Найдите Истину

В Палийских Суттах и Винае

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Заметка:Переводы, словари и комментарии сделаны не Благословенным.Сверяйтесь с Пали в 4 основных никаях.

  • Dīgha Nikāya 19Длинные Наставления 19

MahāgovindasuttaМахаговинда Сутта

Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)
Так мной услышано
ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate.
bhagavā → bhagavatā (sya-all)
Однажды Благостный пребывал в Раджагахе на холме Гиджджхакута.

Atha kho pañcasikho gandhabbaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṁ gijjhakūṭaṁ pabbataṁ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhito kho pañcasikho gandhabbaputto bhagavantaṁ etadavoca:
pabbataṁ → (pts) | etadavoca yaṁ kho → etad avoca yam (pts) | abhikkanta-vaṇṇo → Sc Bm vaṇṇā. (pts note) | Gijjhakūṭaṁ → Bm -kuṭapabbataṁ. (pts note) | atha kho → athakho (th) | gandhabbaputto → gandhabba-putto (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)
И вот с исходом ночи превосходный видом отпрыск гандхаббов Панчасикха, озарив сиянием всю Гиджджхакуту, приблизился к Благостному. Приблизившись, он приветствовал Благостного и стал в стороне. И, стоя в стороне, отпрыск гандхаббов Панчасикха так сказал Благостному:
“yaṁ kho me, bhante, devānaṁ tāvatiṁsānaṁ sammukhā sutaṁ sammukhā paṭiggahitaṁ, ārocemi taṁ bhagavato”ti.
ārocemi taṁ → ārocemetaṁ (bj, sya-all) | kho → (sya-all) | paṭiggahītaṁ → Bm K -hitaṁ. (pts note) | bhante → Bm K omit. (pts note) | yaṁ kho → yam (pts) | paṭiggahitaṁ ārocemi taṁ bhagavatoti → paṭiggahītaṁ ārocem etaṁ bhante bhagavato ti (pts)
“Что, господин, я слышал из уст, что воспринял из уст тридцати трёх богов, то, господин, я передам Благостному”.

“Ārocehi me tvaṁ, pañcasikhā”ti bhagavā avoca.“Передай мне [это], Панчасикха”, — сказал Благостный.

1. Devasabhā1. Собрание божеств

“Purimāni, bhante, divasāni purimatarāni tadahuposathe pannarase pavāraṇāya puṇṇāya puṇṇamāya rattiyā kevalakappā ca devā tāvatiṁsā sudhammāyaṁ sabhāyaṁ sannisinnā honti sannipatitā;
pannarase → paṇṇarase (bj, sya-all) | puṇṇāya → (sya-all, pts) | tadahuposathe pannarase → tadahu posathe paṇṇarase (pts)
“В далёкие, очень далёкие времена, господин, в тот день упосатхи [что перед] пятнадцатым [днём месяца], в праздник Паварана в ночь полнолуния все тридцать три бога, собравшись, сидели вместе в зале Судхамма;
mahatī ca dibbaparisā samantato nisinnā honti, cattāro ca mahārājāno catuddisā nisinnā honti;
nisinnā → sannisinnā (bj) | honti → honti sannipatitā (bj); hoti (pts) | dibbaparisā → dibbā parisā (pts) | mahārājāno catuddisā → mahārājā cātuddisā (pts) | dibbā → Bm K dibba-. (pts note) | Mahārājā → Bm K rājāno, and below. (pts note)
и со всех сторон сидело великое божественное собрание, и с четырёх сторон сидели четыре Великих царя;

puratthimāya disāya dhataraṭṭho mahārājā pacchimābhimukho nisinno hoti deve purakkhatvā;
pacchimābhimukho → pacchābhimukho (sya-all, pts) | deve → devehi (sya-all) | pacchābhimukho → Bm pacchāmukho, and so throughout. (pts note) | deve → Bm deva; K devehi, and so throughout. (pts note) | purakkhatvā → Bm pūrakkhitvā, and below. (pts note)
с восточной стороны, лицом к западу, сидел Великий царь Дхатараттха, чтимый богами;
dakkhiṇāya disāya virūḷhako mahārājā uttarābhimukho nisinno hoti deve purakkhatvā;
deve → devehi (sya-all)
с южной стороны, лицом к северу, сидел Великий царь Вирулхака, чтимый богами;
pacchimāya disāya virūpakkho mahārājā puratthābhimukho nisinno hoti deve purakkhatvā;
deve → devehi (sya-all)
с западной стороны, лицом к востоку, сидел Великий царь Вирупаккха, чтимый богами;
uttarāya disāya vessavaṇo mahārājā dakkhiṇābhimukho nisinno hoti deve purakkhatvā.
deve → devehi (sya-all)
с северной стороны, лицом к югу, сидел Великий царь Вессавана, чтимый богами.

Yadā, bhante, kevalakappā ca devā tāvatiṁsā sudhammāyaṁ sabhāyaṁ sannisinnā honti sannipatitā, mahatī ca dibbaparisā samantato nisinnā honti, cattāro ca mahārājāno catuddisā nisinnā honti, idaṁ nesaṁ hoti āsanasmiṁ;
nisinnā → sannisinnā (bj) | honti → honti sannipatitā (bj) | nesaṁ → tesaṁ (bj, pts) | dibbaparisā → dibbā parisā (pts) | honti → Bm hoti. (pts note) | tesaṁ → Scd Bm nesaṁ. (pts note) | mahārājāno → mahārājā (pts)
И когда, господин, все тридцать три бога, собравшись, сидели вместе в зале Судхамма, и со всех сторон сидело великое божественное собрание, и с четырёх сторон сидели четыре Великих царя, то таковы были их сиденья. А за ними были наши сиденья;
atha pacchā amhākaṁ āsanaṁ hoti.а за ними были наши сиденья.

Ye te, bhante, devā bhagavati brahmacariyaṁ caritvā adhunūpapannā tāvatiṁsakāyaṁ, te aññe deve atirocanti vaṇṇena ceva yasasā ca.
adhunūpapannā tāvatiṁsakāyaṁ → adhunuppannā tāvatiṁsakāyā (pts) | adhun-uppannā → Bm K addhunūpap-. (pts note) | Tāvatiṁsa-kāyā → Bm K -kāyaṁ. (pts note) | yasasā → Bm atiro centi deve nave yasasā. (pts note) | adhunūpapannā tāvatiṁsakāyaṁ → adhun-uppannā tāvatiṁsa-kāyā (pts) | ceva → eva (pts)
И те боги, господин, которые, ведя целомудренную жизнь, недавно родились в сонме тридцати трёх, затмевали других богов красотой и славой.
Tena sudaṁ, bhante, devā tāvatiṁsā attamanā honti pamuditā pītisomanassajātā;
tena sudaṁ → tenasudaṁ (bjt) | pītisomanassajātā → pīti-somanassa-jātā (pts)
И тридцать три бога, господин, были удовлетворены этим, довольны, исполнены радости и веселья, [говоря];
‘dibbā vata bho kāyā paripūrenti, hāyanti asurakāyā’ti.
asurakāyāti → asurā kāyāti (bj) | paripūrenti → SS paripūranti here; -purenti in 3. (pts note) | asurakāyāti → asura-kāyā ti (pts)
„Поистине, божественные сонмы возрастают и уменьшаются сонмы асуров“.

Atha kho, bhante, sakko devānamindo devānaṁ tāvatiṁsānaṁ sampasādaṁ viditvā imāhi gāthāhi anumodi:
kho → (pts) | sampasādaṁ → pāsādaṁ (pts) | Atha → Bm K insert kho. (pts note) | pāsādaṁ → Bm K sappasādaṁ. (pts note) | atha kho → athakho (th) | devānamindo → devānam indo (pts)
И тогда, господин, повелитель богов Сакка, видя удовлетворение тридцати трёх богов, выразил свою радость такими строфами:

‘Modanti vata bho devā, tāvatiṁsā sahindakā;
sahindakā → So SS at pp. 212, 227, Sd here, and Bm K always. St here sayindakā. Sc here and SS at p. 211 sa-indakā. See Jāt. 5, 223, compared with 123; Mahāvastu iii. 203 has sasakrakā. (pts note)
„Поистине, радуются тридцать три бога вместе с [их] повелителем, чтя Татхагату и благость дхаммы;
Tathāgataṁ namassantā, dhammassa ca sudhammataṁ.
sudhammataṁ → Bm dhammataṁ. (pts note)
Чтя Татхагату, и благость дхаммы.

Nave deve ca passantā, vaṇṇavante yasassine;
nave → nave va (sya-all, pts) | ca → (sya-all, pts) | va → Bm naceca. (pts note) | passantā → Sd pasannā; St passante. (pts note) yasassine → yasassino (sya-all, pts) | yasassino → Sct Bm -ine. (pts note)
Смотря на новых богов, прекрасных, славных, прекрасных, славных;
Sugatasmiṁ brahmacariyaṁ, caritvāna idhāgate.Ведших целомудренную жизнь при Счастливом и пришедших сюда.

Te aññe atirocanti, vaṇṇena yasasāyunā;
atirocanti → Bm -centi. (pts note) yasasāyunā → Scd Bm -yunā; St -yutā. (pts note)
Они затмевают других красотой, славой, долголетием;
Sāvakā bhūripaññassa, visesūpagatā idha.
bhūripaññassa → bhūri-paññassa (pts)
Ученики Великомудрого, достигшие здесь отличия.

Idaṁ disvāna nandanti, tāvatiṁsā sahindakā;
idaṁ → idhaṁ (bj)
Видя это, веселятся тридцать три [бога] вместе с [их] повелителем;
Tathāgataṁ namassantā, dhammassa ca sudhammatan’ti.
sudhammatanti → sudhammatan ti (pts)
Чтя Татхагату и благость дхаммы“.

Tena sudaṁ, bhante, devā tāvatiṁsā bhiyyoso mattāya attamanā honti pamuditā pītisomanassajātā;
bhiyyoso → bhīyoso (pts) | bhiyyoso mattāya → bhiyyosomattāya (bjt) | pītisomanassajātā → pīti-somanassa-jātā (pts)
И тридцать три бога, господин, были ещё в большей мере удовлетворены этим, довольны, исполнены радости и веселья, [говоря];
‘dibbā vata bho, kāyā paripūrenti, hāyanti asurakāyā’ti.
paripūrenti → paripūranti (bj) | asurakāyāti → asurā kāyāti aṭṭha yathābhuccavaṇṇā (bj) | kāyā’ti → asurakāyā (bj: machasaṁ) | asurakāyāti → asura-kāyā ti (pts)
„Поистине, божественные сонмы возрастают и уменьшаются сонмы асуров“.

2. Aṭṭhayathābhuccavaṇṇa2. Восемь заявлений, согласных с истиной

Atha kho, bhante, sakko devānamindo devānaṁ tāvatiṁsānaṁ sampasādaṁ viditvā deve tāvatiṁse āmantesi:
kho → (sya-all, pts) | Atha → Bm adds kho. (pts note) | devānamindo → devānam indo (pts)
И тогда, господин, повелитель богов Сакка, видя удовлетворение тридцати трёх богов, обратился к тридцати трём богам:
‘iccheyyātha no tumhe, mārisā, tassa bhagavato aṭṭha yathābhucce vaṇṇe sotun’ti?
sotunti icchāma → sotun ti iccheyyāma (pts) | yathābhucce → yathā-bhucce (pts)
„Не хотите ли вы, досточтимые, услышать восемь согласных с истиной восхвалений этого Благостного?“

‘Icchāma mayaṁ, mārisa, tassa bhagavato aṭṭha yathābhucce vaṇṇe sotun’ti.
mārisa → mārisā (bj, sya-all) | icchāma → iccheyyāma (bj: PTS) | yathābhucce → yathā-bhucce (pts) | sotunti → sotun ti (pts)
„Мы хотим, досточтимый, услышать восемь согласных с истиной восхвалений этого Благостного“.

Atha kho, bhante, sakko devānamindo devānaṁ tāvatiṁsānaṁ bhagavato aṭṭha yathābhucce vaṇṇe payirudāhāsi:
kho → (sya-all, pts) | tāvatiṁsānaṁ → tāvaṭiṁsānaṁ (pts) | payirudāhāsi → Bm pariyud-; SS sometimes payirūpādāhāsi and payirudābhāsi. See 12, 19. (pts note) | devānamindo → devānam indo (pts) | yathābhucce → yathā-bhucce (pts)
И тогда, господин, повелитель богов Сакка произнёс перед тридцатью тремя богами восемь согласных с истиной восхвалений Благостного:

‘Taṁ kiṁ maññanti, bhonto devā tāvatiṁsā?
kiṁ maññanti → kimpaññanti (bj)
„Как вы думаете об этом, почтенные тридцать три бога?
Yāvañca so bhagavā bahujanahitāya paṭipanno bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ.
yāvañca so → yāvañceso (sya-all) | lokānukampāya → lokānukampakāya (pts) | yāvañca → yāva cassa (bj: PTS) | c → Sd yāvam; Bm yavañcabhogavā (the ā after bh being apparently crossed out); K yāvañceso Bhagavā. (pts note) | lokānukampakāya → Sd sukhānukampakāya; Bm -kampāya, and below, and at 13. (pts note) | yāvañca → yāva assa (pts) | bahujanahitāya → bahujana-hitāya (pts)
Ведь Благостный достиг этого ради благополучия многих людей, ради приятного для многих людей, ради сострадания к миру, ради пользы, благополучия и приятного богов и людей.
Evaṁ bahujanahitāya paṭipannaṁ bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ imināpaṅgena samannāgataṁ satthāraṁ neva atītaṁse samanupassāma, na panetarahi, aññatra tena bhagavatā.
lokānukampāya → lokānukampakāya (pts) | bahujanahitāya → bahujana-hitāya (pts) | bahujanasukhāya lokānukampāya → bahujana-sukhāya lokānukampakāya (pts) | devamanussānaṁ imināpaṅgena → deva-manussānaṁ iminā p aṅgena (pts) | neva → n eva (pts) | panetarahi → pan etarahi (pts)
И достигшего этого ради благополучия многих людей, ради приятного для многих людей, ради сострадания к миру, ради пользы, благополучия и приятного богов и людей, наделённого этим признаком другого учителя, кроме Благостного, мы не увидим ни в прошлом, ни в настоящем.

Svākkhāto kho pana tena bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṁ veditabbo viññūhi.
opaneyyiko → opanayiko (bj, sya-all, pts) | tena bhagavatā → tassa bhagavato (sya-all, pts) | dhammo → Bm dhammā. (pts note) | akāliko → Sdt omits. (pts note) | opanayiko → Bm opaneyiko. (pts note) | viññūhi → SS viññūhīti. See pp. 217, 228. (pts note)
Ведь Благостным хорошо провозглашена истина — предназначенная для этого мира, непреходящая, открытая всем, ведущая к спасению, которую мудрые должны ощутить в своём сердце.
Evaṁ opaneyyikassa dhammassa desetāraṁ imināpaṅgena samannāgataṁ satthāraṁ neva atītaṁse samanupassāma, na panetarahi, aññatra tena bhagavatā.
opaneyyikassa → opanayikassa (bj, sya-all) | evaṁ opaneyyikassa → evam opanayikassa (pts) | opanayikassa → opaneyyikassa (bj: machasaṁ) | imināpaṅgena → iminā p aṅgena (pts) | neva → n eva (pts) | panetarahi → pan etarahi (pts)
И проповедующего эту истину, ведущую к спасению, наделённого этим признаком другого учителя, кроме Благостного, мы не увидим ни в прошлом, ни в настоящем.

“Idaṁ kusalan”ti kho pana tena bhagavatā supaññattaṁ, “idaṁ akusalan”ti supaññattaṁ.
pana → Bm omits. (pts note) | suppaññattaṁ → Bm K supañ-. (pts note) | kusalanti → kusalan ti (pts) | supaññattaṁ idaṁ akusalanti supaññattaṁ → suppaññattaṁ idam akusalan ti suppaññattaṁ (pts)
Ведь Благостным хорошо постигнуто: ‘это хорошо’, хорошо постигнуто ‘это нехорошо’.
“Idaṁ sāvajjaṁ idaṁ anavajjaṁ, idaṁ sevitabbaṁ idaṁ na sevitabbaṁ, idaṁ hīnaṁ idaṁ paṇītaṁ, idaṁ kaṇhasukkasappaṭibhāgan”ti supaññattaṁ.
supaññattaṁ → suppaññattaṁ (bjt) | idaṁ → idam (pts) | kaṇhasukkasappaṭibhāganti supaññattaṁ → kaṇhasukka-sappaṭibhāgan ti suppaññattaṁ (pts)
хорошо постигнуто: ‘это запретно’ — ‘это незапретно’, ‘это уместно’ — ‘это неуместно’, ‘это низко’ — ‘это возвышенно’, ‘это напоминает и чёрное и белое’.
Evaṁ kusalākusalasāvajjānavajjasevitabbāsevitabbahīnapaṇītakaṇhasukkasappaṭibhāgānaṁ dhammānaṁ paññāpetāraṁ imināpaṅgena samannāgataṁ satthāraṁ neva atītaṁse samanupassāma, na panetarahi, aññatra tena bhagavatā.
paññāpetāraṁ → paññapetāraṁ (bj, cck, sya-all) | paññāpetāraṁ → Bm pañapet-; K paññapet-. (pts note) | kusalākusalasāvajjānavajjasevitabbāsevitabbahīnapaṇītakaṇhasukkasappaṭibhāgānaṁ → kusalākusalasāvajjānavajjasevitabbāsevitabbahīna-paṇītakaṇhasukkasappaṭibhāgānaṁ (my) | kusalākusalasāvajjānavajjasevitabbāsevitabbahīnapaṇītakaṇhasukkasappaṭibhāgānaṁ → kusalākusalasāvajjānavajjasevitabbāsevitabbahīnappaṇītakaṇhasukka sappaṭibhāgānaṁ (bjt) | kusalākusalasāvajjānavajjasevitabbāsevitabbahīnapaṇītakaṇhasukkasappaṭibhāgānaṁ → kusalākusalasāvajjānavajjasevitabbāsevitabbahīnappaṇītakaṇhasukkasappaṭibhāgānaṁ (th) | kusalākusalasāvajjānavajjasevitabbāsevitabbahīnapaṇītakaṇhasukkasappaṭibhāgānaṁ → kusalākusala-sāvajjānavajja-sevitabbāsevitabba-hīnappaṇītakaṇhasukka-sappaṭibhāgānaṁ (pts) | imināpaṅgena → iminā p aṅgena (pts) | neva → n eva (pts) | panetarahi → pan etarahi (pts)
И дающего постичь хорошие и нехорошие вещи, запретные и незапретные, уместные и неуместные, низменные и возвышенные, напоминающие и чёрное и белое, наделённого этим признаком другого учителя, кроме Благостного, мы не увидим ни в прошлом, ни в настоящем.

Supaññattā kho pana tena bhagavatā sāvakānaṁ nibbānagāminī paṭipadā, saṁsandati nibbānañca paṭipadā ca.
supaññattā → suppaññattā (bjt, pts) | nibbānagāminī → nibbāna-gāminī (pts) | nibbānañca → nibbānañ ca (pts)
Ведь Благостным хорошо постигнут путь, ведущий учеников к ниббане, и ниббана и путь сливаются вместе.
Seyyathāpi nāma gaṅgodakaṁ yamunodakena saṁsandati sameti;
sameti → Jāt. v. 496. (pts note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)
Это как воды Ганга сливаются вместе, движутся вместе с водами Ямуны;
evameva supaññattā tena bhagavatā sāvakānaṁ nibbānagāminī paṭipadā, saṁsandati nibbānañca paṭipadā ca.
nibbānagāmini- → Bm K gāminiyā. (pts note) | nibbānagāminī paṭipadā → nibbānagāminīpaṭipadā (bjt) | evameva supaññattā → evam eva suppaññattā (pts) | sāvakānaṁ nibbānagāminī → sāvakānam nibbāna-gāminī (pts) | nibbānañca → nibbānañ ca (pts) | + → evaṁ nibbānagāmini (pts)
так же точно Благостным хорошо постигнут путь, ведущий учеников к ниббане, и ниббана и путь сливаются вместе.
Evaṁ nibbānagāminiyā paṭipadāya paññāpetāraṁ imināpaṅgena samannāgataṁ satthāraṁ neva atītaṁse samanupassāma, na panetarahi, aññatra tena bhagavatā.
paññāpetāraṁ imināpaṅgena → paññapetāraṁ iminā paṅgena (bj) | na → na ca (bj) | paññāpetāraṁ → paññapetāraṁ (cck) | pe → spelled out in full (th) | imināpaṅgena → iminā p aṅgena (pts) | neva → n eva (pts) | panetarahi → pan etarahi (pts)
И дающего постичь путь, ведущий к ниббане, наделённого этим признаком другого учителя, кроме Благостного, мы не увидим ни в прошлом, ни в настоящем.

Abhinipphanno kho pana tassa bhagavato lābho abhinipphanno siloko, yāva maññe khattiyā sampiyāyamānarūpā viharanti, vigatamado kho pana so bhagavā āhāraṁ āhāreti.
Abhinipphanno → abhinippanno (pts1ed, mr) | abhinipphanno → abhinippanno (pts) | Abhinipphanno → abhinippanno (cck: pī. ka.) | abhinipphanno → abhinippannoti vā pāṭho (sya-all note) | pe → spelled out in full (pts) | sampiyāyamānarūpā → sampiyāyamāna-rūpā (pts) | vigatamado → vigata-mado (pts)
Ведь совершенны приобретения Благостного, совершенна слава, так что кшатрии, я бы сказал, пребывают в дружеском расположении [к нему], и всё же этот Благостный принимает пропитание, освободившись от гордыни.
Evaṁ vigatamadaṁ āhāraṁ āharayamānaṁ imināpaṅgena samannāgataṁ satthāraṁ neva atītaṁse samanupassāma, na panetarahi, aññatra tena bhagavatā.
āharayamānaṁ → āhariyamānaṁ (bj: sīmu) | imināpaṅgena → iminā paṅgena (bjt) | vigatamadaṁ → vigata-madaṁ (pts) | āharayamānaṁ imināpaṅgena → āhariyamānaṁ iminā p aṅgena (pts) | neva → n eva (pts) | panetarahi → pan etarahi (pts)
И принимающего пропитание без гордыни, наделённого этим признаком другого учителя, кроме Благостного, мы не увидим ни в прошлом, ни в будущем.

Laddhasahāyo kho pana so bhagavā sekhānañceva paṭipannānaṁ khīṇāsavānañca vusitavataṁ.Ведь Благостный приобрёл спутников — и следующих путём ученичества, и уничтоживших порочные свойства, достигших совершенства. Te bhagavā apanujja ekārāmataṁ anuyutto viharati.
anuyutto → anuyutto pi (bj)
И Благостный, не отсылая их, живёт, преследуя удовлетворённость лишь в одном.
Evaṁ ekārāmataṁ anuyuttaṁ imināpaṅgena samannāgataṁ satthāraṁ neva atītaṁse samanupassāma, na panetarahi, aññatra tena bhagavatā.И преследующего удовлетворённость лишь в одном, наделённого этим признаком другого учителя, кроме Благостного, мы не увидим ни в прошлом, ни в настоящем.

Yathāvādī kho pana so bhagavā tathākārī, yathākārī tathāvādī, iti yathāvādī tathākārī, yathākārī tathāvādī.Ведь слова Благостного соответствуют делам, дела соответствуют словам. Evaṁ dhammānudhammappaṭipannaṁ imināpaṅgena samannāgataṁ satthāraṁ neva atītaṁse samanupassāma, na panetarahi, aññatra tena bhagavatā.
dhammānudhammappaṭipannaṁ → dhammānudhammapaṭipannaṁ (th) | dhammānudhammappaṭipannaṁ imināpaṅgena → dhammānudhamma-paṭipannaṁ iminā p aṅgena (pts) | neva → n eva (pts) | panetarahi → pan etarahi (pts)
И того, чьи слова соответствуют делам, а дела соответствуют словам, следующего истине во всей её последовательности, наделённого этим признаком другого учителя, кроме Благостного, мы не увидим ни в прошлом, ни в будущем.

