Найдите Истину

В Палийских Суттах и Винае

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Заметка:Переводы, словари и комментарии сделаны не Благословенным.Сверяйтесь с Пали в 4 основных никаях.

  • Dīgha Nikāya 33Длинные Наставления 33

SaṅgītisuttaСангити Сутта

Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)
Так мной услышано.
ekaṁ samayaṁ bhagavā mallesu cārikaṁ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ pañcamattehi bhikkhusatehi yena pāvā nāma mallānaṁ nagaraṁ tadavasari.
bhikkhusaṅghena → bhikkhu saṅghena (bjt) | cārikaṁ caramāno → cārikañcaramāno (th) | bhikkhusaṅghena → bhikkhusaṁghena (ms2005) | bhikkhusaṅghena → bhikkhu-saṁghena (pts) | pañcamattehi bhikkhusatehi → pañca-mattehi bhikkhu-satehi (pts) | tadavasari → tad avasari (pts)
Однажды Благостный, странствуя среди маллов с большой толпой монахов, пятью сотнями монахов, направился в город маллов Паву.
Tatra sudaṁ bhagavā pāvāyaṁ viharati cundassa kammāraputtassa ambavane.
ambavane → ambavane ubbhatakanavasandhāgāraṁ (cck) | Tatra → Cp. D. xvi. 4. 13, vol. ii. 126. (pts note) | kammāraputtassa ambavane → kammāra-puttassa amba-vane (pts)
И Благостный стал пребывать там, в Паве, в манговой роще Чунды, сына кузнеца.

UbbhatakanavasandhāgāraUbbhatakanavasandhāgāraṃ

Tena kho pana samayena pāveyyakānaṁ mallānaṁ ubbhatakaṁ nāma navaṁ sandhāgāraṁ acirakāritaṁ hoti anajjhāvuṭṭhaṁ samaṇena vā brāhmaṇena vā kenaci vā manussabhūtena.
sandhāgāraṁ → santhāgāraṁ (bj); saṇṭhāgāraṁ (sya-all, km); santhagāraṁ (pts1ed) | anajjhāvuṭṭhaṁ → anajjhāvutthaṁ (bj, sya-all, pts1ed, mr) | nāma → (bj) | ubbhatakaṁ → ubbhaṭakaṁ (pts) | sandhāgāraṁ → santhāgāraṁ (pts) | anajjhāvuṭṭhaṁ → anajjhāvutthaṁ (pts) | ubbhatakaṁ → ubbhaṭakaṁ (bj: PTS) | santhāgāraṁ → sandhāgāraṁ (bj: machasaṁ); saṇaṭhāgāraṁ (bj: syā, kām) | anajjhāvutthaṁ → anajjhāvuṭṭhaṁ (bj: machasaṁ) | sandhāgāraṁ → santhāgāraṁ (cck: sī. pī.); saṇṭhāgāraṁ (cck: syā. kaṁ.) | anajjhāvuṭṭhaṁ → anajjhāvutthaṁ (cck: sī. syā. pī. ka.) | Ubbhaṭakaṁ → So SS Bm Sum-Scd; Br K Sum-Br Ubbhatakaṁ. (pts note) | nāma → Bmr omit. (pts note) | navaṁ → Sc mānavaṁ, and below. (pts note) | santhāgāraṁ → Bmr sandhāgāraṁ; K saṇṭhāgāraṁ. (pts note) | + → ubbhatakanavasandhāgāraṁ (my) | sandhāgāraṁ acirakāritaṁ → santhāgāraṁ acira-kāritaṁ (pts) | manussabhūtena → manussa-bhūtena (pts)
И в это самое время новое место собраний павийских маллов под названием Уббхатака было лишь недавно построено и ещё не занято ни отшельником, ни брахманом, ни каким-либо другим человеческим существом.
Assosuṁ kho pāveyyakā mallā: “bhagavā kira mallesu cārikaṁ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ pañcamattehi bhikkhusatehi pāvaṁ anuppatto pāvāyaṁ viharati cundassa kammāraputtassa ambavane”ti.
bhikkhusaṅghena → bhikkhusaghena (pts) | cārikaṁ caramāno → cārikañcaramāno (th) | bhikkhusaṅghena → bhikkhusaṁghena (ms2005) | pañcamattehi bhikkhusatehi → pañca-mattehi bhikkhu-satehi (pts) | kammāraputtassa ambavaneti → kammāra-puttassa amba-vane ti (pts)
И павийские маллы услыхали: “Ведь Благостный, странствуя среди маллов с большой толпой монахов, пятью сотнями монахов, достиг Павы и пребывает в Паве в манговой роще Чунды, сына кузнеца”.
Atha kho pāveyyakā mallā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinnā kho pāveyyakā mallā bhagavantaṁ etadavocuṁ:
atha kho → athakho (th) | tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā → ten upasaṁkamiṁsu upasaṁkamitvā (pts) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)
И тогда павийские маллы приблизились к Благостному; приблизившись они приветствовали Благостного и сели в стороне. И, сидя в стороне, павийские маллы так сказали Благостному:
“idha, bhante, pāveyyakānaṁ mallānaṁ ubbhatakaṁ nāma navaṁ sandhāgāraṁ acirakāritaṁ hoti anajjhāvuṭṭhaṁ samaṇena vā brāhmaṇena vā kenaci vā manussabhūtena.
nāma → (bj) | sandhāgāraṁ → santhāgāraṁ (bj, pts); saṇṭhāgāraṁ (sya-all) | anajjhāvuṭṭhaṁ → anajjhāvutthaṁ (bj, sya-all) | ubbhatakaṁ → ubbhaṭakaṁ (pts) | hoti anajjhāvuṭṭhaṁ → anajjhāvutthaṁ (pts) | acira-kāritaṁ → Bmr K add hoti. (pts note) | ubbhatakaṁ nāma → ubbhatakannāma (th) | sandhāgāraṁ acirakāritaṁ hoti anajjhāvuṭṭhaṁ → santhāgāraṁ acira-kāritaṁ anajjhāvutthaṁ (pts) | manussabhūtena → manussa-bhūtena (pts)
“Вот, господин, новое место собраний павийских маллов лишь недавно построено и ещё не занято ни отшельником, ни брахманом, на каким-либо другим человеческим существом.
Tañca kho, bhante, bhagavā paṭhamaṁ paribhuñjatu, bhagavatā paṭhamaṁ paribhuttaṁ pacchā pāveyyakā mallā paribhuñjissanti.
tañca kho → taṁ ca (bj); taṁ (pts) | pāveyyakā mallā paribhuñjissanti tadassa → (pts) | Taṁ → Bmr tañ ca; K tañ ca kho. (pts note) | pacchā → Bmr K add Pāveyyakā Mallā paribhuñjissanti, tad assa. (pts note)
Пусть же, господин, Благостный первый воспользуется им — впервые использованное Благостным …
Tadassa pāveyyakānaṁ mallānaṁ dīgharattaṁ hitāya sukhāyā”ti.
dīgharattaṁ → dīgha-rattaṁ (pts)
оно впоследствии долгое время будет служить благополучию и приятному павийских маллов”.
Adhivāsesi kho bhagavā tuṇhībhāvena.
kho → (bj, pts) | Adhivāsesi → K adds kho. (pts note) | tuṇhībhāvena → tuṇhī-bhāvena (pts)
И Благостный безмолвно согласился.

Atha kho pāveyyakā mallā bhagavato adhivāsanaṁ viditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā yena sandhāgāraṁ tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā sabbasanthariṁ sandhāgāraṁ santharitvā bhagavato āsanāni paññāpetvā udakamaṇikaṁ patiṭṭhapetvā telapadīpaṁ āropetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu;
sabbasanthariṁ → sabbasanthariṁ santhataṁ (mr) | sandhāgāraṁ → santhāgāraṁ (bj); saṇṭhāgāraṁ (sya-all) | bhagavato → (bj, sya-all) | paññāpetvā → paññapetvā (bj) | patiṭṭhapetvā telapadīpaṁ → patiṭṭhāpetvā telappadīpaṁ (sya-all, pts) | uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ → uṭṭhāy āsanā bhagavataṁ (pts) | sandhāgāraṁ tenupasaṅkamiṁsu → santhāgāraṁ ten upasaṁkamiṁsu (pts) | sandhāgāraṁ santharitvā bhagavato → santhāgāraṁ santharāpetvā (pts) | sabbasanthariṁ → sabbasanthariṁ santanaṁ (bj: PTS, kām) | sabbasanthariṁ → sabbasanthariṁ santhataṁ (cck: ka.) | santharāpetvā → -5 So Sc; Sd santhariṁsatva, tva erased and tta written below; St sabbasanthāgāraṁ saritvā; Bm sabba-santhariṁ sandhāgāraṁ santharitvā; Br sabba-santhari-sandhataṁ sandhāgāraṁ santharitvā; K sabba-santhariṁ saṇthāgāraṁ santharitvā. (pts note) | atha kho → athakho (th) | sandhāgāraṁ tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā sabbasanthariṁ sandhāgāraṁ santharitvā bhagavato → santhāgāraṁ ten upasaṁkamiṁsu upasaṁkamitvā sabba-santhariṁ santhāgāraṁ santharāpetvā (pts) | udakamaṇikaṁ patiṭṭhapetvā telapadīpaṁ → udaka-maṇikaṁ patiṭṭhāpetvā telappadīpaṁ (pts)
И тогда павийские маллы, узнав о согласии Благостного, поднялись с сиденья, приветствовали Благостного и, обойдя [его] с правой стороны, приблизились к месту собраний; приблизившись, они устлали все место собраний подстилками, приготовили сиденье, поставили сосуд с водой, установили масляный светильник; [затем снова] приблизились к Благостному;
upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhaṁsu.
bhagavantaṁ → bhagavataṁ (pts) | upasaṅkamitvā bhagavantaṁ → upasaṁkamitvā bhagavataṁ (pts)
приблизившись, приветствовали Благостного и стали в стороне.
Ekamantaṁ ṭhitā kho te pāveyyakā mallā bhagavantaṁ etadavocuṁ:
ṭhitā → ṭhita (pts) | te → (pts) | etadavocuṁ sabbasantharisanthataṁ → etad avocuṁ sabbasanthāriṁ santhataṁ (pts) | kho → Bmr K add te. (pts note) | Sabba-santhāriṁ → Br K santhari-. (pts note) | etadavocuṁ → etad avocuṁ sabba-santhāriṁ (pts)
И, став в стороне, павийские маллы так сказали Благостному:
“sabbasantharisanthataṁ, bhante, sandhāgāraṁ, bhagavato āsanāni paññattāni, udakamaṇiko patiṭṭhāpito, telapadīpo āropito.
sabbasantharisanthataṁ → sabbasanthariṁ santhataṁ (bj) | sandhāgāraṁ bhagavato → santhāgāraṁ (bj, pts); saṇṭhāgāraṁ (sya-all) | sabbasantharisanthataṁ → sabbasanthariṁ santhataṁ (cck: sī. pī. ka.) | telapadīpo → telappadīpo (bjt, th, pts) | udakamaṇiko → udaka-maṇiko (pts)
“Почтенный, все место собраний устлано подстилками, приготовлены сиденья, поставлен сосуд с водой, установлен масляный светильник —
Yassadāni, bhante, bhagavā kālaṁ maññatī”ti.
maññatīti → So Bmr K; Scd maññatūti; St maññāti. (pts note) | yassadāni → yassa dāni (pts)
[делай] теперь, господин, как Благостный считает нужным”.

Atha kho bhagavā nivāsetvā pattacīvaramādāya saddhiṁ bhikkhusaṅghena yena sandhāgāraṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā pāde pakkhāletvā sandhāgāraṁ pavisitvā majjhimaṁ thambhaṁ nissāya puratthābhimukho nisīdi.
sandhāgāraṁ → santhāgāraṁ (bj, pts); saṇṭhāgāraṁ (sya-all) | sandhāgāraṁ tenupasaṅkami → santhāgāraṁ ten upasaṁkami (pts) | majjhimaṁ thambhaṁ → majjhimatthambhaṁ (pts) | majjhima-tthambhaṁ → So Sdt; Sc majjhimath-; Bmr K majjhimaṁ (so D. xvi. 1. 22, vol. ii. 85). (pts note) | puratthābhimukho → Br purattābhi-, and below. (pts note) | atha kho → athakho (th) | bhikkhusaṅghena → bhikkhusaṁghena (ms2005) | pattacīvaramādāya → patta-cīvaram ādāya (pts) | bhikkhusaṅghena → bhikkhu-saṁghena (pts) | sandhāgāraṁ tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → santhāgāraṁ ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)
И вот Благостный оделся, взял сосуд для подаяний и верхнюю одежду, приблизился с толпой монахов к месту собраний; приблизившись, он омыл ноги, вошёл в место собраний и сел лицом к востоку, прислонившись к средней колонне.
Bhikkhusaṅghopi kho pāde pakkhāletvā sandhāgāraṁ pavisitvā pacchimaṁ bhittiṁ nissāya puratthābhimukho nisīdi bhagavantaṁyeva purakkhatvā.
sandhāgāraṁ → santhāgāraṁ (bj, pts); saṇṭhāgāraṁ (sya-all) | bhikkhusaṅghopi kho → bhikkhusaṁgho pi (pts) | pi → Bmr K add kho. (pts note) | purakkhatvā → Bmr purakkhitvā (Br below purekkhitvā). (pts note) | bhikkhusaṅghopi → bhikkhusaṁghopi (ms2005) | bhikkhusaṅghopi kho → bhikkhu-saṁgho pi (pts) | bhagavantaṁyeva → bhagavantaṁ yeva (pts)
И толпа монахов омыла ноги, вошла в место собраний и, чтя Благостного, села лицом к востоку, прислонившись к западной стене.
Pāveyyakāpi kho mallā pāde pakkhāletvā sandhāgāraṁ pavisitvā puratthimaṁ bhittiṁ nissāya pacchimābhimukhā nisīdiṁsu bhagavantaṁyeva purakkhatvā.
sandhāgāraṁ → santhāgāraṁ (bj, pts); saṇṭhāgāraṁ (sya-all) | pacchimābhimukhā → pacchābhimukhā (pts) | bhagavantaṁyeva → bhagavataṁ yeva (pts) | puratthimaṁ → Scd puratthima-. (pts note) | pacchābhimukhā → So Sc (corrected to pacchāmukhā) Bmr K; Sd pacchāmukhā; St pacchāmukkhā; Br pacchimābhimukhā. (pts note) | purakkhatvā → Br purekkhitvā. (pts note) | pāveyyakāpi → pāveyyakā pi (bjt, pts)
И павийские маллы омыли ноги, вошли в место собраний и, чтя Благостного, сели лицом к западу, прислонившись к восточной стене.

Atha kho bhagavā pāveyyake malle bahudeva rattiṁ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṁsetvā uyyojesi:
bahudeva → bahudevā (bj) | samādapetvā → samādepetvā (pts) | atha kho → athakho (th) | bahudeva → bahud eva (pts)
И тогда Благостный далеко за полночь наставив, побудив, воодушевив, порадовав павийских маллов добродетельной беседой, отпустил [их, сказав]:
“abhikkantā kho, vāseṭṭhā, ratti.
Abhikkantā → K abhikkanto. (pts note)
“Уже миновала ночь, васеттхи, —
Yassadāni tumhe kālaṁ maññathā”ti.
tumhe → (sya-all) | tumhe → Bmr K omit; cp. D. xvi. 1. 24, vol. ii. 86. (pts note) | maññathāti → maññathā ti (bjt) | yassadāni → yassa dāni (pts)
[делайте] теперь так, как считаете нужным”.

“Evaṁ, bhante”ti kho pāveyyakā mallā bhagavato paṭissutvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkamiṁsu.
evaṁ bhanteti → evam bhante ti (pts) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts)
— “Хорошо, почтенный”, — согласились с Благостным павийские маллы, поднялись с сиденья, приветствовали Благостного и, обойдя [его] с правой стороны, удалились.

Atha kho bhagavā acirapakkantesu pāveyyakesu mallesu tuṇhībhūtaṁ tuṇhībhūtaṁ bhikkhusaṅghaṁ anuviloketvā āyasmantaṁ sāriputtaṁ āmantesi:
tuṇhībhūtaṁ → (sya-all) | sāriputtaṁ → sārīputtaṁ (sya-all) | pāveyyakesu → (pts) | tuṇhī-bhūtaṁ → So Scd Bm; St Br K omit the repetition. (pts note) | bhikkhusaṅghaṁ → bhikkhusaṁghaṁ (my, bjt, ms2005) | atha kho → athakho (th) | acirapakkantesu pāveyyakesu → acira-pakkantesu (pts) | tuṇhībhūtaṁ bhikkhusaṅghaṁ → tuṇhī-bhūtaṁ bhikkhu-saṁghaṁ (pts)
И вскоре после ухода маллов, глядя на толпу монахов, всецело пребывающих в безмолвии, Благостный обратился к уважаемому Сарипутте:
“vigatathinamiddho kho, sāriputta, bhikkhusaṅgho.
vigatathinamiddho → vigatathīnamiddho (sya-all) | sāriputta → sārīputta (sya-all) | vigatathinamiddho → vigatathīnamiddho (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | bhikkhusaṅgho → bhikkhusaṁgho (ms2005) | vigatathinamiddho → vigata-thīna-middho (pts) | bhikkhusaṅgho → bhikkhu-saṁgho (pts)
“Исчезла, Сарипутта, косность у толпы монахов, —
Paṭibhātu taṁ, sāriputta, bhikkhūnaṁ dhammīkathā.
taṁ sāriputta → sārīputta (sya-all) | taṁ → So St Bmr; Scd naṁ; K omits. (pts note) | dhammi-kathā → So Scd Bmr; St dhammiyā kathā: K dhammiyā kathāya. (pts note) | dhammīkathā → dhammī kathā (bjt)
пусть же у тебя с монахами, Сарипутта, возникнет добродетельная беседа.
Piṭṭhi me āgilāyati.У меня устала спина — Tamahaṁ āyamissāmī”ti.
āyamissāmī”ti → āyameyyāmīti (sya-all, km) | āyamissāmīti → āyameyyāmīti (sya-all) | āyamissāmī’’ti → āyameyyāmīti (cck: syā. kaṁ.) | āyamissāmīti → K āyameyyāmīti. (pts note) | tamahaṁ → tam ahaṁ (pts)
я вытянусь [и отдохну]”.

“Evaṁ, bhante”ti kho āyasmā sāriputto bhagavato paccassosi.
sāriputto → sārīputto (sya-all) | evaṁ bhanteti → evam bhante ti (pts)
— “Хорошо, почтенный”, — согласился с Благостным уважаемый Сарипутта.

Atha kho bhagavā catugguṇaṁ saṅghāṭiṁ paññāpetvā dakkhiṇena passena sīhaseyyaṁ kappesi pāde pādaṁ accādhāya, sato sampajāno uṭṭhānasaññaṁ manasi karitvā.
paññāpetvā → paññapetvā (bj, cck) | pāde → pādena (sya-all) | pāde → K pādena. (pts note) | atha kho → athakho (th) | manasi karitvā → manasikaritvā (th) | saṅghāṭiṁ → saṁghāṭiṁ (pts) | sīhaseyyaṁ → sīha-seyyaṁ (pts) | uṭṭhānasaññaṁ manasi karitvā → uṭṭhāna-saññaṁ manasi-karitvā (pts)
И тогда Благостный расстелил сложенную вчетверо ткань, лёг, словно лев, на правый бок, положил ногу на ногу и, наделённый памятованием и сознательностью, устремил ум к тому, чтобы подняться, [когда настанет время].

