭhānam etaṁ (pts)“Хорошо, Васеттха. Итак, Васеттха, этот монах, обладающий имуществом, с распадом тела после смерти достигнет соединения с Брахмой. — И такое может быть.
Iti kira, vāseṭṭha, averacitto bhikkhu, averacitto brahmā …pe…
pe → spelled out in full (bjt) | averacitto → avera-citto (pts)Итак, Васеттха, монах не враждебен в мыслях, и Брахма не враждебен в мыслях …
abyāpajjacitto bhikkhu, abyāpajjacitto brahmā …
abyāpajjacitto → abyāpajjhacitto (sya-all, pts) | abyāpajjacitto → avyāpajjha-citto (pts)монах, не враждебный в мыслях, встретиться и сойтись с Брахмой, не враждебным в мыслях …
asaṅkiliṭṭhacitto bhikkhu, asaṅkiliṭṭhacitto brahmā …
asaṅkiliṭṭhacitto → asaṁkiliṭṭhacitto (my, bjt, ms2005) | pe → spelled out in full (bjt) | asaṅkiliṭṭhacitto → asaṁkiliṭṭha-citto (pts)монах не злонамерен в мыслях, и Брахма не злонамерен в мыслях …
vasavattī bhikkhu, vasavattī brahmā, api nu kho vasavattissa bhikkhuno vasavattinā brahmunā saddhiṁ saṁsandati sametī”ti?
vasavattī → vasavatti (sya-all) | sametīti → sametī ti (bjt)монах не осквернён в мыслях, и Брахма не осквернён в мыслях …
“Evaṁ, bho gotama”.“Да, господин Готама”.
“Sādhu, vāseṭṭha, so vata, vāseṭṭha, vasavattī bhikkhu kāyassa bhedā paraṁ maraṇā vasavattissa brahmuno sahabyūpago bhavissatīti, ṭhānametaṁ vijjatī”ti.
vata → ca (sya-all) | vasavattī → vasavatti (sya-all) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | sahabyūpago → sahavyūpago (bjt, pts) | paraṁ → param (pts) | ṭhānametaṁ → ṭhānam etaṁ (pts)“Хорошо, Васеттха. Итак, Васеттха, этот монах, владеющий собой, с распадом тела после смерти достигнет соединения с Брахмой, владеющим собой. — И такое может быть”.
Evaṁ vutte, vāseṭṭhabhāradvājā māṇavā bhagavantaṁ etadavocuṁ:
vutte → vuttaṁ (sya-all) | avocuṁ → SS Vāseṭṭho Bhāradvājo māṇavo; Bp etad avoca. (pts note) | vāseṭṭhabhāradvājā → vāseṭṭha-bhāradvājā (pts) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)Когда так было сказано, юные Васеттха и Бхарадваджа сказали Благостному:
“abhikkantaṁ, bho gotama, abhikkantaṁ, bho gotama.“Превосходно, господин Готама! Превосходно, господин Готама!
Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya: ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṁ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito.
evamevaṁ → evameva kho (sya-all) | dakkhantīti evamevaṁ → dakkhintīti evam eva (pts) | bhotā → Scdm bho. (pts note) | telapajjotaṁ → telappajjotaṁ (th) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | andhakāre → andha-kāre (pts) | telapajjotaṁ → tela-pajjotaṁ (pts)Это, господин Готама, как поднимают упавшее, или раскрывают сокрытое, или указывают дорогу заблудившемуся, или ставят в темноте масляный светильник, чтобы наделённые зрением различали образы, так же точно досточтимый Готама с помощью многих наставлений преподал истину.
Ete mayaṁ bhavantaṁ gotamaṁ saraṇaṁ gacchāma, dhammañca bhikkhusaṅghañca.
bhavantaṁ → Scd bhagavantaṁ; St bhavaṁ. (pts note) | gacchāma → Scm gacchāmi. (pts note) | bhikkhusaṅghañca → bhikkhusaṁghañca (ms2005) | dhammañca bhikkhusaṅghañca → dhammañ ca bhikkhusaṁghañ ca (pts)И вот мы идём как к прибежищу к Благостному Готаме, и к дхамме, и к сангхе монахов.
Upāsake no bhavaṁ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupete saraṇaṁ gate”ti.
pāṇupete → pāṇupetam (pts) | Upāsake → Scdm upāsakaṁ. (pts note) | pāṇupetam → Bm pāṇupete. (pts note) | saraṇaṁ → Sdt saraṇā-. (pts note) | gate → Scm gato. (pts note) | saraṇaṁ gateti → saraṇaṁgateti (bjt) | saraṇaṁ gateti → saraṇaṅgateti (th) | gateti → gate ti brahma sāmañña-ambaṭṭha-soṇa kuṭa-mahā-jālā (pts)Пусть же досточтимый Готама примет нас как преданных мирян, отныне и на всю жизнь нашедших здесь убежище”.
Tevijjasuttaṁ niṭṭhitaṁ terasamaṁ.Окончена тринадцатая “Тевиджджа-сутта”.
Sīlakkhandhavaggo niṭṭhito.
+ → paṭhamo (bjt)[Окончена] “Силаккханда-вагга”.
Brahmāsāmaññaambaṭṭha, soṇakūṭamahālijālinī;
brahmāsāmaññaambaṭṭha → brahmā sāmaññaambaṭṭha (th) | brahmāsāmaññaambaṭṭha → sīha (pts) soṇakūṭamahālijālinī → soṇakūṭa mahāli jālinī (th) | soṇakūṭamahālijālinī → poṭṭha (pts)“Брахмаджала” и “Самання”, “Амбаттха”, “Сонадандака”, “Кутаданта” и “Махали”, “Джалия”, Sīhapoṭṭhapādasubho kevaṭṭo, lohiccatevijjā terasāti.
sīhapoṭṭhapādasubho kevaṭṭo → subha-kevaddha (pts) lohiccatevijjā → lohicca tevijjā (th) | lohiccatevijjā terasāti → lohicca-tevijja-terasā-ti (pts)“Сиханадака”, “Поттхапада”, затем — о юном Субхе, и ещё — “Кеваддха”, “Лохичча” и “Тевиджджа” — [итого здесь] тринадцать [сутт].
Sīlakkhandhavaggapāḷi niṭṭhitā.
sīlakkhandhavaggapāḷi niṭṭhitā → sīlakkhandhavaggo niṭṭhito (th)…