Tiṇṇavicikiccho kho pana so bhagavā vigatakathaṅkatho pariyositasaṅkappo ajjhāsayaṁ ādibrahmacariyaṁ.
vigatakathaṅkatho → vigatakathaṁkatho (my, th, ms2005) | vigatakathaṅkatho pariyositasaṅkappo → vigatakathaṁkatho pariyositasaṁkappo (bjt) | tiṇṇavicikiccho → tiṇṇa-vicikiccho (pts) | vigatakathaṅkatho pariyositasaṅkappo → vigatakathaṁkatho pariyosita-saṁkappo (pts) | ādibrahmacariyaṁ → ādi-brahmacariyaṁ (pts)
Ведь Благостный преодолел сомнение, освободился от замешательства, исполнил намерение, устремлённое к целомудрию.
Evaṁ tiṇṇavicikicchaṁ vigatakathaṅkathaṁ pariyositasaṅkappaṁ ajjhāsayaṁ ādibrahmacariyaṁ imināpaṅgena samannāgataṁ satthāraṁ neva atītaṁse samanupassāma, na panetarahi, aññatra tena bhagavatā’ti.
vigatakathaṅkathaṁ → vigatakathaṁkathaṁ (my, th, ms2005) | vigatakathaṅkathaṁ pariyositasaṅkappaṁ → vigatakathaṁkathaṁ pariyositasaṁkappaṁ (bjt) | bhagavatāti → bhagavatā ti (bjt, pts) | tiṇṇavicikicchaṁ vigatakathaṅkathaṁ pariyositasaṅkappaṁ → tiṇṇa-vicikicchaṁ vigata-kathaṅkathaṁ pariyosita-saṁkappaṁ (pts) | ādibrahmacariyaṁ imināpaṅgena → ādi-brahmacariyaṁ iminā p aṅgena (pts) | neva → n eva (pts) | panetarahi → pan etarahi (pts)
И преодолевшего сомнение, освободившегося от замешательства, исполнившего намерение, устремлённое к целомудрию, наделённого этим признаком другого учителя, кроме Благостного, мы не увидим ни в прошлом, ни в будущем“.

Ime kho, bhante, sakko devānamindo devānaṁ tāvatiṁsānaṁ bhagavato aṭṭha yathābhucce vaṇṇe payirudāhāsi.
devānamindo → devānam indo (pts) | yathābhucce → yathā-bhucce (pts)
Так, господин, повелитель богов Сакка произнёс перед тридцатью тремя богами восемь согласных с истиной восхвалений Благостного.
Tena sudaṁ, bhante, devā tāvatiṁsā bhiyyoso mattāya attamanā honti pamuditā pītisomanassajātā bhagavato aṭṭha yathābhucce vaṇṇe sutvā.
bhiyyoso → bhīyoso (pts) | bhiyyoso mattāya → bhiyyosomattāya (bjt) | pītisomanassajātā → pīti-somanassa-jātā (pts) | yathābhucce → yathā-bhucce (pts)
И вот, господин, услышав восемь согласных с истиной восхвалений Благостного, тридцать три бога были ещё в большей мере удовлетворены этим, довольны, исполнены радости и веселья.

Tatra, bhante, ekacce devā evamāhaṁsu:
+ → kho (pts) | evamāhaṁsu → evam āhaṁsu (pts)
И тогда, господин, некоторые боги сказали так:
‘aho vata, mārisā, cattāro sammāsambuddhā loke uppajjeyyuṁ dhammañca deseyyuṁ yathariva bhagavā.
yathariva bhagavā → yatharivabhagavā (bjt) | sammāsambuddhā → sammā-sambuddhā (pts) | dhammañca → dhammañ ca (pts)
„О, если бы, досточтимые, в мире появились четверо всецело пробуждённых и, подобно Благостному, стали бы наставлять в истине.
Tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānan’ti.
lokānukampāya → lokānukampakāya (pts) | tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya → tad assa bahujana-hitāya bahujana-sukhāya lokānukampakāya (pts) | devamanussānanti → deva-manussānan ti (pts)
Ради благополучия многих людей, ради приятного для многих людей, ради сострадания к миру, ради пользы, благополучия и приятного богов и людей!“.

Ekacce devā evamāhaṁsu:
evamāhaṁsu → evam āhaṁsu (pts)
А некоторые боги сказали так:
‘tiṭṭhantu, mārisā, cattāro sammāsambuddhā, aho vata, mārisā, tayo sammāsambuddhā loke uppajjeyyuṁ dhammañca deseyyuṁ yathariva bhagavā.
tiṭṭhantu → tiṭṭhanti (sya-all) | sammāsambuddhā → sammā-sambuddhā (pts) | dhammañca → dhammañ ca (pts)
„Оставьте, досточтимые, четверых всецело пробуждённых. О, если бы, досточтимые, в мире появились трое всецело пробуждённых и, подобно Благостному, стали бы наставлять в истине.
Tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānan’ti.
lokānukampāya → lokānukampakāya (pts) | tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya → tad assa bahujana-hitāya bahujana-sukhāya lokānukampakāya (pts) | devamanussānanti → deva-manussānan ti (pts)
Ради благополучия многих людей, ради приятного для многих людей, ради сострадания к миру, ради пользы, благополучия и приятного богов и людей!“.
Ekacce devā evamāhaṁsu:
evamāhaṁsu → evam āhaṁsu (pts)
А некоторые боги сказали так:
‘tiṭṭhantu, mārisā, tayo sammāsambuddhā, aho vata, mārisā, dve sammāsambuddhā loke uppajjeyyuṁ dhammañca deseyyuṁ yathariva bhagavā.
sammāsambuddhā → sammā-sambuddhā (pts) | dhammañca → dhammañ ca (pts)
„Оставьте, досточтимые, трёх всецело пробуждённых. О, если бы, досточтимые, в мире появились двое всецело пробуждённых и, подобно Благостному, стали бы наставлять в истине.
Tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānan’ti.
lokānukampāya → lokānukampakāya (pts) | tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya → tad assa bahujana-hitāya bahujana-sukhāya lokānukampakāya (pts) | devamanussānanti → deva-manussānan ti (pts)
Ради благополучия многих людей, ради приятного для многих людей, ради сострадания к миру, ради пользы, благополучия и приятного богов и людей!“.

Evaṁ vutte, bhante, sakko devānamindo deve tāvatiṁse etadavoca:
devānamindo → devānam indo (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
Когда, господин, так было сказано, повелитель богов Сакка, сказал тридцати трём богам:
‘aṭṭhānaṁ kho etaṁ, mārisā, anavakāso, yaṁ ekissā lokadhātuyā dve arahanto sammāsambuddhā apubbaṁ acarimaṁ uppajjeyyuṁ, netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
etaṁ → panetaṁ (sya-all) | lokadhātuyā → loka-dhātuyā (pts) | sammāsambuddhā → sammā-sambuddhā (pts) | netaṁ → n etaṁ (pts)
„Невозможно это, досточтимые, и невероятно, чтобы в одном мироздании появились два архата, всецело пробуждённых — ни раньше, ни позже [один другого] Такого быть не может.
Aho vata, mārisā, so bhagavā appābādho appātaṅko ciraṁ dīghamaddhānaṁ tiṭṭheyya.
so → so ca (sya-all) | dīghamaddhānaṁ → dīgham addhānaṁ (pts)
О, досточтимые, пусть же этот Благостный освободится от болезни, освободится от недуга и живёт долгое, продолжительное время.
Tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānan’ti.
lokānukampāya → lokānukampakāya (pts) | tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya → tad assa bahujana-hitāya bahujana-sukhāya lokānukampakāya (pts) | devamanussānanti → deva-manussānan ti (pts)
Ради благополучия многих людей, ради приятного для многих людей, ради сострадания к миру, ради пользы, благополучия и приятного богов и людей!“.

Atha kho, bhante, yenatthena devā tāvatiṁsā sudhammāyaṁ sabhāyaṁ sannisinnā honti sannipatitā, taṁ atthaṁ cintayitvā taṁ atthaṁ mantayitvā vuttavacanāpi taṁ cattāro mahārājāno tasmiṁ atthe honti.
vuttavacanāpi taṁ → vuttavacanā nāmidaṁ (bj) | kho → (pts) | atha kho → athakho (th) | yenatthena → yen atthena (pts) | sudhammāyaṁ → sudhammāya (pts) | vuttavacanāpi → vutta-vacanā pi (pts) | mahārājāno → mahārājā (pts)
И тогда, господин, подумав о той цели и обсудив ту цель, ради которой они, собравшись, уселись вместе в зале Судхамма, тридцать три бога произнесли слова об этой цели четырём Великим царям.
Paccānusiṭṭhavacanāpi taṁ cattāro mahārājāno tasmiṁ atthe honti, sakesu sakesu āsanesu ṭhitā avipakkantā.
paccānusiṭṭhavacanāpi taṁ → paccānusiṭṭhavacanā nāmidaṁ (bj) | paccānusiṭṭhavacanāpi → paccanusiṭṭhavacanāpi (sya-all, pts) | sakesu → (pts) | paccānusiṭṭhavacanāpi → paccanusiṭṭha-vacanā pi (pts) | mahārājāno → mahārājā (pts) | avipakkantā → avippakantā (pts)
Наставили словами об этой цели четырёх Великих царей, которые, не уходя, пребывали на своих сиденьях.

Te vuttavākyā rājāno, paṭiggayhānusāsaniṁ;
vuttavākyā → vutta-vākyā (pts)
Восприняв произнесённую речь, [восприняв] наставления, эти цари;
Vippasannamanā santā, aṭṭhaṁsu samhi āsaneti.
vippasannamanā → vippasanna-manā (pts) āsaneti → āsane ti (pts)
Успокоившись сердцем, пребывали на своих сиденьях.

Atha kho, bhante, uttarāya disāya uḷāro āloko sañjāyi, obhāso pāturahosi atikkammeva devānaṁ devānubhāvaṁ.
sañjāyi → sañjāyati (sya-all) | kho → (pts) | atha kho → athakho (th) | pāturahosi atikkammeva → pātur ahosi atikamm eva (pts)
И тогда, господин, великий свет родился с северной стороны, открылось сияние, превосходящее божественный блеск богов.
Atha kho, bhante, sakko devānamindo deve tāvatiṁse āmantesi:
kho → (sya-all, pts) | devānamindo → devānam indo (pts)
И вот, господин, повелитель богов Сакка обратился к тридцати трём богам:
‘yathā kho, mārisā, nimittāni dissanti, uḷāro āloko sañjāyati, obhāso pātubhavati, brahmā pātubhavissati;
uḷāro → (sya-all, pts) | nimittāni → nimittā (th, pts) | pātubhavati → pātu bhavati (pts) | pātubhavissati → pātu bhavissati (pts)
„Когда, досточтимые, появляются знамения, рождается свет, открывается сияние, то тогда открывается Брахма;
brahmuno hetaṁ pubbanimittaṁ pātubhāvāya, yadidaṁ āloko sañjāyati obhāso pātubhavatīti.
hetaṁ → etaṁ (pts) | pātubhavatīti → pātubhavatī ti (bjt) | hetaṁ pubbanimittaṁ → etaṁ pubba-nimittaṁ (pts) | pātubhavatīti → pātu bhavatīti (pts)
ведь знамения, предшествующие откровению Брахмы, таковы, что рождается свет и открывается сияние.

Yathā nimittā dissanti, brahmā pātubhavissati;
pātubhavissati → pātu bhavissati (pts)
Когда являются знамения, то открывается Брахма;
Brahmuno hetaṁ nimittaṁ, obhāso vipulo mahā’ti.
nimittaṁ → pubbanimittaṁ (sya-all) | hetaṁ → h etaṁ (pts) mahāti → mahā ti (pts)
Это знамение Брахмы, ведь великое, могучее сияние.

3. Sanaṅkumārakathā3. Брахма Сананкунара

Atha kho, bhante, devā tāvatiṁsā yathāsakesu āsanesu nisīdiṁsu:
kho → (sya-all, pts) | yathāsakesu → yathā sakesu (pts)
И тогда, господин, тридцать три бога уселись на свои сиденья, [говоря]:
‘obhāsametaṁ ñassāma, yaṁvipāko bhavissati, sacchikatvāva naṁ gamissāmā’ti.
sacchikatvāva → sacchi katvāva (bjt) | yaṁvipāko → yaṁ vipāko (th) | sacchikatvāva → sacchikatvā va (th, pts) | obhāsametaṁ → obhāsam etaṁ (pts) | yaṁvipāko → yaṁ-vipāko (pts)
„Узнаем, каков будет плод этого сияния — испытав [это], мы выйдем к нему [навстречу]“.
Cattāropi mahārājāno yathāsakesu āsanesu nisīdiṁsu:А четыре Великих царя также уселись на свои сиденья, [говоря]: ‘obhāsametaṁ ñassāma, yaṁvipāko bhavissati, sacchikatvāva naṁ gamissāmā’ti.
sacchikatvāva → sacchi katvāva (bjt) | yaṁvipāko → yaṁ vipāko (th, pts) | sacchikatvāva → sacchikatvā va (th, pts) | obhāsametaṁ → obhāsam etaṁ (pts)
„Узнаем, каков будет плод этого сияния — испытав [это], мы выйдем к нему [навстречу]“.
Idaṁ sutvā devā tāvatiṁsā ekaggā samāpajjiṁsu:
ekaggā → ekaggatā (pts)
Слыша это, тридцать три бога все сошлись [во мнении]:
‘obhāsametaṁ ñassāma, yaṁvipāko bhavissati, sacchikatvāva naṁ gamissāmā’ti.
yaṁvipāko → yaṁ vipāko (th) | sacchikatvāva → sacchikatvā va (th, pts) | obhāsametaṁ → obhāsam etaṁ (pts) | yaṁvipāko → yaṁ-vipāko (pts)
„Узнаем, каков будет плод этого сияния — испытав [это], мы выйдем к нему [навстречу]“.

Yadā, bhante, brahmā sanaṅkumāro devānaṁ tāvatiṁsānaṁ pātubhavati, oḷārikaṁ attabhāvaṁ abhinimminitvā pātubhavati.
sanaṅkumāro → sanaṁkumāro (bjt, pts) | pātubhavati → pātu bhavati (pts)
Когда, господин, Брахма Сананкумара открывается тридцати трём богам, он открывается, приняв грубый облик.
Yo kho pana, bhante, brahmuno pakativaṇṇo, anabhisambhavanīyo so devānaṁ tāvatiṁsānaṁ cakkhupathasmiṁ.
pakativaṇṇo → pakati-vaṇṇo (pts) | cakkhupathasmiṁ → cakkhu-pathasmiṁ (pts)
Ведь естественный вид Брахмы, господин, не достигает пределов зрения тридцати трёх богов.
Yadā, bhante, brahmā sanaṅkumāro devānaṁ tāvatiṁsānaṁ pātubhavati, so aññe deve atirocati vaṇṇena ceva yasasā ca.
atirocati → ativirocati (sya-all) | sanaṅkumāro → sanaṁkumāro (bjt, pts) | pātubhavati → pātu bhavati (pts) | ceva → eva (pts)
Когда, господин, Брахма Сананкумара открывается тридцати трём богам, он затмевает других богов красотой и славой.
Seyyathāpi, bhante, so vaṇṇo viggaho mānusaṁ viggahaṁ atirocati;
atirocati → ativirocati (sya-all) | so vaṇṇo → sovaṇṇo (my, bjt, th, pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)
Это, господин, как золотая фигура затмевает человеческую фигуру;
evameva kho, bhante, yadā brahmā sanaṅkumāro devānaṁ tāvatiṁsānaṁ pātubhavati, so aññe deve atirocati vaṇṇena ceva yasasā ca.
atirocati → ativirocati (sya-all) | sanaṅkumāro → sanaṁkumāro (bjt, pts) | evameva → evam eva (pts) | pātubhavati → pātu bhavati (pts) | atirocati vaṇṇena ceva → atirocativaṇṇena eva (pts)
так же точно, господин, когда Брахма Сананкумара открывается тридцати трём богам, он затмевает других богов красотой и славой.
Yadā, bhante, brahmā sanaṅkumāro devānaṁ tāvatiṁsānaṁ pātubhavati, na tassaṁ parisāyaṁ koci devo abhivādeti vā paccuṭṭheti vā āsanena vā nimanteti.
āsanena → āsanena nimanteti (pts) | nimanteti sabbeva → sabbe (pts) | sanaṅkumāro → sanaṁkumāro (bjt, pts) | pātubhavati → pātu bhavati (pts) | tassaṁ → tassa (pts)
Когда, господин, Брахма Сананкумара открывается тридцати трём богам, то ни один бог в этом собрании ни приветствует [его], ни поднимается, ни предлагает сиденье.
Sabbeva tuṇhībhūtā pañjalikā pallaṅkena nisīdanti:
sabbeva → sabbe va (th) | pallaṅkena → pallaṅke (th) | sabbeva tuṇhībhūtā → vā sabbe tuṇhī-bhūtā (pts)
Все пребывают в безмолвии и сидят, сложив ладони и скрестив под собой ноги, [с мыслью]:
‘yassadāni devassa pallaṅkaṁ icchissati brahmā sanaṅkumāro, tassa devassa pallaṅke nisīdissatī’ti.
pallaṅkaṁ → (sya-all, pts) | sanaṅkumāro → sanaṁkumāro (bjt, pts) | yassadāni → yassa dāni (pts)
„Брахма Сананкумара усядется на ложе того бога, которого он сейчас изберёт“.
Yassa kho pana, bhante, devassa brahmā sanaṅkumāro pallaṅke nisīdati, uḷāraṁ so labhati devo vedapaṭilābhaṁ, uḷāraṁ so labhati devo somanassapaṭilābhaṁ.
sanaṅkumāro → sanaṁkumāro (bjt, pts) | somanassapaṭilābhaṁ → somanassa-paṭilābhaṁ (pts)
И вот, господин, на чьё ложе усаживается Брахма Сананкумара, тот бог обретает великое одушевление, тот бог обретает великое удовлетворение.
Seyyathāpi, bhante, rājā khattiyo muddhāvasitto adhunābhisitto rajjena, uḷāraṁ so labhati vedapaṭilābhaṁ, uḷāraṁ so labhati somanassapaṭilābhaṁ;
adhunābhisitto → adhunāvasitto (sya-all) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | vedapaṭilābhaṁ → veda-paṭilābhaṁ (pts) | somanassapaṭilābhaṁ → somanassa-paṭilābhaṁ (pts)
Это, господин, как царь, повелитель, недавно увенчанный и помазанный на царство, обретает великое одушевление, обретает великое удовлетворение;
evameva kho, bhante, yassa devassa brahmā sanaṅkumāro pallaṅke nisīdati, uḷāraṁ so labhati devo vedapaṭilābhaṁ, uḷāraṁ so labhati devo somanassapaṭilābhaṁ.
sanaṅkumāro → sanaṁkumāro (bjt, pts) | evameva → evam eva (pts) | vedapaṭilābhaṁ → veda-paṭilābhaṁ (pts) | somanassapaṭilābhaṁ → somanassa-paṭilābhaṁ (pts)
так же точно, господин, на чьё ложе усаживается Брахма Сананкумара, тот бог обретает великое одушевление, тот бог обретает великое удовлетворение.

Atha, bhante, brahmā sanaṅkumāro devānaṁ tāvatiṁsānaṁ sampasādaṁ viditvā antarahito imāhi gāthāhi anumodi:
sanaṅkumāro → sanaṁkumāro (bjt, pts)
И вот, господин, Брахма Сананкумара, видя удовлетворение тридцати трёх богов и будучи скрыт, выразил свою радость такими строфами:

‘Modanti vata bho devā, tāvatiṁsā sahindakā;„Поистине, радуются тридцать три бога вместе с [их] повелителем; Tathāgataṁ namassantā, dhammassa ca sudhammataṁ.
tathāgataṁ → tathāgatam (pts)
Чтя Татхагату и благость дхаммы.

Nave deve ca passantā, vaṇṇavante yasassine;
nave → nave va (sya-all, pts) | ca → (sya-all, pts) yasassine → yasassino (sya-all, pts)
Смотря на новых богов, прекрасных, славных;
Sugatasmiṁ brahmacariyaṁ, caritvāna idhāgate.Ведших целомудренную жизнь при Счастливом и пришедших сюда.

Te aññe atirocanti, vaṇṇena yasasāyunā;Они затмевают других красотой, славой, долголетием; Sāvakā bhūripaññassa, visesūpagatā idha.
bhūripaññassa → bhūri-paññassa (pts) visesūpagatā → visesupagatā (sya-all)
Ученики Великомудрого, достигшие здесь отличия.

Idaṁ disvāna nandanti, tāvatiṁsā sahindakā;Видя это, веселятся вместе с [их] повелителем; Tathāgataṁ namassantā, dhammassa ca sudhammatan’ti.
sudhammatanti imamatthaṁ → sudhammatan ti idam atthaṁ (pts)
Чтя Татхагату и благость дхаммы“.

Imamatthaṁ, bhante, brahmā sanaṅkumāro abhāsittha.
imamatthaṁ → idamatthaṁ (sya-all) | sanaṅkumāro → sanaṁkumāro (bjt, pts) | imamatthaṁ → atthaṁ (pts)
Так Брахма Сананкумара, господин, стал говорить об этом деле.
Imamatthaṁ, bhante, brahmuno sanaṅkumārassa bhāsato aṭṭhaṅgasamannāgato saro hoti vissaṭṭho ca viññeyyo ca mañju ca savanīyo ca bindu ca avisārī ca gambhīro ca ninnādī ca.
imamatthaṁ → idamatthaṁ (sya-all, pts) | mañju → mañjū (sya-all) | sanaṅkumārassa → sanaṁkumārassa (bjt, pts) | imamatthaṁ → idam atthaṁ (pts) | aṭṭhaṅgasamannāgato → aṭṭhaṅga-samannāgato (pts)
И у Брахмы Сананкумары, господин, говорящем об этом деле, голос был наделён восемью свойствами: отчётливый, понятный, красивый, приятный для слуха, связный, непрерывающийся, глубокий, звучный.
Yathāparisaṁ kho pana, bhante, brahmā sanaṅkumāro sarena viññāpeti, na cassa bahiddhā parisāya ghoso niccharati.
sanaṅkumāro → sanaṁkumāro (bjt, pts) | yathāparisaṁ → yathā-parisaṁ (pts) | cassa → assa (pts)
Когда Брахма Сананкумара, господин, обращается этим голосом к собранию, то звук его [голоса] не выходит за пределы собрания.
Yassa kho pana, bhante, evaṁ aṭṭhaṅgasamannāgato saro hoti, so vuccati ‘brahmassaro’ti.
aṭṭhaṅgasamannāgato → aṭṭhaṅga-samannāgato (pts) | brahmassaroti → brahmassaro ti (pts)
И вот, господин, чей голос наделён этими восемью свойствами, тот зовётся обладающим голосом Брахмы.

Atha kho, bhante, devā tāvatiṁsā brahmānaṁ sanaṅkumāraṁ etadavocuṁ:
kho → (pts) | brahmānaṁ sanaṅkumāraṁ etadavocuṁ → brahmāsanaṁkumāraṁ etad avocuṁ (pts) | sanaṅkumāraṁ → sanaṁkumāraṁ (bjt) | atha kho → athakho (th) | brahmānaṁ sanaṅkumāraṁ etadavocuṁ → brahmā-sanaṁkumāraṁ etad avocuṁ (pts)
И вот, господин, тридцать три бога так сказали Брахме Сананкумаре:
‘sādhu, mahābrahme, etadeva mayaṁ saṅkhāya modāma;
mahābrahme etadeva → brahme etad eva (pts)
„Хорошо, Брахма, мы радуемся, рассуждая об этом;
atthi ca sakkena devānamindena tassa bhagavato aṭṭha yathābhuccā vaṇṇā bhāsitā;
devānamindena → devānam indena (pts)
и мы радуемся, рассуждая о восьми согласных с истиной восхвалениях этого Благостного;
te ca mayaṁ saṅkhāya modāmā’ti.
+ → athakho (th)
изречённых владыкой богов Саккой“.

4. Aṭṭhayathābhuccavaṇṇa4. Восемь заявлений, согласных с истиной

Atha, bhante, brahmā sanaṅkumāro sakkaṁ devānamindaṁ etadavoca:
atha → athakho (sya-all) | + → kho (bjt, pts) | sanaṅkumāro → sanaṁkumāro (bjt, pts) | devānamindaṁ etadavoca → devānam indaṁ etad avoca (pts)
И вот, господин, Брахма Сананкумара так сказал владыке богов Сакке:
‘sādhu, devānaminda, mayampi tassa bhagavato aṭṭha yathābhucce vaṇṇe suṇeyyāmā’ti.
mayampi → mayaṁpi (th) | devānaminda mayampi → devānam inda mayam pi (pts)
„Хорошо, владыка богов, и мы тоже хотим услышать восемь согласных с истиной восхвалений этого Благостного“.