Tena kho pana samayena nigaṇṭho nāṭaputto pāvāyaṁ adhunākālaṅkato hoti.
nāṭaputto → nātaputto (bj); nāthaputto (pts) | adhunākālaṅkato → adhunā kālakato (bj, sya-all, pts) | Nātha-putto → So Scd; St Nāta-; Bmr K Nāṭa-; cp. D. xvi. 5. 26, vol. ii. 150; xxix.1 ante, p. 117. (pts note) | + → bhinnanigaṇṭhavatthu (my, bjt, ms2005)
И в это самое время Нигантха Натхапутта окончил свои дни в Паве.
Tassa kālaṅkiriyāya bhinnā nigaṇṭhā dvedhikajātā bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṁ mukhasattīhi vitudantā viharanti:
viharanti → vicaranti (sya-all, km); virahanti (pts1ed) | dvedhikajātā → dveḷhakajātā (sya-all, km) | kālaṅkiriyāya → kālakiriyāya (bj, sya-all, pts) | viharanti → virahanti (pts) | dvedhikajātā → dvejajhakajātā (bj: syā, kām) | dvedhikajātā → ddheḷhakajātā (cck: syā. kaṁ.) | viharanti → vicaranti (cck: syā. kaṁ.) | dvedhika-jātā → So Sc Bmr; Sdt vedhika-; K dveḷhaka-. (pts note) | kālaṅkiriyāya → kālaṁkiriyāya (ms2005) | kālaṅkiriyāya → kāla-kiriyāya (pts) | dvedhikajātā bhaṇḍanajātā → dvedhika-jātā bhaṇḍana-jātā (pts) | mukhasattīhi → mukha-sattīhi (pts)
И когда он окончил свои дни, нигантхи разделились — возник раскол на две части, возникли споры, возникли ссоры, они вступили в распри и стали уязвлять друг друга словесными ударами:
“na tvaṁ imaṁ dhammavinayaṁ ājānāsi, ahaṁ imaṁ dhammavinayaṁ ājānāmi, kiṁ tvaṁ imaṁ dhammavinayaṁ ājānissasi. Micchāpaṭipanno tvamasi, ahamasmi sammāpaṭipanno. Sahitaṁ me, asahitaṁ te. Purevacanīyaṁ pacchā avaca, pacchāvacanīyaṁ pure avaca. Adhiciṇṇaṁ te viparāvattaṁ, āropito te vādo, niggahito tvamasi, cara vādappamokkhāya, nibbeṭhehi vā sace pahosī”ti.
adhiciṇṇaṁ te → āciṇṇante (bj) | vā → ca (bj) | cara vādappamokkhāya → paravādapamokkhāya (sya-all) | dhammavinayaṁ → dhammavinavinayaṁ (pts) | adhiciṇṇaṁ → aviciṇṇan (pts) | niggahito tvamasi → niggahīto si (pts) | saṁhitamme → sahitaṁ me (bj: machasaṁ) | ājānāsi → K ājānissasi. (pts note) | ājānāmi → -4 K omits. (pts note) | aviciṇṇan → So Scd; St āciṇṇan; Bmr K adhiciṇṇan. (pts note) | si → So Sct: Sd Bmr K niggahito: Bmr K tvam asi. (pts note) | vāda-ppamokkhāya → K paravādapamokkhāya. (pts note) | nibbeṭhehi → So Sct; Sd nibbeṭhe; Bmr K nibbedhehi. (pts note) | sahitaṁ me asahitaṁ te purevacanīyaṁ → saṁhitamme asahitante pure vacanīyaṁ (bjt) | pacchāvacanīyaṁ → pacchā vacanīyaṁ (bjt, th, pts) | asahitaṁ te purevacanīyaṁ → asahitante pure vacanīyaṁ (th) | adhiciṇṇaṁ te → adhiciṇṇante (th) | dhammavinayaṁ → dhamma-vinayaṁ (pts) | dhammavinayaṁ → dhamma-vina-vinayaṁ (pts) | micchāpaṭipanno tvamasi ahamasmi sammāpaṭipanno sahitaṁ → micchā-paṭipanno tvam asi aham asmi sammā-paṭipanno sahitam (pts) | asahitaṁ → asahitan (pts) | purevacanīyaṁ → pure vacanīyaṁ (pts)
“Ты не знаешь истины и должного поведения — я знаю истину и должное поведение!” — “Как ты узнаешь истину и должное поведение?” — “Ты следуешь ложным путём — я следую истинным путём!” — “Я последователен — ты непоследователен!” — “Ты сказал в конце то, что следовало сказать в начале, и сказал в начале то, что следовало сказать в конце!” — “[Мысль] у тебя непродуманна и превратна!” — “Твоя речь опровергнута! Ты побеждён!” — “Оставь эту речь или разъясни, если можешь!” —

Vadhoyeva kho maññe nigaṇṭhesu nāṭaputtiyesu vattati.
nāṭaputtiyesu vattati → nātaputtiyesu anuvattati (bj) | vadhoyeva kho → vadhoyeveko (sya-all) | vattati → anuvattati (sya-all) | kho → So Sc (cp. ante, p. 117); Sd Bm K yev'; eko; St yevako; Br yevekoyeveko. (pts note) | vattati → So Sc Bmr; Sdt na vattati; K anuvattati. (pts note) | vadhoyeva → vadho yeva (bjt, pts) | nāṭaputtiyesu → nātha-puttiyesy (pts)
Поистине среди нигантхов, последователей Натхапутты, словно воцарилась [жажда] убийства.
Yepi nigaṇṭhassa nāṭaputtassa sāvakā gihī odātavasanā, tepi nigaṇṭhesu nāṭaputtiyesu nibbinnarūpā virattarūpā paṭivānarūpā, yathā taṁ durakkhāte dhammavinaye duppavedite aniyyānike anupasamasaṁvattanike asammāsambuddhappavedite bhinnathūpe appaṭisaraṇe.
Yepi → yepi te (bj, pts1ed) | yepi → yepi te (bj, pts) | nāṭaputtassa → nātaputtassa (bj); nāthaputtassa (pts) | tepi → tepi tesu (bj) | nāṭaputtiyesu → nātaputtiyesu (bj) | durakkhāte → durākkhāte (sya-all) | nāṭaputtiyesu nibbinnarūpā virattarūpā → nāthaputtiyesu nibbiṇṇarūpā (pts) | Yepi → yepi te (cck: sī. pī.) | pi → K hi. (pts note) | te → So SS; Bmr K omit. (pts note) | pi → So Br K, ante, p. 117. (pts note) | yepi → ye pi te (pts) | odātavasanā tepi → odāta-vasanā te pi (pts) | nāṭaputtiyesu nibbinnarūpā virattarūpā paṭivānarūpā → nātha-puttiyesu nibbiṇṇa-rūpā paṭivāna-rūpā (pts) | dhammavinaye → dhamma-vinaye (pts) | anupasamasaṁvattanike asammāsambuddhappavedite bhinnathūpe → anupasama-saṁvattanike asammāsambuddha-ppavedite bhinna-thūpe (pts)
И даже те ученики Нигантхи Натхапутты — миряне в белых одеждах — даже они стали выказывать отвращение, выказывать недовольство, выказывать противодействие нигантхам, последователям Натхапутты, [считая, что] плохо преподаны [им] истина и должное поведение, плохо переданы, не ведут к благу, не доставляют успокоения, переданы не всецело пробуждённым, лишены основания, лишены защиты.

Atha kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi:
sāriputto → sārīputto (sya-all) | atha kho → athakho (th)
И тогда уважаемый Сарипутта обратился к монахам:
“nigaṇṭho, āvuso, nāṭaputto pāvāyaṁ adhunākālaṅkato,
nāṭaputto → nātaputto (bj); nāthaputto (pts) | adhunākālaṅkato → adhunā kālakato (bj, sya-all, pts) | nāṭaputto → nātha-putto (pts)
“Товарищи, Нигантха Натхапутта окончил свои дни в Паве.
tassa kālaṅkiriyāya bhinnā nigaṇṭhā dvedhikajātā …pe… bhinnathūpe appaṭisaraṇe.
kālaṅkiriyāya → kālakiriyāya (bj, sya-all, pts) | dvedhikajātā → dveḷhakajātā (sya-all) | appaṭisaraṇe → So Bmr K; SS add ti. (pts note) | kālaṅkiriyāya → kālaṁkiriyāya (ms2005) | kālaṅkiriyāya → kāla-kiriyāya (pts) | dvedhikajātā → dvedhika-jātā (pts) | bhinnathūpe → bhinna-thūpe (pts)
И когда он окончил свои дни, нигантхи разделились — возник раскол на две части …pe… лишены основания, лишены защиты.
Evañhetaṁ, āvuso, hoti durakkhāte dhammavinaye duppavedite aniyyānike anupasamasaṁvattanike asammāsambuddhappavedite.
durakkhāte → durākkhāte (sya-all) | hoti → (pts) | āvuso → Br K add hoti. (pts note) | evañhetaṁ → evaṁ hetaṁ (bjt) | evañhetaṁ → evaṁ h etaṁ (pts) | dhammavinaye → dhamma-vinaye (pts) | anupasamasaṁvattanike asammāsambuddhappavedite → anupasama-saṁvattanike asammāsambuddha-ppavedite (pts)
И правда, товарищи, плохо преподаны [им] истина и должное поведение, плохо переданы, не ведут к благу, не доставляют успокоения, переданы не всецело пробуждённым.
Ayaṁ kho panāvuso, amhākaṁ bhagavatā dhammo svākkhāto suppavedito niyyāniko upasamasaṁvattaniko sammāsambuddhappavedito.
amhākaṁ → asmākaṁ (pts1ed) | bhagavatā → bhagavato (si) | panāvuso → pana āvuso (bj) | panāvuso amhākaṁ → pan āvuso asmākaṁ (pts) | amhākaṁ → asmākaṁ (cck: pī.) | bhagavatā → bhagavato (cck: ka. sī.) | asmākaṁ → Bmr K amhākaṁ, and below. (pts note) | Bhagavatā → Sc Bhagavato, and below. (pts note) | upasamasaṁvattaniko sammāsambuddhappavedito → upasama-saṁvattaniko sammāsambuddha-ppavedito (pts)
Эта же истина, товарищи, хорошо преподана нам Благостным, хорошо передана, ведёт к благу, доставляет успокоение, передана всецело пробуждённым.
Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṁ, na vivaditabbaṁ, yathayidaṁ brahmacariyaṁ addhaniyaṁ assa ciraṭṭhitikaṁ, tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ.
sabbeheva saṅgāyitabbaṁ → sabbeh eva saṁgāyitabbaṁ (pts) | ciraṭṭhitikaṁ tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya → cira-ṭṭhitikaṁ tad assa bahujana-hitāya bahujana-sukhāya (pts) | devamanussānaṁ → deva-manussānaṁ (pts)
И всем здесь следует произносить её и не вступать в распри, чтобы продлилось и надолго утвердилось это целомудрие ради благополучия многих людей, ради приятного для многих людей, ради сострадания к миру, ради пользы, благополучия, приятного богов и людей.

Katamo cāvuso, amhākaṁ bhagavatā dhammo svākkhāto suppavedito niyyāniko upasamasaṁvattaniko sammāsambuddhappavedito;
bhagavatā → bhagavato (si) | bhagavatā → bhagavato (cck: ka. sī.) | cāvuso amhākaṁ → āvuso asmākaṁ (pts) | upasamasaṁvattaniko sammāsambuddhappavedito → upasama-saṁvattaniko sammāsambuddha-ppavedito (pts)
Какова же эта истина, товарищи, хорошо преподанная нам Благостным, хорошо переданная, ведущая к благу, доставляющая успокоение, переданная всецело пробуждённым —
yattha sabbeheva saṅgāyitabbaṁ, na vivaditabbaṁ, yathayidaṁ brahmacariyaṁ addhaniyaṁ assa ciraṭṭhitikaṁ, tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ?
yattha → tattha (bj, sya-all) | devamanussānaṁ → devamanussānaṁ ekakaṁ (bj) | yattha → So SS; Bmr K tattha. (pts note) | sabbeheva → sabbeh eva (pts) | ciraṭṭhitikaṁ tadassa bahujanahitāya → cira-ṭṭhitikaṁ tad assa bahujana-hitāya (pts)
[истина], которую всем здесь следует произносить и не вступать в распри, чтобы продлилось и надолго утвердилось это целомудрие ради благополучия многих людей, ради приятного для многих людей, ради сострадания к миру, ради пользы, благополучия, приятного богов и людей?

1. Ekaka1. Единицы

Atthi kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena eko dhammo sammadakkhāto.
Bhagavatā → Sc omits. 5 St -ṭṭhitā. Cp. infra, xxxiv. 1. 2; A. X. 27. 6, vol. v. 50; 28, 4, vol. v. 55. (pts note) | sammāsambuddhena → sammā-sambuddhena (pts) | sammadakkhāto → sammad-akkhāto (pts)
Есть, товарищи, одно явление, в совершенстве преподанное этим Благостным — знающим, видящим, архатом, всецело пробуждённым.
Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṁ, na vivaditabbaṁ, yathayidaṁ brahmacariyaṁ addhaniyaṁ assa ciraṭṭhitikaṁ, tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ.
sabbeheva → sabbeh eva (pts) | ciraṭṭhitikaṁ tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya → cira-ṭṭhitikaṁ tad assa bahujana-hitāya bahujana-sukhāya (pts) | devamanussānaṁ → deva-manussānaṁ (pts)
И всем здесь следует произносить его и не вступать в распри, чтобы продлилось и надолго утвердилось это целомудрие ради благополучия многих людей, ради приятного для многих людей, ради сострадания к миру, ради пользы, благополучия, приятного богов и людей.
Katamo eko dhammo?Каково же это одно явление?

Sabbe sattā āhāraṭṭhitikā.
āhāraṭṭhitikā → āhāra-ṭṭhitikā (pts)
Все существа живут благодаря питанию,

Sabbe sattā saṅkhāraṭṭhitikā.
saṁkhāraṭṭhitikā → -6 So Bm K Sum-Scd; St Sum-Br omit; Sc . . . saṁkhāraṭṭhitā; Sd -ṭṭhiti; Br tiṭṭhikā. Cp. S. v. 64, 65. (pts note)
все существа живут благодаря совокупности [условий].

Ayaṁ kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena eko dhammo sammadakkhāto.
sammāsambuddhena → sammā-sambuddhena (pts)
Это, товарищи, одно явление, в совершенстве преподанное этим Благостным — знающим, видящим, архатом, всецело пробуждённым.
Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṁ, na vivaditabbaṁ, yathayidaṁ brahmacariyaṁ addhaniyaṁ assa ciraṭṭhitikaṁ, tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ.
devamanussānaṁ → devamanussānaṁ dukaṁ (bj) | Tattha → SS yattha; Bmr K tattha. In this recurring formula at the close of the numerical sections SS frequently (but not invariably) read yattha. In the corresponding formula at the beginning all agree in tattha; which has accordingly been retained. (pts note) | + → saṅgītiyaekakaṁ niṭṭhitaṁ (th) | sabbeheva → sabbeh eva (pts) | ciraṭṭhitikaṁ tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya → cira-ṭṭhitikaṁ tad assa bahujana-hitāya bahujana-sukhāya (pts) | devamanussānaṁ → deva-manussānaṁ (pts)
И всем здесь следует произносить его и не вступать в распри, чтобы продлилось и надолго утвердилось это целомудрие ради благополучия многих людей, ради приятного для многих людей, ради сострадания к миру, ради пользы, благополучия, приятного богов и людей.

2. Duka2. Двойки

Atthi kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena dve dhammā sammadakkhātā.
dve → dve dhammā (sya-all, km) | sammāsambuddhena → sammā-sambuddhena (pts)
Есть, товарищи, два явления, в совершенстве преподанные этим Благостным — знающим, видящим, архатом, всецело пробуждённым.
Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṁ, na vivaditabbaṁ, yathayidaṁ brahmacariyaṁ addhaniyaṁ assa ciraṭṭhitikaṁ, tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ.
pe → So Bmr K. (pts note)
И всем здесь следует произносить их и не вступать в распри, чтобы продлилось и надолго утвердилось это целомудрие ради благополучия многих людей, ради приятного для многих людей, ради сострадания к миру, ради пользы, благополучия, приятного богов и людей.
Katame dve?
dve → dve dhammā (sya-all) | dve → dve dhammo (syā. kaṁ.) evamuparipi (cck note) | dve → K adds dhammā. (pts note)
Каковы же эти два?

Nāmañca rūpañca.
ca → Cp. infra, xxxiv. 1.3 (iii). A. II. 9. 3, vol. i. 83. (pts note) | nāmañca rūpañca → nāmañ ca rūpañ ca (pts)
Имя и форма.

Avijjā ca bhavataṇhā ca.
ca → Cp. infra, xxxiv. 1.3 (iv). A. IV. 251, vol. ii. 247. (pts note) | bhavataṇhā → bhava-taṇhā (pts)
Незнание и жажда существования.

Bhavadiṭṭhi ca vibhavadiṭṭhi ca.
ca → Cp. A. II. 9. 5, vol. i. 83. (pts note) | bhavadiṭṭhi → bhava-diṭṭhi (pts) | vibhavadiṭṭhi → vibhava-diṭṭhi (pts)
[Ложный] взгляд о существовании и [ложный] взгляд о несуществовании.

Ahirikañca anottappañca.
Ahirikañca → ahirīkañca (katthaci) | Ahirikañca → ahirīkañca (cck: katthaci) | ca → Cp. A. II. 1. 7, vol. i. 51; II. 9. 6, vol. i. 83; and II. 16. 5, 15, 25, vol. i. 95, 96. (pts note) | ahirikañca anottappañca → ahirikañ ca anottappañ ca (pts)
Бесстыдство и небоязнь порока.

Hirī ca ottappañca.
hirī → hiri (sya-all) | Hiri → So Bmr K Sum-Sd; Scd hiriṁ; St omits this pair; Sum-Sc Br hirī. (pts note) | ca → Sc omits -ttappañ ca. Cp. A. II. 1. 8, 9, vol. i. 51; II. 9, 7, vol. i. 83; II. 16. 10, 20, 30, vol. i. 95, 96. (pts note) | hirī → hiri ca ottappañ (pts)
Стыд и боязнь порока.

Dovacassatā ca pāpamittatā ca.
ca → Cp. infra, xxxiv. 1.3 (v). A. II. 9. 8, vol. i. 83. (pts note) | pāpamittatā → pāpa-mittatā (pts)
Жестокость и дружба с дурными.

Sovacassatā ca kalyāṇamittatā ca.
ca → ca viii (pts) | ca → Cp. infra, xxxiv. 1.3 (vi). A. II. 9. 9, vol. i. 83. (pts note) | kalyāṇamittatā → kalyāṇa-mittatā (pts)
Мягкость и дружба с хорошими.

Āpattikusalatā ca āpattivuṭṭhānakusalatā ca.
ca → Cp. A. II. 9. 11, vol. i. 84. (pts note) | āpattikusalatā → āpatti-kusalatā (pts) | āpattivuṭṭhānakusalatā → āpatti-vuṭṭhāna-kusalatā (pts)
Умение [встречать] оскорбления и умение избавляться от оскорблений.

Samāpattikusalatā ca samāpattivuṭṭhānakusalatā ca.
ca → Cp. A. II. 15. 1, vol. i. 94. (pts note) | samāpattikusalatā → samāpatti-kusalatā (pts) | samāpattivuṭṭhānakusalatā → samāpatti-vuṭṭhāna-kusalatā (pts)
Умение [встречать] достижения и умение избавляться от достижений.

Dhātukusalatā ca manasikārakusalatā ca.
ca → Cp. A. II. 9 10, vol. i. 83. (pts note) | dhātukusalatā → dhātu-kusalatā (pts) | manasikārakusalatā → manasikāra-kusalatā (pts)
Умение [разбираться] в элементах и умение устремлять ум [на них].

Āyatanakusalatā ca paṭiccasamuppādakusalatā ca.
āyatanakusalatā → āyatana-kusalatā (pts) | paṭiccasamuppādakusalatā → paṭiccasamuppāda-kusalatā (pts)
Умение [разбираться] в сферах восприятия и умение [разбираться] в зависимом происхождении.

Ṭhānakusalatā ca aṭṭhānakusalatā ca.
ṭhānakusalatā → ṭhāna-kusalatā (pts) | aṭṭhānakusalatā → aṭṭhāna-kusalatā (pts)
Умение [разбираться] в основаниях и умение [разбираться] в отсутствии оснований.