‘Evaṁ, mahābrahme’ti kho, bhante, sakko devānamindo brahmuno sanaṅkumārassa bhagavato aṭṭha yathābhucce vaṇṇe payirudāhāsi.
sanaṅkumārassa → sanaṅkumārasseva paṭissutvā (sya-all) | sanaṅkumārasseva → brahmāsanaṅkumārassevāti pāṭhena bhavitabbaṁ (sya-all note) | sanaṅkumārassa → sanaṁkumārassa (bjt, pts) | mahābrahmeti → mahā-brahme ti (pts) | devānamindo → devānam indo (pts)
„Хорошо, великий Брахма“, — [сказав] так, господин, повелитель богов Сакка произнёс перед Брахмой Сананкумарой восемь согласных с истиной восхвалений Благостного.

‘Taṁ kiṁ maññati, bhavaṁ mahābrahmā?
kiṁ maññati → kimmaññati (bjt) | mahābrahmā → mahā-brahmā yāva (pts)
„Как ты думаешь об этом, великий Брахма?
Yāvañca so bhagavā bahujanahitāya paṭipanno bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ.
yāvañca so → yāvañceso (sya-all) | yāvañca → yāva ca (pts) | lokānukampāya → lokānukampakāya (pts) | bahujanahitāya → bahujana-hitāya (pts)
Ведь Благостный достиг этого ради благополучия многих людей, ради приятного для многих людей, ради сострадания к миру, ради пользы, благополучия и приятного богов и людей.
Evaṁ bahujanahitāya paṭipannaṁ bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ imināpaṅgena samannāgataṁ satthāraṁ neva atītaṁse samanupassāma, na panetarahi, aññatra tena bhagavatā.
lokānukampāya → lokānukampakāya (pts) | bahujanahitāya → bahujana-hitāya (pts) | imināpaṅgena → iminā p aṅgena (pts) | neva → n eva (pts) | panetarahi → pan etarahi (pts)
И достигшего этого ради благополучия многих людей, ради приятного для многих людей, ради сострадания к миру, ради пользы, благополучия и приятного богов и людей, наделённого этим признаком другого учителя, кроме Благостного, мы не увидим ни в прошлом, ни в настоящем.

Svākkhāto kho pana tena bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṁ veditabbo viññūhi.
opaneyyiko → opanayiko (bj, sya-all, pts) | tena bhagavatā → tassa bhagavato (sya-all, pts)
Ведь Благостным хорошо провозглашена истина — предназначенная для этого мира, непреходящая, открытая всем, ведущая к спасению, которую мудрые должны ощутить в своём сердце.
Evaṁ opaneyyikassa dhammassa desetāraṁ imināpaṅgena samannāgataṁ satthāraṁ neva atītaṁse samanupassāma, na panetarahi, aññatra tena bhagavatā.
opaneyyikassa → opanayikassa (bj, sya-all, pts) | imināpaṅgena → iminā paṅgena (bjt) | imināpaṅgena → iminā p aṅgena (pts) | neva → n eva (pts) | panetarahi → pan etarahi (pts)
И проповедуя эту истину, ведущую к спасению, наделённого этим признаком другого учителя, кроме Благостного, мы не увидим ни в прошлом, ни в настоящем.

“Idaṁ kusalan”ti kho pana tena bhagavatā supaññattaṁ, “idaṁ akusalan”ti supaññattaṁ, “idaṁ sāvajjaṁ idaṁ anavajjaṁ, idaṁ sevitabbaṁ idaṁ na sevitabbaṁ, idaṁ hīnaṁ idaṁ paṇītaṁ, idaṁ kaṇhasukkasappaṭibhāgan”ti supaññattaṁ.
supaññattaṁ → suppaññattaṁ (bjt, pts) | kusalanti → kusalan ti (ms2005, pts) | akusalanti → akusalan ti (ms2005) | kaṇhasukkasappaṭibhāganti → kaṇhasukkasappaṭibhāgan ti (ms2005) | akusalanti supaññattaṁ → akusalan ti suppaññattaṁ (pts) | kaṇhasukkasappaṭibhāganti supaññattaṁ → kaṇhasukka-sappaṭibhāgan ti suppaññattaṁ (pts)
Ведь Благостным хорошо постигнуто: ‘это хорошо’, хорошо постигнуто ‘это нехорошо’, хорошо постигнуто: ‘это запретно’ — ‘это незапретно’, ‘это уместно’ — ‘это неуместно’, ‘это низко’ — ‘это возвышенно’, ‘это напоминает и чёрное и белое’.
Evaṁ kusalākusalasāvajjānavajjasevitabbāsevitabbahīnapaṇītakaṇhasukkasappaṭibhāgānaṁ dhammānaṁ paññāpetāraṁ.
paññāpetāraṁ → paññapetāraṁ (sya-all) | kusalākusalasāvajjānavajjasevitabbāsevitabbahīnapaṇītakaṇhasukkasappaṭibhāgānaṁ → kusalākusalasāvajjānavajjasevitabbāsevitabbahīnappaṇītakaṇhasukkasappaṭibhāgānaṁ (th) | kusalākusalasāvajjānavajjasevitabbāsevitabbahīnapaṇītakaṇhasukkasappaṭibhāgānaṁ → kusalākusala-sāvajjānavajja-sevitabbāsevitabba-hīnappaṇītakaṇhasukka-sappaṭibhāgānaṁ (pts)
И дающего постичь хорошие и нехорошие вещи, запретные и незапретные, уместные и неуместные, низменные и возвышенные, напоминающие и чёрное и белое,
Imināpaṅgena samannāgataṁ satthāraṁ neva atītaṁse samanupassāma, na panetarahi, aññatra tena bhagavatā.
imināpaṅgena → iminā p aṅgena (pts) | neva → n eva (pts) | panetarahi → pan etarahi (pts)
наделённого этим признаком другого учителя, кроме Благостного, мы не увидим ни в прошлом, ни в настоящем.

Supaññattā kho pana tena bhagavatā sāvakānaṁ nibbānagāminī paṭipadā saṁsandati nibbānañca paṭipadā ca.
supaññattā → suppaññattā (bjt, pts) | nibbānagāminī → nibbāna gāminī (pts) | nibbānañca → nibbānañ ca (pts)
Ведь Благостным хорошо постигнут путь, ведущий учеников к ниббане, и ниббана и путь сливаются вместе.
Seyyathāpi nāma gaṅgodakaṁ yamunodakena saṁsandati sameti;
seyyathāpi → seyyathā pi (pts)
Это как воды Ганга сливаются вместе, движутся вместе с водами Ямуны,
evameva supaññattā tena bhagavatā sāvakānaṁ nibbānagāminī paṭipadā saṁsandati nibbānañca paṭipadā ca.
supaññattā → suppaññattā (bjt) | evameva supaññattā → evam eva suppaññattā (pts) | nibbānagāminī → nibbāna-gāminī (pts) | nibbānañca → nibbānañ ca (pts)
так же точно Благостным хорошо постигнут путь, ведущий учеников к ниббане, и ниббана и путь сливаются вместе.
Evaṁ nibbānagāminiyā paṭipadāya paññāpetāraṁ imināpaṅgena samannāgataṁ satthāraṁ neva atītaṁse samanupassāma, na panetarahi, aññatra tena bhagavatā.
nibbānagāminiyā paṭipadāya → nibbānagāminipaṭipadāya (pts) | pe → spelled out in full (th) | nibbānagāminiyā paṭipadāya → nibbāna-gāminipaṭipadāya (pts) | imināpaṅgena → iminā p aṅgena (pts) | neva → n eva (pts) | panetarahi → pan etarahi (pts)
И дающего постичь путь, ведущий к ниббане, наделённого этим признаком другого учителя, кроме Благостного, мы не увидим ни в прошлом, ни в настоящем.

Abhinipphanno kho pana tassa bhagavato lābho abhinipphanno siloko, yāva maññe khattiyā sampiyāyamānarūpā viharanti.
abhinipphanno → abhinippanno (pts) | vusitavataṁ → Sd Bm vusitaṁ vataṁ. (pts note) | te → Bm K tena. (pts note) | apanujja → Bm apanajja; Scdt anupajja. See 24. (pts note) | Abhinippanno → K abhinipphanno; K (note) abhinippanno ti vā pāṭho. (pts note) | maññe → Bm paññe (in 25 aññe without p'). (pts note)
Ведь совершенны приобретения Благостного, совершенна слава, так что кшатрии, я бы сказал, пребывают в дружеском расположении [к нему],
Vigatamado kho pana so bhagavā āhāraṁ āhāreti.
āhāraṁ → Bm āhāraṁ āhāraṁ (but not at 25). (pts note) | + → maññe (bjt) | vigatamado → vigata-mado (pts)
и всё же этот Благостный принимает пропитание, освободившись от гордыни.
Evaṁ vigatamadaṁ āhāraṁ āharayamānaṁ imināpaṅgena samannāgataṁ satthāraṁ neva atītaṁse samanupassāma, na panetarahi, aññatra tena bhagavatā.
vigatamadaṁ → vigata-madaṁ (pts) | āharayamānaṁ imināpaṅgena → āhariyamānaṁ iminā p aṅgena (pts) | neva → n eva (pts) | panetarahi → pan etarahi (pts)
И принимающего пропитание без гордыни, наделённого этим признаком другого учителя, кроме Благостного, мы не увидим ни в прошлом, ни в будущем.

Laddhasahāyo kho pana so bhagavā sekhānañceva paṭipannānaṁ khīṇāsavānañca vusitavataṁ, te bhagavā apanujja ekārāmataṁ anuyutto viharati.
te → so (bj)
Ведь Благостный приобрёл спутников — и следующих путём ученичества, и уничтоживших порочные свойства, достигших совершенства, и Благостный, не отсылая их, живёт, преследуя удовлетворённость лишь в одном.
Evaṁ ekārāmataṁ anuyuttaṁ imināpaṅgena samannāgataṁ satthāraṁ neva atītaṁse samanupassāma, na panetarahi, aññatra tena bhagavatā.И преследующего удовлетворённость лишь в одном, наделённого этим признаком другого учителя, кроме Благостного, мы не увидим ни в прошлом, ни в будущем.

Yathāvādī kho pana so bhagavā tathākārī, yathākārī tathāvādī;1.26. Ведь слова Благостного соответствуют делам, дела соответствуют словам. iti yathāvādī tathākārī, yathākārī tathāvādī.
yathāvādī tathākārī → yathā-vādī tathā-kārī (pts) | tathāvādī → tathā-vādī (pts)
И того, чьи слова соответствуют делам, а дела соответствуют словам,
Evaṁ dhammānudhammappaṭippannaṁ imināpaṅgena samannāgataṁ satthāraṁ neva atītaṁse samanupassāma, na panetarahi, aññatra tena bhagavatā.
dhammānudhammappaṭippannaṁ → dhammānudhammapaṭippannaṁ (bjt) | dhammānudhammappaṭippannaṁ → dhammānudhammapaṭipannaṁ (th) | dhammānudhammappaṭippannaṁ imināpaṅgena → dhammānudhamma-paṭipannaṁ iminā p aṅgena (pts) | neva → n eva (pts) | panetarahi → pan etarahi (pts)
следующего истине во всей её последовательности, наделённого этим признаком другого учителя, кроме Благостного, мы не увидим ни в прошлом, ни в будущем.

Tiṇṇavicikiccho kho pana so bhagavā vigatakathaṅkatho pariyositasaṅkappo ajjhāsayaṁ ādibrahmacariyaṁ.
vigatakathaṅkatho → vigatakathaṁkatho (my, th, ms2005) | vigatakathaṅkatho pariyositasaṅkappo → vigatakathaṁkatho pariyositasaṁkappo (bjt) | tiṇṇavicikiccho → tiṇṇa-vicikiccho (pts) | pariyositasaṅkappo → pariyosita-saṁkappo (pts) | ādibrahmacariyaṁ → ādi-brahmacariyaṁ (pts)
Ведь Благостный преодолел сомнение, освободился от замешательства, исполнил намерение, устремлённое к целомудрию.
Evaṁ tiṇṇavicikicchaṁ vigatakathaṅkathaṁ pariyositasaṅkappaṁ ajjhāsayaṁ ādibrahmacariyaṁ.
vigatakathaṅkathaṁ → vigatakathaṁkathaṁ (my, bjt, th, ms2005) | tiṇṇavicikicchaṁ vigatakathaṅkathaṁ pariyositasaṅkappaṁ → tiṇṇa-vicikicchaṁ vigata-kathaṅkathaṁ pariyosita-saṁkappaṁ (pts) | ādibrahmacariyaṁ → ādi-brahmacariyaṁ (pts)
И преодолевшего сомнение, освободившегося от замешательства, исполнившего намерение, устремлённое к целомудрию,
Imināpaṅgena samannāgataṁ satthāraṁ neva atītaṁse samanupassāma, na panetarahi, aññatra tena bhagavatā’ti.
bhagavatāti → bhagavatā ti (bjt, pts) | imināpaṅgena → iminā p aṅgena (pts) | neva → n eva (pts) | panetarahi → pan etarahi (pts)
наделённого этим признаком другого учителя, кроме Благостного, мы не увидим ни в прошлом, ни в будущем“.

Ime kho, bhante, sakko devānamindo brahmuno sanaṅkumārassa bhagavato aṭṭha yathābhucce vaṇṇe payirudāhāsi.
payirudāhāsi → Bm parirūdāhāsi. See p. 222. (pts note) | sanaṅkumārassa → sanaṁkumārassa (bjt, pts) | devānamindo → devānam indo (pts) | yathābhucce → yathā-bhucce (pts)
Так, господин, повелитель богов Сакка произнёс перед Брахмой Сананкумарой восемь согласных с истиной восхвалений Благостного.
Tena sudaṁ, bhante, brahmā sanaṅkumāro attamano hoti pamudito pītisomanassajāto bhagavato aṭṭha yathābhucce vaṇṇe sutvā.
sanaṅkumāro → sanaṁkumāro (bjt, pts) | pītisomanassajāto → pīti-somanassa-jāto (pts) | yathābhucce → yathā-bhucce (pts)
И вот, господин, услышав восемь согласных с истиной восхвалений Благостного, Брахма Сананкумара был удовлетворён этим, доволен, исполнен радости и веселья.
Atha, bhante, brahmā sanaṅkumāro oḷārikaṁ attabhāvaṁ abhinimminitvā kumāravaṇṇī hutvā pañcasikho devānaṁ tāvatiṁsānaṁ pāturahosi.
kumāravaṇṇī → kumāravaṇṇo (sya-all) | pāturahosi so → pātur ahosi (pts) | kumāravaṇṇo → kumāravaṇṇī (sya-all: sī.) | sanaṅkumāro → sanaṁkumāro (bjt, pts) | kumāravaṇṇī → kumāra-vaṇṇī (pts)
И вот, господин, Брахма Сананкумара, приняв грубый облик в виде юноши Панчасикхи, открылся тридцати трём богам.
So vehāsaṁ abbhuggantvā ākāse antalikkhe pallaṅkena nisīdi.
antalikkhe → antaḷikkhe (bj) | nisīdi seyyathāpi → nisīditvā seyyathā pi (pts)
И, поднявшись в воздух, он уселся в воздушном пространстве, скрестив под собой ноги.
Seyyathāpi, bhante, balavā puriso supaccatthate vā pallaṅke same vā bhūmibhāge pallaṅkena nisīdeyya;
seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | bhūmibhāge → bhūmi-bhāge (pts)
Это, господин, как сильный человек мог бы, скрестив под собой ноги, усесться на хорошо разостланном ложе или на ровной поверхности земли,
evameva kho, bhante, brahmā sanaṅkumāro vehāsaṁ abbhuggantvā ākāse antalikkhe pallaṅkena nisīditvā deve tāvatiṁse āmantesi:
sanaṅkumāro → sanaṁkumāro (bjt, pts) | + → govindabrāmaṇavatthu (bjt) | evameva → evam eva (pts)
так же точно, господин, Брахма Сананкумара, поднявшись в воздух, уселся в воздушном пространстве, скрестив под собой ноги, и обратился к тридцати трём богам:

5. Govindabrāhmaṇavatthu5. О брахмане-попечителе

‘Taṁ kiṁ maññanti, bhonto devā tāvatiṁsā, yāva dīgharattaṁ mahāpaññova so bhagavā ahosi.
mahāpaññova → mahāpañño ca (pts) | kiṁ maññanti → kimmaññanti (bjt) | mahāpaññova → mahāpañño va (th) | dīgharattaṁ mahāpaññova → dīgha-rattaṁ mahā-pañño ca (pts)
„Как вы думаете об этом, почтенные тридцать три бога? Ведь этот Благостный в течение долгого времени был наделён великим постижением.

Bhūtapubbaṁ, bho, rājā disampati nāma ahosi.
disampati → disampatī (pts) | bhūtapubbaṁ → bhūta-pubbaṁ (pts)
Когда-то давно, господа, жил царь по имени Дисампати.
Disampatissa rañño govindo nāma brāhmaṇo purohito ahosi.У царя Дисампати был главный жрец — брахман по имени Говинда. Disampatissa rañño reṇu nāma kumāro putto ahosi.У царя Дисампати был сын — царевич по имени Рену. Govindassa brāhmaṇassa jotipālo nāma māṇavo putto ahosi.У брахмана Говинды был сын — юноша по имени Джотипала. Iti reṇu ca rājaputto jotipālo ca māṇavo aññe ca cha khattiyā iccete aṭṭha sahāyā ahesuṁ.
cha khattiyā iccete → chakkhattiyā ete (pts)
И вот царский сын Рену и юноша Джотипала и шестеро других кшатриев — эти восемь — были друзьями.

Atha kho, bho, ahorattānaṁ accayena govindo brāhmaṇo kālamakāsi.
bho → (pts) | atha kho → athakho (th) | atha → attha (pts) | kālamakāsi → kālam akāsi (pts)
И вот с течением времени брахман Говинда окончил свои дни.
Govinde brāhmaṇe kālaṅkate rājā disampati paridevesi:
kālaṅkate → kālakate (bj, sya-all, pts) | paridevesi → paridevesī (bj) | disampati → disampatī (pts)
Когда же брахман Говинда окончил свои дни, царь Дисампати стал оплакивать его:
“yasmiṁ vata, bho, mayaṁ samaye govinde brāhmaṇe sabbakiccāni sammā vossajjitvā pañcahi kāmaguṇehi samappitā samaṅgībhūtā paricārema, tasmiṁ no samaye govindo brāhmaṇo kālaṅkato”ti.
kālaṅkatoti → kālakatoti (bj, sya-all, pts) | sammā vossajjitvā → sammavossajjitvā (sya-all, pts) | samaṅgībhūtā → samaṅgibhūtā (sya-all, pts) | no → kho pana (sya-all); (pts) | kālaṅkatoti → kālaṅkato ti (ms2005) | sabbakiccāni sammā vossajjitvā → sabba-kiccāni sammavossajjitvā (pts) | kāmaguṇehi → kāma-guṇehi (pts) | samaṅgībhūtā → samaṅgi-bhūtā (pts) | kālaṅkatoti → kālakato ti (pts)
‘Увы, господа! Едва мы доверили брахману Говинде все дела и стали услаждаться, будучи наделены и одарены пятью признаками чувственности, как брахман Говинда окончил свои дни!’

Evaṁ vutte, bho, reṇu rājaputto rājānaṁ disampatiṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)
Когда так было сказано, царский сын Рену сказал царю:
“mā kho tvaṁ, deva, govinde brāhmaṇe kālaṅkate atibāḷhaṁ paridevesi.
kālaṅkate → kālakate (bj, sya-all, pts)
‘Не оплакивай столь горько, Божественный, брахмана Говинду, окончившего свои дни.
Atthi, deva, govindassa brāhmaṇassa jotipālo nāma māṇavo putto paṇḍitataro ceva pitarā, alamatthadasataro ceva pitarā;
ceva → eva (pts)
У брахмана Говинды, Божественный, есть сын — юноша по имени Джотипала, который и мудрее отца, и лучше отца способен различать полезное.
yepissa pitā atthe anusāsi, tepi jotipālasseva māṇavassa anusāsaniyā”ti.
yepissa → yepi tassa (sya-all) | anusāsaniyāti → anusāsanīyāti (th) | anusāsaniyāti → anusāsaniyā ti (ms2005, pts) | yepissa → ye pi ssa (pts) | tepi jotipālasseva → te pi jotipālass eva (pts)
Пусть юноша Джотипала заботится о тех делах, о которых заботился отец’.

“Evaṁ, kumārā”ti?
kumārāti → kumārā ti (ms2005)
‘Так ли, царевич?’

“Evaṁ, devā”ti.
devāti → devā ti (ms2005)
‘Так, Божественный’“.

6. Mahāgovindavatthu6. О великом попечителе

Atha kho, bho, rājā disampati aññataraṁ purisaṁ āmantesi:
atha kho → athakho (th)
И тогда, господа, царь Дисампати обратился к одному слуге:
“ehi tvaṁ, ambho purisa, yena jotipālo māṇavo tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā jotipālaṁ māṇavaṁ evaṁ vadehi:
jotipālo → jotipālo nāma (bj, cck, sya-all) | tenupasaṅkama upasaṅkamitvā → ten upasaṁkama upasaṁkamitvā (pts)
„Эй, слуга, иди к юноше Джотипале, приблизься к нему и, приблизившись, скажи так юноше Джотипале:
‘bhavamatthu bhavantaṁ jotipālaṁ, rājā disampati bhavantaṁ jotipālaṁ māṇavaṁ āmantayati, rājā disampati bhoto jotipālassa māṇavassa dassanakāmo’”ti.
jotipālaṁ → jotipālaṁ māṇavaṁ (bj, sya-all, pts) | dassanakāmoti → dassanakāmo ti (ms2005) | bhavamatthu → bhavam atthu (pts) | dassanakāmoti → dassana-kāmo ti (pts)
‘Пусть здравствует досточтимый юноша Джотипала. Царь Дисампати обращается к досточтимому юноше Джотипале. Царь Дисампати желает видеть досточтимого юношу Джотипалу’“.

“Evaṁ, devā”ti kho, bho, so puriso disampatissa rañño paṭissutvā yena jotipālo māṇavo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā jotipālaṁ māṇavaṁ etadavoca:
kho → (pts) | etadavoca bhavamatthu bhavantaṁ jotipālaṁ → (pts) | devāti → devā ti (ms2005) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā jotipālaṁ māṇavaṁ etadavoca → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā jotipāla-māṇavaṁ etad avoca (pts)
„Хорошо, Божественный“, — согласился этот слуга с царём Дисампати и вот, господа, он приблизился к юноше Джотипале и, приблизившись, так сказал юноше Джотипале:
“bhavamatthu bhavantaṁ jotipālaṁ, rājā disampati bhavantaṁ jotipālaṁ māṇavaṁ āmantayati, rājā disampati bhoto jotipālassa māṇavassa dassanakāmo”ti.
jotipālaṁ → jotipālaṁ māṇavaṁ (bj, sya-all) | dassanakāmoti → dassanakāmo ti (ms2005) | bhavamatthu → bhavam atthu (pts) | dassanakāmoti → dassana-kāmo ti (pts)
„Пусть здравствует досточтимый юноша Джотипала. Царь Дисампати обращается к досточтимому юноше Джотипале. Царь Дисампати желает видеть досточтимого юношу Джотипалу“.
“Evaṁ, bho”ti kho, bho, jotipālo māṇavo tassa purisassa paṭissutvā yena rājā disampati tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā disampatinā raññā saddhiṁ sammodi;
bho → so (bj) | bhoti → bho ti (ms2005, pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)
„Хорошо, господин“, — согласился юноша Джотипала с этим слугой, и вот, господа, он приблизился к царю Дисампати, приблизившись, он обменялся с царём Дисампати дружескими, дружелюбными словами и почтительным приветствием и сел в стороне.

sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho, bho, jotipālaṁ māṇavaṁ rājā disampati etadavoca:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
И вот, господа, царь Дисампати так сказал сидящему в стороне юноше Джотипале:
“anusāsatu no bhavaṁ jotipālo, mā no bhavaṁ jotipālo anusāsaniyā paccabyāhāsi.
jotipālo → jotipālo māṇavo (sya-all, pts) | anusāsaniyā → māṇavo anusāsanīyā (sya-all) | no → (pts) | paccabyāhāsi → paccavyāhāsi (pts)
„Пусть досточтимый юноша Джотипала заботится о наших [делах] и пусть досточтимый Джотипала не отказывается от этой заботы.
Pettike taṁ ṭhāne ṭhapessāmi, govindiye abhisiñcissāmī”ti.
ṭhāne → ṭhānaṁ (sya-all) | ṭhapessāmi → ṭhapayissāmi (pts) | abhisiñcissāmīti → abhisiñcissāmī ti (ms2005)
Я поставлю его на отцовское место и возведу в должность Говинды“.

“Evaṁ, bho”ti kho, bho, so jotipālo māṇavo disampatissa rañño paccassosi.
bho → (bj) | bho so → (sya-all) | so → (pts) | bhoti → bho ti (ms2005, pts)
„Хорошо, господин“, — так, господа, согласился юноша Джотипала с царём Дисампати.

Atha kho, bho, rājā disampati jotipālaṁ māṇavaṁ govindiye abhisiñci, taṁ pettike ṭhāne ṭhapesi.
taṁ → (bj, sya-all, pts) | atha kho → athakho (th)
И тогда, господа, царь Дисампати возвёл юношу Джотипалу в должность Говинды, поставил на отцовское место.
Abhisitto jotipālo māṇavo govindiye pettike ṭhāne ṭhapito yepissa pitā atthe anusāsi tepi atthe anusāsati, yepissa pitā atthe nānusāsi tepi atthe anusāsati;
anusāsati → nānusāsati (sya-all) | anusāsati yepissa → nānusāsati ye pi ssa (pts) | tepi → te (pts) | tepi → te pi (pts)
И возведённый в должность Говинды, поставленный на отцовское место, юноша Джотипала заботился о тех делах,
yepissa pitā kammante abhisambhosi tepi kammante abhisambhoti, yepissa pitā kammante nābhisambhosi tepi kammante abhisambhoti.
abhisambhoti → nābhisambhoti (sya-all) | abhisambhoti tamenaṁ → nābhisambhoti tam enaṁ (pts) | yepissa → ye pi ssa (pts) | tepi → te pi (pts)
о которых заботился его отец, не заботился о тех делах, о которых не заботился его отец, нёс те труды, которые нёс его отец, не нёс тех трудов, которых не нёс его отец.
Tamenaṁ manussā evamāhaṁsu:
tamenaṁ → tam enaṁ (pts) | evamāhaṁsu → evam āhaṁsu (pts)
И люди так говорили о нем:
“govindo vata, bho, brāhmaṇo, mahāgovindo vata, bho, brāhmaṇo”ti.
brāhmaṇoti → brāhmaṇo ti (ms2005, pts) | mahāgovindo → mahā govindo (pts)
„Поистине, этот брахман — [как сам] Говинда, поистине, этот брахман — великий Говинда!“
Iminā kho evaṁ, bho, pariyāyena jotipālassa māṇavassa govindo mahāgovindotveva samaññā udapādi.
govindo → (sya-all) | evaṁ → etaṁ (pts) | govindo mahāgovindotveva → mahāgovindo mahāgovindo tv eva (pts) | govindo mahāgovindotveva → mahā-govindo mahā-govindo tv eva (pts)
И вот, господа, таким образом юношу Джотипалу стали звать по имени: „Махаговинда, Махговинда“.

6.1. Rajjasaṁvibhajana6.1. Раздел имущества царя

Atha kho, bho, mahāgovindo brāhmaṇo yena te cha khattiyā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā te cha khattiye etadavoca:
atha kho → athakho (th) | mahāgovindo → mahā-govindo (pts) | cha khattiyā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → chakkhattiyā ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | cha khattiye etadavoca → chakkhattiye etad (pts)
И вот, господа, однажды брахман Махаговинда приблизился к тем шестерым кшатриям и, приблизившись, так сказал тем шестерым кшатриям:
“disampati kho, bho, rājā jiṇṇo vuddho mahallako addhagato vayoanuppatto, ko nu kho pana, bho, jānāti jīvitaṁ?
vuddho → vuḍḍho (sya-all) | jīvitaṁ → jīvitānaṁ (sya-all, pts) | vayoanuppatto → vayo anuppatto (bjt) | + → avocā (pts) | vayoanuppatto → vayo-anuppatto (pts)
„Ведь царь Дисампати, господа, стар, преклонных лет, много прожил, достиг конца жизненного пути, исполнился его срок. Кто же знает, господа, о [смертном часе] живущих?
Ṭhānaṁ kho panetaṁ vijjati, yaṁ disampatimhi raññe kālaṅkate rājakattāro reṇuṁ rājaputtaṁ rajje abhisiñceyyuṁ.
kālaṅkate → kālakate (bj, sya-all, pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | kālaṅkate rājakattāro → kālakate rāja-kattāro (pts) | rājaputtaṁ → rāja-puttaṁ (pts)
Если случится так, что царь Дисампати окончит свои дни, то пусть совершающие обряд воцарения помажут на царство царского сына Рену.
Āyantu, bhonto, yena reṇu rājaputto tenupasaṅkamatha; upasaṅkamitvā reṇuṁ rājaputtaṁ evaṁ vadetha:
+ → bho (pts) | rājaputto tenupasaṅkamatha upasaṅkamitvā → rāja-putto ten upasaṁkamatha upasaṁkamitvā (pts) | rājaputtaṁ → rāja-puttaṁ (pts)
Идите же, почтенные, приблизьтесь к царскому сыну Рену и, приблизившись, так скажите царскому сыну Рену:
‘mayaṁ kho bhoto reṇussa sahāyā piyā manāpā appaṭikūlā, yaṁsukho bhavaṁ taṁsukhā mayaṁ, yaṁdukkho bhavaṁ taṁdukkhā mayaṁ.
kho → (pts) | appaṭikūlā yaṁsukho → appaṭikkūlā yaṁ-sukho (pts) | taṁsukhā → taṁ-sukhā (pts) | yaṁdukkho → yaṁ-dukkho (pts) | taṁdukkhā → taṁ-dukkhā (pts)
‘Мы — дорогие, близкие, неизменные друзья почтенного Рену. Что приятно для досточтимого — то приятно для нас, что болезненно для досточтимого — то болезненно для нас.
Disampati kho, bho, rājā jiṇṇo vuddho mahallako addhagato vayoanuppatto, ko nu kho pana, bho, jānāti jīvitaṁ?
vuddho → vuḍḍho (sya-all) | jīvitaṁ → jīvitānaṁ (sya-all, pts) | vayoanuppatto → vayo anuppatto (bjt) | addhagato vayoanuppatto → addha-gato vayo-anuppatto (pts)
Ведь царь Дисампати, господин, стар, преклонных лет, много прожил, достиг конца жизненного пути, исполнился его срок. Кто же знает, господин, о [смертном часе] живущих?
Ṭhānaṁ kho panetaṁ vijjati, yaṁ disampatimhi raññe kālaṅkate rājakattāro bhavantaṁ reṇuṁ rajje abhisiñceyyuṁ.
kālaṅkate rājakattāro → kālakate rāja kattāro (bj) | kālaṅkate → kālakate (sya-all) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | kālaṅkate rājakattāro → kālakate rāja-kattāro (pts)
Если случится так, что царь Дисампати окончит свои дни, то пусть совершающие обряд воцарения помажут на царство досточтимого Рену.
Sace bhavaṁ reṇu rajjaṁ labhetha, saṁvibhajetha no rajjenā’”ti.
rajjenāti → rajjenā ti (ms2005)
Если же досточтимый Рену получит царскую власть, то пусть поделится с нами царской властью’“.

“Evaṁ, bho”ti kho, bho, te cha khattiyā mahāgovindassa brāhmaṇassa paṭissutvā yena reṇu rājaputto tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā reṇuṁ rājaputtaṁ etadavocuṁ:
bho → (sya-all) | bhoti → bho ti (ms2005, pts) | cha khattiyā → chakkhattiyā (pts) | rājaputto tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā → rāja-putto ten upasaṁkamiṁsu upasaṁkamitvā (pts) | rājaputtaṁ etadavocuṁ → rāja-puttaṁ etad avocuṁ (pts)
„Хорошо, господин“, — согласились те шесть кшатриев с брахманом Махаговиндой, и вот, господа, они приблизились к царскому сыну Рену и, приблизившись, так сказали царскому сыну Рену:
“mayaṁ kho bhoto reṇussa sahāyā piyā manāpā appaṭikūlā;
appaṭikūlā → appaṭikkūlā (pts)
„Мы — дорогие, близкие, неизменные друзья почтенного Рену.
yaṁsukho bhavaṁ taṁsukhā mayaṁ, yaṁdukkho bhavaṁ taṁdukkhā mayaṁ.
yaṁsukho → yaṁ-sukho (pts) | taṁsukhā → taṁ-sukhā (pts) | yaṁdukkho → yaṁ-dukkho (pts) | taṁdukkhā → taṁ-dukkhā (pts)
Что приятно для досточтимого — то приятно для нас, что болезненно для досточтимого — то болезненно для нас.
Disampati kho, bho, rājā jiṇṇo vuddho mahallako addhagato vayoanuppatto, ko nu kho pana bho jānāti jīvitaṁ?
vuddho → vuḍḍho (sya-all) | jīvitaṁ → jīvitānaṁ (sya-all) | vayoanuppatto → vayo anuppatto (bjt) | addhagato vayoanuppatto → addha-gato vayo-anuppatto (pts) | + → bho (pts)
Ведь царь Дисампати, господин, стар, преклонных лет, много прожил, достиг конца жизненного пути, исполнился его срок. Кто же знает, господин, о [смертном часе] живущих?
Ṭhānaṁ kho panetaṁ vijjati, yaṁ disampatimhi raññe kālaṅkate rājakattāro bhavantaṁ reṇuṁ rajje abhisiñceyyuṁ.
kālaṅkate → kālakate (bj, sya-all) | panetaṁ → pan etaṁ (pts)
Если случится так, что царь Дисампати окончит свои дни, то пусть совершающие обряд воцарения помажут на царство досточтимого Рену.
Sace bhavaṁ reṇu rajjaṁ labhetha, saṁvibhajetha no rajjenā”ti.
rajjenāti → rajjenā ti (ms2005)
Если же досточтимый Рену получит царскую власть, то пусть поделится с нами царской властью“.

“Ko nu kho, bho, añño mama vijite sukho bhavetha, aññatra bhavantebhi?
sukho bhavetha → sukha medhetha (bj); sukhaṁ bhaveyyātha (sya-all, km); sukhamedheyyātha (pts1ed); sukhā bhaveyyātha (mr) | sukho bhavetha → sukhamedhetha (bj); sukham edheyyātha (pts) | bhavantebhi → bhavantehi (bj, sya-all, pts) | nu → no (pts) | sukhamedhetha → sukho bhavetha (bj: machasaṁ); sukhaṁ bhaveyyātha (bj: syā); sukhamedheyyātha (bj: PTS); sukhā bhaveyyātha (bj: kā) | bhavetha → sukhā bhaveyyātha (cck: ka.); sukhaṁ bhaveyyātha, sukhamedheyyātha (cck: sī. pī.); sukha medhetha (cck: ?) | bhaveyyātha → sumedheyyātha (sya-all: sī.)
„Кто же другой, господа, должен в приятном процветать в моем царстве, кроме вас?
Sacāhaṁ, bho, rajjaṁ labhissāmi, saṁvibhajissāmi vo rajjenā”ti.
rajjenāti → rajjenā ti (ms2005)
Если, господа, я получу царскую власть, то поделюсь с вами царской властью“.

Atha kho, bho, ahorattānaṁ accayena rājā disampati kālamakāsi.
atha kho → athakho (th) | kālamakāsi → kālam akāsi (pts)
И вот, господа, с течением времени царь Дисампати окончил свои дни.
Disampatimhi raññe kālaṅkate rājakattāro reṇuṁ rājaputtaṁ rajje abhisiñciṁsu.
kālaṅkate → kālakate (bj, sya-all, pts) | rājaputtaṁ → rāja-puttaṁ (pts)
Когда царь Дисампати окончил свои дни, совершающие обряд воцарения помазали на царство царского сына Рену.
Abhisitto reṇu rajjena pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāreti.
samaṅgībhūto → samaṅgibhūto (bj, sya-all, pts) | kāmaguṇehi → kāma-guṇehi (pts)
И помазанный на царство Рену стал наслаждаться, будучи наделён и одарён пятью признаками чувственности.

Atha kho, bho, mahāgovindo brāhmaṇo yena te cha khattiyā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā te cha khattiye etadavoca:
atha kho → athakho (th) | mahāgovindo → mahā-govindo (pts) | cha khattiyā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → chakkhattiyā ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | cha khattiye etadavoca → chakkhattiye etad avoca (pts)
И тогда, господа, брахман Махаговинда приблизился к тем шести кшатриям и, приблизившись, так сказал тем шестерым кшатриям:
“disampati kho, bho, rājā kālaṅkato.
kālaṅkato → kālakato (bj, sya-all, pts)
„Царь Дисампати, господа, окончил свои дни,
Abhisitto reṇu rajjena pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāreti.
samaṅgībhūto → samaṅgibhūto (bj, sya-all, pts) | abhisitto → abhisitto bhavaṁ (pts) | kāmaguṇehi → kāma-guṇehi (pts)
досточтимый Рену помазан на царство и наслаждается, будучи наделён и одарён пятью признаками чувственности.
Ko nu kho pana, bho, jānāti, madanīyā kāmā?
madanīyā → madaniyā (th)
Кто же знает, господа? желания опьяняют.
Āyantu, bhonto, yena reṇu rājā tenupasaṅkamatha; upasaṅkamitvā reṇuṁ rājānaṁ evaṁ vadetha:
tenupasaṅkamatha upasaṅkamitvā → ten upasaṁkamatha upasaṁkamitvā (pts)
Идите же, почтенные, приблизьтесь к царю Рену и, приблизившись, так скажите царю Рену:
‘disampati kho, bho, rājā kālaṅkato, abhisitto bhavaṁ reṇu rajjena, sarati bhavaṁ taṁ vacanan’”ti?
kālaṅkato → kālakato (bj, sya-all, pts) | kho → vo (sya-all) | vacananti → vacanan ti (ms2005) | bhavaṁ taṁ vacananti → bhavan tam vacanan ti (pts)
‘Царь Дисампати, господин, окончил свои дни, досточтимый Рену помазан на царство — помнит ли досточтимый те [свои] слова?’“

“Evaṁ, bho”ti kho, bho, te cha khattiyā mahāgovindassa brāhmaṇassa paṭissutvā yena reṇu rājā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā reṇuṁ rājānaṁ etadavocuṁ:
bho → (sya-all) | bhoti → bho ti (ms2005, pts) | cha khattiyā mahāgovindassa → chakkhattiyā mahāgovindasa (pts) | tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā → ten upasaṁkamiṁsu upasaṁkamitvā (pts) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)
„Хорошо, господин“, — согласились те шестеро кшатриев с брахманом Махаговиндой, и вот, господа, они приблизились к царю Рену и, приблизившись, так сказали царю Рену:
“disampati kho, bho, rājā kālaṅkato, abhisitto bhavaṁ reṇu rajjena, sarati bhavaṁ taṁ vacanan”ti?
kālaṅkato → kālakato (bj, sya-all, pts) | vacananti → vacanan ti (ms2005, pts) | bhavaṁ → bhavan (pts)
„Царь Дисампати, господин, окончил свои дни, досточтимый Рену помазан на царство — помнит ли досточтимый те [свои] слова?“

“Sarāmahaṁ, bho, taṁ vacanaṁ.
vacanaṁ → vacananti (sya-all, km, mr) | vacanaṁ → vacananti (cck: syā. ka.) | sarāmahaṁ → sarām ahaṁ (pts)
„Я помню, господа, те слова.
Ko nu kho, bho, pahoti imaṁ mahāpathaviṁ uttarena āyataṁ dakkhiṇena sakaṭamukhaṁ sattadhā samaṁ suvibhattaṁ vibhajitun”ti?
mahāpathaviṁ → mahāpaṭhaviṁ (sya-all, pts) | vibhajitunti → vibhajitun ti (ms2005, pts) | mahāpathaviṁ → mahā-paṭhaviṁ (pts)
Кто же [из вас], господа, способен хорошо разделить поровну на семь частей эту великую землю, простирающуюся с севера на юг, словно передняя часть повозки?“

“Ko nu kho, bho, añño pahoti, aññatra mahāgovindena brāhmaṇenā”ti?
brāhmaṇenāti → brāhmaṇenā ti (ms2005) | mahāgovindena → mahā-govindena (pts)
„Кто же, господин, другой, кроме брахмана Махаговинды, способен на это?“

Atha kho, bho, reṇu rājā aññataraṁ purisaṁ āmantesi:
atha kho → athakho (th)
И тогда, господа, царь Рену обратился к одному слуге:
“ehi tvaṁ, ambho purisa, yena mahāgovindo brāhmaṇo tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā mahāgovindaṁ brāhmaṇaṁ evaṁ vadehi:
mahāgovindo → mahā-govindo (pts) | tenupasaṅkama upasaṅkamitvā mahāgovindaṁ → ten upasaṁkama upasaṁkamitvā mahā-govindaṁ (pts)
„Эй, слуга, иди к брахману Махаговинде, приблизься к нему и, приблизившись, скажи так брахману Махаговинде:
‘rājā taṁ, bhante, reṇu āmantetī’”ti.
āmantetīti → āmantetī ti (ms2005)
‘Господин, к тебе обращается царь Рену’“.

“Evaṁ, devā”ti kho, bho, so puriso reṇussa rañño paṭissutvā yena mahāgovindo brāhmaṇo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā mahāgovindaṁ brāhmaṇaṁ etadavoca:
devāti → devo ti (pts) | devāti → devā ti (ms2005) | mahāgovindo → mahā-govindo (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā mahāgovindaṁ → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā mahā-govindaṁ (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
„Хорошо, Божественный“, — согласился этот слуга с царём Рену, и вот, господа, он приблизился к брахману Махаговинде и, приблизившись, так сказал брахману Махаговинде:
“rājā taṁ, bhante, reṇu āmantetī”ti.
āmantetīti → āmantetī ti (ms2005)
„Господин, к тебе обращается царь Рену“.
“Evaṁ, bho”ti kho, bho, mahāgovindo brāhmaṇo tassa purisassa paṭissutvā yena reṇu rājā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā reṇunā raññā saddhiṁ sammodi.
bho → so (bj) | bhoti → bho ti (ms2005, pts) | mahāgovindo → mahā-govindo (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)
„Хорошо, господин“, — согласился брахман Махаговинда с этим слугой и вот, господа, он приблизился к царю Рену; приблизившись, он обменялся с царём Рену дружескими, дружелюбными словами и почтительным приветствием

Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho, bho, mahāgovindaṁ brāhmaṇaṁ reṇu rājā etadavoca:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, pts) | bho → (pts) | bho mahāgovindaṁ → mahā-govindaṁ (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
и сел в стороне. И вот, господа, царь Рену так сказал сидящему в стороне брахману Махаговинде:
“etu, bhavaṁ govindo imaṁ mahāpathaviṁ uttarena āyataṁ dakkhiṇena sakaṭamukhaṁ sattadhā samaṁ suvibhattaṁ vibhajatū”ti.
mahāpathaviṁ → mahāpaṭhaviṁ (sya-all, pts) | vibhajatūti → vibhajetūti (sya-all) | vibhajatūti → vibhajatū ti (ms2005) | mahāpathaviṁ → mahā-paṭhaviṁ (pts)
„Пусть досточтимый [Махаговинда пойдёт и хорошо разделит поровну на семь частей эту великую землю, простирающуюся с севера на юг, словно передняя часть повозки“.

“Evaṁ, bho”ti kho bho mahāgovindo brāhmaṇo reṇussa rañño paṭissutvā imaṁ mahāpathaviṁ uttarena āyataṁ dakkhiṇena sakaṭamukhaṁ sattadhā samaṁ suvibhattaṁ vibhaji.
bho → so (bj); (cck, pts) | mahāpathaviṁ → mahāpaṭhaviṁ (sya-all, pts) | bhoti → bho ti (ms2005, pts) | bho mahāgovindo → mahā-govindo (pts) | mahāpathaviṁ → mahā-paṭhaviṁ (pts)
„Хорошо, господин“, — согласился брахман Махаговинда с царём Рену, и вот, господа, он хорошо разделил поровну на семь частей эту великую землю, простирающуюся с севера на юг, словно передняя часть повозки,
Sabbāni sakaṭamukhāni paṭṭhapesi.
paṭṭhapesi → aṭṭhapesi (pts1ed) | paṭṭhapesi → aṭṭhapesi (pts) | paṭṭhapesi → aṭṭhapesi (cck: sī. pī.)
и распределил все [части], словно передние части повозки.
Tatra sudaṁ majjhe reṇussa rañño janapado hoti.И страна царя Рену находилась там в середине:

Dantapuraṁ kaliṅgānaṁ, assakānañca potanaṁ;
kaliṅgānaṁ → kāliṅgānaṁ (sya-all, km, pts1ed, mr) | kaliṅgānaṁ → kāliṅgānaṁ (bj: syā, kām, PTS) | kaliṅgānaṁ → kāliṅgānaṁ (cck: syā. pī. ka.) assakānañca → assakānañ ca (pts)
Дантапура у калингов и у ассаков — Потана,
Mahesayaṁ avantīnaṁ, sovīrānañca rorukaṁ.
Mahesayaṁ → māhissati (bj, sya-all, km); māhissatī (pts1ed) | mahesayaṁ → māhissatī (bj, pts); māhissati (sya-all) | Mahesayaṁ → māhissati (cck: sī. syā. pī.) sovīrānañca → socirānañca (sya-all) | sovīrānañca → sovīrānañ ca (pts)
Махиссати у аванти и у совиров — Рорука,

Mithilā ca videhānaṁ, campā aṅgesu māpitā;И Митхила у видехов, чампа определена у ангов, Bārāṇasī ca kāsīnaṁ, ete govindamāpitāti.
govindamāpitāti → govinda-māpitā ti (pts)
И Баранаси у касийцев — эти [части] определены [Махаговиндой.

Atha kho, bho, te cha khattiyā yathāsakena lābhena attamanā ahesuṁ paripuṇṇasaṅkappā:
atha kho → athakho (th) | cha khattiyā yathāsakena → chakkhattiyā yathā sakena (pts) | paripuṇṇasaṅkappā → paripuṇṇa-saṁkappā (pts)
И вот, господа, те шестеро кшатриев, исполнивших [свои] намерения, были удовлетворены каждый своим приобретением [и говорили]:
“yaṁ vata no ahosi icchitaṁ, yaṁ ākaṅkhitaṁ, yaṁ adhippetaṁ, yaṁ abhipatthitaṁ, taṁ no laddhan”ti.
abhipatthitaṁ → adhipatthitaṁ (bj, pts) | yaṁ → (sya-all) | laddhanti → laddhan ti (ms2005, pts)
„Поистине, мы приобрели то, чего желали, чего хотели, к чему стремились, о чем просили“.

Sattabhū brahmadatto ca, vessabhū bharato saha;
brahmadatto → brahmadātto (pts) saha → sahā (bj)
Саттабху и Брахмадатта, вессабху с Бхаратой,
Reṇu dve dhataraṭṭhā ca, tadāsuṁ satta bhāradhāti.
dhataraṭṭhā → reṇudeva dhataraṭṭhā ca (bj: machasaṁ) satta bhāradhāti → sattabhāratāti paṭhamabhāṇavāraṁ (bjt) | bhāradhāti → bhāratā ti paṭhama-bhāṇavāraṁ niṭṭhitaṁ (pts)
Рену и двое Дхатараттх — таковы семь Бхарат”.

Paṭhamabhāṇavāro niṭṭhito.
paṭhamabhāṇavāro niṭṭhito → niṭṭhitaṁ kittisaddabbhuggamanaṁ (bjt) | paṭhamabhāṇavāro niṭṭhito → bhāravāti paṭhamabhāṇavāraṁ niṭṭhitaṁ (th)
Окончен первый раздел поучения.

6.2. Kittisaddaabbhuggamana6.2. Распространение молвы

Atha kho, bho, te cha khattiyā yena mahāgovindo brāhmaṇo tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā mahāgovindaṁ brāhmaṇaṁ etadavocuṁ:
atha kho → athakho (th) | cha khattiyā → chakkhattiyā (pts) | mahāgovindo → mahā-govindo (pts) | tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā → ten upasaṁkamiṁsu upasaṁkamitvā (pts) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)
“И вот, господа, те шестеро кшатриев приблизились к брахману Махаговинде и, приблизившись, так сказали брахману Махаговинде:
“yathā kho bhavaṁ govindo reṇussa rañño sahāyo piyo manāpo appaṭikūlo.
kho → (pts) | appaṭikūlo evameva kho bhavaṁ → appaṭikkūlo evam eva bhavam (pts) | + → bho (th)
„Как досточтимый [Маха]говинда — дорогой, близкий, неизменный друг царя Рену, так досточтимый [Маха]говинда — дорогой, близкий, неизменный друг и нам.
Evameva kho bhavaṁ govindo amhākampi sahāyo piyo manāpo appaṭikūlo, anusāsatu no bhavaṁ govindo;
amhākampi → brāhmaṇo amhākaṁpi (sya-all) | govindo → govindo brāhmaṇo (sya-all) | appaṭikūlo → appaṭikkūlo (bjt, pts) | evameva kho bhavaṁ → evam eva bhavam (pts) | amhākampi → amhākaṁ pi (pts)
Пусть досточтимый [Маха]говинда заботится о наших [делах],
mā no bhavaṁ govindo anusāsaniyā paccabyāhāsī”ti.
paccabyāhāsīti → paccabyākāsīti (bj) | govindo → govindo brāhmaṇo (sya-all) | paccabyāhāsīti → paccabyāhāsī ti (ms2005) | paccabyāhāsīti → paccavyāhāsīti (pts)
пусть досточтимый [Маха]говинда не отказывается от этой заботы“.