Ajjavañca lajjavañca.
ajjavañca lajjavañca → ājjavañca maddavañca (sya-all) | lajjavañ → So Sc Bm; Sd majjavañ; St omits; Br K maddavañ. Cp. A. II. 15. 2, vol. i. 94. (pts note) | ajjavañca lajjavañca → ajjavañ ca lajjavañ ca (pts)
Прямота и стыдливость.

Khanti ca soraccañca.
ca → Cp. A. II. 15. 3, vol. i. 94. (pts note) | soraccañca → soraccañ ca (pts)
Терпеливость и мягкость.

Sākhalyañca paṭisanthāro ca.
Sākhalyañ → Sd sokalyañ. (pts note) | paṭisanthāro → Bmr paṭisanḍhāro. Cp. A. II. 15. 4, vol. i. 94. (pts note) | sākhalyañca → sākhalyañ ca (pts)
Дружелюбие и доброта.

Avihiṁsā ca soceyyañca.
Avihiṁsā → Sdt ahiṁsā. (pts note) | soceyyañ → Scd soveyyañ. Cp. A. II. 15. 5, vol. i. 94. (pts note) | Muṭṭhasaccañ → Sdt nuṭṭhassañ ca. Cp. A. II. 15. 16, vol. i. 95. (pts note) | soceyyañca → soceyyañ ca muṭṭhasaccañ (pts)
Непричинение зла и чистота.

Muṭṭhassaccañca asampajaññañca.
muṭṭhassaccañca → muṭṭhasaccañca (bjt, th) | muṭṭhassaccañca asampajaññañca → ca asampajaññañ ca (pts)
Утрата памятования и несознательность.

Sati ca sampajaññañca.
Sati → So Bmr K; Sc satiñ; Sd omits this pair; St omits sati ca; Bmr K sati. Cp. xxxiv. 1.2 (i). A. II. 15. 17, vol. i. 95. (pts note) | sampajaññañca → sampajaññañ ca (pts)
Памятование и сознательность.

Indriyesu aguttadvāratā ca bhojane amattaññutā ca.
agutta-dvāratā → Sc -tāya. Cp. A. II. 15. 6, vol. i. 94. (pts note)
Неохранение врат жизненных способностей и неумеренность в пище.

Indriyesu guttadvāratā ca bhojane mattaññutā ca.
gutta-dvāratā → Cp. A. II. 15. 7, vol. i. 94. (pts note)
Охрана врат жизненных способностей и умеренность в пище.

Paṭisaṅkhānabalañca bhāvanābalañca.
paṭisaṅkhānabalañca → paṭisandhāna balaṁca (bj: syā) | Paṭisaṅkhānabalañca → paṭisandhānabalañca (cck: syā.) | Paṭisaṁkhāna-balañ → Cp. A. II. 2. 1. 3, vol. i. 52, 53; II. 15. 8, ibid. 94. (pts note) | paṭisaṅkhānabalañca bhāvanābalañca → paṭisaṁkhāna-balañ ca bhāvanā-balañ ca (pts)
Сила расчёта и сила самовоспитания.

Satibalañca samādhibalañca.
Sati-balañ → Cp. A. II. 15. 9, vol. i. 94. (pts note) | satibalañca samādhibalañca → sati-balañ ca samādhi-balañ ca (pts)
Сила памятования и сила сосредоточенности.

Samatho ca vipassanā ca.
Samatho → Cp. xxxiv. 1.3 (ii). A. II. 4. 10, vol. i. 61; II. 15. 10, ibid. 95; II. 17. 3, 5, ibid. 100. (pts note)
Спокойствие и [внутреннее] прозрение.

Samathanimittañca paggahanimittañca.
samathanimittañca paggahanimittañca → samatha-nimittañ ca paggaha-nimittañ ca (pts)
Признаки спокойствия и признаки энергии.

Paggaho ca avikkhepo ca.
paggaho → paggāho (bj) | Paggaho → So Bm; Br paggāha. Cp. A. II. 9. 2, vol. i. 83. (pts note)
Энергия и уравновешенность.

Sīlavipatti ca diṭṭhivipatti ca.
Sīla-sampadā → Cp. A. II. 16. 12, vol. i. 95. (pts note) | diṭṭhivipatti → diṭṭhi-sampadā (pts)
Обретение нравственности и обретение взгляда.

Sīlasampadā ca diṭṭhisampadā ca.
sīlasampadā ca diṭṭhisampadā ca → xxviii (pts) | diṭṭhi-vipatti → Bm vippatti. Bmr K put this pair first in the sīla-diṭṭhi group. Cp. A. II. 15. 11, vol. i. 95. (pts note) | sīlasampadā → sīla-vipatti (pts)
Порча нравственности и порча взгляда.

Sīlavisuddhi ca diṭṭhivisuddhi ca.
Sīla-visuddhi → Cp. A. II. 15. 13, vol. i. 95. (pts note) | diṭṭhivisuddhi → diṭṭhi-visuddhi (pts)
Чистота нравственности и чистота взгляда.

Diṭṭhivisuddhi kho pana yathā diṭṭhissa ca padhānaṁ.
padhānaṁ → Cp. A. II. 15. 14, vol. i. 95. (pts note) | diṭṭhivisuddhi → diṭṭhi-visuddhi (pts)
Чистота взгляда и усилие, связанное с этим взглядом.

Saṁvego ca saṁvejanīyesu ṭhānesu saṁviggassa ca yoniso padhānaṁ.
padhānaṁ → padhānaṁ xxxi (pts) | Saṁvego → Cp. A. IV. 113, 5 ff., vol. ii. 115. (pts note) | ca saṁvejanīyesu → casaṁvejanīyesu (bjt) | saṁvejanīyesu → saṁvejaniyesu (pts)
Возбуждение в возбуждающих обстоятельствах и усилие соответствующим образом возбуждённого.

Asantuṭṭhitā ca kusalesu dhammesu appaṭivānitā ca padhānasmiṁ.
padhānasmiṁ → padhānasmiṁ xxxii (pts) | Asantuṭṭhitā → Cp. A. II. 15. 15, vol. i. 95. (pts note)
Неудовлетворённость хорошими свойствами и неудержимость в усилии.

Vijjā ca vimutti ca.
Vijjā → Cp. infra, xxxiv. 1.3 (x). A. II. 9. 4, vol. i. 83; IV. 251, vol. ii. 247. (pts note)
[Высшее] знание и освобождение.

Khayeñāṇaṁ anuppādeñāṇaṁ.
Khaye → Cp. infra, xxxiv. 1.3 (viii). (pts note) | khayeñāṇaṁ anuppādeñāṇaṁ → khaye ñāṇaṁ anuppāde ñāṇaṁ (bjt, th, pts)
Знание разрушения и знание непривязанности.

Ime kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena dve dhammā sammadakkhātā.
sammāsambuddhena → sammā-sambuddhena (pts) | sammadakkhātā → sammad-akkhātā (pts)
Таковы, товарищи, два явления, в совершенстве преподанные этим Благостным — знающим, видящим, архатом, всецело пробуждённым.
Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṁ, na vivaditabbaṁ, yathayidaṁ brahmacariyaṁ addhaniyaṁ assa ciraṭṭhitikaṁ, tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ.
devamanussānaṁ → devamanussānaṁ tikaṁ (bj) | pe → So Bmr K. (pts note)
И всем здесь следует произносить их и не вступать в распри, чтобы продлилось и надолго утвердилось это целомудрие ради благополучия многих людей, ради приятного для многих людей, ради сострадания к миру, ради пользы, благополучия, приятного богов и людей.

3. Tika3. Тройки

Atthi kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena tayo dhammā sammadakkhātā.
sammāsambuddhena → sammā-sambuddhena (pts)
Есть, товарищи, три явления, в совершенстве преподанные этим Благостным — знающим, видящим, архатом, всецело пробуждённым.
Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṁ …pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ.
sabbeheva → sabbeh eva (pts) | devamanussānaṁ → deva-manussānaṁ (pts)
И всем здесь следует произносить … ради пользы, благополучия, приятного богов и людей.
Katame tayo?
tayo → tayo dhammā (sya-all) | tayo → K adds dhammā. (pts note)
Каковы же эти три?

Tīṇi akusalamūlāni—
akusala-mūlāni → Cp. infra, xxxiv. 1.4 (i). A. III. 69. 1, vol. i. 201. (pts note)
Три корня нехорошего:
lobho akusalamūlaṁ, doso akusalamūlaṁ, moho akusalamūlaṁ.
akusalamūlaṁ → akusala-mūlaṁ (pts)
алчность — корень нехорошего, ненависть — корень нехорошего, заблуждение — корень нехорошего.

Tīṇi kusalamūlāni—
kusala-mūlāni → Cp. infra, xxxiv. 1.4 (ii). A. III. 69. 6, vol. i. 203. (pts note)
Три корня хорошего:
alobho kusalamūlaṁ, adoso kusalamūlaṁ, amoho kusalamūlaṁ.
kusalamūlaṁ → kusala-mūlaṁ (pts)
отсутствие алчности — корень хорошего, отсутствие ненависти — корень хорошего, отсутствие заблуждения — корень хорошего.

Tīṇi duccaritāni—Три [вида] дурного поведения: kāyaduccaritaṁ, vacīduccaritaṁ, manoduccaritaṁ.
mano-duccaritaṁ → Cp. A. II. 1. 1, 3, vol. i. 49; 2. 1, ibid. 52; 2. 7, 8, ibid. 57; 2. 4, 3, ibid. 62; III. 2. ibid. 102; 17. ibid. 114; 35. 1, ibid. 138, and frequently onwards. Cp. M. i. 35, 279; S. v. 75. (pts note) | kāyaduccaritaṁ vacīduccaritaṁ manoduccaritaṁ → kāya-duccaritaṁ vacī-duccaritaṁ mano-duccaritaṁ (pts)
дурное поведение тела, дурное поведение в речи, дурное поведение разума.

Tīṇi sucaritāni—Три [вида] доброго поведения: kāyasucaritaṁ, vacīsucaritaṁ, manosucaritaṁ.
mano-sucaritaṁ → Cp. A. II. 1. 1, 3, vol. i. 49; 2. 7, 8, ibid. 57, 58; 4. 3, ibid. 62; III. 2, ibid. 102, and onwards. (pts note) | kāyasucaritaṁ vacīsucaritaṁ manosucaritaṁ → kāya-sucaritaṁ vacī-sucaritaṁ mano-sucaritaṁ (pts)
доброе поведение тела, доброе поведение в речи, доброе поведение разума.

Tayo akusalavitakkā—
akusalavitakkā → akusala-vitakkā (pts)
Три нехороших помысла:
kāmavitakko, byāpādavitakko, vihiṁsāvitakko.
vihiṁsā-vitakko → Cp. D. xvii. 2. 2, vol. ii. 186. A. III. 40. 2, vol. i. 148; 122, ibid. 275 and onwards. S. vol. i. 203; ii. 151; iii. 93. (pts note) | kāmavitakko byāpādavitakko vihiṁsāvitakko → kāma-vitakko vyāpādavitakko vihiṁsā-vitakko (pts)
помысел чувственности, помысел злонамеренности, помысел насилия.

Tayo kusalavitakkā—
kusalavitakkā → kusala-vitakkā (pts)
Три хороших помысла:
nekkhammavitakko, abyāpādavitakko, avihiṁsāvitakko.
avihiṁsā-vitakko → Cp. A. III. 122, vol. i. 275. (pts note) | nekkhammavitakko abyāpādavitakko avihiṁsāvitakko → nekkhamma-vitakko avyāpāda-vitakko avihiṁsā-vitakko (pts)
помысел отречения, помысел незлобивости, помысел ненасилия.

Tayo akusalasaṅkappā—
akusalasaṅkappā → akusalasaṁkappā (bjt) | akusalasaṅkappā → akusala-saṁkappā kāma (pts)
Три нехороших намерения:
kāmasaṅkappo, byāpādasaṅkappo, vihiṁsāsaṅkappo.
vihiṁsāsaṅkappo → vihiṁsāsaṁkappo viii (pts) | vihiṁsā-saṁkappo → Cp. A. X. 20. 10, vol. v. 31. (pts note) | kāmasaṅkappo byāpādasaṅkappo vihiṁsāsaṅkappo → kāmasaṁkappo byāpādasaṁkappo vihiṁsāsaṁkappo (bjt) | kāmasaṅkappo byāpādasaṅkappo vihiṁsāsaṅkappo → saṁkappo vyāpāda-saṁkappo vihiṁsā-saṁkappo (pts)
намерение чувственности, намерение злонамеренности, намерение насилия.

Tayo kusalasaṅkappā—
kusalasaṅkappā → kusalasaṁkappā (bjt) | kusalasaṅkappā → kusala-saṁkappā nekkhamma (pts)
Три хороших намерения:
nekkhammasaṅkappo, abyāpādasaṅkappo, avihiṁsāsaṅkappo.
nekkhammasaṅkappo abyāpādasaṅkappo avihiṁsāsaṅkappo → nekkhammasaṁkappo abyāpādasaṁkappo avihiṁsāsaṁkappo (bjt) | nekkhammasaṅkappo abyāpādasaṅkappo avihiṁsāsaṅkappo → saṁkappo avyāpāda-saṁkappo avihiṁsā-saṁkappo (pts)
намерение отречения, намерение незлобивости, намерение ненасилия.

Tisso akusalasaññā—
akusalasaññā → akusala-saññā (pts)
Три нехороших сознания:
kāmasaññā, byāpādasaññā, vihiṁsāsaññā.
vihiṁsā-saññā → Cp. A. VI. 74. 2, vol. iii. 428; 110. 2, ibid. 446. (pts note) | kāmasaññā byāpādasaññā vihiṁsāsaññā → kāma-saññā vyāpāda-saññā vihiṁsā-saññā (pts)
сознание чувственности, сознание злонамеренности, сознание насилия.

Tisso kusalasaññā—
kusalasaññā → kusala-saññā (pts)
Три хороших сознания:
nekkhammasaññā, abyāpādasaññā, avihiṁsāsaññā.
avihiṁsā-saññā → Cp. A. VI. 75. 4, vol. iii. 429; 110. 3, ibid. 447. (pts note) | nekkhammasaññā abyāpādasaññā avihiṁsāsaññā → nekkhamma-saññā avyāpādasaññā avihiṁsā-saññā (pts)
сознание отречения, сознание незлобивости, сознание ненасилия.

Tisso akusaladhātuyo—
akusaladhātuyo → akusala-dhātuyo (pts)
Три нехороших элемента:
kāmadhātu, byāpādadhātu, vihiṁsādhātu.
vihiṁsā-dhātu → For xi. and xii. cp. A. VI. 111. 2, 3, vol. iii. 447. (pts note) | kāmadhātu byāpādadhātu vihiṁsādhātu → kāma-dhātu vyāpāda-dhātu vihiṁsā-dhātu (pts)
элемент чувственности, элемент злонамеренности, элемент насилия.

Tisso kusaladhātuyo—
kusaladhātuyo → kusala-dhātuyo (pts)
Три хороших элемента:
nekkhammadhātu, abyāpādadhātu, avihiṁsādhātu.
nekkhammadhātu abyāpādadhātu avihiṁsādhātu → nekkhamma-dhātu avyāpāda-dhātu avihiṁsā-dhātu (pts)
элемент отречения, элемент незлобивости, элемент ненасилия.

Aparāpi tisso dhātuyo—
aparāpi → xiii aparā pi (pts)
Другие три элемента:
kāmadhātu, rūpadhātu, arūpadhātu.
arūpa-dhātu → Cp. infra, xxxiv. 1.4 (ix). A. III. 76. 1-3, vol. i. 223. (pts note) | xiv → Sc omits this triad. (pts note) | kāmadhātu rūpadhātu arūpadhātu → kāma-dhātu rūpa-dhātu arūpa-dhātu (pts)
элемент чувственности, элемент наделённого образом, элемент лишённого образа.

Aparāpi tisso dhātuyo—
aparāpi → xiv aparā pi (pts)
Другие три элемента:
rūpadhātu, arūpadhātu, nirodhadhātu.
rūpadhātu arūpadhātu nirodhadhātu → rūpa-dhātu arūpa-dhātu nirodha-dhātu (pts)
элемент наделённого образом, элемент лишённого образа, элемент прекращения.

Aparāpi tisso dhātuyo—
aparāpi → xv aparā pi (pts)
Другие три элемента:
hīnadhātu, majjhimadhātu, paṇītadhātu.
Hīnā → SS -ā in all three cases (Sc hīna); Bmr K always -a. (pts note) | hīnadhātu majjhimadhātu paṇītadhātu → hīnā dhātu majjhimā dhātu paṇītā dhātu (pts)
низкий элемент, средний элемент, высший элемент.

Tisso taṇhā—Три жажды: kāmataṇhā, bhavataṇhā, vibhavataṇhā.
vibhavataṇhā → Cp. infra, xxxiv. 1.4 (iv). (pts note) | kāmataṇhā bhavataṇhā → kāma-taṇhā bhava-taṇhā (pts)
жажда чувственности, жажда существования, жажда прекращения существования.

Aparāpi tisso taṇhā—
aparāpi → xvii aparā pi (pts)
Другие три жажды:
kāmataṇhā, rūpataṇhā, arūpataṇhā.
kāmataṇhā rūpataṇhā arūpataṇhā → kāma-taṇhā rūpa-taṇhā arūpa-taṇhā (pts)
жажда чувственности, жажда наделённого образом, жажда лишённого образа.

Aparāpi tisso taṇhā—
aparāpi → xviii aparā pi (pts)
Другие три жажды:
rūpataṇhā, arūpataṇhā, nirodhataṇhā.
rūpataṇhā arūpataṇhā nirodhataṇhā → rūpa-taṇhā arūpa-taṇhā nirodha-taṇhā (pts)
жажда наделённого образом, жажда лишённого образа, жажда прекращения.

Tīṇi saṁyojanāni—
saṁyojanāni → saññojanāni (th)
Три [вида] уз:
sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso.
sīlabbata-parāmāso → Cp. A. III. 92. 4, vol. i. 242. (pts note) | sakkāyadiṭṭhi → sakkāya-diṭṭhi (pts)
[ложный] взгляд на своё тело, сомнение, довольство [одним лишь соблюдением] нравственности и церемоний.

Tayo āsavā—Три порочных свойства: kāmāsavo, bhavāsavo, avijjāsavo.
avijjāsavo → Cp. D. ii. 97, vol. i. 84. A. III. 58. 5, vol. i. 165, and onwards. M. i. 7, 23, 279. S. iv. 256; v. 56, 189. (pts note)
порочное свойство чувственности, порочное свойство перехода в следующее существование, порочное свойство невежества.

Tayo bhavā—Три становления: kāmabhavo, rūpabhavo, arūpabhavo.
arūpabhavo → arūpabhavo xxii (pts) | arūpabhavo → Cp. D. xv. 5, vol. ii. 57. A. III. 76. 1-3, vol. ii. 223; VI. 105. 2, vol. iii. 444. S. ii. 3; iv. 258. (pts note) | kāmabhavo rūpabhavo → kāma-bhavo rūpa-bhavo (pts)
становление в чувственности, становление в образе, становление в [состоянии], лишённом образа.

Tisso esanā—Три стремления: kāmesanā, bhavesanā, brahmacariyesanā.
brahmacariyesanā → brahmacariyesanā xxiii (pts) | brahmacariyesanā → Cp. A. X. 20. 9, vol. v. 31. S. v. 54, 136, 246. (pts note)
стремление к чувственности, стремление к становлению, стремление к целомудрию.

Tisso vidhā—Три вида [ложных суждений относительно себя]: seyyohamasmīti vidhā, sadisohamasmīti vidhā, hīnohamasmīti vidhā.
ham → So Scd K Sum; St seyyohasmīti, etc.; Br seyyohamasmiṁti; Br seyyohasmiti, etc. (pts note) | seyyohamasmīti → seyyohamasmī ti (bjt) | seyyohamasmīti → seyyo ham asmīti (pts) | sadisohamasmīti → sadiso ham asmīti (pts) | hīnohamasmīti → hīno ham asmīti (pts)
вид [суждения]: „Я — лучший“; вид [суждения]: „Я — подобный“; вид [суждения]: „Я — худший“.

Tayo addhā—Три времени: atīto addhā, anāgato addhā, paccuppanno addhā.прошедшее время, будущее время, настоящее время.