“Evaṁ, bho”ti kho mahāgovindo brāhmaṇo tesaṁ channaṁ khattiyānaṁ paccassosi.
kho → kho so (bj) | khattiyānaṁ → khattiyānaṁ muddhābhisittānaṁ (sya-all) | + → bho (th) | bhoti → bho ti (ms2005, pts) | mahāgovindo → bho mahā-govindo (pts)
„Хорошо, господа“, — так, господа, согласился брахман Махаговинда с этими шестью кшатриями.
Atha kho, bho, mahāgovindo brāhmaṇo satta ca rājāno khattiye muddhāvasitte rajje anusāsi, satta ca brāhmaṇamahāsāle satta ca nhātakasatāni mante vācesi.
muddhāvasitte rajje → muddhābhisitte rajjena (sya-all, km) | brāhmaṇo → brāhmaṇo anusāsaniyā (sya-all) | nhātakasatāni → nahātakasatāni (pts) | rajje → muddhābhisitte rajjena (cck: syā.) | atha kho → athakho (th) | brāhmaṇamahāsāle → brāhmaṇa mahāsāle (pts) | nhātakasatāni → nahātaka-satāni (pts)
И вот, господа, брахман Махаговинда наставил в царских делах семерых помазанных на царство кшатриев и поставил читать священные тексты семерых богатых брахманов и семь сотен [брахманов], завершивших обучение.

Atha kho, bho, mahāgovindassa brāhmaṇassa aparena samayena evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggacchi:
abbhuggacchi → abbhuggañchi (bj, pts1ed) | abbhuggacchi sakkhi → abbhuggañchi sakkhī (bj, pts) | abbhuggacchi → abbhuggañchi (cck: sī. pī.) | atha kho → athakho (th) | evaṁ kalyāṇo → evaṁkalyāṇo (th) | mahāgovindassa → mahā-govindassa (pts)
И вот, господа, о брахмане Махаговинде пошла со временем такая добрая слава:
“sakkhi mahāgovindo brāhmaṇo brahmānaṁ passati, sakkhi mahāgovindo brāhmaṇo brahmunā sākaccheti sallapati mantetī”ti.
sakkhi → sakkhī (bj, pts) | mantetīti → mantetī ti (ms2005) | sakkhi mahāgovindo → sakkhī mahā-govindo (pts)
„Брахман Махаговинда воочию видит Брахму, брахман Махаговинда воочию общается, беседует, советуется с Брахмой“.

Atha kho, bho, mahāgovindassa brāhmaṇassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)
И тогда, господа, брахман Махаговинда подумал так:
“mayhaṁ kho evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato:
abbhuggato → abbhuggacchi (bj: machasaṁ) | evaṁ kalyāṇo → evaṁkalyāṇo (th)
„Ведь обо мне пошла такая добрая слава:
‘sakkhi mahāgovindo brāhmaṇo brahmānaṁ passati, sakkhi mahāgovindo brāhmaṇo brahmunā sākaccheti sallapati mantetī’ti.
sakkhi → sakkhī (pts) | mantetīti → mantetī ti (ms2005) | sakkhi mahāgovindo → sakkhī mahā-govindo (pts)
‘Брахман Махаговинда воочию видит Брахму, брахман Махаговинда воочию общается, беседует, советуется с Брахмой’.
Na kho panāhaṁ brahmānaṁ passāmi, na brahmunā sākacchemi, na brahmunā sallapāmi, na brahmunā mantemi.
sallapāmi → sallapemi (sya-all) | brahmunā → brahmūnā (pts)
Между тем я ни вижу Брахму, ни общаюсь с Брахмой, ни беседую с Брахмой, ни советуюсь с Брахмой.
Sutaṁ kho pana metaṁ brāhmaṇānaṁ vuddhānaṁ mahallakānaṁ ācariyapācariyānaṁ bhāsamānānaṁ:
vuddhānaṁ → vuḍḍhānaṁ (sya-all) | metaṁ → m etaṁ (pts) | ācariyapācariyānaṁ bhāsamānānaṁ → ācariya-pācariyānaṁ bhāsamānānam (pts)
А я слыхал, что старшие, престарелые брахманы, наставники [моих] наставников говорят так:
‘yo vassike cattāro māse paṭisallīyati, karuṇaṁ jhānaṁ jhāyati, so brahmānaṁ passati brahmunā sākaccheti brahmunā sallapati brahmunā mantetī’ti.
brahmunā → (sya-all, pts) | paṭisallīyati → patisallīyati (pts) | mantetīti → mantetī ti (ms2005)
‘Кто в течение четырёх дождливых месяцев предаётся уединению и стремится к подвигу сострадания, тот видит Брахму, общается, беседует, советуется с Брахмой’.
Yannūnāhaṁ vassike cattāro māse paṭisallīyeyyaṁ, karuṇaṁ jhānaṁ jhāyeyyan”ti.
paṭisallīyeyyaṁ → patisallīyeyyaṁ (pts) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | jhāyeyyanti → jhāyeyyan ti (ms2005, pts)
Что, если теперь я в течение четырёх дождливых месяцев стану предаваться уединению, стремиться к подвигу сострадания?“

Atha kho, bho, mahāgovindo brāhmaṇo yena reṇu rājā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā reṇuṁ rājānaṁ etadavoca:
atha kho bho → athakho (sya-all) | mahāgovindo → mahā-govindo (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
И тогда, господа, брахман Махаговинда приблизился к царю Рену и, приблизившись, так сказал царю Рену:
“mayhaṁ kho, bho, evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato:
evaṁ kalyāṇo → evaṁkalyāṇo (th)
„Обо мне, господин, пошла такая добрая слава:
‘sakkhi mahāgovindo brāhmaṇo brahmānaṁ passati, sakkhi mahāgovindo brāhmaṇo brahmunā sākaccheti sallapati mantetī’ti.
sakkhi → sakkhī (pts) | mantetīti → mantetī ti (ms2005) | sakkhi mahāgovindo → sakkhī mahā-govindo (pts)
‘Брахман Махаговинда воочию видит Брахму, брахман Махаговинда воочию общается, беседует, советуется с Брахмой’.
Na kho panāhaṁ, bho, brahmānaṁ passāmi, na brahmunā sākacchemi, na brahmunā sallapāmi, na brahmunā mantemi.
brahmānaṁ → brāhmanaṁ (bj) | sallapāmi → sallapemi (sya-all)
Между тем, господин, я ни вижу Брахму, ни общаюсь с Брахмой, ни беседую с Брахмой, ни советуюсь с Брахмой.
Sutaṁ kho pana metaṁ brāhmaṇānaṁ vuddhānaṁ mahallakānaṁ ācariyapācariyānaṁ bhāsamānānaṁ:
vuddhānaṁ → vuḍḍhānaṁ (sya-all) | metaṁ → m etaṁ (pts) | ācariyapācariyānaṁ → ācariya-pācariyānaṁ (pts)
А я слыхал, что старшие, престарелые брахманы, наставники [моих] наставников говорят так:
‘yo vassike cattāro māse paṭisallīyati, karuṇaṁ jhānaṁ jhāyati, so brahmānaṁ passati, brahmunā sākaccheti brahmunā sallapati brahmunā mantetī’ti.
brahmunā → (sya-all, pts) | mantetīti → mantetī ti (ms2005) | paṭisallīyati → patisallīyati (pts)
‘Кто в течение четырёх дождливых месяцев предаётся уединению и стремится к подвигу сострадания, тот видит Брахму, общается, беседует, советуется с Брахмой’.
Icchāmahaṁ, bho, vassike cattāro māse paṭisallīyituṁ, karuṇaṁ jhānaṁ jhāyituṁ;
icchāmahaṁ bho → icchām ahaṁ bhoti (pts) | paṭisallīyituṁ → patisallīyituṁ (pts)
Я хочу, господин, в течение четырёх месяцев предаваться уединению, стремиться к подвигу сострадания.
namhi kenaci upasaṅkamitabbo aññatra ekena bhattābhihārenā”ti.
namhi → nāmhi (bj) | bhattābhihārenāti → bhattāhārenāti (sya-all) | bhattābhihārenāti → bhattābhihārenā ti (ms2005) | namhi → n amhi (pts) | upasaṅkamitabbo → upasaṁkamitabbo (pts)
Никто не должен приближаться ко мне, кроме подносящего пищу“.

“Yassadāni bhavaṁ govindo kālaṁ maññatī”ti.
maññatīti → maññatī ti (ms2005) | yassadāni → yassa dāni (pts)
„[Делай] теперь, досточтимый, как [Маха]говинда считает нужным“.

Atha kho, bho, mahāgovindo brāhmaṇo yena te cha khattiyā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā te cha khattiye etadavoca:
bho → so (bj) | atha kho bho → athakho (sya-all)
И тогда, господа, брахман Махаговинда приблизился к тем шестерым кшатриям и, приблизившись, так сказал тем шестерым кшатриям:
“mayhaṁ kho, bho, evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato:
evaṁ kalyāṇo → evaṁkalyāṇo (th)
„Обо мне, господа, пошла такая добрая слава:
‘sakkhi mahāgovindo brāhmaṇo brahmānaṁ passati, sakkhi mahāgovindo brāhmaṇo brahmunā sākaccheti sallapati mantetī’ti.
sakkhi → sakkhī (bj) | mantetīti → mantetī ti (ms2005) | sakkhi mahāgovindo → sakkhī mahā-govindo (pts)
‘Брахман Махаговинда воочию видит Брахму, брахман Махаговинда воочию общается, беседует, советуется с Брахмой’.
Na kho panāhaṁ, bho, brahmānaṁ passāmi, na brahmunā sākacchemi, na brahmunā sallapāmi, na brahmunā mantemi.
sallapāmi → sallapemi (sya-all) | + → bho (th)
Между тем, господа, я ни вижу Брахму, ни общаюсь с Брахмой, ни беседую с Брахмой, ни советуюсь с Брахмой.
Sutaṁ kho pana metaṁ brāhmaṇānaṁ vuddhānaṁ mahallakānaṁ ācariyapācariyānaṁ bhāsamānānaṁ,
vuddhānaṁ → vuḍḍhānaṁ (sya-all) | metaṁ → m etaṁ (pts) | ācariyapācariyānaṁ → ācariya-pācariyānaṁ (pts)
А я слыхал, что старшие, престарелые брахманы, наставники [моих] наставников говорят так:
‘yo vassike cattāro māse paṭisallīyati, karuṇaṁ jhānaṁ jhāyati, so brahmānaṁ passati brahmunā sākaccheti brahmunā sallapati brahmunā mantetī’ti.
mantetīti → mantetī ti (ms2005) | paṭisallīyati → patisallīyati (pts)
‘Кто в течение четырёх дождливых месяцев предаётся уединению и стремится к подвигу сострадания, тот видит Брахму, общается, беседует, советуется с Брахмой’.
Icchāmahaṁ, bho, vassike cattāro māse paṭisallīyituṁ, karuṇaṁ jhānaṁ jhāyituṁ;
icchāmahaṁ → icchām ahaṁ (pts) | paṭisallīyituṁ → patisallīyituṁ (pts) | jhānaṁ → jhāyaṁ (pts)
Я хочу, господин, в течение четырёх месяцев предаваться уединению, стремиться к подвигу сострадания.
namhi kenaci upasaṅkamitabbo aññatra ekena bhattābhihārenā”ti.
namhi → nāmhi (bj) | bhattābhihārenāti → bhattāhārenāti (th) | bhattābhihārenāti → bhattābhihārenā ti (ms2005) | namhi → n amhi (pts) | upasaṅkamitabbo → upasaṁkamitabbo (pts)
Никто не должен приближаться ко мне, кроме подносящего пищу“.
“Yassadāni bhavaṁ govindo kālaṁ maññatī”ti.
maññatīti → maññatī ti (ms2005) | yassadāni → yassa dāni (pts)
„[Делай] теперь, досточтимый, как [Маха]говинда считает нужным“.

Atha kho, bho, mahāgovindo brāhmaṇo yena te satta ca brāhmaṇamahāsālā satta ca nhātakasatāni tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā te satta ca brāhmaṇamahāsāle satta ca nhātakasatāni etadavoca:
te → (bj) | atha kho → athakho (th) | mahāgovindo → mahā-govindo (pts) | brāhmaṇamahāsālā → brāhmaṇa-mahā-sālā (pts) | nhātakasatāni tenupasaṅkami upasaṅkamitvā te → nahātaka-satāni ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | brāhmaṇamahāsāle → brāhmaṇa-mahāsāle (pts) | nhātakasatāni etadavoca → nahātaka-satāni etad avoca (pts)
И тогда, господа, брахман Махаговинда приблизился к семи богатым брахманам и семи сотням [брахманов], завершивших обучение, и, приблизившись, так сказал семерым богатым брахманам и семи сотням [брахманов], завершивших обучение:
“mayhaṁ kho, bho, evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato:
evaṁ kalyāṇo → evaṁkalyāṇo (th)
„Обо мне, господа, пошла такая добрая слава:
‘sakkhi mahāgovindo brāhmaṇo brahmānaṁ passati, sakkhi mahāgovindo brāhmaṇo brahmunā sākaccheti sallapati mantetī’ti.
sakkhi → sakkhī (bj) | mantetīti → mantetī ti (ms2005) | sakkhi mahāgovindo → sakkhī mahā-govindo (pts)
‘Брахман Махаговинда воочию видит Брахму, брахман Махаговинда воочию общается, беседует, советуется с Брахмой’.
Na kho panāhaṁ, bho, brahmānaṁ passāmi, na brahmunā sākacchemi, na brahmunā sallapāmi, na brahmunā mantemi.
sallapāmi → sallapemi (th) | bho → kho (pts)
Между тем, господа, я ни вижу Брахму, ни общаюсь с Брахмой, ни беседую с Брахмой, ни советуюсь с Брахмой.
Sutaṁ kho pana metaṁ brāhmaṇānaṁ vuddhānaṁ mahallakānaṁ ācariyapācariyānaṁ bhāsamānānaṁ:
vuddhānaṁ → vuḍḍhānaṁ (th) | metaṁ → m etaṁ (pts) | ācariyapācariyānaṁ → ācariya-pācariyānaṁ (pts)
А я слыхал, что старшие, престарелые брахманы, наставники [моих] наставников говорят так:
‘yo vassike cattāro māse paṭisallīyati, karuṇaṁ jhānaṁ jhāyati, so brahmānaṁ passati, brahmunā sākaccheti, brahmunā sallapati, brahmunā mantetī’ti.
mantetīti → mantetī ti (ms2005) | paṭisallīyati → patisallīyati (pts)
‘Кто в течение четырёх дождливых месяцев предаётся уединению и стремится к подвигу сострадания, тот видит Брахму, общается, беседует, советуется с Брахмой’.
Tena hi, bho, yathāsute yathāpariyatte mante vitthārena sajjhāyaṁ karotha, aññamaññañca mante vācetha;
tena hi → tenahi (bjt, th) | aññamaññañca → aññamaññaṁ ca (bjt) | yathāsute yathāpariyatte → yathā sute yathā pariyatte (pts) | aññamaññañca → aññam aññañ ca (pts)
Поэтому, господа, повторяйте целиком священные тексты, как [вы] слышали, как заучили [их], побуждайте друг друга читать священные тексты.
icchāmahaṁ, bho, vassike cattāro māse paṭisallīyituṁ, karuṇaṁ jhānaṁ jhāyituṁ;
icchāmahaṁ → icchām ahaṁ (pts) | paṭisallīyituṁ → patisallīyituṁ (pts)
Я хочу, господа, в течение четырёх месяцев предаваться уединению, стремиться к подвигу сострадания.

namhi kenaci upasaṅkamitabbo aññatra ekena bhattābhihārenā”ti.
namhi → nāmhi (bj) | bhattābhihārenāti → bhattāhārenāti (sya-all) | bhattābhihārenāti → bhattābhihārenā ti (ms2005) | namhi → n amhi (pts) | upasaṅkamitabbo → upasaṁkamitabbo (pts)
Никто не должен приближаться ко мне, кроме подносящего пищу“.
“Yassadāni bhavaṁ govindo kālaṁ maññatī”ti.
yassadāni → yassa dāni (my, pts) | maññatīti → maññatī ti (ms2005)
„[Делай] теперь, досточтимый, как [Маха]говинда считает нужным“.

Atha kho, bho, mahāgovindo brāhmaṇo yena cattārīsā bhariyā sādisiyo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā cattārīsā bhariyā sādisiyo etadavoca:
atha kho → athakho (th) | mahāgovindo → mahā-govindo (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
2.42. И тогда, господа, брахман Махаговинда приблизился к сорока [своим] жёнам, равным [друг другу], и, приблизившись, так сказал сорока [своим] жёнам, равным [друг другу]:
“mayhaṁ kho, bhotī, evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato:
bhotī evaṁ kalyāṇo → bhoti evaṁkalyāṇo (sya-all)
„Обо мне, почтенные, пошла такая добрая слава:
‘sakkhi mahāgovindo brāhmaṇo brahmānaṁ passati, sakkhi mahāgovindo brāhmaṇo brahmunā sākaccheti sallapati mantetī’ti.
mantetīti → mantetī ti (ms2005) | sakkhi mahāgovindo → sakkhī mahā-govindo (pts)
‘Брахман Махаговинда воочию видит Брахму, брахман Махаговинда воочию общается, беседует, советуется с Брахмой’.
Na kho panāhaṁ, bhotī, brahmānaṁ passāmi, na brahmunā sākacchemi, na brahmunā sallapāmi, na brahmunā mantemi.
bhotī → bhoti (sya-all) | sallapāmi → sallapemi (sya-all) | brahmunā → brāhmunā (pts)
Между тем, почтенные, я ни вижу Брахму, ни общаюсь с Брахмой, ни беседую с Брахмой, ни советуюсь с Брахмой.
Sutaṁ kho pana metaṁ brāhmaṇānaṁ vuddhānaṁ mahallakānaṁ ācariyapācariyānaṁ bhāsamānānaṁ
vuddhānaṁ → vuḍḍhānaṁ (sya-all) | metaṁ → m etaṁ (pts) | ācariyapācariyānaṁ → ācariya-pācariyānaṁ (pts)
А я слыхал, что старшие, престарелые брахманы, наставники [моих] наставников говорят так:
‘yo vassike cattāro māse paṭisallīyati, karuṇaṁ jhānaṁ jhāyati, so brahmānaṁ passati, brahmunā sākaccheti, brahmunā sallapati, brahmunā mantetī’ti,
brahmunā → (sya-all) | mantetīti → mantetī ti (ms2005)
‘Кто в течение четырёх дождливых месяцев предаётся уединению и стремится к подвигу сострадания, тот видит Брахму, общается, беседует, советуется с Брахмой’.
icchāmahaṁ, bhotī, vassike cattāro māse paṭisallīyituṁ, karuṇaṁ jhānaṁ jhāyituṁ;
bhotī → bhoti (sya-all) | icchāmahaṁ bhotī → icchām ahaṁ bhoti (pts) | paṭisallīyituṁ → patisallīyituṁ (pts)
Я хочу, почтенные, в течение четырёх месяцев предаваться уединению, стремиться к подвигу сострадания.
namhi kenaci upasaṅkamitabbo aññatra ekena bhattābhihārenā”ti.
namhi → nāmhi (bj) | bhattābhihārenāti → bhattāhārenāti (sya-all) | bhattābhihārenāti → bhattābhihārenā ti (ms2005) | namhi → n amhi (pts) | upasaṅkamitabbo → upasaṁkamitabbo (pts)
Никто не должен приближаться ко мне, кроме подносящего пищу“.
“Yassadāni bhavaṁ govindo kālaṁ maññatī”ti.
yassadāni → yassa dāni (my, pts) | maññatīti → maññatī ti (ms2005)
„[Делай] теперь, досточтимый, как [Маха]говинда считает нужным“.

Atha kho, bho, mahāgovindo brāhmaṇo puratthimena nagarassa navaṁ sandhāgāraṁ kārāpetvā vassike cattāro māse paṭisallīyi, karuṇaṁ jhānaṁ jhāyi;
sandhāgāraṁ → santhāgāraṁ (bj, pts); saṇṭhāgāraṁ (sya-all) | nagarassa → nagarasseva (sya-all) | paṭisallīyi → patisallīyi (pts) | atha kho → athakho (th) | mahāgovindo → mahā-govindo (pts)
2.43. И тогда, господа, брахман Махаговинда, приказал построить к востоку от города новую обитель, в течение четырёх месяцев предавался [там] уединению, стремился к подвигу сострадания,
nāssudha koci upasaṅkamati aññatra ekena bhattābhihārena.
upasaṅkamati → upasaṅkami (pts1ed) | nāssudha koci → nāssakoci (sya-all) | bhattābhihārena atha kho → bhattāhārenāti athakho (sya-all) | nāssudha → nāssuda (pts) | upasaṅkamati → upasaṁkami (pts) | upasaṅkamati → upasaṅkami (bj: PTS) | upasaṅkamati → upasaṅkami (cck: pī.) | nāssakoci → nassu ca (sya-all: sī.)
и никто не приближался к нему, кроме подносящего пищу.

Atha kho, bho, mahāgovindassa brāhmaṇassa catunnaṁ māsānaṁ accayena ahudeva ukkaṇṭhanā ahu paritassanā:
ahudeva → ahu deva (bjt) | atha kho → athakho (th) | mahāgovindassa → mahā-govindassa (pts) | ahudeva → ahud eva (pts)
И вот, господа, по истечении четырёх месяцев у брахмана Махаговинды возникло разочарование, возникло беспокойство:
“sutaṁ kho pana metaṁ brāhmaṇānaṁ vuddhānaṁ mahallakānaṁ ācariyapācariyānaṁ bhāsamānānaṁ:
pana metaṁ → panetaṁ (sya-all) | vuddhānaṁ → vuḍḍhānaṁ (sya-all) | metaṁ → m etaṁ (pts) | ācariyapācariyānaṁ → ācariya-pācariyānaṁ (pts)
„Ведь я слыхал, что старшие, престарелые брахманы, наставники [моих] наставников говорят:
‘yo vassike cattāro māse paṭisallīyati, karuṇaṁ jhānaṁ jhāyati, so brahmānaṁ passati, brahmunā sākaccheti brahmunā sallapati brahmunā mantetī’ti.
brahmunā → (sya-all, pts) | paṭisallīyati → patisallīyati (pts) | jhānaṁ → jhāyaṁ (pts) | mantetīti → mantetī ti (ms2005)
‘Кто в течение четырёх дождливых месяцев предаётся уединению и стремится к подвигу сострадания, тот видит Брахму, общается, беседует, советуется с Брахмой’.
Na kho panāhaṁ brahmānaṁ passāmi, na brahmunā sākacchemi na brahmunā sallapāmi na brahmunā mantemī”ti.
mantemīti → mantemīti brahmunā sākacchā (bj) | sallapāmi → sallapemi (sya-all) | mantemīti → mantemī ti (ms2005)
Между тем я ни вижу Брахму, ни общаюсь с Брахмой, ни беседую с Брахмой, ни советуюсь с Брахмой“.