Tayo antā—Три конца: sakkāyo anto, sakkāyasamudayo anto, sakkāyanirodho anto.
anto → anto xxvi (pts) | anto → Cp. A. VI. 61. 7, vol. iii. 401. (pts note) | sakkāyasamudayo → sakkāya-samudayo (pts) | sakkāyanirodho → sakkāya-nirodho (pts)
конец тела, конец возникновения тела, конец уничтожения тела.

Tisso vedanā—Три ощущения: sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā.
vedanā → vedanā xxvii (pts) | vedanā → Cp. infra, xxxiv. 1.4 (iii). A. VI. 61. 4, vol. iii. 400. S. ii. 53; iii. 86; iv. 204-235; v. 21, 57, 189. (pts note) | adukkhamasukhā → adukkha-m-asukhā (pts)
приятное ощущение, болезненное ощущение, ни-болезненное-ни-приятное ощущение.

Tisso dukkhatā—Три боли: dukkhadukkhatā, saṅkhāradukkhatā, vipariṇāmadukkhatā.
vipariṇāmadukkhatā → vipariṇāmadukkhatā xxviii (pts) | vipariṇāma-dukkhatā → Cp. S. iv. 259; v. 56. (pts note) | dukkhadukkhatā saṅkhāradukkhatā vipariṇāmadukkhatā → dukkha-dukkhatā saṁkhāradukkhatā vipariṇāma-dukkhatā (pts)
болезненность боли, болезненность отождествления, болезненность перемены-распада.

Tayo rāsī—Три совокупности: micchattaniyato rāsi, sammattaniyato rāsi, aniyato rāsi.
micchattaniyato → micchatta-niyato (pts)
совокупность [зла], определённая дурными делами; совокупность [добра], определённая добрыми делами; совокупность неопределённого.

Tayo tamā—
Tayo tamā → tisso kaṅkhā (bahūsu) | tayo tamā → tisso kaṅkhā (bj, sya-all) | kaṅkhā → tayo tamā (bj: machasaṁ) | tamā → tisso kaṅkhā (bahūsu) aṭṭhakathā oloketabbā (cck note) | Tisso → So Bmr K; SS tayo. (pts note) | kaṅkhā → St Sum tamā. (pts note)
Три сомнения:
atītaṁ vā addhānaṁ ārabbha kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati, anāgataṁ vā addhānaṁ ārabbha kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati, etarahi vā paccuppannaṁ addhānaṁ ārabbha kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati.
na → ca (pts)
[человек] сомневается, колеблется, неуверен, неспокоен по поводу прошедшего времени, или сомневается, колеблется, неуверен, неспокоен по поводу будущего времени, или же теперь сомневается, колеблется, неуверен, неспокоен по поводу настоящего времени.

Tīṇi tathāgatassa arakkheyyāni—
arakkheyyāni → ārakkheyyāni (pts) | ārakkheyyāni → K arakkheyyāni; and so A. VII. 55. 1, 2, vol. iv. 82, where four are enumerated. (pts note)
Три [явления], которых не следует оберегаться Татхагате.
parisuddhakāyasamācāro āvuso tathāgato, natthi tathāgatassa kāyaduccaritaṁ, yaṁ tathāgato rakkheyya:
parisuddhakāyasamācāro → parisuddhakāya-samācāro (pts) | natthi → n atthi (pts) | kāyaduccaritaṁ → kāya-duccaritaṁ (pts)
Когда, товарищи, Татхагата пребывает в чистоте тела, то нет у Татхагаты дурного поведения тела, которого бы Татхагата остерегался, [думая]:
‘mā me idaṁ paro aññāsī’ti.„Да не узнает обо мне этого другой!“ Parisuddhavacīsamācāro āvuso, tathāgato, natthi tathāgatassa vacīduccaritaṁ, yaṁ tathāgato rakkheyya:
parisuddhavacīsamācāro → parisuddha-vacī-samācāro (pts) | natthi → n atthi (pts) | vacīduccaritaṁ → vacī-duccaritaṁ (pts)
Когда, товарищи, Татхагата пребывает в чистоте в речи, то нет у Татхагаты дурного поведения в речи, которого бы Татхагата остерегался, [думая]:
‘mā me idaṁ paro aññāsī’ti.„Да не узнает обо мне этого другой!“ Parisuddhamanosamācāro, āvuso, tathāgato, natthi tathāgatassa manoduccaritaṁ yaṁ tathāgato rakkheyya:
parisuddhamanosamācāro → parisuddhamano-samācāro (pts) | natthi → n atthi (pts) | manoduccaritaṁ → mano-duccaritaṁ (pts)
Когда, товарищи Татхагата пребывает в чистоте разума, то нет у Татхагаты дурного поведения разума, которого бы Татхагата остерегался, [думая]:
‘mā me idaṁ paro aññāsī’ti.
aññāsīti → aññāsīti xxxi (pts)
„Да не узнает обо мне этого другой!“

Tayo kiñcanā—Три препятствия: rāgo kiñcanaṁ, doso kiñcanaṁ, moho kiñcanaṁ.
kiñcanaṁ → kiñcanaṁ xxxii (pts) | kiñcanaṁ → Cp. S. iv. 297. The group rāga, dosa, moha recurs constantly in A. from II. 2. 1, vol. i. 52, onwards. (pts note)
препятствие страсти, препятствие ненависти, препятствие заблуждения.

Tayo aggī—
aggī → So Br K; SS Bm aggi. Cp. S., vol. iv. 19. A. VII. 43. 2, vol. iv. 41, enumerates seven, adding kaṭṭhaggi to those of (xxxii), (xxxiii). (pts note)
Три огня:
rāgaggi, dosaggi, mohaggi.огонь страсти, огонь ненависти, огонь заблуждения.

Aparepi tayo aggī—
aparepi → xxxiii apare pi (pts)
Другие три огня:
āhuneyyaggi, gahapataggi, dakkhiṇeyyaggi.
gahapataggi → K puts this third. (pts note) | + → dakkhiṇeyyaggi (th)
огонь жертвоприношения, домашний огонь, огонь принимающего дары.

Tividhena rūpasaṅgaho—
rūpasaṅgaho → rūpa-saṅgaho (pts)
Три вида наделённого образом:
sanidassanasappaṭighaṁ rūpaṁ, anidassanasappaṭighaṁ rūpaṁ, anidassanaappaṭighaṁ rūpaṁ.
rūpaṁ → anidassanasappaṭigharūpaṁ (bj: syā, kām) | rūpaṁ → sanidassanasappaṭigharūpaṁ (syā. kaṁ.) evamitaradvayepi (cck note) | Sanidassana-sappaṭighaṁ → SS almost always -ghaṁ; Bmr always; K -gha. (pts note) | anidassanasappaṭighaṁ → anidassana-sappaṭighaṁ (pts)
видимый и оказывающий [ответное] воздействие образ, невидимый оказывающий воздействие образ, невидимый и не оказывающий воздействия образ.

Tayo saṅkhārā—
saṅkhārā → saṁkhārā puññābhisaṁkhāro (pts)
Три совокупности:
puññābhisaṅkhāro, apuññābhisaṅkhāro, āneñjābhisaṅkhāro.
āneñjābhisaṅkhāro → āneñjābhisaṁkhāro xxxvi (pts) | āneñjābhisaṁkhāro → So Bmr K Sum-Br and Childers; SS Sum-Scd ānañjābhisaṁkhāro. (pts note) | puññābhisaṅkhāro apuññābhisaṅkhāro āneñjābhisaṅkhāro → apuññābhisaṁkhāro āneñjābhisaṁkhāro (pts)
совокупность заслуг, совокупность пороков, совокупность неподвижного.

Tayo puggalā—Три [вида] личностей: sekkho puggalo, asekkho puggalo, nevasekkho nāsekkho puggalo.
puggalo → puggalo xxxvii (pts) | Sekho → Bmr K sekkho, throughout. (pts note) | nevasekkho nāsekkho → nevasekkhonāsekkho (my, bjt)
личность нуждающегося в обучении, личность не нуждающегося в обучении, личность ни нуждающегося, ни не нуждающегося в обучении.

Tayo therā—Три [вида] старших монахов: jātithero, dhammathero, sammutithero.
sammutithero → sammatithero (cck, km); sammatitthero (sya1ed, sya2ed) | sammutithero → sammatithero (bj); sammutithero xxxviii (pts) | jātithero dhammathero sammutithero → jātitthero dhammatthero sammatitthero (sya-all) | sammatithero → sammututhero (bj: machasaṁ) | sammutithero → sammatithero (cck: syā. kaṁ.) | jātithero dhammathero sammutithero → jāti-thero dhamma-thero sammuti-thero (pts)
старший монах по рангу, старший монах по праведности, старший монах по соглашению.

Tīṇi puññakiriyavatthūni—
puññakiriyavatthūni → puññakiriyāvatthūni (sya-all) | puññakiriyavatthūni → puñña-kiriya-vatthūni (pts)
Три основания добрых дел:
dānamayaṁ puññakiriyavatthu, sīlamayaṁ puññakiriyavatthu, bhāvanāmayaṁ puññakiriyavatthu.
puñña-kiriya-vatthu → St vatthuṁ. (pts note) | xxxix → St inserts uppādetvā. (pts note) | puññakiriyavatthu → puññakiriyāvatthu (th)
основание добрых дел, состоящее в подаянии; основание добрых дел, состоящее в нравственном поведении; основание добрых дел, состоящее в самовоспитании.

Tīṇi codanāvatthūni—
codanāvatthūni → codanā-vatthūni (pts)
Три основания упрёка:
diṭṭhena, sutena, parisaṅkāya.
parisaṅkāya → parisaṁkāya (bjt, pts)
увиденное, услышанное, подозрение.

Tisso kāmūpapattiyo—
kāmūpapattiyo → kāmuppattiyo (bj); kāmupavattiyo (cck); kāmupapattiyo (sya1ed, pts1ed, mr) | kāmūpapattiyo santāvuso → kāmupapattiyo sant āvuso (pts) | kāmūpapattiyo → kāmūpapattiyo (bj: PTS, syā, kām) | kāmūpapattiyo → kāmuppattiyo (cck: sī.); kāmupapattiyo (cck: syā. pī. ka.) | kāmupapattiyo → SS kāmuppattiyo; Bm Sum-Bm kamūpapattiyo; Br Sum-Scd kāmupapo; K kāmūpavattiyo, but afterwards ūpapo. (pts note)
Три [вида] существования в чувственном мире.
santāvuso sattā paccupaṭṭhitakāmā, te paccupaṭṭhitesu kāmesu vasaṁ vattenti, seyyathāpi manussā ekacce ca devā ekacce ca vinipātikā.
santāvuso → sant āvuso (pts) | paccupaṭṭhitakāmā → paccupaṭṭhita-kāmā (pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)
Есть, товарищи, существа с возникшими чувственными желаниями; они пребывают во власти возникших чувственных желаний — таковы некоторые люди и некоторые боги, упавшие [в нижние миры].
Ayaṁ paṭhamā kāmūpapatti.
kāmūpapatti santāvuso → kāmupapatti sant āvuso (pts)
Это — первый [вид] существования в чувственном мире.
Santāvuso, sattā nimmitakāmā, te nimminitvā nimminitvā kāmesu vasaṁ vattenti, seyyathāpi devā nimmānaratī.
nimminitvā nimminitvā → nimmetvā nimmetvā (pts) | nimmetvā → So SS Sum-Scd; Bm K Sum-Br nimminitva nimminitvā; Br nimminetvā nimminetvā. (pts note) | santāvuso → sant āvuso (pts) | nimmitakāmā → nimmita-kāmā (pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | nimmānaratī → nimmāna-ratī (pts)
Есть, дорогие, существа, с чувственными желаниями, сотворёнными [ими самими]; они пребывают во власти сотворённых [у каждого] желаний — таковы боги нимманарати.
Ayaṁ dutiyā kāmūpapatti.
kāmūpapatti santāvuso → kāmupapatti sant āvuso (pts)
Это — второй [вид] существования в чувственном мире.
Santāvuso sattā paranimmitakāmā, te paranimmitesu kāmesu vasaṁ vattenti, seyyathāpi devā paranimmitavasavattī.
santāvuso → sant āvuso (pts) | paranimmitakāmā → para-nimmita-kāmā (pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | paranimmitavasavattī → paranimmita-vasavattī (pts)
Есть, дорогие, существа, с чувственными желаниями, сотворёнными другими; они пребывают во власти чувственных желаний, сотворённых другими, — таковы боги параниммита-васаватти.
Ayaṁ tatiyā kāmūpapatti.
kāmūpapatti → kāmupapatti xli (pts) | kāmupapatti → Br here kāmūpapatti. (pts note)
Это — третий [вид] существования в чувственном мире.

Tisso sukhūpapattiyo—
sukhūpapattiyo → sukhupapattiyo (sya1ed, pts1ed, mr) | sukhūpapattiyo santāvuso → sukhupapattiyo sant āvuso (pts) | sukhūpapattiyo → sukhupapattiyo (bj: PTS, syā, kām) | sukhūpapattiyo → sukhupapattiyo (cck: syā. pī. ka.) | sukhupapattiyo → Sum-Br sukhūpapattiyo. (pts note)
Три [вида] существования в приятном мире.
santāvuso sattā uppādetvā uppādetvā sukhaṁ viharanti, seyyathāpi devā brahmakāyikā.
sattā → sattā sukhaṁ (sya-all, km) | sukhaṁ → cittasukhaṁ (sya-all, mr) | sattā → sattā sukhaṁ (cck: syā. kaṁ.) | santāvuso → sant āvuso (pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | brahmakāyikā → brahma-kāyikā (pts)
Есть, товарищи, существа, которые по мере появления в мире пребывают в приятном, — таковы боги, принадлежащие к свите Брахмы.
Ayaṁ paṭhamā sukhūpapatti.
sukhūpapatti santāvuso → sukhupapatti sant āvuso (pts)
Это — первый [вид] существования в приятном мире.
Santāvuso, sattā sukhena abhisannā parisannā paripūrā paripphuṭā.
abhisannā parisannā → abhissannā parissannā (bjt) | santāvuso → sant āvuso (pts)
Есть, товарищи, существа, облитые, залитые, переполненные, пропитанные приятным,
Te kadāci karahaci udānaṁ udānenti:время от времени они взволнованно восклицают: ‘aho sukhaṁ, aho sukhan’ti, seyyathāpi devā ābhassarā.
sukhanti seyyathāpi → sukhan ti seyyathā pi (pts)
„Как приятно! Как приятно!“ — таковы боги абхассара.
Ayaṁ dutiyā sukhūpapatti.
sukhūpapatti santāvuso → sukhupapatti sant āvuso (pts)
Это — второй [вид] существования в приятном мире.
Santāvuso, sattā sukhena abhisannā parisannā paripūrā paripphuṭā.
abhisannā parisannā → abhissannā parissannā (bjt) | santāvuso → sant āvuso (pts)
Есть, товарищи, существа, облитые, залитые, переполненные, пропитанные приятным,
Te santaṁyeva tusitā sukhaṁ paṭisaṁvedenti, seyyathāpi devā subhakiṇhā.
tusitā → saṁtusitā (sya-all, km) | tusitā sukhaṁ paṭisaṁvedenti → saṁtusitā cittasukhaṁ paṭivedenti (sya-all) | subhakiṇhā → subhakiṇṇā (pts) | tusitā → santusitā (cck: syā. kaṁ.) | sukhaṁ → cittasukhaṁ (cck: syā. ka.) | tesan → Sc yesan. (pts note) | tusitā → So SS Br Sum; Bm tussitā; K saṁtusitā. (pts note) | sukhaṁ → Bmr K cittasukhaṁ. (pts note) | paṭisaṁvedenti → K Sum paṭivedenti. (pts note) | Subha-kiṇṇā → Sct kiṇhā; Sd kinna. (pts note) | te santaṁyeva → tesan taṁ yeva (pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)
удовлетворённые они испытывают приятное — таковы боги субхакинна.
Ayaṁ tatiyā sukhūpapatti.
sukhūpapatti → sukhupapatti (sya-all); sukhupapatti xlii (pts)
Это — третий [вид] существования в приятном мире.

Tisso paññā—Три [вида] познания: sekkhā paññā, asekkhā paññā, nevasekkhānāsekkhā paññā.
Sekhā → Bmr K sekkhā, as before. (pts note) | nevasekkhānāsekkhā → nevasekkhā nāsekkhā (th) | asekkhā → asekhā (pts) | nevasekkhānāsekkhā → n eva sekhā nāsekhā (pts)
познание нуждающегося в обучении, познание не нуждающегося в обучении, познание ни нуждающегося, ни не нуждающегося в обучении.

Aparāpi tisso paññā—
aparāpi → xliii aparā pi (pts)
Другие три [вида] познания:
cintāmayā paññā, sutamayā paññā, bhāvanāmayā paññā.
Cintā-mayā → Sct clearly cittā; Sd ciṁtā; Sd -mayi; St -mayī, and onwards. (pts note) | bhāvanāmayā → bhāvanā-mayā (pts)
познание, состоящее из мысли; познание, состоящее из услышанного; познание, состоящее из самовоспитания.

Tīṇāvudhāni—
tīṇāvudhāni → tīṇ āvudhāni (pts)
Три оружия:
sutāvudhaṁ, pavivekāvudhaṁ, paññāvudhaṁ.оружие услышанного, оружие уединения, оружие познания.

Tīṇindriyāni—
tīṇindriyāni → tīṇ indriyāni anaññātaṁ (pts)
Три способности:
anaññātaññassāmītindriyaṁ, aññindriyaṁ, aññātāvindriyaṁ.
anaññātaññassāmītindriyaṁ → anaññataññassāmītindriyaṁ (sya-all) | aññātāvindriyaṁ → aññātāvindriyaṁ xlvi (pts) | aññātāvindriyaṁ → Cp. S. v. 204. (pts note) | anaññātaññassāmītindriyaṁ → ñassāmitindriyaṁ (pts)
способность узнавания неузнанного, способность знания, способность того, чьё знание совершенно.

Tīṇi cakkhūni—Три [вида] зрения: maṁsacakkhu, dibbacakkhu, paññācakkhu.
paññācakkhu → paññācakkhu xlvii (pts) | maṁsacakkhu dibbacakkhu paññācakkhu → maṁsa-cakkhu dibba-cakkhu paññā-cakkhu (pts)
плотское зрение, божественное зрение, зрение познания.

Tisso sikkhā—Три [вида] обучения: adhisīlasikkhā, adhicittasikkhā, adhipaññāsikkhā.
adhipaññāsikkhā → adhipaññāsikkhā xlviii (pts) | adhipaññā-sikkhā → Cp. A. III. 88, vol. i. 235; VI. 105. 3, vol. iii. 444. (pts note) | adhisīlasikkhā adhicittasikkhā adhipaññāsikkhā → adhisīla-sikkhā adhicitta-sikkhā adhipaññā-sikkhā (pts)
обучение высшей нравственности, обучение высшему созерцанию, обучение высшему познанию.

Tisso bhāvanā—Три [вида] самовоспитания: kāyabhāvanā, cittabhāvanā, paññābhāvanā.
kāyabhāvanā cittabhāvanā paññābhāvanā → kāya-bhāvanā citta-bhāvanā paññā-bhāvanā (pts)
самовоспитание тела, самовоспитание мысли, самовоспитание познания.

Tīṇi anuttariyāni—
Tīṇānuttariyāni → So SS; Bmr K tīṇi an-. Cp. M. i. 235. (pts note)
Три [вида] непревзойдённого:
dassanānuttariyaṁ, paṭipadānuttariyaṁ, vimuttānuttariyaṁ.непревзойдённое ви́дение, непревзойдённое [следование] путём, непревзойдённое освобождение.

Tayo samādhī—Три [вида] сосредоточенности: savitakkasavicāro samādhi, avitakkavicāramatto samādhi, avitakkaavicāro samādhi.
savitakkasavicāro → savitakkavicāro (sya-all); savitakko savicāro (pts) | avitakkaavicāro → avitakkavicāro (sya-all); avitakko avicāro (pts) | avitakkavicāramatto → avitakko vicāramatto (pts) | savicāro → So SS; Bmr Sum savitakka-sav-; K savitakka-vicāro. Cp. infra, xxxiv. 1.4 (ii). (pts note) | avitakko → Bmr K avitakka-. (pts note) | avicāro → Bmr avitakka-avicāro; K avitakka-vicāro. (pts note) | avitakkavicāramatto → avitakko vicāra-matto (pts)
сосредоточенность с устремлённым рассудком и углублённым рассуждением, сосредоточенность без устремлённого рассудка, лишь с углублённым рассуждением, сосредоточенность без устремлённого рассудка и без углублённого рассуждения.

Aparepi tayo samādhī—
aparepi → li apare pi (pts)
Другие три [вида] сосредоточенности:
suññato samādhi, animitto samādhi, appaṇihito samādhi.сосредоточенность на пустоте, сосредоточенность на лишённом признаков, сосредоточенность на свободе от желаний.

Tīṇi soceyyāni—Три [вида] чистоты: kāyasoceyyaṁ, vacīsoceyyaṁ, manosoceyyaṁ.
manosoceyyaṁ → manosoceyyaṁ liii (pts) | mano-soceyyaṁ → Cp. A. III. 118, vol. i. 271. (pts note) | kāyasoceyyaṁ vacīsoceyyaṁ manosoceyyaṁ → kāya-soceyyaṁ vacī-soceyyaṁ mano-soceyyaṁ (pts)
чистота тела, чистота речи, чистота разума.

Tīṇi moneyyāni—Три [вида] подвижничества: kāyamoneyyaṁ, vacīmoneyyaṁ, manomoneyyaṁ.
mano-moneyyaṁ → Cp. A. III. 120, vol. i. 273. (pts note) | kāyamoneyyaṁ vacīmoneyyaṁ manomoneyyaṁ → kāya-moneyyaṁ vacī-moneyyaṁ mano-moneyyaṁ (pts)
подвижничество тела, подвижничество речи, подвижничество разума.

Tīṇi kosallāni—Три [вида] опытности: āyakosallaṁ, apāyakosallaṁ, upāyakosallaṁ.
āyakosallaṁ apāyakosallaṁ upāyakosallaṁ → āya-kosallaṁ apāya-kosallaṁ upāya-kosallaṁ (pts)
опытность в движении вперёд, опытность в движении назад, опытность в средствах.

Tayo madā—Три [вида] опьянения: ārogyamado, yobbanamado, jīvitamado.
jīvitamado tīṇi ādhipateyyāni → jātimado tīṇādhipateyyāni (sya-all) | ārogyamado yobbanamado → ārogya-mado yobbana-mado (pts)
опьянение здоровьем, опьянение юностью, опьянение жизнью.

Tīṇi ādhipateyyāni—
tīṇi ādhipateyyāni → lvi tīṇādhipateyyāni (pts) | Tīṇādhipateyyāni → Bmr tīṇi adhipateyyāni. Cp. A. III. 40, vol. i. 147. (pts note)
Три [вида] господства:
attādhipateyyaṁ, lokādhipateyyaṁ, dhammādhipateyyaṁ.
dhammādhipateyyaṁ → dhammādhipateyyaṁ lvii (pts)
господство над самим собой, господство над миром, господство над добродетелью.

Tīṇi kathāvatthūni—
kathā-vatthūni → Cp. A. III. 67, vol. i. 197. (pts note)
Три предмета разговора:
atītaṁ vā addhānaṁ ārabbha kathaṁ katheyya:Разговор может вестись о прошлом времени: ‘evaṁ ahosi atītamaddhānan’ti;
atītamaddhānanti → atītaṁ addhānan ti (pts)
„Так было в прошлое время“.
anāgataṁ vā addhānaṁ ārabbha kathaṁ katheyya:
ārabbha → K omits. (pts note)
Разговор может вестись о будущем времени:
‘evaṁ bhavissati anāgatamaddhānan’ti;
anāgatamaddhānanti → anāgatam addhānan ti (pts)
„Так будет в будущее время“.
etarahi vā paccuppannaṁ addhānaṁ ārabbha kathaṁ katheyya:Разговор может вестись сейчас в настоящем времени: ‘evaṁ hoti etarahi paccuppannaṁ addhānan’ti.
hoti → (sya-all) | paccuppannaṁ addhānanti → paccuppannanti (sya-all); paccuppannan ti lviii (pts) | hoti → So Sc Bmr; Sdt K omit. (pts note) | ti → Bmr paccuppannaṁ addhānan ti. (pts note)
„Так происходит сейчас, в настоящем“.

Tisso vijjā—
vijjā → Cp. infra, xxxiv. 1.4 (x); A. X. 102. 2, 3, vol. v. 211. (pts note)
Три [вида] знания:
pubbenivāsānussatiñāṇaṁ vijjā, sattānaṁ cutūpapāteñāṇaṁ vijjā, āsavānaṁ khayeñāṇaṁ vijjā.
sattānaṁ cutūpapāteñāṇaṁ → sattāraṁ cutūpapāte ñāṇaṁ (pts) | khayeñāṇaṁ → khaye ñāṇaṁ (bjt, th, pts) | pubbenivāsānussatiñāṇaṁ → pubbe-nivāsānussati-ñāṇaṁ (pts)
знание о воспоминании прежних мест пребывания, знание об оставлении существами мира и новом рождении, знание об уничтожении порочных свойств.

Tayo vihārā—Три состояния: dibbo vihāro, brahmā vihāro, ariyo vihāro.
dibbo → dibyo (sya-all) | brahmā vihāro → brahmavihāro (sya-all, pts) | brahmā vihāro → brahma-vihāro (pts)
божественное состояние, состояние Брахмы, праведное состояние.

Tīṇi pāṭihāriyāni—
pāṭihāriyāni → Cp. D. xi. 3, vol. i. 212; A. III. 60. 4, vol. i. 170; XI. 11. 5, vol. v. 327. (pts note)
Три [вида] чудес:
iddhipāṭihāriyaṁ, ādesanāpāṭihāriyaṁ, anusāsanīpāṭihāriyaṁ.
anusāsanīpāṭihāriyaṁ → anusāsanipāṭihāriyaṁ (pts) | iddhipāṭihāriyaṁ → iddhi-pāṭihāriyaṁ (pts) | anusāsanīpāṭihāriyaṁ → anusāsani-pāṭihāriyaṁ (pts)
сверхъестественное чудо, чудо обнаружения, чудо наставления.

Ime kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena tayo dhammā sammadakkhātā.
sammāsambuddhena → sammā-sambuddhena (pts) | sammadakkhātā → sammad-akkhātā (pts)
Таковы, товарищи, три явления, в совершенстве преподанные этим Благостным — знающим, видящим, архатом, всецело пробуждённым.
Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṁ …pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ.
devamanussānaṁ → devamanussānaṁ catukkaṁ (bj) | saṅgāyitabbaṁ → saṅgāyitabbaṁ na vivaditabbaṁ (sya-all, pts) | deva-manussānaṁ → K inserts Saṁgītiyatikaṁ niṭṭhitaṁ. (pts note) | + → saṅgītiyattikaṁ niṭṭhitaṁ (th) | sabbeheva → sabbeh eva (pts)
И вам здесь следует произносить … ради пользы, благополучия, приятного богов и людей.

4. Catukka4. Четвёрки

Atthi kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena cattāro dhammā sammadakkhātā.
sammāsambuddhena → sammā-sambuddhena (pts)
Есть, товарищи, четыре явления, в совершенстве преподанные этим Благостным — знающим, видящим, архатом, всецело пробуждённым.
Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṁ, na vivaditabbaṁ …pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ.
na vivaditabbaṁ → (sya-all) | vivaditabbaṁ → vivaditabbaṁ yathayidaṁ brahmacariyaṁ (pts) | atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ → (pts) | pe → spelled out in full (bjt) | sabbeheva → sabbeh eva (pts)
И вам здесь следует произносить … ради пользы, благополучия, приятного богов и людей.
Katame cattāro?Каковы же эти четыре?

Cattāro satipaṭṭhānā.
satipaṭṭhānā → Cp. D. xxii. 1, vol. ii. 290; xxxiv. 1.5 (ii), infra. A. IX. 63. 4, vol. iv. 457. M. i. 56; ii. 11; iii. 85. S. v. 141. (pts note)
Четыре установления памятования.
Idhāvuso, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.
idhāvuso → idh āvuso (pts) | abhijjhādomanassaṁ → abhijjhā-domanassaṁ (pts)
Вот, товарищи, монах пребывает наблюдающим тело в теле, усердным, сознательным, памятующим и устраняет мирскую алчность и неудовлетворённость.
Vedanāsu vedanānupassī …pe…
vedanānupassī → vedanā (th)
Он пребывает наблюдающим ощущения в [своих] ощущениях …
citte cittānupassī …pe…
citte → Sc cittesu. (pts note) | cittānupassī → cittā (th)
Он пребывает наблюдающим ум в [своём] уме …
dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.
abhijjhā-domanassaṁ → Cp. S. v. 9. (pts note)
Он пребывает наблюдающим состояния в [воспринимаемых им] состояниях, усердным, сознательным, памятующим и устраняет мирскую алчность и неудовлетворённость.

Cattāro sammappadhānā.
samma-ppadhānā → Cp. A. I. 20. 14, vol. i. 39; III. 152, vol. i. 296; IV. 13, vol. ii. 15; IV. 271. 2, ibid. 256; IX. 73. 4, vol. iv. 462. M. ii. 11. (pts note)
Четыре надлежащих усилия.
Idhāvuso, bhikkhu anuppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ anuppādāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati.
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts) | idhāvuso → idh āvuso (pts)
Вот, товарищи, монах питает стремление, делает усилия, прилагает усердие, направляет и устремляет ум к тому, чтобы [в нем] не возникли не возникшие [прежде] порочные нехорошие свойства.
Uppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati.
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts)
Он питает стремление, делает усилия, прилагает усердие, направляет и устремляет ум к тому, чтобы исчезли возникшие [в нем] порочные нехорошие свойства.
Anuppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ uppādāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati.
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts)
Он питает стремление, делает усилия, прилагает усердие, направляет и устремляет ум к тому, чтобы [в нем] возникли не возникшие [прежде] хорошие свойства.
Uppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati.
bhāvanāya pāripūriyā → bhāvanāpāripūriyā (bj) | vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts) | bhiyyobhāvāya → bhiyyo bhāvāya (pts)
Он питает стремление, делает усилия, прилагает усердие, направляет и устремляет ум к тому, чтобы утвердились, не вверглись в заблуждение, умножились, усовершенствовались, воспитались, достигли полноты возникшие [в нем] хорошие свойства.

Cattāro iddhipādā.
iddhipādā → Cp. D. xviii. 22, vol. ii. 213. A. I. 20. 18, vol. i. 39; IV. 271. 3, vol. ii. 256; V. 67. 2, vol. iii. 82. M. ii. 11. S. v. 254. (pts note)
Четыре основания сверхъестественных способностей.
Idhāvuso, bhikkhu chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti.
idhāvuso → idh āvuso (pts) | chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ → chandasamādhi-padhāna-saṁkhāra-samannāgataṁ (pts)
Вот, товарищи, монах обретает основание сверхъестественных способностей, состоящее из стремления в сочетании с сосредоточенностью и усилием.
Cittasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti.
cittasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ → viriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ (sya-all) | cittasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ → cittasamādhipadhānasaṁkhārasamannāgataṁ (bjt) | cittasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ → citta-samādhi-padhāna-saṁkhāra-samannāgataṁ (pts)
Он обретает основание сверхъестественных способностей, состоящее из мысли в сочетании с сосредоточенностью и усилием.
Vīriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti.
vīriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ → cittasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ (sya-all) | vīriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ → vīriyasamādhipadhānasaṁkhārasamannāgataṁ (bjt) | vīriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ → viriya-samādhi-padhānasaṁkhāra-samannāgataṁ (pts)
Он обретает основание сверхъестественных способностей, состоящее из усердия в сочетании с сосредоточенностью и усилием.
Vīmaṁsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti.
vīmaṁsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ → vīmaṁsāsamādhipadhānasaṁkhārasamannāgataṁ (bjt) | vīmaṁsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ → vīmaṁsā-samādhi-padhāna-saṁkhāra-samannāgataṁ (pts)
Он обретает основание сверхъестественных способностей, состоящее из исследования в сочетании с сосредоточенностью и усилием.

Cattāri jhānāni.
jhānāni → Cp. D. i. 3. 21, vol. i. 37; ii. 75, vol. i. 73; ix. 10, vol. i. 182; xvii. 2. 3, vol. ii. 186; and below 3.2 (v). (pts note)
Четыре ступени созерцания.
Idhāvuso, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
paṭhamaṁ jhānaṁ → paṭhamajjhānaṁ (sya-all, km, pts1ed) | paṭhamaṁ jhānaṁ → paṭhamajjhānaṁ (pts) | jhānaṁ → paṭhamajjhānaṁ (bj: syā, kām) | jhānaṁ → paṭhamajjhānaṁ (cck: syā. kaṁ.) | idhāvuso → idh āvuso (pts) | vivicceva → eva (pts) | pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ → pīti-sukhaṁ paṭhama-jjhānaṁ (pts)
Вот, товарищи, монах, освободившись от желаний, освободившись от нехороших свойств, достигает первой ступени созерцания, связанной с устремлённым рассудком и углублённым рассуждением, рождённой уединённостью, дарующей упоение и приятное, и пребывает [в этом состоянии].
Vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
dutiyaṁ jhānaṁ → dutiyajjhānaṁ (sya-all, km, pts1ed) | dutiyaṁ jhānaṁ → dutiyajjhānaṁ (pts) | jhānaṁ → dutiyajjhānaṁ (bj: syā, kām) | jhānaṁ → dutiyajjhānaṁ (cck: syā. kaṁ.) | vitakkavicārānaṁ → vitakka vicārānaṁ (pts) | pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ → pīti-sukhaṁ dutiya-jjhānaṁ (pts)
Подавив устремлённый рассудок и углублённое рассуждение, он достигает второй ступени созерцания, несущей внутреннее успокоение и собранность в сердце, лишённой устремлённого рассудка, лишённой углублённого рассуждения, рождённой сосредоточенностью, дарующей упоение и приятное, и пребывает [в этом состоянии].
Pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno, sukhañca kāyena paṭisaṁvedeti, yaṁ taṁ ariyā ācikkhanti: ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
tatiyaṁ jhānaṁ → tatiyajjhānaṁ (sya-all, km, pts1ed) | sukhavihārīti tatiyaṁ jhānaṁ → sukhavihārī ti tatiyajjhānaṁ (pts) | jhānaṁ → tatiyajjhānaṁ (bj: syā, kām) | jhānaṁ → tatiyajjhānaṁ (cck: syā. kaṁ.) | upekhako → (v). A. II. 2. 3, vol. i. 53, and frequently onwards. M. iii. 42. S. ii. 210; iv. 263; v. 10, 213, 807, 318. 2 So SS; Bmr K upekkhako. (pts note) | yaṁ taṁ → yantaṁ (bjt, th) | + → taṁ (bjt) | sukhañca → sukhañ ca (pts) | yaṁ → yan (pts) | sukhavihārīti tatiyaṁ jhānaṁ → sukha-vihārī ti tatiya-jjhānaṁ (pts)
Отказавшись от радости и пребывая в уравновешенности, наделённый памятованием и сознательностью, испытывая телом то приятное, которое праведные описывают: „Уравновешенный, памятующий, пребывающий в приятном“, — он достигает третьей ступени созерцания и пребывает [в этом состоянии].
Sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā, pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā, adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
catutthaṁ jhānaṁ → catutthajjhānaṁ (sya-all, km, pts1ed) | atthaṅgamā → atthagamā (bj) | upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ → upekhāsatipārisuddhiṁ catutthajjhānaṁ (pts) | jhānaṁ → catutthajjhānaṁ (bj: syā, kām) | jhānaṁ → catutthajjhānaṁ (cck: syā. kaṁ.) | pubbeva → pubbe va (th) | pubbeva somanassadomanassānaṁ → pubbe va somanassa-domanassānaṁ (pts) | adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ → adukkha-m-asukhaṁ upekhā-satipārisuddhiṁ catuttha-jjhānaṁ (pts)
Покинув приятное, покинув от боль, избавившись от прежней удовлетворённости и неудовлетворённости, он достигает четвёртой ступени созерцания, ни-болезненной-ни-приятной, очищенной уравновешенностью и памятованием, и пребывает [в этом состоянии].

Catasso samādhibhāvanā.
samādhi-bhāvanā → Cp. A. IV. 41, vol. ii. 44. (pts note)
Четыре [вида] самовоспитания в сосредоточенности.
Atthāvuso, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā diṭṭhadhammasukhavihārāya saṁvattati.
atthāvuso → atth āvuso (pts) | bahulīkatā diṭṭhadhammasukhavihārāya → bahulī-katā diṭṭhadhamma-sukhavihārāya (pts)
Есть, товарищи, самовоспитание в сосредоточенности, которое, будучи осуществлено и умножено, доставляет приятное пребывание в зримой действительности.
Atthāvuso, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā ñāṇadassanapaṭilābhāya saṁvattati.
ñāṇadassanapaṭilābhāya → ñāṇadassanapaṭilābhāyā (pts) | atthāvuso samādhibhāvanā → atth āvuso samādhi-bhāvanā bhāvitā bahulī-katā ñāṇa-dassana-paṭilābhāyā saṁvattati atth āvuso samādhi-bhāvanā (pts) | ñāṇadassanapaṭilābhāya → sati-sampajaññāya (pts)
Есть, товарищи, самовоспитание в сосредоточенности, которое, будучи осуществлено и умножено, доставляет обретение совершенного видения.
Atthāvuso samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā satisampajaññāya saṁvattati.
atthāvuso samādhibhāvanā → atth āvuso samādhi-bhāvanā (pts)
Есть, товарищи, самовоспитание в сосредоточенности, которое, будучи осуществлено и умножено, доставляет памятование и сознательность.
Atthāvuso samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā āsavānaṁ khayāya saṁvattati.Есть, товарищи, самовоспитание в сосредоточенности, которое, будучи осуществлено и умножено, доставляет уничтожение порочных свойств.

Katamā cāvuso, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā diṭṭhadhammasukhavihārāya saṁvattati?
katamā cāvuso → katam āvuso (pts) | āvuso → So SS; Bmr K katamā c'; āvuso. (pts note) | katamā cāvuso samādhibhāvanā → katam āvuso samādhi-bhāvanā (pts) | bahulīkatā diṭṭhadhammasukhavihārāya → bahulī-katā diṭṭhadhamma-sukha-vihārāya (pts)
Каково же, товарищи, самовоспитание в сосредоточенности, которое, будучи осуществлено и умножено, доставляет приятное пребывание в зримой действительности?
Idhāvuso, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ …
savitakkaṁ → savitakkaṁ savicāraṁ (sya-all); paṭhamajjhānaṁ (pts) | vivicceva → vivicce va (bjt) | + → paṭhamaṁ jhānaṁ (bjt) | idhāvuso → idh āvuso (pts) | vivicceva → eva (pts)
Вот, товарищи, монах, освободившись от желаний, освободившись от нехороших свойств, достигает первой ступени созерцания, связанной с устремлённым рассудком …
pe…… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
catutthaṁ jhānaṁ → catutthajjhānaṁ (sya-all); dutiyajjhānaṁ tatiyajjhānaṁ catutthajjhānaṁ (pts)
… он достигает четвёртой ступени созерцания.
Ayaṁ, āvuso, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā diṭṭhadhammasukhavihārāya saṁvattati.
samādhibhāvanā → samādhi-bhāvanā (pts) | bahulīkatā diṭṭhadhammasukhavihārāya → bahulī-katā diṭṭhadhamma-sukha-vihārāya (pts)
Таково, товарищи, самовоспитание в сосредоточенности, которое, будучи осуществлено и умножено, доставляет приятное пребывание в зримой действительности.