6.3. Brahmunāsākacchā6.3. Беседа с Брахмой

Atha kho, bho, brahmā sanaṅkumāro mahāgovindassa brāhmaṇassa cetasā cetoparivitakkamaññāya—seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya, pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya; evameva—brahmaloke antarahito mahāgovindassa brāhmaṇassa sammukhe pāturahosi.
sammukhe pāturahosi → pamukhe pātur ahosi (pts) | sanaṅkumāro → sanaṁkumāro (bjt, pts) | atha kho → athakho (th) | samiñjitaṁ → sammiñjitaṁ (th, pts) | samiñjeyya → sammiñjeyya (th) | cetoparivitakkamaññāya seyyathāpi → ceto parivitakkam aññāya seyyathā pi (pts) | samiñjeyya evameva brahmaloke → sammiñjeyya evam eva brahma-loke (pts) | mahāgovindassa → mahā-govindassa (pts)
И вот, господа, Брахма Сананкумара постиг умом размышление, возникшее у брахмана Махаговинды, и это как сильный человек вытягивает согнутую руку или сгибает вытянутую руку, так же точно он исчез из мира Брахмы и появился перед лицом брахмана Махаговинды.
Atha kho, bho, mahāgovindassa brāhmaṇassa ahudeva bhayaṁ ahu chambhitattaṁ ahu lomahaṁso yathā taṁ adiṭṭhapubbaṁ rūpaṁ disvā.
atha kho → athakho (th) | yathā taṁ → yathātaṁ (th) | ahudeva → ahud eva (pts) | adiṭṭhapubbaṁ → adiṭṭha-pubbaṁ (pts)
И вот, господа, у брахмана Махаговинды, увидевшего этот невиданный прежде облик, возник страх, возникло оцепенение, возникла дрожь волосков.
Atha kho, bho, mahāgovindo brāhmaṇo bhīto saṁviggo lomahaṭṭhajāto brahmānaṁ sanaṅkumāraṁ gāthāya ajjhabhāsi:
sanaṅkumāraṁ → sanaṁkumāraṁ (bjt, pts) | atha kho → athakho (th) | mahāgovindo → mahā-govindo (pts) | lomahaṭṭhajāto → loma-haṭṭha-jāto (pts)
И вот, господа, брахман Махаговинда, устрашённый, побуждённый, испытывающий дрожь волосков, обратился к Брахме Сананкумаре с [такой] строфой:

“Vaṇṇavā yasavā sirimā, ko nu tvamasi mārisa;
tvamasi → tvam asi (pts)
„Прекрасный, славный, величественный кто же ты, досточтимый?
Ajānantā taṁ pucchāma, kathaṁ jānemu taṁ mayan”ti.
taṁ → tam (pts) mayanti → mayaṁ (pts) | mayanti → mayan ti (ms2005)
Не зная этого, мы спрашиваем — как же мы узнаем это?“

“Maṁ ve kumāraṁ jānanti, brahmaloke sanantanaṁ;
sanantanaṁ → sanantica (mr) | sanantanaṁ → sanantica (cck: ka.) | brahmaloke → brahma-loke (pts)
„В мире Брахмы меня знают как юношу, вечного,
Sabbe jānanti maṁ devā, evaṁ govinda jānahi”.Все знают меня как бога — то же знай и ты, [Маха]говинда!“

“Āsanaṁ udakaṁ pajjaṁ, madhusākañca brahmuno;
madhusākañca → madhupākañca (bj, sya-all, km, pts1ed) | madhupākañca → madhupākañca (bj: machasaṁ) | madhusākañca → madhupākañca (cck: sī. syā. pī.) | madhusākañca → madhu-pākañ ca (pts)
„Сиденье, воду [для омовения] ног и медовый напиток Брахме,
Agghe bhavantaṁ pucchāma, agghaṁ kurutu no bhavaṁ”.
bhavaṁ → āsanamudakaṁ pādyāṁ madhukalpaṁ ca pāyasam pratihṛhṇehi brahma agramahiharā mite āsanamudakā pādyāṁ madhukalapaṁ ca pāyasam pratigṛhṇami hovinda agramahiharāhi me (bj: mahāvastu)
Досточтимому, предлагаем мы в дар — да сделает нам дар и досточтимый!“

“Paṭiggaṇhāma te agghaṁ, yaṁ tvaṁ govinda bhāsasi;
paṭiggaṇhāma → paṭigaṇhāma (pts)
„Мы принимаем твой дар, о котором ты говоришь, [Маха]говинда,
Diṭṭhadhammahitatthāya, samparāya sukhāya ca;
diṭṭhadhammahitatthāya samparāya sukhāya → diṭṭhe dhamme hitatthāya samparāyasukhāya (sya-all) | diṭṭhadhammahitatthāya → diṭṭha-dhamma-hitatthāya (pts) samparāya sukhāya → samparāyasukhāya (th) | samparāya sukhāya → samparāya-sukhāya (pts)
Ради [твоего] благополучия в зримом мире и приятного в будущем
Katāvakāso pucchassu, yaṁ kiñci abhipatthitan”ti.
pucchassu → puccha ssu (pts) kiñci abhipatthitanti → kiñcimabhipatthitanti (bj) | kiñcimabhipatthitanti → udakaṁ paṭigaṇhātu no bhavaṁ agasaṁ bhavantaṁ pucchāmi agasaṁ kurutu no bhavaṁ (bj: jātaka 509 dāṣṭe dharme hitārthaṁ vā samparāyasukhāya vā kṛtāvakā śo pācechayaṁ yaṁ me manasi prārthitam – mahāvastu) | yaṁ kiñci → yaṅkiñci (th) | abhipatthitanti → abhipatthitan ti (ms2005, pts)
[Тебе] дано разрешение — проси же о том, чего желаешь!“

Atha kho, bho, mahāgovindassa brāhmaṇassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | mahāgovindassa → mahā-govindassa (pts) | etadahosi → etad ahosi (pts)
И тогда, господа, брахман Махаговинда подумал так:
“katāvakāso khomhi brahmunā sanaṅkumārena.
khomhi → kho mhi (pts) | sanaṅkumārena → sanaṁkumārena (pts)
„Брахмой Сананкумарой мне дано разрешение.
Kiṁ nu kho ahaṁ brahmānaṁ sanaṅkumāraṁ puccheyyaṁ diṭṭhadhammikaṁ vā atthaṁ samparāyikaṁ vā”ti?
kiṁ nu → kinnu (bjt, th) | vāti → vā ti (ms2005, pts) | kiṁ → kin (pts) | sanaṅkumāraṁ → sanaṁkumāraṁ (pts) | diṭṭhadhammikaṁ → diṭṭha-dhammikaṁ (pts)
О чем же я попрошу Брахму Сананкумару — о полезном для зримого мира или для будущего?“

Atha kho, bho, mahāgovindassa brāhmaṇassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | mahāgovindassa → mahā-govindassa (pts) | etadahosi → etad ahosi (pts)
И тогда, господа, брахман Махаговинда подумал так:
“kusalo kho ahaṁ diṭṭhadhammikānaṁ atthānaṁ, aññepi maṁ diṭṭhadhammikaṁ atthaṁ pucchanti.
diṭṭhadhammikānaṁ → diṭṭha-dhammikānaṁ (pts) | aññepi → aññe pi (pts) | diṭṭhadhammikaṁ → diṭṭha-dhammikaṁ (pts)
„Ведь я сведущ в делах, полезных для зримого мира. Даже другие спрашивают меня о полезном для зримого мира.
Yannūnāhaṁ brahmānaṁ sanaṅkumāraṁ samparāyikaññeva atthaṁ puccheyyan”ti.
yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | puccheyyanti → puccheyyan ti (ms2005, pts) | sanaṅkumāraṁ samparāyikaññeva → sanaṁkumāraṁ samparāyikaṁ yeva (pts)
Поэтому теперь я попрошу Брахму Сананкумару о полезном для будущего“.
Atha kho, bho, mahāgovindo brāhmaṇo brahmānaṁ sanaṅkumāraṁ gāthāya ajjhabhāsi:
atha kho → athakho (th) | mahāgovindo → mahā-govindo (pts) | sanaṅkumāraṁ → sanaṁkumāraṁ (pts)
И тогда, господа, брахман Махаговинда обратился к Брахме Сананкумаре со строфой:

“Pucchāmi brahmānaṁ sanaṅkumāraṁ, kaṅkhī akaṅkhiṁ paravediyesu;
sanaṅkumāraṁ → sanaṁkumāraṁ (pts)
„Я прошу Брахму Сананкумару, сомневающийся — свободного от сомнений в том, что должно быть известно другим, —
Katthaṭṭhito kimhi ca sikkhamāno, pappoti macco amataṁ brahmalokan”ti.
brahmalokanti → pṛcchāmi brahmaṇaṁ sanatkumāraṁ kāṁkaṣi akāṁkaṣi parivāriyeṣu kathaṁkaro kintikaro kimācaraṁ prāpnoti manujo mṛtaṁ brahmalokam (bj: mahāvastu) | brahmalokanti → brahmalokan ti (ms2005) | brahmalokanti → brahma-lokan ti (pts)
В каком положении и чему обученный смертный достигает бессмертного мира Брахмы?“

“Hitvā mamattaṁ manujesu brahme, ekodibhūto karuṇedhimutto;
karuṇedhimutto → karuṇādhimutto (bj, sya-all, km, pts1ed) | karuṇedhimutto → karuṇādhimutto (pts) | karuṇādhimutto → karuṇedhimutto (bj: machasaṁ) | karuṇedhimutto → karuṇādhimutto (cck: sī. syā. pī.)
„Оставивший среди людей помыслы о своём, брахман, сосредоточенный, обращённый к состраданию,
Nirāmagandho virato methunasmā, etthaṭṭhito ettha ca sikkhamāno;
etthaṭṭhito → ettha ṭhito (bjt)
Непорочный, отказавшийся от совокупления — в таком положении, обученный этому
Pappoti macco amataṁ brahmalokan”ti.
brahmalokanti → hitvā mamatvaṁ manujesu brahme ekotībhūto karuṇo viviktaඃ nirāmagandho virato maithunāto prāpnoti manujo mṛtaṁ brahmalokam (bj: mahāvastu) | brahmalokanti → brahmalokan ti (ms2005) | brahmalokanti → brahma-lokan ti (pts)
Смертный достигает бессмертного мира Брахмы“.

“‘Hitvā mamattan’ti ahaṁ, bhoto, ājānāmi.
mamattanti ahaṁ → mamattaṁ tāhaṁ (pts) | ahaṁ → mamattaṁtāhaṁ (sya-all: sī. yu.) | mamattanti → mamattan ti (ms2005)
„Досточтимый, я понимаю эти [слова]: ‘оставивший помыслы о своём’.
Idhekacco appaṁ vā bhogakkhandhaṁ pahāya mahantaṁ vā bhogakkhandhaṁ pahāya appaṁ vā ñātiparivaṭṭaṁ pahāya mahantaṁ vā ñātiparivaṭṭaṁ pahāya kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajati,
ñātiparivaṭṭaṁ → ñatiparivaṭṭaṁ (pts) | idhekacco → idh ekacco (pts) | ñātiparivaṭṭaṁ → ñāti-parivaṭṭaṁ (pts) | ñātiparivaṭṭaṁ → ñati-parivaṭṭaṁ (pts) | kesamassuṁ → kesa-massuṁ (pts)
— Вот некто, отказавшись от малого достатка или отказавшись от большого достатка, отказавшись от малого круга родственников или отказавшись от большого круга родственников, сбривает волосы и бороду, надевает жёлтые одежды и, оставив дом, странствует бездомным —
iti ‘hitvā mamattan’ti ahaṁ, bhoto, ājānāmi.
mamattanti ahaṁ → mamattaṁ tāhaṁ (bj, pts); mamattaṁti sahaṁ (sya-all) | sahaṁ → mamattaṁtāhaṁ. mamattaṁtipahanti pana pāṭhena bhavitabbaṁ (sya-all: sī.) | mamattanti → mamattan ti (ms2005)
так, досточтимый, я понимаю эти [слова]: ‘оставивший помыслы о своём’.

‘Ekodibhūto’ti ahaṁ, bhoto, ājānāmi.
ahaṁ → sahaṁ (sya-all) | ekodibhūtoti ahaṁ → ekodibhūto ti cāhaṁ (pts) | sahaṁ → ekodibhūtotipahanti pāṭhena bhavitabbaṁ (sya-all note)
Досточтимый, я понимаю и [слово]: ‘сосредоточенный’.
Idhekacco vivittaṁ senāsanaṁ bhajati araññaṁ rukkhamūlaṁ pabbataṁ kandaraṁ giriguhaṁ susānaṁ vanapatthaṁ abbhokāsaṁ palālapuñjaṁ,
palālapuñjaṁ → palālapuñjaṁ paṭisallīyati (sya-all) | idhekacco → idh ekacco (pts) | rukkhamūlaṁ → rukkha-mūlaṁ (pts) | giriguhaṁ → giri-guhaṁ (pts) | vanapatthaṁ → vana-patthaṁ (pts) | palālapuñjaṁ → palāla-puñjaṁ (pts)
Вот некто удаляется в уединённую обитель — в лесу, у подножия дерева, на горе, в пещере, в расселине скалы, у кладбища, в лесной чаще, на открытом месте, на груде соломы —
iti ‘ekodibhūto’ti ahaṁ, bhoto, ājānāmi.
ahaṁ → sahaṁ (sya-all) | ekodibhūtoti → ekodibhūto ti (ms2005) | ekodibhūtoti → ekodibhūto ti p (pts)
так, досточтимый, я и понимаю [слово]: ‘сосредоточенный’.

‘Karuṇedhimutto’ti ahaṁ, bhoto, ājānāmi.
karuṇedhimuttoti → karuṇādhimuttoti (bj) | karuṇedhimuttoti ahaṁ → karuṇādhimuttoti sahaṁ (sya-all) | karuṇedhimuttoti → karuṇedhimutto ti (ms2005) | karuṇedhimuttoti → karuṇādhimutto ti p (pts)
Досточтимый, я понимаю и [слова]: ‘обращённый к состраданию’.
Idhekacco karuṇāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati, tathā dutiyaṁ, tathā tatiyaṁ, tathā catutthaṁ. Iti uddhamadhotiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ karuṇāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.
abyāpajjena → abyāpajjhena (sya-all, pts) | uddhamadhotiriyaṁ → uddhamadho tiriyaṁ (bjt, th) | idhekacco karuṇāsahagatena → idh ekacco karuṇā-sahagatena (pts) | uddhamadhotiriyaṁ → uddham adho tiriyaṁ (pts) | karuṇāsahagatena → karuṇā-sahagatena (pts) | abyāpajjena → avyāpajjhena (pts)
Вот некто пребывает, пронизывая разумом, исполненным сострадания, одну сторону света, затем — вторую, затем — третью, затем — четвёртую. Он пребывает, пронизывая великим, всеобъемлющим, безграничным, невраждебным, незлонамеренным разумом, исполненным сострадания, весь мир вверх, вниз, поперёк и во все стороны,
Iti ‘karuṇedhimutto’ti ahaṁ, bhoto, ājānāmi.
karuṇedhimuttoti → karuṇādhimuttoti (bj) | karuṇedhimuttoti ahaṁ → karuṇādhimuttoti sahaṁ (sya-all) | karuṇedhimuttoti → karuṇedhimutto ti (ms2005) | karuṇedhimuttoti → karuṇādhimutto ti p (pts)
так, досточтимый, я и понимаю [слова]: ‘обращённый к состраданию’.

Āmagandhe ca kho ahaṁ, bhoto, bhāsamānassa na ājānāmi.
na → na ca (sya-all) | ca → va (pts)
Но, досточтимый, я не понимаю сказанного [тобой слова]: ‘порочный’.

Ke āmagandhā manujesu brahme, ete avidvā idha brūhi dhīra;
avidvā → aviddhā (sya-all)
Кто среди людей порочен, Брахма? [Я] не знаю их — поведай, мудрый.
Kenāvaṭā vāti pajā kurutu, āpāyikā nivutabrahmalokā”ti.
kurutu → kurūrā (bj); kururū (sya-all, km); kuruṭṭharū (pts1ed); kurūru (?) | Kenāvaṭā → kenāvutā (bj); kenāvuṭā (sya-all, km) | kenāvaṭā → kenāvutā (bj); kenāvuṭā (sya-all) | kurutu → kuruṭṭharū (pts) | kurūrā → kurūtu (bj: machasaṁ); kurūru (bj: syā); kuruṭṭharū (bj: PTS) | Kenāvaṭā → kenāvuṭā (cck: syā.) | kurutu → kururū (cck: syā.); kuruṭṭharū (cck: pī.); kurūru (cck: ?) | kururū → kruṭṭharū (sya-all: sī.) | kenāvaṭā → ken āvaṭā (pts) nivutabrahmalokāti → nīvutabrahmalokāti (sya-all, pts) | nivutabrahmalokā”ti → ke āmagandhā manujesu brahma etaṁ na vinda tad vīra brūhi yenāvṛtā vārivahā kukulā apāyikā nirvṛtā brahmalokam (bj: mahāvastu) | nivutabrahmalokāti → nivutabrahmalokā ti (ms2005) | nivutabrahmalokāti → nīvuta-brahmalokā ti (pts)
Чем покрытый дышит зловонием [человеческий] род, обречённый на бедствия, лишённый мира Брахмы?“

“Kodho mosavajjaṁ nikati ca dubbho, kadariyatā atimāno usūyā;
dubbho → dobbho (bj, sya-all, pts) | nikati → nikatī (pts) | dobbho → dubbho (bj: machasaṁ); dobbho (bj: PTS) usūyā → usuyyā (bj, sya-all, pts) | usūyā → ussuyā (th)
„Гнев, лживая речь, коварство и обман, скупость, высокомерие, зависть,
Icchā vivicchā paraheṭhanā ca, lobho ca doso ca mado ca moho;
vivicchā → vicikicchā (sya-all, pts) | vivicchā paraheṭhanā → vicikicchā para-heṭhanā (pts)
Страсть, сомнение и разорение ближнего, алчность, и ненависть, и гордыня, и заблуждение —
Etesu yuttā anirāmagandhā, āpāyikā nivutabrahmalokā”ti.
nivutabrahmalokāti → nīvutabrahmalokāti (sya-all, pts) | nivutabrahmalokāti → krodho mṛṣavāda kathaṁkatā ca ..... atimāno ..... irṣyā hiṁsā paravādaroṣaṇa (bj: mahāvastu) | nivutabrahmalokāti → nivutabrahmalokā ti (ms2005) | nivutabrahmalokāti → nīvuta-brahmalokā ti (pts)
Связанные этими [пороками], лишённые непорочности обречены на бедствия, лишены мира Брахмы“.

“Yathā kho ahaṁ, bhoto, āmagandhe bhāsamānassa ājānāmi. Te na sunimmadayā agāraṁ ajjhāvasatā.„Досточтимый, насколько я понимаю сказанное о порочном, оно не может быть легко подавлено обитающим в доме — Pabbajissāmahaṁ, bho, agārasmā anagāriyan”ti.
agārasmā → agāramhā (sya-all) | anagāriyanti → anagāriyan ti (ms2005, pts) | pabbajissāmahaṁ → pabbajissām ahaṁ (pts)
[поэтому], господин, я оставлю дом и буду странствовать бездомным“.

“Yassadāni bhavaṁ govindo kālaṁ maññatī”ti.
maññatīti → maññatīti reṇurājā mantanā (bj) | maññatīti → maññatī ti (ms2005) | yassadāni → yassa dāni (pts)
„[Делай] теперь, досточтимый, как [Маха]говинда считает нужным“.

6.4. Reṇurājaāmantanā6.4. Царь Рену извещён об уходе

Atha kho, bho, mahāgovindo brāhmaṇo yena reṇu rājā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā reṇuṁ rājānaṁ etadavoca:
atha kho → athakho (th) | mahāgovindo → mahā-govindo (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā reṇuṁ → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā reṇu (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
И тогда, господа, брахман Махаговинда приблизился к царю Рену и, приблизившись, так сказал царю Рену:
“aññaṁ dāni bhavaṁ purohitaṁ pariyesatu, yo bhoto rajjaṁ anusāsissati.
aññaṁ dāni → aññaṁdāni (bjt, th)
„Пусть досточтимый поищет теперь другого главного жреца, который будет заботиться о царстве досточтимого.
Icchāmahaṁ, bho, agārasmā anagāriyaṁ pabbajituṁ.
icchāmahaṁ → icchām ahaṁ (pts)
Я хочу, господин, оставить дом и странствовать бездомным.
Yathā kho pana me sutaṁ brahmuno āmagandhe bhāsamānassa, te na sunimmadayā agāraṁ ajjhāvasatā.Ведь насколько я слыхал сказанное Брахмой о порочном, оно не может быть легко подавлено обитающим в доме — Pabbajissāmahaṁ, bho, agārasmā anagāriyan”ti.
anagāriyanti → anagāriyan ti (ms2005, pts) | pabbajissāmahaṁ → pabbajissām ahaṁ (pts)
[поэтому], господин, я оставлю дом и буду странствовать бездомным.

“Āmantayāmi rājānaṁ, reṇuṁ bhūmipatiṁ ahaṁ;
bhūmipatiṁ → bhūmi-patiṁ (pts)
Я обращаюсь к царю Рену, владыке земли, —
Tvaṁ pajānassu rajjena, nāhaṁ porohicce rame”.
porohicce → porohacce (sya-all, pts) | rame → āmantremi mahārāja reṇu bhūmipate tava pravrajāmi prajahitvā rājyaṁ paurohityaṁ ca me (bj: mahāvastu)
Управляй царством ты [сам], я не нахожу [больше] радости в службе жреца“.

“Sace te ūnaṁ kāmehi, ahaṁ paripūrayāmi te;
ūnaṁ kāmehi → ūnakāmehi (sya-all)
„Если тебе недостаёт удовольствий, я восполню их,
Yo taṁ hiṁsati vāremi, bhūmisenāpati ahaṁ;
bhūmisenāpati → bhūmi senāpatī (bj, sya-all, pts) | bhūmisenāpati → bhūmisenāpatī (th) | bhūmisenāpati → bhūmi-senāpatī (pts)
Я, владыка земли и войска, отражу того, кто вредит тебе,
Tuvaṁ pitā ahaṁ putto, mā no govinda pājahi”.
tuvaṁ → tvaṁ (sya-all, pts) | putto → putto ca (sya-all) | + → si (pts) pājahi → pājehi (aṭṭhakathāyaṁ saṁvaṇṇitapāṭhantaraṁ) | pājahi → sa vedasti ūnaṁ kāmehi vayaṁ te pūrayāma taṁ ko vā bhavantaṁ heṭheti ..... bhavān pītā vayaṁ putro mā govinda pravrajāhi (bj: mahāvastu) | pājahi → pājehi (cck: aṭṭhakathāyaṁ saṁvaṇṇitapāṭhantaraṁ)
Ты — отец, я — сын, не оставляй нас, [Маха]говинда!‘‘

“Namatthi ūnaṁ kāmehi, hiṁsitā me na vijjati;
namatthi ūnaṁ kāmehi hiṁsitā → na matthi ūnakāmehi hiṁsito (sya-all) | namatthi → na m atthi (pts) hiṁsitā → hiṁsito (th)
„Нет у меня недостатка в удовольствиях, никто не вредит мне,
Amanussavaco sutvā, tasmāhaṁ na gahe rame”.
amanussavaco → amanussa-vaco (pts) tasmāhaṁ → tasmā haṁ (pts)
[Но], услышав нечеловеческий голос, я не нахожу [больше] радости в доме“.

“Amanusso kathaṁvaṇṇo, kiṁ te atthaṁ abhāsatha;
kathaṁvaṇṇo → kathaṁ-vaṇṇo (pts) kiṁ → kaṁ (bj, pts) | kiṁ te → kante (sya-all) | abhāsatha → na asati ūnaṁ kāmehi heṭhayitā na vidyati amanuṣyavacanaṁ śrætvā (bj: mahāvastu) | kiṁ → kan (pts)
„Каков этот не-человек, что он поведал тебе,
Yañca sutvā jahāsi no, gehe amhe ca kevalī”.
yañca → yaṁ (pts) | jahāsi → pajāhāsi (pts) | yañca → yaṁ ca (bjt) kevalī → kevale (bj, sya-all, pts) | kevale → amanuṣyo kathaṁvarṇo kiṁ vā athimahāṣata yasya vācaṁ śrætvā jahāsi asmākaṁ gāhaṁ ca kevalam (bj: mahāvastu)
Что услышав, ты оставляешь наш дом и нас всех?“

“Upavutthassa me pubbe, yiṭṭhukāmassa me sato;
yiṭṭhukāmassa → yaṭṭhukāmassa (bj); yiṭṭhakāmassa (sya-all); yatthukāmassa (pts) | yiṭṭhukāmassa → yatthu-kāmassa (pts)
„Прежде, когда я соблюдал все требуемые обряды,
Aggi pajjalito āsi, kusapattaparitthato.
kusapattaparitthato → sarvato ya yaṣṭukāmasya upavustatya me sataඃ agni prajavālito āsi kuśvīraparicchedo (bj: mahāvastu) | kusapattaparitthato → kusapatta-paritthato (pts)
Огонь был разожжён и разостланы листья кусы,

Tato me brahmā pāturahu, brahmalokā sanantano;
pāturahu → pātur ahu (pts) brahmalokā → brahmālokā (bj) | brahmalokā → brahma-lokā (pts)
Но затем мне с неба брахмы явился вечный Брахма.
So me pañhaṁ viyākāsi, taṁ sutvā na gahe rame”.
rame → taneඃ hammi prādurabhud brahma loke sanātano yasyāhaṁ vacanaṁ śrætvā jahāmi yuṣamākaṁ gṛhaṁ ca kevalam (bj: mahāvastu)
Он ответил на мой вопрос, и, услышав его, я не нахожу [больше] радости в доме“.