Katamā cāvuso, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā ñāṇadassanapaṭilābhāya saṁvattati?
cāvuso → ca āvuso (pts) | cāvuso samādhibhāvanā → ca āvuso samādhi-bhāvanā (pts) | bahulīkatā ñāṇadassanapaṭilābhāya → bahulī-katā ñāṇa-dassanapaṭilābhāya (pts)
Каково же, товарищи, самовоспитание в сосредоточенности, которое, будучи осуществлено и умножено, доставляет обретение совершенного видения?
Idhāvuso, bhikkhu ālokasaññaṁ manasi karoti, divāsaññaṁ adhiṭṭhāti yathā divā tathā rattiṁ, yathā rattiṁ tathā divā.
rattiṁ → K ratti. (pts note) | manasi karoti → manasikaroti (th) | idhāvuso → idh āvuso (pts) | manasi karoti divāsaññaṁ → manasi-karoti divā-saññaṁ (pts)
Вот, товарищи, монах устремляет ум к способности [ясного] взгляда, сосредоточивается на сознавании дня как днём, так и ночью, как ночью, так и днём,
Iti vivaṭena cetasā apariyonaddhena sappabhāsaṁ cittaṁ bhāveti.и с ясным незатемнённым разумом обретает ум, наделённый сиянием. Ayaṁ, āvuso, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā ñāṇadassanapaṭilābhāya saṁvattati.
samādhibhāvanā → samādhi-bhāvanā (pts) | bahulīkatā ñāṇadassanapaṭilābhāya → bahulī-katā ñāṇa-dassanapaṭilābhāya (pts)
Таково, товарищи, самовоспитание в сосредоточенности, которое, будучи осуществлено и умножено, доставляет обретение совершенного видения.

Katamā cāvuso, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā satisampajaññāya saṁvattati?
cāvuso → ca āvuso (pts) | bahulīkatā satisampajaññāya → bahulī-katā sati-sampajaññāya (pts)
Каково же, товарищи, самовоспитание в сосредоточенности, которое, будучи осуществлено и умножено, доставляет памятование и сознательность?
Idhāvuso, bhikkhuno viditā vedanā uppajjanti, viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṁ gacchanti.
abbhatthaṁ → abbhatthuṁ (bj) | idhāvuso → idh āvuso (pts)
Вот, товарищи, монах постигает возникающие ощущения, постигает пребывающие, постигает исчезающие;
Viditā saññā uppajjanti, viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṁ gacchanti.
abbhatthaṁ → abbhatthuṁ (bj) | saññā → Sc omits this group. (pts note)
постигает возникающие восприятия, постигает пребывающие, постигает исчезающие;
Viditā vitakkā uppajjanti, viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṁ gacchanti.
vitakkā → St omits this group. (pts note)
постигает возникающие суждения, постигает пребывающие, постигает исчезающие.
Ayaṁ, āvuso, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā satisampajaññāya saṁvattati.
bahulīkatā satisampajaññāya → bahulī-katā sati-sampajaññāya (pts)
Таково, товарищи, самовоспитание в сосредоточенности, которое, будучи осуществлено и умножено, доставляет памятование и сознательность.

Katamā cāvuso, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā āsavānaṁ khayāya saṁvattati?
cāvuso → ca āvuso (pts) | cāvuso samādhibhāvanā → ca āvuso samādhi-bhāvanā (pts) | bahulīkatā → bahulī-katā (pts)
Каково же, товарищи, самовоспитание в сосредоточенности, которое, будучи осуществлено и умножено, доставляет уничтожение порочных свойств?
Idhāvuso, bhikkhu pañcasu upādānakkhandhesu udayabbayānupassī viharati.
pañcas → Br K pañcasu up-. (pts note) | udayabbayānupassī → Br udabbayānupassī. (pts note) | idhāvuso → idh āvuso (pts) | pañcasu upādānakkhandhesu → pañcas upādāna-kkhandhesu (pts)
Вот, товарищи, монах пребывает в рассуждении о появлении и исчезновении пяти групп, основанных на стремлении:
Iti rūpaṁ, iti rūpassa samudayo, iti rūpassa atthaṅgamo.
atthaṅgamo → atthuṁgamo (bj); atthagamo (pts)
„Вот образ, вот возникновение образа, вот исчезновение образа;
Iti vedanā …pe…вот ощущение … iti saññā …вот восприятия … iti saṅkhārā …
saṅkhārā → saṁkhārā (bjt, pts)
вот наклонности …
iti viññāṇaṁ, iti viññāṇassa samudayo, iti viññāṇassa atthaṅgamo.
atthaṅgamo → atthugamo (bj); atthagamo ti (pts) | ti → So SS; Bmr K omit. (pts note)
вот сознание, вот возникновение сознания, вот исчезновение сознания“.
Ayaṁ, āvuso, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā āsavānaṁ khayāya saṁvattati.
samādhibhāvanā → samādhi-bhāvanā (pts) | bahulīkatā → bahulī-katā (pts)
Таково, товарищи, самовоспитание в сосредоточенности, которое, будучи осуществлено и умножено, доставляет уничтожение порочных свойств.

Catasso appamaññā.
appamaññā idhāvuso → appamaññāyo idh āvuso (pts) | appamaññāyo → So SS; Bmr K appamaññā. (pts note)
Четыре безграничности.
Idhāvuso, bhikkhu mettāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati. Tathā dutiyaṁ. Tathā tatiyaṁ. Tathā catutthaṁ. Iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.
abyāpajjena → abyāpajjhena (sya-all, km); avyāpajjhena (pts1ed) | catutthaṁ → catutthuṁ (bj); catutthiṁ (pts) | abyāpajjena → avyāpajjhena (pts) | abyāpajjena → abyāpajjhena (bj: PTS, syā, kām) | abyāpajjena → abyāpajjhena (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | sahagatena → Cp. D. xiii. 76-78, vol. i. 250; xvii. 2. 4, vol. ii. 186; xix. 59, vol. ii. 250. A. III. 63. 6, vol. i. 183; IV. 125, vol. ii. 128; 190. 4, vol. ii. 184; V. 192. 3, vol. iii. 225; IX. 18. 10, vol. iv. 390; X. 208. 1, vol. v. 299; XI. 17. 5, ibid: 344. S. v. 117. (pts note) | catutthiṁ → So SS; Bmr K catutthaṁ. (pts note) | sabbattatāya → Scd sabbatthatāya. (pts note) | idhāvuso → idh āvuso (pts) | mettāsahagatena → mettā sahagatena (pts) | uddhamadho → uddham adho (pts) | mettāsahagatena → mettā-sahagatena (pts)
Вот, товарищи, монах пребывает, пронизывая разумом, исполненным дружелюбия, одну сторону света, затем — вторую, затем — третью, затем — четвёртую. Он пребывает, пронизывая великим, всеобъемлющим, безграничным, невраждебным, незлонамеренным разумом, исполненным дружелюбия, весь мир вверх, вниз, поперёк, во все стороны.
Karuṇāsahagatena cetasā …pe…Он пребывает, пронизывая разумом, исполненным сострадания … muditāsahagatena cetasā …pe…
muditāsahagatena → muditā-sahagatena (pts) | + → upekhā (pts)
Он пребывает, пронизывая разумом, исполненным удовлетворённости …
upekkhāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati. Tathā dutiyaṁ. Tathā tatiyaṁ. Tathā catutthaṁ. Iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.
catutthaṁ → catutthuṁ (bj); catutthiṁ (pts) | sabbāvantaṁ → sabbaṁvantaṁ (bj) | abyāpajjena → abyāpajjhena (sya-all, pts) | upekkhāsahagatena → sahagatena (pts) | uddhamadho → uddham adho (pts) | upekkhāsahagatena → upekhā sahagatena (pts) | abyāpajjena → avyāpajjhena (pts)
Он пребывает, пронизывая разумом, исполненным уравновешенности, одну сторону света, затем — вторую, затем — третью, затем — четвёртую. Он пребывает, пронизывая великим, всеобъемлющим, безграничным, невраждебным, незлонамеренным разумом, исполненным уравновешенности, весь мир вверх, вниз, поперёк, во все стороны.

Cattāro āruppā.
āruppā → arūpā (sya-all, km, pts1ed) | āruppā → āruppaṁ (bj) | āruppā idhāvuso → arūpā idh āvuso (pts) | āruppaṁ → arūpā (bj: PTS, syā, kām) | āruppā → arūpā (cck: syā. kaṁ. pī.) | arūpā → So Sd K Sum; Sct Bmr āruppā. Cp. A. IV. 190. 5, vol. ii. 184. (pts note)
Четыре [ступени осознавания] лишённого форм.
Idhāvuso, bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṁ upasampajja viharati.
atthaṅgamā → atthugamā (bj); atthagamā (pts) | idhāvuso → idh āvuso (pts) | rūpasaññānaṁ → rūpa-saññānaṁ (pts) | paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ → paṭigha-saññānaṁ atthagamā nānatta-saññānaṁ (pts) | ākāsoti → ākāso ti (pts)
Вот, товарищи, монах, всецело преодолев осознавание форм, избавившись от осознавания противодействия, отвлёкшись от осознавания множественности, достигает уровня бесконечности пространства и пребывает [на нем, мысля]: „Пространство бесконечно“.
Sabbaso ākāsānañcāyatanaṁ samatikkamma ‘anantaṁ viññāṇan’ti viññāṇañcāyatanaṁ upasampajja viharati.
samatikkamma → St samatikkamā. (pts note) | viññāṇanti → viññāṇan ti (pts)
Всецело преодолев уровень бесконечности пространства, он достигает уровня бесконечности сознания и пребывает [на нем, мысля]: „Сознание бесконечно“.
Sabbaso viññāṇañcāyatanaṁ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṁ upasampajja viharati.Всецело преодолев уровень бесконечности сознания, он достигает уровня отсутствия чего бы то ни было и пребывает [на нем, мысля]: „Не существует ничего“. Sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṁ upasampajja viharati.
viharati → viharati viii (pts) | nevasaññānāsaññāyatanaṁ → nevasaññā-nāsaññāyatanaṁ (pts)
Всецело преодолев уровень отсутствия чего бы то ни было, он достигает уровня ни осознавания, ни отсутствия осознавания и пребывает [на нем].

Cattāri apassenāni.Четыре опоры. Idhāvuso, bhikkhu saṅkhāyekaṁ paṭisevati, saṅkhāyekaṁ adhivāseti, saṅkhāyekaṁ parivajjeti, saṅkhāyekaṁ vinodeti.
idhāvuso → idh āvuso (pts) | saṅkhāyekaṁ → saṁkhāy ekaṁ (pts)
Вот, товарищи, монах, поразмыслив, стремится к одному; поразмыслив, соглашается с другим; поразмыслив, избегает третьего; поразмыслив, отбрасывает четвёртое.

Cattāro ariyavaṁsā.
ariya-vaṁsā → Cp. A. IV. 28, vol. ii. 27. (pts note)
Четыре рода праведных.
Idhāvuso, bhikkhu santuṭṭho hoti itarītarena cīvarena, itarītaracīvarasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, na ca cīvarahetu anesanaṁ appatirūpaṁ āpajjati; aladdhā ca cīvaraṁ na paritassati, laddhā ca cīvaraṁ agadhito amucchito anajjhāpanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati; tāya ca pana itarītaracīvarasantuṭṭhiyā nevattānukkaṁseti na paraṁ vambheti.
agadhito → agathito (bj, pts1ed) | appatirūpaṁ → appaṭirūpaṁ (bj, sya-all, pts) | agadhito → agathito (pts) | agathito → agamito (bj: machasaṁ) | agadhito → agathito (cck: sī. pī.) | agathito → So Sct always, and so A. IV. 28; Sd āgatito, agaṭhito, and āgathito; Bmr K agadhito. (pts note) | idhāvuso → idh āvuso (pts) | itarītaracīvarasantuṭṭhiyā → itarītara-cīvara-santuṭṭhiyā (pts) | vaṇṇavādī → vaṇṇa-vādī (pts) | cīvarahetu → cīvara-hetu (pts) | ādīnavadassāvī nissaraṇapañño → ādīnava-dassāvī nissaraṇa-pañño (pts) | itarītaracīvarasantuṭṭhiyā nevattānukkaṁseti → itarītara-cīvarasantuṭṭhiyā n ev attān-ukkaṁseti (pts)
Вот, товарищи, монах удовлетворён любой верхней одеждой; удовлетворённый любой верхней одеждой он произносит [ей] хвалу и не прибегает ради верхней одежды к негодным, неподобающим средствам; не получив верхней одежды, он не беспокоится, получив же верхнюю одежду, нежадный, неодурманенный, не совершая проступков, видя опасность и осознавая бесплодность [подобного поведения], пользуется [ею]; удовлетворённый любой верхней одеждой, он не превозносит себя и не унижает других.
Yo hi tattha dakkho analaso sampajāno paṭissato, ayaṁ vuccatāvuso: ‘bhikkhu porāṇe aggaññe ariyavaṁse ṭhito’.
dakkho → dakkho hoti (bj) | paṭissato → patissato (bj) | ṭhito → ṭhitoti (bj) | paṭissato ayaṁ vuccatāvuso → patissato yaṁ vuccat āvuso (pts) | patissato → So SS and Childers; Bmr K paṭissato. (pts note) | ariyavaṁse → ariya-vaṁse (pts)
И когда таким образом он искусен, усерден, вдумчив, внимателен, то зовётся, товарищи, монахом, стоящим в признанном главным, изначальном роду праведных.

Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu santuṭṭho hoti itarītarena piṇḍapātena, itarītarapiṇḍapātasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, na ca piṇḍapātahetu anesanaṁ appatirūpaṁ āpajjati; aladdhā ca piṇḍapātaṁ na paritassati, laddhā ca piṇḍapātaṁ agadhito amucchito anajjhāpanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati; tāya ca pana itarītarapiṇḍapātasantuṭṭhiyā nevattānukkaṁseti na paraṁ vambheti.
appatirūpaṁ → appaṭirūpaṁ (bj, sya-all) | agadhito → agathito (bj) | santuṭṭho → santuṭṭo (pts) | piṇḍapātaṁ agadhito → piṇḍapātam agathito (pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | itarītarapiṇḍapātasantuṭṭhiyā → itarītara-piṇḍapāta-santuṭṭhiyā (pts) | vaṇṇavādī → vaṇṇa-vādī (pts) | piṇḍapātahetu → piṇḍapāta-hetu (pts) | nissaraṇapañño → nissaraṇa-pañño (pts) | itarītarapiṇḍapātasantuṭṭhiyā nevattānukkaṁseti → itarītara-piṇḍapāta-santuṭṭhiyā n eva attān-ukkaṁseti (pts)
И далее, товарищи, монах удовлетворён любой чашей с милостыней; удовлетворённый любой чашей с милостыней он произносит [ей] хвалу и не прибегает ради чаши с милостыней к негодным, неподобающим средствам; не получив чаши с милостыней, он не беспокоится; получив же чашу с милостыней, нежадный, неодурманенный, не совершая проступков, видя опасность и осознавая бесплодность [подобного поведения], пользуется [ею]; удовлетворённый любой чашей с милостыней он не превозносит себя и не унижает других.
Yo hi tattha dakkho analaso sampajāno paṭissato, ayaṁ vuccatāvuso: ‘bhikkhu porāṇe aggaññe ariyavaṁse ṭhito’.
yo → so (bj) | dakkho → dakkho hoti (bj, pts) | paṭissato → patissato (bj) | ṭhito → ṭhitoti (bj) | sampajāno paṭissato → samapajāno patissato (pts) | hoti → So SS Br; Bm K omit. (pts note) | vuccatāvuso → vuccat āvuso (pts) | ariyavaṁse → ariya-vaṁse (pts)
И когда таким образом он искусен, усерден, вдумчив, внимателен, то зовётся, товарищи, монахом, стоящим в признанном главным, изначальном роду праведных.

Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu santuṭṭho hoti itarītarena senāsanena, itarītarasenāsanasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, na ca senāsanahetu anesanaṁ appatirūpaṁ āpajjati; aladdhā ca senāsanaṁ na paritassati, laddhā ca senāsanaṁ agadhito amucchito anajjhāpanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati; tāya ca pana itarītarasenāsanasantuṭṭhiyā nevattānukkaṁseti na paraṁ vambheti.
appatirūpaṁ → appaṭirūpaṁ (bj, sya-all) | agadhito → agathito (bj, pts) | santuṭṭho → santuṭṭo (pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | itarītarasenāsanasantuṭṭhiyā → itarītarasenāsana santuṭṭhiyā (pts) | vaṇṇavādī → vaṇṇa-vādī (pts) | senāsanahetu → senāsana-hetu (pts) | ādīnavadassāvī nissaraṇapañño → ādīnava-dassāvī nissaraṇa-pañño (pts) | itarītarasenāsanasantuṭṭhiyā nevattānukkaṁseti → itarītara-senāsana-santuṭṭhiyā n eva attān-ukkaṁseti (pts)
И далее, товарищи, монах удовлетворён любой обителью; удовлетворённый любой обителью он произносит [ей] хвалу и не прибегает ради обители к негодным, неподобающим средствам; не получив обители, он не беспокоится; получив же обитель, нежадный, неодурманенный, не совершая проступков, видя опасность и осознавая бесплодность [подобного поведения], пользуется [ею]; удовлетворённый любой обителью он не превозносит себя и не унижает других.
Yo hi tattha dakkho analaso sampajāno paṭissato, ayaṁ vuccatāvuso: ‘bhikkhu porāṇe aggaññe ariyavaṁse ṭhito’.
dakkho → dakkho hoti (bj, pts) | paṭissato → patissato (bj, pts) | ṭhito → ṭhitoti (bj) | ṭhito → So Bmr K; SS patiṭṭhito. (pts note) | vuccatāvuso → vuccat āvuso (pts) | ariyavaṁse → ariya-vaṁse (pts)
И когда таким образом он искусен, усерден, вдумчив, внимателен, то зовётся, товарищи, монахом, стоящим в признанном главным, изначальном роду праведных.

Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu pahānārāmo hoti pahānarato, bhāvanārāmo hoti bhāvanārato; tāya ca pana pahānārāmatāya pahānaratiyā bhāvanārāmatāya bhāvanāratiyā nevattānukkaṁseti na paraṁ vambheti.
nevattānukkaṁseti → neva attānukkaṁseti (bj) | pana → Sct omit pana; Sd tāyaṁ panābhāvanārāmatāsa. (pts note) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | pahānarato → pahāna-rato (pts) | bhāvanārato → bhāvanā-rato (pts) | pahānaratiyā → pahāna-ratiyā (pts) | bhāvanāratiyā nevattānukkaṁseti → bhāvanā-ratiyā n eva attān-ukkaṁseti (pts)
И далее, товарищи, монах радуется отречению, наслаждается отречением, радуется самовоспитанию, наслаждается самовоспитанием. И радуясь отречению, наслаждаясь отречением, радуясь самовоспитанию, наслаждаясь самовоспитанием, он не превозносит себя и не унижает других.
Yo hi tattha dakkho analaso sampajāno paṭissato ayaṁ vuccatāvuso: ‘bhikkhu porāṇe aggaññe ariyavaṁse ṭhito’.
paṭissato → patissato (bj, pts) | ṭhito → ṭhitoti (bj) | ṭhito → SS patiṭṭhito. (pts note) | vuccatāvuso → vuccat āvuso (pts) | ariyavaṁse → ariya-vaṁse (pts)
И когда таким образом он искусен, усерден, вдумчив, внимателен, то зовётся, товарищи, монахом, стоящим в признанном главным, изначальном роду праведных.

Cattāri padhānāni.
padhānāni → Cp. A. IV. 14, vol. ii. 16. (pts note)
Четыре усилия.
Saṁvarapadhānaṁ pahānapadhānaṁ bhāvanāpadhānaṁ anurakkhaṇāpadhānaṁ.
saṁvarapadhānaṁ pahānapadhānaṁ bhāvanāpadhānaṁ anurakkhaṇāpadhānaṁ → saṁvarappadhānaṁ pahānappadhānaṁ bhāvanāppadhānaṁ anurakkhaṇappadhānaṁ (bj); saṁvarappadhānaṁ pahānappadhānaṁ bhāvanāppadhānaṁ anurakkhanāppadhānaṁ (sya-all) | bhāvanāppadhānaṁ → bhāvanāppadhānaṁ (bj: syā); bhāvanāpadhānaṁ (bj: machasaṁ) | anurakkhaṇappadhānaṁ → anurakkhanāppadhānaṁ (bj: syā); anurakkhanāpadhānaṁ (bj: machasaṁ) | bhāvanāpadhānaṁ → bhāvanāppadhānaṁ (cck: syā.) | anurakkhaṇāpadhānaṁ → anurakkhanāppadhānaṁ (cck: syā.) | Saṁvara-padhānaṁ → K prints ppadhānaṁ throughout; SS very rarely. (pts note) | bhāvanāpadhānaṁ anurakkhaṇāpadhānaṁ → bhāvanā-padhānaṁ anurakkhaṇā-padhānaṁ (pts)
усилие сдержанности, усилие отречения, усилие самовоспитания, усилие охраны.
Katamañcāvuso, saṁvarapadhānaṁ?
c → So Bmr K, and finally Sc; Scd here katam'; St omits the question; Sd afterwards katamā c', and so once St. (pts note) | saṁvarapadhānaṁ → saṁvarappadhānaṁ (bjt, th) | katamañcāvuso saṁvarapadhānaṁ → katamañ āvuso saṁvara-padhānaṁ (pts)
Каково же, товарищи, усилие сдержанности?
Idhāvuso, bhikkhu cakkhunā rūpaṁ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī.
nānubyañjanaggāhī yatvādhikaraṇamenaṁ cakkhundriyaṁ → nānuvyañjanaggāhī yatvādhikaraṇam etaṁ cakkhindriyaṁ (pts) | idhāvuso → idh āvuso (pts) | nimittaggāhī → nimitta-ggāhī (pts)
Вот, товарищи, видя глазом образ, монах не влечётся к внешним признакам, не влечётся к его подробностям.
Yatvādhikaraṇamenaṁ cakkhundriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya paṭipajjati, rakkhati cakkhundriyaṁ, cakkhundriye saṁvaraṁ āpajjati.
anvāssaveyyuṁ → anvāyassaveyyuṁ (pts) | cakkhundriyaṁ cakkhundriye → cakkhindriyaṁ cakkhindriye (pts) | yatvādhikaraṇamenaṁ cakkhundriyaṁ → etaṁ cakkhindriyaṁ (pts) | abhijjhādomanassā → abhijjhā-domanassā (pts)
Он действует так, чтобы сдерживать причину, благодаря которой алчность, неудовлетворённость, порочные и нехорошие свойства устремляются на не сдерживающего способность зрения. Он следит за способностью зрения, в способности зрения он достигает сдержанности.
Sotena saddaṁ sutvā …слыша ухом звук … ghānena gandhaṁ ghāyitvā …обоняя носом запах … jivhāya rasaṁ sāyitvā …чувствуя языком вкус … kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …осязая телом прикосновение … manasā dhammaṁ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī.
nānubyañjanaggāhī yatvādhikaraṇamenaṁ → nānuvyañjanaggāhī yatvādhikaraṇaṁ etaṁ (pts)
Получая разумом представление, он не влечётся к внешним признакам, не влечётся к его подробностям.
Yatvādhikaraṇamenaṁ manindriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya paṭipajjati, rakkhati manindriyaṁ, manindriye saṁvaraṁ āpajjati.
anvāssaveyyuṁ → anvāyassaveyyuṁ (pts) | yatvādhikaraṇamenaṁ → etaṁ (pts) | abhijjhādomanassā → abhijjhā domanassā (pts) | anvāssaveyyuṁ → anvāya-ssaveyyuṁ (pts)
Он действует так, чтобы сдерживать причину, благодаря которой алчность, неудовлетворённость, порочные и нехорошие свойства устремляются на не сдерживающего способность разума, он достигает сдержанности.
Idaṁ vuccatāvuso, saṁvarapadhānaṁ.
saṁvarapadhānaṁ → saṁvarappadhānaṁ (bjt, th) | idaṁ vuccatāvuso saṁvarapadhānaṁ → idam vuccat āvuso saṁvara-padhānaṁ (pts)
Это, товарищи, зовётся усилием сдержанности.

Katamañcāvuso, pahānapadhānaṁ?
pahānapadhānaṁ idha bhikkhave → pahānappadhānaṁ idhāvuso (bj, sya-all) | katamañcāvuso pahānapadhānaṁ → katamañ āvuso pahāna-padhānaṁ (pts)
Каково же, товарищи, усилие отречения?
Idhāvuso, bhikkhu uppannaṁ kāmavitakkaṁ nādhivāseti pajahati vinodeti byantiṁ karoti anabhāvaṁ gameti;
Idha, bhikkhave → Idhāvuso (SC error: MS 2005 and the other editions) | byantiṁ karoti → byantīkaroti (bj); byantikaroti (pts) | idha bhikkhave → idhāvuso (cck, ms2005, pts) | byantiṁ karoti anabhāvaṁ gameti → byantīkaroti anabhāvaṅgameti (sya-all) | nādhivāseti → nādhivaseti (pts) | karoti → byantī karoti (cck: syā. kaṁ.) | idhāvuso → idh āvuso (pts) | kāmavitakkaṁ nādhivāseti → kāma-vitakkaṁ nādhivaseti (pts)
Вот, товарищи, монах не соглашается с возникшим чувственным помыслом, отрекается [от него], отбрасывает, устраняет, ведёт [его] к уничтожению;
uppannaṁ byāpādavitakkaṁ …pe…
byāpādavitakkaṁ → vyāpāda-vitakkaṁ (pts)
он не соглашается с возникшим злонамеренным помыслом …
uppannaṁ vihiṁsāvitakkaṁ …pe…
vihiṁsāvitakkaṁ → vihiṁsāvitakkaṁ nādhivāseti pajahati (sya-all) | vihiṁsāvitakkaṁ → vihiṁsā-vitakkaṁ (pts)
он не соглашается с возникшим насильственным помыслом …
uppannuppanne pāpake akusale dhamme nādhivāseti pajahati vinodeti byantiṁ karoti anabhāvaṁ gameti.
byantiṁ karoti → byantīkaroti (bj); byantikaroti (pts) | byantiṁ karoti anabhāvaṁ gameti → byantīkaroti anabhāvaṅgameti (sya-all) | nādhivāseti → nādhivaseti (pts)
он не соглашается со всеми, что ни возникнут, порочными, нехорошими явлениями — отрекается [от них], отбрасывает, устраняет, ведёт [их] к уничтожению.
Idaṁ vuccatāvuso, pahānapadhānaṁ.
pahānapadhānaṁ → pahānappadhānaṁ (bjt, th) | vuccatāvuso pahānapadhānaṁ → vuccat āvuso pahāna-padhānaṁ (pts)
Это, товарищи, зовётся усилием отречения.

Katamañcāvuso, bhāvanāpadhānaṁ?
bhāvanāpadhānaṁ idha bhikkhave → bhāvanāppadhānaṁ idhāvuso (bj, sya-all) | katamañcāvuso bhāvanāpadhānaṁ → katamañ āvuso bhāvanā-padhānaṁ (pts)
Каково же, товарищи, усилие самовоспитания?
Idhāvuso, bhikkhu satisambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ,
Idha, bhikkhave → Idhāvuso (SC error: MS 2005 and the other editions) | idha bhikkhave → idhāvuso (cck, ms2005, pts) | idhāvuso → idh āvuso (pts) | satisambojjhaṅgaṁ → sati-sambojjhaṅgaṁ (pts) | vivekanissitaṁ virāganissitaṁ → viveka-nissitaṁ virāga-nissitaṁ (pts) | vossaggapariṇāmiṁ → vossagga-pariṇāmiṁ (pts)
Вот, товарищи, монах взращивает аспект пробуждения, состоящий в памятовании, основанное на уединении, основанное на бесстрастии, основанное на уничтожении, созревшее в самоотдаче;
dhammavicayasambojjhaṅgaṁ bhāveti …
dhammavicayasambojjhaṅgaṁ → dhamma-vicaya-sambojjhaṅgaṁ (pts)
он взращивает аспект пробуждения, состоящий в исследовании истины …
vīriyasambojjhaṅgaṁ bhāveti …
vīriyasambojjhaṅgaṁ → viriyasambojjhaṅgaṁ (bjt, th) | vīriyasambojjhaṅgaṁ → viriya-sambojjhaṅgaṁ (pts)
он взращивает аспект пробуждения, состоящий в усердии …
pītisambojjhaṅgaṁ bhāveti …
pītisambojjhaṅgaṁ → pīti-sambojjhaṅgaṁ (pts)
он взращивает аспект пробуждения, состоящий в радости …
passaddhisambojjhaṅgaṁ bhāveti …он взращивает аспект пробуждения, состоящий в умиротворённости … samādhisambojjhaṅgaṁ bhāveti …
bhāveti → Sc places this clause after upekhā-. (pts note) | samādhisambojjhaṅgaṁ → samādhi-sambojjhaṅgaṁ (pts)
он взращивает аспект пробуждения, состоящий в сосредоточенности …
upekkhāsambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ.
upekkhāsambojjhaṅgaṁ → upekhā-sambojjhaṅgaṁ (pts) | virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ → virāga-nissitaṁ nirodha-nissitaṁ vossagga-pariṇāmiṁ (pts)
он взращивает аспект пробуждения, состоящий в уравновешенности, основанное на уединении, основанное на бесстрастии, основанное на уничтожении, созревшее в самоотдаче.
Idaṁ vuccatāvuso, bhāvanāpadhānaṁ.
bhāvanāpadhānaṁ → bhāvanāppadhānaṁ (bjt, th) | vuccatāvuso bhāvanāpadhānaṁ → vuccat āvuso bhāvanā-padhānaṁ (pts)
Это, товарищи, зовётся усилием самовоспитания.

Katamañcāvuso, anurakkhaṇāpadhānaṁ?
anurakkhaṇāpadhānaṁ → anurakkhanappadhānaṁ (bj); anurakkhanāppadhānaṁ (sya-all) | katamañcāvuso anurakkhaṇāpadhānaṁ → katamañ āvuso anurakkhaṇā-padhānaṁ (pts)
Каково же, товарищи, усилие охраны?
Idhāvuso, bhikkhu uppannaṁ bhadrakaṁ samādhinimittaṁ anurakkhati—aṭṭhikasaññaṁ, puḷuvakasaññaṁ, vinīlakasaññaṁ, vicchiddakasaññaṁ, uddhumātakasaññaṁ.
bhadrakaṁ → bhaddakaṁ (bj, sya-all, km, pts1ed) | puḷuvakasaññaṁ → puḷavakasaññaṁ (bj, pts1ed) | puḷuvakasaññaṁ → pulavakasaññaṁ (bj); puḷavakasaññaṁ (pts) | bhadrakaṁ → bhaddakaṁ (pts) | bhaddakaṁ → bhadrakaṁ (bj: machasaṁ) | pulavakasaññaṁ → puḷuvaka saññaṁ (bj: machasaṁ); puḷavaka saññaṁ (bj: PTS, syā, kām) | bhadrakaṁ → bhaddakaṁ (cck: syā. kaṁ. pī.) | puḷuvakasaññaṁ → puḷavakasaññaṁ (cck: sī. pī.)
Вот, товарищи, монах охраняет возникающие благоприятные признаки сосредоточенности — костей-сознавание, червивого-сознавание, синюшного-сознавание, разделанного-сознавание, вздутого-сознавание [трупов].
Idaṁ vuccatāvuso, anurakkhaṇāpadhānaṁ.
anurakkhaṇāpadhānaṁ → anurakkhanappadhānaṁ (bj); anurakkhanāppadhānaṁ (sya-all) | vuccatāvuso anurakkhaṇāpadhānaṁ → vuccat āvuso anurakkhaṇā-padhānaṁ (pts)
Это, товарищи, зовётся усилием охраны.

Cattāri ñāṇāni—Четыре знания: dhamme ñāṇaṁ, anvaye ñāṇaṁ, pariye ñāṇaṁ, sammutiyā ñāṇaṁ.
sammutiyā ñāṇaṁ → sammatiñāṇaṁ (sya-all, km); sammutiñāṇaṁ (pts1ed) | pariye ñāṇaṁ → pariyāye ñāṇaṁ (bj); paricchedañāṇaṁ (sya-all); paricchede ñānaṁ (pts1ed, mr); paricce ñānaṁ (mr) | pariye → pariyāye (bj); paricchede (pts) | ñāṇaṁ → ñānaṁ (sya-all) | pariye ñāṇaṁ sammutiyā ñāṇaṁ → paricchedañāṇaṁ sammatiñāṇaṁ (sya-all) | sammutiyā ñāṇaṁ aparānipi → sammutiñāṇaṁ xii aparāni pi (pts) | pariyāye → pariceva (bj: kām); paricchede (bj: PTS, syā, kām) | pariye → paricce (sī. ka.), paricchede (syā. pī. ka.) ṭīkā oloketabbā (cck note) | ñāṇaṁ → sammatiñāṇaṁ (cck: syā. kaṁ.) | paricchede → So Bmr; K pariccheda; SS paricce. (pts note) | sammutiyā ñāṇaṁ → sammuti-ñāṇaṁ (pts)
знание дхаммы, знание вытекающего [из неё], знание определений, общее знание.

Aparānipi cattāri ñāṇāni—
aparānipi → aparāni pi (bjt, pts)
Другие четыре знания:
dukkhe ñāṇaṁ, dukkhasamudaye ñāṇaṁ, dukkhanirodhe ñāṇaṁ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṁ.
dukkhasamudaye → samudaye (pts) | dukkhanirodhe → nirodhe (pts) | dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya → magge (pts) | ñāṇaṁ → ñāṇaṁ xiii (pts) | samudaye → So Sc and onwards; Sd omits samudaye ñāṇaṁ, but gives nirodha (sic) and magge; St dukkha-samudaye, then nirodhe and magge; Bmr K dukkha-samudaye; dukkhanirodhe; dukkha-nirodha-gāminiyā paṭipadāya. (pts note)
о боли знание, о боли-скапливании знание, о боли-устранении знание, о к боли-устранении ведущей практики знание.

Cattāri sotāpattiyaṅgāni—
sotāpattiyaṅgāni → Cp. S. v. 404. (pts note)
Четыре аспекта вступления в поток:
sappurisasaṁsevo, saddhammassavanaṁ, yonisomanasikāro, dhammānudhammappaṭipatti.
saddhammassavanaṁ yonisomanasikāro → saddhammasavanaṁ yoniso manasikāro (bjt) | dhammānudhammappaṭipatti → dhammānudhammapaṭipatti (th)
общение с высшими (чистыми) людьми, слушание чистой Дхаммы, основательное представление, Дхаммы-по-Дхамме-практика.

Cattāri sotāpannassa aṅgāni.
aṅgāni → Cp. A. IX. 27. 4, vol. iv. 406; X. 92. 5, vol. v. 183. S. v. 364, 365, 387, 397, 407. (pts note)
Четыре аспекта вступившего в поток.
Idhāvuso, ariyasāvako buddhe aveccappasādena samannāgato hoti:
idhāvuso → idh āvuso (pts) | aveccappasādena → avecca-ppasādena (pts)
Вот, товарищи, праведный ученик, наделённый совершенной верой в Будду, считает:
‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho, bhagavā’ti.
devamanussānaṁ → devāmanussānaṁ (pts) | itipi → iti pi (bjt, pts) | sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno → sammā-sambuddho vijjā-caraṇasampanno (pts) | lokavidū → loka-vidū (pts) | purisadammasārathi → purisa-damma-sārathi (pts) | devamanussānaṁ → devā-manussānaṁ (pts) | bhagavāti → bhagavā ti (pts)
„Он — Благостный, архат, всецело пробуждённый, наделённый знанием и добродетелью, счастливый, знаток мира, несравненный вожатый людей, нуждающихся в узде, учитель богов и людей, Будда, Благостный”.
Dhamme aveccappasādena samannāgato hoti:
aveccappasādena → avecca-ppasādena (pts)
Наделённый совершенной верой в дхамму он считает:
‘svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṁ veditabbo viññūhī’ti.
opaneyyiko → opanayiko (bj, sya-all, km, pts1ed) | opaneyyiko → opanayiko (pts) | opanayiko → opaneyiyako (bj: machasaṁ) | opaneyyiko → opanayiko (cck: syā. kaṁ.) | ehipassiko opaneyyiko → ehi-passiko opanayiko (pts)
„Хорошо провозглашена Благостным истина — предназначенная для этого мира, непреходящая, открытая всем, ведущая к спасению, которую мудрые должны ощутить в своём сердце“.
Saṅghe aveccappasādena samannāgato hoti:
saṅghe → saṁghe (ms2005) | saṅghe aveccappasādena → saṁghe avecca-ppasādena (pts)
Наделённый совершенной верой в сангху он считает:
‘suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho ujuppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho ñāyappaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho sāmīcippaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho yadidaṁ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā, esa bhagavato sāvakasaṅgho āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassā’ti.
pāhuneyyo → pāhuṇeyyo (bj) | esa → eso (pts) | añjalikaraṇīyo → añjalikāraṇīyo (pts) | suppaṭipanno → supaṭipanno (bjt, th, pts) | ujuppaṭipanno → ujupaṭipanno (bjt, th) | ñāyappaṭipanno → ñāyapaṭipanno (bjt, th) | sāmīcippaṭipanno → sāmīcipaṭipanno (bjt, th) | sāvakasaṅgho → sāvakasaṁgho (ms2005) | sāvakasaṅgho ujuppaṭipanno → sāvakasaṁgho uju-paṭipanno (pts) | sāvakasaṅgho ñāyappaṭipanno → sāvaka-saṁgho ñāyapaṭipanno (pts) | sāvakasaṅgho sāmīcippaṭipanno → sāvaka-saṁgho sāmīci-paṭipanno (pts) | sāvakasaṅgho → sāvaka-saṁgho (pts) | purisayugāni → purisa-yugāni (pts) | purisapuggalā esa → purisa-puggalā eso (pts) | añjalikaraṇīyo → añjali-kāraṇīyo (pts) | puññakkhettaṁ → puñña-kkhettaṁ (pts)
„Община учеников Благостного следует добрым путём, община учеников Благостного следует прямым путём, община учеников Благостного следует правильным путём, община учеников Благостного следует должным путём так, что эти четыре пары людей, восемь [видов] людских личностей — эта община учеников Благостного заслуживает почёта, гостеприимства, подношения, почтительного приветствия; [эта община] — несравненное поле заслуг в мире“.
Ariyakantehi sīlehi samannāgato hoti akhaṇḍehi acchiddehi asabalehi akammāsehi bhujissehi viññuppasatthehi aparāmaṭṭhehi samādhisaṁvattanikehi.
viññuppasatthehi aparāmaṭṭhehi → viññūpasatthehi aparamaṭṭhehi (sya-all) | viññuppasatthehi → So SS; Bmr viññūpasaṭṭhehi; K viññūpasatthehi. (pts note) | ariyakantehi → ariya-kantehi (pts) | samādhisaṁvattanikehi → samādhi-saṁvattanikehi (pts)
Он пребывает наделённый принципами нравственного поведения, которые любимы праведными, неразрушимы, неуязвимы, незапятнанны, безупречны, несут освобождение, восхваляемы мудрецами, незатрагиваемы [злом], ведут к сосредоточенности.

Cattāri sāmaññaphalāni—
sāmaññaphalāni → sāmañña-phalāni (pts)
Четыре плода отшельничества:
sotāpattiphalaṁ, sakadāgāmiphalaṁ, anāgāmiphalaṁ, arahattaphalaṁ.
arahatta-phalaṁ → Cp. A. vol. iii. 272, 273; VI. 98. 1, ibid. 441. S. vol. v. 25. (pts note)
плод вступления в поток, плод однократного возвращения, плод невозвращения, плод архатства.

Catasso dhātuyo—Четыре элемента: pathavīdhātu, āpodhātu, tejodhātu, vāyodhātu.
pathavīdhātu → paṭhavīdhātu (bj, sya-all, pts) | vāyodhātu → vāyo dhātu xvii (pts)
элемент земли, элемент воды, элемент огня, элемент воздуха.