“Saddahāmi ahaṁ bhoto, yaṁ tvaṁ govinda bhāsasi;„Я верю, досточтимый [Маха]говинда, тому, что ты говоришь, — Amanussavaco sutvā, kathaṁ vattetha aññathā.
amanussavaco → amanussa-vaco (pts) aññathā → śraddadāma vayaṁ bhavato yathā govindo bhāṣati amanuṣyavacanaṁ śrātvā kathaṁ vartema anyathā (bj: mahāvastu)
Как можно поступить иначе, услышав нечеловеческий голос?

Te taṁ anuvattissāma, satthā govinda no bhavaṁ;
anuvattissāma → anupabbajissāmātipi pāṭho (sya-all note) bhavaṁ → bhava (pts)
Поэтому мы последуем за тобой, будь, [Маха]говинда, нашим учителем!
Maṇi yathā veḷuriyo, akāco vimalo subho;
akāco → akāso (sya-all)
Подобные драгоценному бериллу — чистому, незапятнанному, сияющему, —
Evaṁ suddhā carissāma, govindassānusāsaneti.
suddhā → sutvā (sya-all) govindassānusāsaneti → govindassānusāsane ti (pts)
Мы, непорочные, будем следовать наставничеству [Маха]говинды.

Sace bhavaṁ govindo agārasmā anagāriyaṁ pabbajissati, mayampi agārasmā anagāriyaṁ pabbajissāma.
mayampi → aham pi (pts) | pabbajissāma → pabbajissāmi (pts)
Если досточтимый [Маха]говинда, оставив дом, будет странствовать бездомным, то и я, оставив дом,
Atha yā te gati, sā no gati bhavissatī”ti.
bhavissatīti → bhavissatīti chakkhattiyāmantanā (bj) | bhavissatīti → bhavissatī ti (ms2005)
буду странствовать бездомным“.

6.5. Chakhattiyaāmantanā6.5. Шесть кшатриев узнают об уходе

Atha kho, bho, mahāgovindo brāhmaṇo yena te cha khattiyā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā te cha khattiye etadavoca:
te cha khattiye etadavoca → chakkhattiye etad avoca (pts) | atha kho → athakho (th)
И тогда, господа, брахман Махаговинда приблизился к тем шестерым кшатриям и, приблизившись, так сказал шестерым кшатриям:
“aññaṁ dāni bhavanto purohitaṁ pariyesantu, yo bhavantānaṁ rajje anusāsissati.
aññaṁ dāni → aññaṁdāni bho (sya-all)
„Пусть досточтимые поищут теперь другого главного жреца, который будет заботиться о царствах досточтимых.
Icchāmahaṁ, bho, agārasmā anagāriyaṁ pabbajituṁ.
icchāmahaṁ → icchām ahaṁ (pts)
Я хочу, господа, оставить дом и странствовать бездомным.
Yathā kho pana me sutaṁ brahmuno āmagandhe bhāsamānassa, te na sunimmadayā agāraṁ ajjhāvasatā.Ведь насколько я слыхал сказанное Брахмой о порочном, оно не может быть легко подавлено обитающим в доме — Pabbajissāmahaṁ, bho, agārasmā anagāriyan”ti.
anagāriyanti → anagāriyan ti (ms2005, pts) | pabbajissāmahaṁ → pabbajissām ahaṁ (pts)
[поэтому], господа, я оставлю дом и буду странствовать бездомным“.

Atha kho, bho, te cha khattiyā ekamantaṁ apakkamma evaṁ samacintesuṁ:
te cha khattiyā → chakkhattiyā (pts) | atha kho → athakho (th)
И тогда, господа, шесть кшатриев, отойдя в сторону, стали так советоваться друг с другом:
“ime kho brāhmaṇā nāma dhanaluddhā;
+ → bho (th)
„Ведь эти самые брахманы жадны до богатств.
yannūna mayaṁ mahāgovindaṁ brāhmaṇaṁ dhanena sikkheyyāmā”ti.
yannūna → yaṁnūna (my) | sikkheyyāmāti → sikkheyyāmā ti (ms2005) | yannūna → yan nūna (pts) | mahāgovindaṁ → mahā-govindaṁ (pts)
Поэтому теперь мы сможем соблазнить брахмана Махаговинду богатством“

Te mahāgovindaṁ brāhmaṇaṁ upasaṅkamitvā evamāhaṁsu:
mahāgovindaṁ → mahā-govindaṁ (pts) | upasaṅkamitvā evamāhaṁsu → upasaṁkamitvā evam āhaṁsu (pts)
И, приблизившись к брахману Махаговинде, они сказали так:
“saṁvijjati kho, bho, imesu sattasu rajjesu pahūtaṁ sāpateyyaṁ, tato bhoto yāvatakena attho, tāvatakaṁ āharīyatan”ti.
āharīyatanti → āhareyyatan ti (pts) | āharīyatanti → āharīyatan ti (ms2005)
„В этих семи царствах, господин, находится множество богатств. Пусть же досточтимый возьмёт столько, сколько ему нужно“.

“Alaṁ, bho, mamapidaṁ pahūtaṁ sāpateyyaṁ bhavantānaṁyeva vāhasā.
mamapidaṁ → mamapīdaṁ (sya-all) | vāhasā tamahaṁ → tathā sāpateyyaṁ ahaṁ (sya-all) | bhavantānaṁyeva → bhavantānaṁ yeva (bjt, pts) | mamapidaṁ → mama p idaṁ (pts)
„Оставьте, господа! Благодаря досточтимым у меня есть уже это множество богатств.
Tamahaṁ sabbaṁ pahāya agārasmā anagāriyaṁ pabbajissāmi.
tamahaṁ sabbaṁ → tam ahaṁ yasaṁ (pts)
Отказавшись от этого благополучия, я оставлю дом и буду странствовать бездомным.
Yathā kho pana me sutaṁ brahmuno āmagandhe bhāsamānassa, te na sunimmadayā agāraṁ ajjhāvasatā,Ведь насколько я слыхал сказанное Брахмой о порочном, оно не может быть легко подавлено обитающим в доме — pabbajissāmahaṁ, bho, agārasmā anagāriyan”ti.
anagāriyanti → anagāriyan ti (ms2005, pts) | pabbajissāmahaṁ → pabbajissām ahaṁ (pts)
[поэтому], господа, я оставлю дом и буду странствовать бездомным“.

Atha kho, bho, te cha khattiyā ekamantaṁ apakkamma evaṁ samacintesuṁ:
atha kho → athakho (th) | cha khattiyā → chakkhattiyā (pts)
И тогда, господа, шесть кшатриев, отойдя в сторону, стали так советоваться друг с другом:
“ime kho brāhmaṇā nāma itthiluddhā;
itthiluddhā → itthīluddhā (sya-all) | + → bho (th) | itthiluddhā → itthi-luddhā (pts)
„Ведь эти самые брахманы жадны до женщин.
yannūna mayaṁ mahāgovindaṁ brāhmaṇaṁ itthīhi sikkheyyāmā”ti.
yannūna → yaṁnūna (my) | sikkheyyāmāti → sikkheyyāmā ti (ms2005) | yannūna → yan nūna (pts) | mahāgovindaṁ → mahā-govindaṁ (pts)
Поэтому теперь мы сможем соблазнить брахмана Махаговинду женщинами“.

Te mahāgovindaṁ brāhmaṇaṁ upasaṅkamitvā evamāhaṁsu:
evamāhaṁsu saṁvijjanti → evam āhaṁsu saṁvijjante (pts) | mahāgovindaṁ → mahā-govindaṁ (pts) | upasaṅkamitvā evamāhaṁsu → upasaṁkamitvā evam āhaṁsu (pts)
И, приблизившись к брахману Махаговинде, они сказали так:
“saṁvijjanti kho, bho, imesu sattasu rajjesu pahūtā itthiyo, tato bhoto yāvatikāhi attho, tāvatikā ānīyatan”ti.
ānīyatanti → ānīyyantanti (bj); ānīyatāti (sya-all) | ānīyatanti → ānīyatan ti (ms2005) | saṁvijjanti → saṁvijjante (pts) | ānīyatanti → āniyyatan ti (pts)
„В этих семи царствах, господин, находится множество женщин. Пусть же досточтимый уведёт с собой столько, сколько ему нужно“.

“Alaṁ, bho, mamapimā cattārīsā bhariyā sādisiyo.
mamapimā → mamapi tā (bj, mr); mamapīmā (sya-all, km) | sādisiyo → tādisiyo (bj) | mamapimā → mamapitā (cck: ka.); mamapi (cck: sī.) | mamapimā → mama p imā (pts)
„Оставьте, господа! Ведь у меня есть уже эти сорок жён, равных [друг другу].
Tāpāhaṁ sabbā pahāya agārasmā anagāriyaṁ pabbajissāmi.
tāpāhaṁ → tāvāhaṁ (sya-all) | tāvāhaṁ → tāpahaṁ (sya-all: sī.) | tāpāhaṁ → tā p ahaṁ (pts)
Отказавшись от всех их, я оставлю дом и буду странствовать бездомным.
Yathā kho pana me sutaṁ brahmuno āmagandhe bhāsamānassa, te na sunimmadayā agāraṁ ajjhāvasatā,Ведь насколько я слыхал сказанное Брахмой о порочном, оно не может быть легко подавлено обитающим в доме — [поэтому], почтенные, pabbajissāmahaṁ, bho, agārasmā anagāriyanti”.
pabbajissāmahaṁ → pabbajissām ahaṁ (pts) | anagāriyanti → anagāriyan ti (pts)
я оставлю дом и буду странствовать бездомным“.

“Sace bhavaṁ govindo agārasmā anagāriyaṁ pabbajissati, mayampi agārasmā anagāriyaṁ pabbajissāma, atha yā te gati, sā no gati bhavissatī”ti.
bhavissatīti → bhavissatī ti (ms2005) | mayampi → mayam pi (pts)
„Если досточтимый [Маха]говинда, оставив дом, будет странствовать бездомным, то и мы, оставив дом, будем странствовать бездомными. Каков твой путь, таким будет и наш путь“.

“Sace jahatha kāmāni, yattha satto puthujjano;
jahatha → pajahatha (sya-all); jahātha (pts)
„Если вы оставляете желания, к которым привязаны миряне,
Ārambhavho daḷhā hotha, khantībalasamāhitā.
ārambhavho → ārabhavho (bj, pts) khantībalasamāhitā → khantibalasamāhitā (cck, pts) | khantībalasamāhitā → sacejjahatha kāmāni yatra rakatāඃ pṛthagjanāඃ sasataṁ bhaved dṛṭhibhavatha kṣantibala samāhitā (bj: mahāvastu) | khantībalasamāhitā → khanti-bala-samāhitā (pts)
То будьте решительны, крепитесь, соберите [всю] силу терпения.

Esa maggo ujumaggo, esa maggo anuttaro;
ujumaggo → uju maggo (bjt, pts)
Этот путь — прямой путь, этот путь — непревзойдённый;
Saddhammo sabbhi rakkhito, brahmalokūpapattiyā”ti.
brahmalokūpapattiyā”ti → eṣa mārgo brahmapure eṣa mārgaඃ sanātanaඃ saddharmaviyibhirābyāto brahmalokoppattaye (bj: mahāvastu) | brahmalokūpapattiyāti → brahmalokūpapattiyā ti (ms2005, pts)
Благая истина, которой следуют добродетельные, ведёт к миру Брахмы“.

“Tena hi bhavaṁ govindo satta vassāni āgametu.
govindo → mahāgovindo (sya-all) | tena hi → tenahi (th)
„Тогда пусть досточтимый [Маха]говинда подождёт семь лет.
Sattannaṁ vassānaṁ accayena mayampi agārasmā anagāriyaṁ pabbajissāma, atha yā te gati, sā no gati bhavissatī”ti.
bhavissatīti → bhavissatī ti (ms2005) | mayampi → mayam pi (pts)
По истечении семи лет и мы, оставив дом, станем странствовать бездомными. Каков твой путь, таким будет и наш путь“.

“Aticiraṁ kho, bho, satta vassāni, nāhaṁ sakkomi, bhavante, satta vassāni āgametuṁ.
satta vassāni → sattavassāni (bjt)
„Слишком долги, господа, семь лет. Не могу я, досточтимые, ждать семь лет.
Ko nu kho pana, bho, jānāti jīvitānaṁ.
nu → (pts)
Кто же знает, господа [смертный час] живущих?
Gamanīyo samparāyo, mantāyaṁ boddhabbaṁ, kattabbaṁ kusalaṁ, caritabbaṁ brahmacariyaṁ, natthi jātassa amaraṇaṁ.
mantāyaṁ → mantāya (sya-all, km, pts1ed) | mantāyaṁ boddhabbaṁ → mantāya voṭṭhabbaṁ (sya-all) | mantāyaṁ → mantāya (cck: bahūsu) | mantāyaṁ boddhabbaṁ → mantāya bodhabbaṁ (pts) | natthi → n atthi (pts)
Неизбежно грядущее существование, и следует постигать священные тексты, творить добро, пребывать в целомудрии — не дано же бессмертия рождённому.
Yathā kho pana me sutaṁ brahmuno āmagandhe bhāsamānassa, te na sunimmadayā agāraṁ ajjhāvasatā,
āmagandhe → āmagandho (bj)
Ведь насколько я слыхал сказанное Брахмой о порочном’ оно не может быть легко подавлено обитающим в доме —
pabbajissāmahaṁ, bho, agārasmā anagāriyan”ti.
anagāriyanti → anagāriyan ti (ms2005, pts) | pabbajissāmahaṁ → pabbajissām ahaṁ (pts)
[поэтому], господа, я оставлю дом и буду странствовать бездомным“.

“Tena hi bhavaṁ govindo chabbassāni āgametu …pe…
chabbassāni → cha vassāni (sya-all, pts) | tena hi → tenahi (th)
„Тогда пусть досточтимый [Маха]говинда подождёт шесть лет …
pañca vassāni āgametu …подождёт пять лет … cattāri vassāni āgametu …подождёт четыре года … tīṇi vassāni āgametu …подождёт три года … dve vassāni āgametu …подождёт два года … ekaṁ vassaṁ āgametu, ekassa vassassa accayena mayampi agārasmā anagāriyaṁ pabbajissāma, atha yā te gati, sā no gati bhavissatī”ti.
ekassa vassassa → ekavassassa (pts) | bhavissatīti → bhavissatī ti (ms2005) | ekassa vassassa → eka-vassassa (pts) | mayampi → mayam pi (pts)
подождёт один год. По истечении одного года и мы, оставив дом, станем странствовать бездомными. Каков твой путь, таким будет и наш путь“.
“Aticiraṁ kho, bho, ekaṁ vassaṁ, nāhaṁ sakkomi bhavante ekaṁ vassaṁ āgametuṁ.„Слишком долог, господа, один год. Не могу я, досточтимые, ждать один год. Ko nu kho pana, bho, jānāti jīvitānaṁ.
jānāti → jānāmi (sya-all) | nu → (pts)
Кто же знает, господа, [смертный час] живущих?
Gamanīyo samparāyo, mantāyaṁ boddhabbaṁ, kattabbaṁ kusalaṁ, caritabbaṁ brahmacariyaṁ, natthi jātassa amaraṇaṁ.
mantāyaṁ boddhabbaṁ → mantāya voṭṭhabbaṁ (sya-all) | mantāyaṁ boddhabbaṁ → mantāya bodhabbaṁ (pts) | natthi → n atthi (pts)
Неизбежно грядущее существование, и следует постигать священные тексты, творить добро, пребывать в целомудрии — не дано же бессмертия рождённому.
Yathā kho pana me sutaṁ brahmuno āmagandhe bhāsamānassa, te na sunimmadayā agāraṁ ajjhāvasatā,Ведь насколько я слыхал сказанное Брахмой о порочном, оно не может быть легко подавлено обитающим в доме — pabbajissāmahaṁ, bho, agārasmā anagāriyan”ti.
anagāriyanti → anagāriyan ti (ms2005, pts) | pabbajissāmahaṁ → pabbajissām ahaṁ (pts)
[поэтому], господа, я оставлю дом и буду странствовать бездомным“.
“Tena hi bhavaṁ govindo satta māsāni āgametu, sattannaṁ māsānaṁ accayena mayampi agārasmā anagāriyaṁ pabbajissāma, atha yā te gati, sā no gati bhavissatī”ti.
tena hi → tenahi (th) | bhavissatīti → bhavissatī ti (ms2005) | mayampi → mayam pi (pts)
„Тогда пусть досточтимый [Маха]говинда подождёт семь месяцев. По истечении семи месяцев и мы, оставив дом, станем странствовать бездомными. Каков твой путь, таким будет и наш путь“.
“Aticiraṁ kho, bho, satta māsāni, nāhaṁ sakkomi bhavante satta māsāni āgametuṁ.
aticiraṁ → ati ciraṁ (bjt)
„Слишком долги, господа, семь месяцев. Не могу я, досточтимые, ждать семь месяцев.
Ko nu kho pana, bho, jānāti jīvitānaṁ.
nu → (pts)
Кто же знает, господа, [смертный час] живущих?
Gamanīyo samparāyo, mantāyaṁ boddhabbaṁ, kattabbaṁ kusalaṁ, caritabbaṁ brahmacariyaṁ, natthi jātassa amaraṇaṁ.
mantāyaṁ boddhabbaṁ → mantāya voṭṭhabbaṁ (sya-all) | mantāyaṁ boddhabbaṁ → mantāya bodhabbaṁ (pts) | natthi → n atthi (pts)
Неизбежно грядущее существование, и следует постигать священные тексты, творить добро, пребывать в целомудрии — не дано же бессмертия рождённому.
Yathā kho pana me sutaṁ brahmuno āmagandhe bhāsamānassa, te na sunimmadayā agāraṁ ajjhāvasatā,Ведь насколько я слыхал сказанное Брахмой о порочном, оно не может быть легко подавлено обитающим в доме — pabbajissāmahaṁ, bho, agārasmā anagāriyan”ti.
anagāriyanti → anagāriyan ti (ms2005, pts) | pabbajissāmahaṁ → pabbajissām ahaṁ (pts)
[поэтому], господа, я оставлю дом и буду странствовать бездомным“.
“Tena hi bhavaṁ govindo cha māsāni āgametu …pe…
tena hi → tenahi (th)
„Тогда пусть досточтимый [Маха]говинда подождёт шесть месяцев …
pañca māsāni āgametu …подождёт пять месяцев … cattāri māsāni āgametu …подождёт четыре месяца … tīṇi māsāni āgametu …подождёт три месяца … dve māsāni āgametu …подождёт два месяца … ekaṁ māsaṁ āgametu …подождёт один месяц … addhamāsaṁ āgametu, addhamāsassa accayena mayampi agārasmā anagāriyaṁ pabbajissāma, atha yā te gati, sā no gati bhavissatī”ti.
addhamāsaṁ → aḍḍhamāsantipi pāṭho (sya-all note) | bhavissatīti → bhavissatī ti (ms2005) | addhamāsaṁ → addha-māsaṁ (pts) | addhamāsassa → addha-māsassa (pts) | mayampi → mayam pi (pts)
подождёт полмесяца. По истечении половины месяца и мы, оставив дом, станем странствовать бездомными. Каков твой путь, таким будет и наш путь“.

“Aticiraṁ kho, bho, addhamāso, nāhaṁ sakkomi bhavante addhamāsaṁ āgametuṁ.
addhamāsaṁ → addhamāsam (pts)
„Слишком долги, господа, полмесяца. Не могу я, досточтимые, ждать полмесяца.
Ko nu kho pana, bho, jānāti jīvitānaṁ.
nu → (pts)
Кто же знает, господа [смертный час] живущих?
Gamanīyo samparāyo, mantāyaṁ boddhabbaṁ, kattabbaṁ kusalaṁ, caritabbaṁ brahmacariyaṁ, natthi jātassa amaraṇaṁ.
mantāyaṁ boddhabbaṁ → mantāya voṭṭhabbaṁ (sya-all) | mantāyaṁ boddhabbaṁ → mantāya bodhabbaṁ (pts) | natthi → n atthi (pts)
Неизбежно грядущее существование, и следует постигать священные тексты, творить добро, пребывать в целомудрии — не дано же бессмертия рождённому.
Yathā kho pana me sutaṁ brahmuno āmagandhe bhāsamānassa, te na sunimmadayā agāraṁ ajjhāvasatā,
agāraṁ → agārasmā (pts)
Ведь насколько я слыхал сказанное Брахмой о порочном, оно не может быть легко подавлено обитающим в доме —
pabbajissāmahaṁ, bho, agārasmā anagāriyan”ti.
anagāriyanti → anagāriyan ti (ms2005, pts) | pabbajissāmahaṁ → pabbajissām aham (pts)
[поэтому], господа, я оставлю дом и буду странствовать бездомным“.

“Tena hi bhavaṁ govindo sattāhaṁ āgametu, yāva mayaṁ sake puttabhātaro rajjena anusāsissāma, sattāhassa accayena mayampi agārasmā anagāriyaṁ pabbajissāma, atha yā te gati, sā no gati bhavissatī”ti.
rajjena → rajje (sya-all, km, pts1ed) | puttabhātaro rajjena anusāsissāma → putta bhātaro rajje anusāsāma (pts) | rajjena → rajje (bj: syā) | rajjena → rajje (cck: syā.) | tena hi → tenahi (th) | bhavissatīti → bhavissatī ti (ms2005) | mayampi → mayam pi (pts)
„Тогда пусть досточтимый [Маха]говинда подождёт семь дней, чтобы мы поручили царства нашим сыновьям и братьям. По истечении семи дней и мы, оставив дом, станем странствовать бездомными. Каков твой путь, таким будет и наш путь“.

“Na ciraṁ kho, bho, sattāhaṁ, āgamessāmahaṁ bhavante sattāhan”ti.
sattāhanti → sattāhanti brāhmaṇamahāsālādīnaṁ āmantanā (bj) | āgamessāmahaṁ → āgamissāmahaṁ (sya-all, pts) | sattāhanti → sattāhan ti (ms2005, pts) | āgamessāmahaṁ → āgamissām ahaṁ (pts)
„Не долги, господа, семь дней. Я подожду, досточтимые, семь дней“.

6.6. Brāhmaṇamahāsālādīnaṁāmantanā6.6. Брахманы узнают об уходе

Atha kho, bho, mahāgovindo brāhmaṇo yena te satta ca brāhmaṇamahāsālā satta ca nhātakasatāni tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā te satta ca brāhmaṇamahāsāle satta ca nhātakasatāni etadavoca:
te → (bj, sya-all, pts) | ca brāhmaṇamahāsālā → brāhmaṇā mahāsālā (pts) | nhātakasatāni tenupasaṅkami → nahātakasatāni ten upasaṁkami (pts) | ca → (pts) | nhātakasatāni etadavoca → nahātakasatāni etad avoca (pts) | atha kho → athakho (th) | mahāgovindo → mahā-govindo (pts) | ca brāhmaṇamahāsālā → brāhmaṇā mahā-sālā (pts) | nhātakasatāni tenupasaṅkami upasaṅkamitvā te → nahātaka-satāni ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | ca brāhmaṇamahāsāle → brāhmaṇa-mahāsāle (pts) | nhātakasatāni etadavoca → nahātaka-satāni etad avoca (pts)
И тогда, господа, брахман Махаговинда приблизился к тем семи богатым брахманам и к семи сотням [брахманов], завершивших обучение, и, приблизившись, так сказал семерым богатым брахманам и семи сотням [брахманов], завершивших обучение:
“aññaṁ dāni bhavanto ācariyaṁ pariyesantu, yo bhavantānaṁ mante vācessati.
aññaṁ dāni → aññaṁdāni (bjt, th)
„Пусть досточтимые поищут теперь другого наставника, который поставит досточтимых читать священные тексты.
Icchāmahaṁ, bho, agārasmā anagāriyaṁ pabbajituṁ.
icchāmahaṁ → icchām ahaṁ (pts)
Я хочу, господа, оставить дом и странствовать бездомным.
Yathā kho pana me sutaṁ brahmuno āmagandhe bhāsamānassa. Te na sunimmadayā agāraṁ ajjhāvasatā,Ведь насколько я слыхал сказанное Брахмой о порочном, оно не может быть легко подавлено обитающим в доме — pabbajissāmahaṁ, bho, agārasmā anagāriyan”ti.
anagāriyanti → anagāriyan ti (ms2005, pts) | pabbajissāmahaṁ → pabbajissām ahaṁ (pts)
[поэтому], господа, я оставлю дом и буду странствовать бездомным“.

“Mā bhavaṁ govindo agārasmā anagāriyaṁ pabbaji.„Пусть досточтимый [Маха]говинда не оставляет дом, чтобы странствовать бездомным. Pabbajjā, bho, appesakkhā ca appalābhā ca;Ведь странничество, господин, приносит мало власти и мало прибыли, brahmaññaṁ mahesakkhañca mahālābhañcā”ti.
mahālābhañcāti → mahālābhañcā ti (ms2005) | mahesakkhañca mahālābhañcāti → mahesakkhañ ca mahālābhañ cāti (pts)
брахманство же — много власти и много прибыли“.

“Mā bhavanto evaṁ avacuttha: ‘pabbajjā appesakkhā ca appalābhā ca, brahmaññaṁ mahesakkhañca mahālābhañcā’ti.
avacuttha → avacuttha mā bhavanto evaṁ avacuttha (sya-all) | mahālābhañcāti → mahālābhañcā ti (ms2005) | mahesakkhañca mahālābhañcāti → mahesakkhañ ca mahālābhañ cāti (pts)
„Не говорите так, досточтимые: ‘Странничество приносит мало власти и мало прибыли, брахманство же — много власти и много прибыли’.
Ko nu kho, bho, aññatra mayā mahesakkhataro vā mahālābhataro vā.
aññatra → añño (pts) | aññatra → aññoti vā pāṭho (sya-all note)
У кого же ещё, господа, больше власти и больше прибыли чем у меня?
Ahañhi, bho, etarahi rājāva raññaṁ brahmāva brāhmaṇānaṁ devatāva gahapatikānaṁ.
brāhmaṇānaṁ → brahmānaṁ (bj, mr) | ahañhi bho → ahaṁ vo vā (sya-all) | rājāva → rājā ca (pts) | brahmāva → brahmā ca (pts) | devatāva → devatā ca (pts) | brāhmaṇānaṁ → brahmānaṁ (cck: sī. pī. ka.) | vā → ahaṁ hi bho (sya-all: sī.)
Ведь здесь, господа, я [словно] царь над царями, Брахма над брахманами, божество над домоправителями,
Tamahaṁ sabbaṁ pahāya agārasmā anagāriyaṁ pabbajissāmi.
tamahaṁ → taṁ p ahaṁ (pts)
но, отказавшись от всего этого, я оставлю дом и буду странствовать бездомным.
Yathā kho pana me sutaṁ brahmuno āmagandhe bhāsamānassa, te na sunimmadayā agāraṁ ajjhāvasatā.Ведь насколько я слыхал сказанное Брахмой о порочном, оно не может быть легко подавлено обитающим в доме — Pabbajissāmahaṁ, bho, agārasmā anagāriyan”ti.
anagāriyanti → anagāriyan ti (ms2005, pts) | pabbajissāmahaṁ → pabbajissām ahaṁ (pts)
[поэтому], господа, я оставлю дом и буду странствовать бездомным“.

“Sace bhavaṁ govindo agārasmā anagāriyaṁ pabbajissati, mayampi agārasmā anagāriyaṁ pabbajissāma, atha yā te gati, sā no gati bhavissatī”ti.
bhavissatīti → bhavissatīti bhariyānaṁ āmantanā (bj) | anagāriyaṁ → anagariyaṁ (pts) | bhavissatīti → bhavissatī ti (ms2005) | mayampi → mayam pi (pts)
„Если досточтимый [Маха]говинда, оставив дом, будет странствовать бездомным, то и мы, оставив дом, будем странствовать бездомными. Каков твой путь, таким будет и наш путь“.

6.7. Bhariyānaṁāmantanā6.7. Жёны узнают об уходе

Atha kho, bho, mahāgovindo brāhmaṇo yena cattārīsā bhariyā sādisiyo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā cattārīsā bhariyā sādisiyo etadavoca:
cattārīsā → cattārisā ca (bj); cattārisā (bj) | atha kho → athakho (th) | mahāgovindo → mahā-govindo (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
И тогда, господа, брахман Махаговинда приблизился к сорока [своим] жёнам, равным [друг другу], и, приблизившись, так сказал сорока [своим] жёнам, равным [друг другу]:
“yā bhotīnaṁ icchati, sakāni vā ñātikulāni gacchatu aññaṁ vā bhattāraṁ pariyesatu.
bhotīnaṁ → bhoti naṁ (sya-all, pts) | gacchatu → gacchantu (sya-all) | pariyesatu → pariyesantu (sya-all) | vā → va (pts); (pts) | vā ñātikulāni → va ñāti-kulāni (pts)
„Кто из досточтимых хочет, — пусть идёт в семью своих родственником или поищет другого супруга.
Icchāmahaṁ, bhotī, agārasmā anagāriyaṁ pabbajituṁ.
bhotī → bhoti (sya-all) | icchāmahaṁ bhotī → icchām ahaṁ bhoti (pts)
Я хочу, почтенные, оставить дом и странствовать бездомным.
Yathā kho pana me sutaṁ brahmuno āmagandhe bhāsamānassa, te na sunimmadayā agāraṁ ajjhāvasatā.Ведь насколько я слыхал сказанное Брахмой о порочном, оно не может быть легко подавлено обитающим в доме — Pabbajissāmahaṁ, bhotī, agārasmā anagāriyan”ti.
bhotī → bhoti (sya-all) | pabbajissāmahaṁ bhotī → pabbajissām ahaṁ bhoti (pts) | anagāriyanti → anagāriyan ti (ms2005)
[поэтому], почтенные, я оставлю дом и буду странствовать бездомным“.

“Tvaññeva no ñāti ñātikāmānaṁ, tvaṁ pana bhattā bhattukāmānaṁ.
tvaññeva → yeva (pts) | ñātikāmānaṁ → ñāti-kāmānaṁ (pts) | bhattukāmānaṁ → bhattu-kāmānaṁ (pts)
„Ты — наш родственник из желанных родственников, ты и супруг из желанных супругов.
Sace bhavaṁ govindo agārasmā anagāriyaṁ pabbajissati, mayampi agārasmā anagāriyaṁ pabbajissāma, atha yā te gati, sā no gati bhavissatī”ti.
+ → bho (th) | bhavissatīti → bhavissatī ti (ms2005) | mayampi → mayam pi (pts)
Если досточтимый [Маха]говинда, оставив дом, будет странствовать бездомным, то и мы, оставив дом, будем странствовать бездомными. Каков твой путь, таким будет и наш путь“.

6.8. Mahāgovindapabbajjā6.8. Великий попечитель покинул мирскую жизнь

Atha kho, bho, mahāgovindo brāhmaṇo tassa sattāhassa accayena kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbaji.
atha kho → athakho (th) | mahāgovindo → mahā govindo (pts) | kesamassuṁ → kesa-massuṁ (pts) | anagāriyaṁ → anagāriyam (pts)
И тогда, господа, по истечении тех семи дней брахман Махаговинда, обрив волосы и бороду, надев жёлтые одеяния, оставил дом и стал странствовать бездомным.
Pabbajitaṁ pana mahāgovindaṁ brāhmaṇaṁ satta ca rājāno khattiyā muddhāvasittā satta ca brāhmaṇamahāsālā satta ca nhātakasatāni cattārīsā ca bhariyā sādisiyo anekāni ca khattiyasahassāni anekāni ca brāhmaṇasahassāni anekāni ca gahapatisahassāni anekehi ca itthāgārehi itthiyo kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā mahāgovindaṁ brāhmaṇaṁ agārasmā anagāriyaṁ pabbajitaṁ anupabbajiṁsu.
cattārīsā → cattārisā (bj) | itthiyo → itthikāyo (bj, pts) | pabbajitaṁ → pabbajitañca (sya-all) | anekehi → anekā (sya-all, pts) | itthāgārehi → itthāgārā (sya-all) | nhātakasatāni → nahātakasatāni (pts) | pabbajitaṁ → pabbajitañ ca (pts) | mahāgovindaṁ → mahā-govindaṁ (pts) | brāhmaṇamahāsālā → brāhmaṇa-mahāsālā (pts) | nhātakasatāni → nahātaka-satāni (pts) | khattiyasahassāni → khattiya-sahassāni (pts) | brāhmaṇasahassāni → brāhmaṇa-sahassāni (pts) | gahapatisahassāni anekehi → gahapati-sahassāni anekā (pts) | itthiyo kesamassuṁ → itthikāyo kesa-massuṁ (pts)
И когда брахман Махаговинда стал странствовать, то и семеро царей — кшатриев, помазанных на царство, и семеро богатых брахманов и семь сотен [брахманов], завершивших обучение, и сорок жён, равных [друг другу], и много тысяч кшатриев, и много тысяч брахманов, и много тысяч домоправителей, и множество женщин из женских покоев — [все], обрив волосы и бороды и надев жёлтые одеяния, стали странствовать вслед за брахманом Махаговиндой, который оставил дом и стал странствовать бездомным.

Tāya sudaṁ, bho, parisāya parivuto mahāgovindo brāhmaṇo gāmanigamarājadhānīsu cārikaṁ carati.
mahāgovindo → mahā-govindo (pts) | gāmanigamarājadhānīsu → gāma-nigama-rājadhānīsu (pts)
И вот, господа, окружённый этим собранием, брахман Махаговинда отправился в путь по селениям, торговым посёлкам, царским городам.
Yaṁ kho pana, bho, tena samayena mahāgovindo brāhmaṇo gāmaṁ vā nigamaṁ vā upasaṅkamati, tattha rājāva hoti raññaṁ, brahmāva brāhmaṇānaṁ, devatāva gahapatikānaṁ.
gahapatikānaṁ → gahapatikānaṁ yekho pana bho (sya-all) | mahāgovindo → mahā-govindo (pts) | upasaṅkamati → upasaṁkamati (pts) | rājāva → rājā va (pts) | brahmāva → brahmā va (pts) | devatāva → devatā va (pts)
И к какому бы, господа, селению, торговому посёлку, царскому городу ни приближался в то время брахман Махаговинда, там он был [словно] царь над царями, Брахма над брахманами, божество над домоправителями.
Tena kho pana samayena manussā khipanti vā upakkhalanti vā.
kho pana → (sya-all) | tena → ye ca (pts) | pana → pana bho tena (pts)
И вот, почтенные, когда в то время люди чихали или поскальзывались,
Te evamāhaṁsu:
evamāhaṁsu → evam āhaṁsu (pts)
то они говорили так:
“namatthu mahāgovindassa brāhmaṇassa, namatthu satta purohitassā”ti.
satta purohitassāti → sattapurohitassāti (th) | purohitassāti → purohitassā ti (ms2005) | namatthu → nam atthu (pts) | namatthu satta purohitassāti → nam atthu satta-purohitassāti (pts)
„Почтение брахману Махаговинде! Почтение главному жрецу семерых [царей]!“

Mahāgovindo, bho, brāhmaṇo mettāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā vihāsi, tathā dutiyaṁ, tathā tatiyaṁ, tathā catutthaṁ. Iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā vihāsi.
bho → (sya-all) | cetasā → cetasā averena abyāpajjhena (sya-all) | abyāpajjena → abyāpajjhena (sya-all, pts) | mahāgovindo → mahā-govindo (pts) | mettāsahagatena → mettā-sahagatena (pts) | uddhamadho → uddham adho (pts) | abyāpajjena → avyāpajjhena (pts)
И брахман Махаговинда, господа, пребывал, пронизывая разумом, исполненным дружелюбия, одну сторону света, затем — вторую, затем — третью, затем — четвёртую. Он пребывал, пронизывая великим, всеобъемлющим, безграничным, невраждебным, незлонамеренным разумом, исполненным дружелюбия, весь мир вверх, вниз, поперёк и во все стороны.
Karuṇāsahagatena cetasā …pe…
karuṇāsahagatena → karuṇā-sahagatena (pts)
разумом, исполненным сострадания …
muditāsahagatena cetasā …pe…
muditāsahagatena → muditā-sahagatena (pts) | + → upekhā (pts)
разумом, исполненным удовлетворённости …
upekkhāsahagatena cetasā …pe… abyāpajjena pharitvā vihāsi.
abyāpajjena pharitvā vihāsi → (sya-all) | pe → spelled out in full (bjt) | upekkhāsahagatena → sahagatena (pts) | abyāpajjena → ekaṁ disaṁ (pts)
разумом, исполненным уравновешенности … незлонамеренным разумом, исполненным уравновешенности.
Sāvakānañca brahmalokasahabyatāya maggaṁ desesi.и преподавал ученикам путь к соединению с миром Брахмы.

Ye kho pana, bho, tena samayena mahāgovindassa brāhmaṇassa sāvakā sabbenasabbaṁ sāsanaṁ ājāniṁsu.
bho → pana (bj, sya-all, km, mr) | sabbenasabbaṁ → sabbena sabbaṁ (my, bjt, th, pts) | mahāgovindassa → mahā-govindassa (pts)
И вот, господа, те ученики брахмана Махаговинды, которые в то время всецело постигли всё [его] наставление,
Te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ brahmalokaṁ upapajjiṁsu.
paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt) | paraṁ → param (pts) | brahmalokaṁ → brahma-lokaṁ (pts)
с распадом тела после смерти [вновь] родились в приятном мире Брахмы.
Ye na sabbenasabbaṁ sāsanaṁ ājāniṁsu, te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā appekacce paranimmitavasavattīnaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjiṁsu;
sahabyataṁ upapajjiṁsu appekacce → sahavyataṁ uppajjiṁsu app ekacce (pts) | sabbenasabbaṁ → sabbena sabbaṁ (my, bjt, th, pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt) | paraṁ → param (pts) | appekacce paranimmitavasavattīnaṁ → app ekacce paranimmita-vasavattīnaṁ (pts)
Из тех же, которые не всецело постигли всё [его] наставление, некоторые с распадом тела после смерти родились в свите богов параниммита-васаватти,
appekacce nimmānaratīnaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjiṁsu;
sahabyataṁ upapajjiṁsu appekacce → sahavyataṁ uppajjiṁsu app ekacce (pts) | appekacce nimmānaratīnaṁ → app ekacce nimmāna-ratīnaṁ (pts)
некоторые родились в свите богов нимманарати,
appekacce tusitānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjiṁsu;
sahabyataṁ upapajjiṁsu appekacce → sahavyataṁ uppajjiṁsu app ekacce (pts)
некоторые родились в свите богов тусита,
appekacce yāmānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjiṁsu;
sahabyataṁ upapajjiṁsu appekacce → sahavyataṁ uppajjiṁsu app ekacce (pts)
некоторые родились в свите богов яма,
appekacce tāvatiṁsānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjiṁsu;
appekacce → app ekacce (pts) | sahabyataṁ upapajjiṁsu → sahavyataṁ uppajjiṁsu (pts)
некоторые родились в свите тридцати трёх богов,
appekacce cātumahārājikānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjiṁsu;
sahabyataṁ upapajjiṁsu → sahavyataṁ uppajjiṁsu (pts) | cātumahārājikānaṁ → cātummahārājikānaṁ (th)
некоторые родились в свите богов — четырёх Великих царей.
ye sabbanihīnaṁ kāyaṁ paripūresuṁ te gandhabbakāyaṁ paripūresuṁ.
sabbanihīnaṁ kāyaṁ → sabbanihīnakāyaṁ (sya-all); sabbe sabbanihīnakāyaṁ (pts) | sabbanihīnaṁ kāyaṁ → sabbe sabba-nihīna-kāyaṁ (pts) | gandhabbakāyaṁ → gandhabba-kāyaṁ (pts)
Все те, кто составили самый низкий сонм, составили сонм гандхаббов.

Iti kho, bho, sabbesaṁyeva tesaṁ kulaputtānaṁ amoghā pabbajjā ahosi avañjhā saphalā saudrayā’ti.
bho sabbesaṁyeva → pana sabbesaṁ yeva (bj) | bho → pana (sya-all) | avañjhā → avajjā (sya-all) | saudrayāti → sauddisā ti (pts) | bho → pana (cck: syā. ka.) | avajjā → avañjhāti vā avajjhāti vā pāṭho (sya-all note) | kulaputtānaṁ → kula-puttānaṁ (pts) | saudrayāti → sa-uddisā ti (pts)
Так, господа, у всех тех [отпрысков] славных семейств не напрасным было странничество, не бесполезным — [оно было] плодоносным, несущим [благие] последствия”.

Sarati taṁ bhagavā”ti?
bhagavāti → bhagavā ti (pts)
“Помнит ли это Благостный?”

“Sarāmahaṁ, pañcasikha.
+ → bho (th) | sarāmahaṁ → sarām ahaṁ (pts)
“Я помню [это], Панчасикха.
Ahaṁ tena samayena mahāgovindo brāhmaṇo ahosiṁ.
ahaṁ tena → ahantena (th) | mahāgovindo → mahā-govindo (pts)
В то время я был брахманом Махаговиндой.
Ahaṁ tesaṁ sāvakānaṁ brahmalokasahabyatāya maggaṁ desesiṁ.
tesaṁ → taṁ (sya-all) | brahmalokasahabyatāya → brahmaloka-sahavyatāya (pts)
Я преподавал этим ученикам путь к соединению с миром Брахмы.
Taṁ kho pana me, pañcasikha, brahmacariyaṁ na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṁvattati, yāvadeva brahmalokūpapattiyā.
me → (sya-all, pts) | brahmalokūpapattiyā → brahmalokupapattiyā (sya-all) | brahmalokūpapattiyā → brahma lokūpapattiyā (bjt) | yāvadeva → yāvad eva (pts)
Ведь то целомудрие, Панчасикха, не ведёт ни к отказу [от мира], ни к бесстрастию, ни к уничтожению, ни к успокоению, ни к постижению, ни к пробуждению, ни к ниббане, но лишь — к достижению мира Брахмы.

Idaṁ kho pana me, pañcasikha, brahmacariyaṁ ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati.
saṁvattati → saṁvattatiti (bj) | ekantanibbidāya → ekanta-nibbidāya (pts)
Это же [нынешнее] моё целомудрие, Панчасикха, всецело ведёт к отказу [от мира], к бесстрастию, к уничтожению, к успокоению, к постижению, к пробуждению, к ниббане,
Katamañca taṁ, pañcasikha, brahmacariyaṁ ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati?
ekantanibbidāya → ekanta nibbidāya (bjt)
Каково же это целомудрие, Панчасикха, которое всецело ведёт к отказу [от мира], к бесстрастию, к уничтожению, к успокоению, к постижению, к пробуждению, к ниббане?
Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo.
ayameva → ayaṁ eva (pts)
и это — праведный восьмичленный путь,
Seyyathidaṁ—sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi.
seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th, pts) | sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi → sammā-saṁkappo sammā-vācā sammā-kammanto sammā-ājīvo sammā-vāyāmo sammā-sati sammā-samādhi (pts)
а именно: надлежащий взгляд, надлежащее намерение, надлежащая речь, надлежащее действие, надлежащее поддержание жизни, надлежащее усилие, надлежащее памятование, надлежащая сосредоточенность.
Idaṁ kho taṁ, pañcasikha, brahmacariyaṁ ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati.
taṁ → taṁ pana (sya-all)
Таково это целомудрие, Панчасикха, которое всецело ведёт к отказу [от мира], к бесстрастию, к уничтожению, к успокоению, к постижению, к пробуждению, к ниббане.

Ye kho pana me, pañcasikha, sāvakā sabbenasabbaṁ sāsanaṁ ājānanti, te āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti;
sabbenasabbaṁ → sabbena sabbaṁ (my, bjt, th, pts) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th) | cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva → ceto-vimuttiṁ paññā-vimuttiṁ diṭṭhe va (pts)
И вот, Панчасикха, те мои ученики, которые всецело постигают всё [моё] наставление, с уничтожением порочных свойств пребывают [здесь], сами познав, испытав и обретя в зримом мире лишённые порочных свойств освобождение сердца и освобождение постижения.

ye na sabbenasabbaṁ sāsanaṁ ājānanti, te pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā opapātikā honti tattha parinibbāyino anāvattidhammā tasmā lokā.
te → app ekacce (pts) | sabbenasabbaṁ → sabbena sabbaṁ (my, bjt, th, pts) | saṁyojanānaṁ → saññojanānaṁ (bjt, th) | anāvattidhammā → anāvatti-dhammā (pts)
Из тех, которые не всецело постигают всё [моё] наставление, некоторые, избавившись от пяти уз низкого порядка, становятся самопроизвольно родившимися [в высшем мире], достигшими там освобождения, не подверженными возвращению из того мира.

Ye na sabbenasabbaṁ sāsanaṁ ājānanti, appekacce tiṇṇaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā rāgadosamohānaṁ tanuttā sakadāgāmino honti sakideva imaṁ lokaṁ āgantvā dukkhassantaṁ karissanti.
karissanti → karonti (pts1ed) | dukkhassantaṁ karissanti → dukkhass antaṁ karonti (pts) | karissanti → karonti (cck: sī. pī.) | sabbenasabbaṁ → sabbena sabbaṁ (my, bjt, th, pts) | saṁyojanānaṁ → saññojanānaṁ (bjt, th) | + → rāgadosamohānaṁ (bjt) | appekacce tiṇṇaṁ → app ekacce tiṇṇam (pts) | rāgadosamohānaṁ → rāga-dosa-mohānaṁ (pts) | sakideva → sakid eva (pts)
Из тех, которые не всецело постигают всё [моё] наставление, некоторые, избавившись от трёх уз, сведя на нет страсть, ненависть и заблуждения, становятся единожды возвращающимися, которые, вернувшись ещё раз в этот мир, кладут конец боли.

Ye na sabbenasabbaṁ sāsanaṁ ājānanti, appekacce tiṇṇaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā sotāpannā honti avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā.
saṁyojanānaṁ → saññoyojanānaṁ (bj) | sambodhiparāyaṇā → sambodhiparāyanā (sya-all, pts) | sabbenasabbaṁ → sabbena sabbaṁ (my, bjt, th, pts) | saṁyojanānaṁ → saññojanānaṁ (th) | appekacce → app ekacce (pts) | avinipātadhammā → avinipāta-dhammā (pts) | sambodhiparāyaṇā → sambodhi-parāyanā (pts)
Из тех, которые не всецело постигают всё [моё] наставление, некоторые, избавившись от трёх уз, становятся вступившими в поток, не подверженными падению, уверенными, движущимися к пробуждению.

Iti kho, pañcasikha, sabbesaṁyeva imesaṁ kulaputtānaṁ amoghā pabbajjā avañjhā saphalā saudrayā”ti.
pabbajjā → pabbajā ahosi (mr) | avañjhā → avajjā (sya-all) | saudrayāti idamavoca → sauddisā ti idam avoca (pts) | pabbajjā → pabbajā ahosi (cck: ka.) | sabbesaṁyeva → sabbesaṁ yeva (bjt, pts) | sabbesaṁyeva → sabbesaññeva (th) | kulaputtānaṁ → kula-puttānaṁ (pts) | saudrayāti → sa-uddisā ti (pts)
Так, Панчасикха, у всех тех [отпрысков] славных семейств не напрасным было странничество, не бесполезным — [оно было] плодоносным, несущим [благие] последствия”.

Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idamavo ca (bjt) | idamavoca → idam avoca (pts)
Так сказал Благостный,
Attamano pañcasikho gandhabbaputto bhagavato bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā tatthevantaradhāyīti.
tatthevantaradhāyīti → tatthevantaradhāyī ti (bjt) | tatthevantaradhāyīti → tatth ev antaradhāyīti (pts)
и удовлетворённый отпрыск гандхаббов Панчасикха, порадовавшись словам Благостного и поблагодарив [за них], приветствовал Благостного и, обойдя [его] с правой стороны, исчез оттуда.

Mahāgovindasuttaṁ niṭṭhitaṁ chaṭṭhaṁ.
chaṭṭhaṁ → (pts)
“Махаговинда-сутта” Окончена. Шестая.

Принципы · Обоснование · Глоссарий · 6 изданий Пали
MP3: пали · русский


Переводы: English · Русский · Deutsch · Српски · ไทย