Cattāro āhārā—Четыре [вида] пропитания: kabaḷīkāro āhāro oḷāriko vā sukhumo vā, phasso dutiyo, manosañcetanā tatiyā, viññāṇaṁ catutthaṁ.
kabaḷīkāro → kabaliṅkāro (pts) | catutthaṁ → catutthaṁ xviii (pts) | Kabaliṅkāro → So SS; Bmr K kabaḷīkāro. Cp. S. ii. 11, 13, 98. (pts note) | tatiyā → SS tatiyo, and in xxxiv. 1. 5. (pts note) | manosañcetanā → mano-sañcetanā (pts)
материальная пища — грубая или нежная, чувственное восприятие — во вторых, рассудочное размышление — в третьих, внимание-распознавание — в четвёртых.

Catasso viññāṇaṭṭhitiyo.
viññāṇa-ṭṭhitiyo → Cp. S. iii. 54, 55. (pts note)
Четыре состояния сознания.
Rūpūpāyaṁ vā, āvuso, viññāṇaṁ tiṭṭhamānaṁ tiṭṭhati rūpārammaṇaṁ rūpappatiṭṭhaṁ nandūpasecanaṁ vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjati;
rūpārammaṇaṁ → rūpāramaṇaṁ (?) | rūpūpāyaṁ → rūpūpayaṁ (bj) | nandūpasecanaṁ vuddhiṁ virūḷhiṁ → nandūpasevanaṁ vuḍḍhiṁ viruḷhiṁ (sya-all) | nandūpasecanaṁ → nandūpavesanaṁ (pts) | rūpārammaṇaṁ → rūpāramaṇaṁ (cck: ?) | vā → K omits. (pts note) | vuddhiṁ → K vuḍḍhiṁ. (pts note)
Утверждаясь посредством образа, товарищи, сознание пребывает, поддерживаясь образом, основываясь на образе, и, обретая радость, достигает роста, развития, совершенства.
vedanūpāyaṁ vā āvuso …
vedanūpāyaṁ vā āvuso saññūpāyaṁ → vedanūpayaṁ (bj) | āvuso → āvuso viññāṇaṁ (pts)
Утверждаясь посредством ощущения, товарищи …
saññūpāyaṁ vā, āvuso …pe…
Saññūpāyaṁ → SS accidentally omit this clause. (pts note) | saññūpāyaṁ → saññūpayaṁ (bjt) | āvuso → saṁkhārūpāyaṁ (pts)
Утверждаясь посредством восприятия, товарищи …
saṅkhārūpāyaṁ vā, āvuso, viññāṇaṁ tiṭṭhamānaṁ tiṭṭhati saṅkhārārammaṇaṁ saṅkhārappatiṭṭhaṁ nandūpasecanaṁ vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjati.
nandūpasecanaṁ vuddhiṁ virūḷhiṁ → nandūpasevanaṁ vuḍḍhiṁ viruḷhiṁ (sya-all) | nandūpasecanaṁ → nandūpavesanaṁ (pts) | saṅkhārūpāyaṁ → saṅkhārūpayaṁ (bjt) | saṅkhārārammaṇaṁ saṅkhārappatiṭṭhaṁ nandūpasecanaṁ → saṁkhārārammaṇaṁ saṁkhārappatiṭṭhaṁ nandūpavesanaṁ (pts)
Утверждаясь посредством наклонности, товарищи, сознание пребывает, поддерживаясь наклонностью, основываясь на наклонности, и, обретая радость, достигает роста, развития, совершенства.

Cattāri agatigamanāni—
agati-gamanāni → Cp. A. II. 5. 5, vol. i. 72; IV. 17, vol. ii. 18; vol. iii. 274, 275. (pts note)
Четыре ложных пути:
chandāgatiṁ gacchati, dosāgatiṁ gacchati, mohāgatiṁ gacchati, bhayāgatiṁ gacchati.
dosāgatiṁ → dosāgati (my)
ложный путь желания, ложный путь ненависти, ложный путь заблуждения, ложный путь страха.

Cattāro taṇhuppādā—
taṇhuppādā → Cp. A. IV. 9, vol. ii. 10; 254, ibid., 248. (pts note)
Четыре [вида] возникновения жажды.
cīvarahetu vā, āvuso, bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati;
cīvarahetu → cīvara-hetu (pts)
Вот, товарищи, у монаха возникает жажда, возникающая из-за верхней одежды.
piṇḍapātahetu vā, āvuso, bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati;Вот, товарищи, у монаха возникает жажда, возникающая из-за чаши с милостыней. senāsanahetu vā, āvuso, bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati;
senāsanahetu → senāsana-hetu (pts)
Вот, товарищи, у монаха возникает жажда, возникающая из-за обители.
itibhavābhavahetu vā, āvuso, bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati.
itibhavābhavahetu → abhibhavābhavahetu (sya-all) | itibhavābhavahetu → iti bhavābhava-hetu (pts)
Вот, товарищи, у монаха возникает жажда, возникающая из-за изысканной пищи.

Catasso paṭipadā—
paṭipadā → Cp. A. IV. 161-163, 166, vol. ii. 149, 154; X. 29. 8, vol. v. 63. (pts note)
Четыре пути:
dukkhā paṭipadā dandhābhiññā, dukkhā paṭipadā khippābhiññā, sukhā paṭipadā dandhābhiññā, sukhā paṭipadā khippābhiññā.
dukkhā paṭipadā → dukkhāpaṭipadā (th) | sukhā paṭipadā → sukhāpaṭipadā (th)
болезненный медленно постигаемый путь, болезненный быстро постигаемый путь, приятный медленно постигаемый путь, приятный быстро постигаемый путь.

Aparāpi catasso paṭipadā—
aparāpi → xxii aparā pi (pts) | paṭipadā → Cp. A. IV. 164, 165, vol. ii. 152. (pts note)
Другие четыре пути:
akkhamā paṭipadā, khamā paṭipadā, damā paṭipadā, samā paṭipadā.
paṭipadā → paṭipadā xxiii (pts)
путь нетерпения, путь терпения, путь самообуздания, путь равновесия.

Cattāri dhammapadāni—
dhamma-padāni → Cp. A. IV. 29, 30, vol. ii. 29. (pts note)
Четыре части [достижения] истины:
anabhijjhā dhammapadaṁ, abyāpādo dhammapadaṁ, sammāsati dhammapadaṁ, sammāsamādhi dhammapadaṁ.незаинтересованность — часть истины, незлобивость — часть истины, совершенное памятование — часть истины, совершенная сосредоточенность — часть истины.

Cattāri dhammasamādānāni—
dhammasamādānāni → dhamma-samādānāni (pts)
Четыре [вида] благочестивого поведения.
atthāvuso, dhammasamādānaṁ paccuppannadukkhañceva āyatiñca dukkhavipākaṁ.
paccuppannadukkhañceva → paccuppannaṁ dukkhañceva (sya-all)
Есть, товарищи, благочестивое поведение с болью в настоящем, приносящее боль в будущем.
Atthāvuso, dhammasamādānaṁ paccuppannadukkhaṁ āyatiṁ sukhavipākaṁ.
paccuppannadukkhaṁ āyatiṁ → paccuppannaṁ dukkhañceva āyatiñca (sya-all) | dukkhaṁ → SS Bmr omit c'; eva, and sometimes ca in the second and third clauses. (pts note)
Есть, товарищи, благочестивое поведение с болью в настоящем, приносящее приятное в будущем.
Atthāvuso, dhammasamādānaṁ paccuppannasukhaṁ āyatiṁ dukkhavipākaṁ.
paccuppannasukhaṁ āyatiṁ → paccuppannaṁ sukhañceva āyatiñca (sya-all)
Есть, товарищи, благочестивое поведение с приятным в настоящем, приносящее боль в будущем.
Atthāvuso, dhammasamādānaṁ paccuppannasukhañceva āyatiñca sukhavipākaṁ.
paccuppannasukhañceva → paccuppannaṁ sukhañceva (sya-all) | āyatiñca → āyatiṁ ca (bjt)
Есть, товарищи, благочестивое поведение с приятным в настоящем, приносящее приятное в будущем.

Cattāro dhammakkhandhā—
dhammakkhandhā → dhamma-kkhandhā (pts)
Четыре раздела учения:
sīlakkhandho, samādhikkhandho, paññākkhandho, vimuttikkhandho.
vimuttikkhandho → vimuttikkhandho xxvi (pts) | vimutti-kkhandho → These four terms frequently recur in A., cp. III. 26, vol. i. 125, and onwards; sometimes as in III. 57. 1, ibid. 162, with the addition of vimutti-ñāṇadassana-kkhandho. (pts note)
раздел нравственности, раздел сосредоточенности, раздел постижения, раздел освобождения.

Cattāri balāni—
balāni → Cp. A. IV. 152-154, vol. ii. 141. To these four M. ii. 12 adds saddhā-balaṁ, and they are usually cited as pañca balāni, D. xvi. 3. 50, vol. ii. 120; M. iii. 296; S. iii. 96, 153; v. 49. For another list of five cp. A. IV. 163, vol. ii. 150. Seven are enumerated below, 2.3 (ix). (pts note)
Четыре силы:
vīriyabalaṁ, satibalaṁ, samādhibalaṁ, paññābalaṁ.
paññābalaṁ → paññābalaṁ xxvii (pts) | vīriyabalaṁ → viriyabalaṁ (bjt, th)
сила усердия, сила памятования, сила сосредоточенности, сила постижения.

Cattāri adhiṭṭhānāni—Четыре [вида] решимости: paññādhiṭṭhānaṁ, saccādhiṭṭhānaṁ, cāgādhiṭṭhānaṁ, upasamādhiṭṭhānaṁ.
paññādhiṭṭhānaṁ → paññāadhiṭṭhānaṁ (pts) | Paññā-adhiṭṭhānaṁ → So Scd; St Bmr K paññādhiṭṭhānaṁ. (pts note)
решимость постижения, решимость [стремления] к правде, решимость отказа [от зла], решимость успокоения.

Cattāri pañhabyākaraṇāni—
cattāri pañhabyākaraṇāni → cattāro pañhābyākaraṇā (sya-all) | cattāri pañhabyākaraṇāni ekaṁsabyākaraṇīyo → xxviii cattāro pañhavyākaraṇā ekaṁsavyākaraṇīyo (pts) | pañhabyākaraṇāni → cattāro pañhābyākaraṇā (bj: PTS, syā, kām) | → cattāro pañhābyākaraṇā (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | pañha-vyākaraṇā → Cp. A. III. 67. 2, vol. i. 197; IV. 42, vol. ii. 46. (pts note) | cattāri pañhabyākaraṇāni → cattāro pañha-vyākaraṇā (pts)
Четыре [вида] ответа на вопросы:
ekaṁsabyākaraṇīyo pañho, paṭipucchābyākaraṇīyo pañho, vibhajjabyākaraṇīyo pañho, ṭhapanīyo pañho.
paṭipucchābyākaraṇīyo → vibhajjavyākaraṇīyo (pts) | vibhajjabyākaraṇīyo → paṭipucchāvyākaraṇīyo (pts) | ṭhapanīyo → So Sc Bmr K; Sdt and Childers add vyākaraṇīyo. (pts note) | ekaṁsabyākaraṇīyo → ekaṁsa-vyākaraṇīyo (pts) | paṭipucchābyākaraṇīyo → vibhajja-vyākaraṇīyo (pts) | vibhajjabyākaraṇīyo → paṭipucchā-vyākaraṇīyo (pts)
на вопрос, требующий однозначного ответа; на вопрос, требующий разграничительного ответа; на вопрос, требующий ответного вопроса, на вопрос, [разъяснение которого] следует отложить.

Cattāri kammāni—
kammāni → Cp. A. IV. 231, vol. ii. 230. (pts note)
Четыре [вида] действий.
atthāvuso, kammaṁ kaṇhaṁ kaṇhavipākaṁ.
atthāvuso → atth āvuso (pts) | kaṇhavipākaṁ → kaṇha-vipākaṁ (pts)
Есть, товарищи, тёмные действия с темным результатом.
Atthāvuso, kammaṁ sukkaṁ sukkavipākaṁ.
atthāvuso → atth āvuso (pts)
Есть, товарищи, светлые действия со светлым результатом.
Atthāvuso, kammaṁ kaṇhasukkaṁ kaṇhasukkavipākaṁ.
atthāvuso → atth āvuso (pts) | kaṇhasukkaṁ kaṇhasukkavipākaṁ → kaṇha-sukkaṁ kaṇhasukka-vipākaṁ (pts)
Есть, товарищи, и тёмные, и светлые действия с и темным, и светлым результатом.
Atthāvuso, kammaṁ akaṇhaasukkaṁ akaṇhaasukkavipākaṁ kammakkhayāya saṁvattati.
akaṇhaasukkaṁ → akaṇhaṁ asukkaṁ (bj, pts) | atthāvuso → atth āvuso (pts) | akaṇhaasukkaṁ akaṇhaasukkavipākaṁ → akaṇhaṁ asukkaṁ akaṇha-asukka-vipākaṁ (pts)
Есть, товарищи, ни тёмные, ни светлые действия с ни темным, ни светлым результатом, ведущие к уничтожению [влияния] действий.

Cattāro sacchikaraṇīyā dhammā—
dhammā → Cp. A. IV. 189, vol. ii. 182. (pts note)
Четыре явления, которые могут быть засвидетельствованы.
pubbenivāso satiyā sacchikaraṇīyo;
sacchikaraṇīyo → Bmr K insert sattānaṁ. (pts note)
Прежнее место пребывания может быть засвидетельствовано памятью.
sattānaṁ cutūpapāto cakkhunā sacchikaraṇīyo;
cutūpapāto → cutupapāto (sya-all) | sattānaṁ → (pts)
Существами оставление существования и возрождение, может быть засвидетельствовано глазом.
aṭṭha vimokkhā kāyena sacchikaraṇīyā;
vimokhā → Bm vimokkho (and -karaṇīyo); K vimokkhā. (pts note) | aṭṭha vimokkhā → aṭṭhavimokkhā (th)
Восемь высвобождений могут быть засвидетельствованы телом.
āsavānaṁ khayo paññāya sacchikaraṇīyo.
sacchikaraṇīyo → sacchikaraṇīyo xxxi (pts)
Исчерпание истечений может быть засвидетельствовано пониманием.

Cattāro oghā—
oghā → Cp. xxxiv. 1.5 (iv), infra. S. iv. 175, 257; v. 59, 136, 292, 309. (pts note)
Четыре потока:
kāmogho, bhavogho, diṭṭhogho, avijjogho.
avijjogho → avijjogho xxxii (pts)
поток чувственности, поток перехода в следующее существование, поток [ложного] взгляда, поток невежества.

Cattāro yogā—
yogā → Cp. xxxiv. 1.5 (v), infra. A. IV. 10, vol. ii. 10. S. v. 59. (pts note)
Четыре [вида] уз:
kāmayogo, bhavayogo, diṭṭhiyogo, avijjāyogo.
avijjāyogo → avijjāyogo xxxiii (pts) | kāmayogo bhavayogo → kāma-yogo bhava-yogo (pts) | avijjāyogo → avijjā-yogo (pts)
узы чувственности, узы перехода в следующее существование, узы [ложного] взгляда, узы невежества.

Cattāro visaññogā—
visaṁyogā → So Sd K and SS afterwards; Scd (first time) and Bmr throughout visaññogā. Cp. xxxiv. 1.5 (vi), infra. A. IV. 10. 2, vol. ii. 11. (pts note) | visaññogā → visaṁyogā kāmayoga (pts)
Четыре [вида] освобождения:
kāmayogavisaññogo, bhavayogavisaññogo, diṭṭhiyogavisaññogo, avijjāyogavisaññogo.освобождение от уз чувственности, освобождение от уз перехода в следующее существование, освобождение от уз [ложного] взгляда, освобождение от уз невежества.

Cattāro ganthā—
ganthā → Br gandhā, and gandho throughout. Cp. S. v. 59. (pts note)
Четыре [телесных] узла:
abhijjhā kāyagantho, byāpādo kāyagantho, sīlabbataparāmāso kāyagantho, idaṁsaccābhiniveso kāyagantho.телесный узел заинтересованности, телесный узел злонамеренности, телесный узел довольства [одним лишь соблюдением] нравственности и церемоний, телесный узел склонности [утверждать]: „Лишь это истинно“.

Cattāri upādānāni—
upādānāni → Cp. D. xv. 6, vol. ii. 58. M. i. 66. S. ii. 3; v. 59. (pts note)
Четыре стремления:
kāmupādānaṁ, diṭṭhupādānaṁ, sīlabbatupādānaṁ, attavādupādānaṁ.
kāmupādānaṁ → kāmūpādānaṁ (bj, pts1ed) | sīlabbatupādānaṁ attavādupādānaṁ → sīlabbatūpādānaṁ attavādūpādānaṁ (bj) | kāmupādānaṁ → kāmūpādānaṁ (sī. pī.) evamitaresupi (cck note)
стремление, [возникающее] из-за чувственности, стремление из-за [ложного] взгляда, стремление из-за [одного лишь соблюдения] нравственности и церемоний, стремление из-за [веры в] учение о [сохранении своего] „я“.

Catasso yoniyo—
yoniyo → Cp. M. i. 73. (pts note)
Четыре породы:
aṇḍajayoni, jalābujayoni, saṁsedajayoni, opapātikayoni.
opapātikayoni → opapātikayoni xxxvii (pts)
порода рождённых из яйца, порода рождённых из чрева, порода рождённых из влаги, порода самопроизвольно рождённых.

Catasso gabbhāvakkantiyo.
gabbhāvakkantiyo → Cp. D. xxviii. 5, ante, p. 103. (pts note)
Четыре нисхождения в чрево [матери].
Idhāvuso, ekacco asampajāno mātukucchiṁ okkamati, asampajāno mātukucchismiṁ ṭhāti, asampajāno mātukucchimhā nikkhamati, ayaṁ paṭhamā gabbhāvakkanti.
mātukucchimhā → mātukucchismā (bj, sya-all) | eva → Bmr K omit. (pts note) | kucchiyam → So SS; Bmr K kucchiṁ. (pts note) | kucchismā → Bmr kucchimhā. (pts note) | mātukucchiṁ → mātu kucchiṁ (th) | mātukucchismiṁ → mātu kucchismiṁ (th, pts) | mātukucchimhā → mātu kucchismā (th, pts) | idhāvuso → idh āvuso (pts) | mātukucchiṁ → eva mātu kucchiyam (pts)
Вот, товарищи, некто, несознательно, спускается в чрево матери, несознательно, пребывает в чреве матери, несознательно, выходит из чрева матери. Это — первое нисхождение в чрево.
Puna caparaṁ, āvuso, idhekacco sampajāno mātukucchiṁ okkamati, asampajāno mātukucchismiṁ ṭhāti, asampajāno mātukucchimhā nikkhamati, ayaṁ dutiyā gabbhāvakkanti.
mātukucchimhā → mātukucchismā (bj, sya-all) | kho → -5 So Sct; Sd bhikkhā; Bmr K omit. (pts note) | kucchismim → Bmr K kucchiṁ, and below. (pts note) | kucchismā → Bmr kucchimhā, and below. (pts note) | mātukucchiṁ → mātu kucchiṁ (th) | mātukucchismiṁ → mātu kucchismiṁ (th) | mātukucchimhā → mātu kucchismā (th, pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | idhekacco → idh ekacco (pts) | mātukucchiṁ → hi kho mātu kucchismim (pts) | mātukucchismiṁ → mātu-kucchismiṁ (pts)
И затем, товарищи, вот некто, сознательно, спускается в чрево матери, несознательно, пребывает в чреве матери, несознательно, выходит из чрева матери. Это — второе нисхождение в чрево.
Puna caparaṁ, āvuso, idhekacco sampajāno mātukucchiṁ okkamati, sampajāno mātukucchismiṁ ṭhāti, asampajāno mātukucchimhā nikkhamati, ayaṁ tatiyā gabbhāvakkanti.
mātukucchimhā → mātukucchismā (bj, sya-all, pts) | mātukucchiṁ → mātu kucchismim (pts) | sampajāno → Sc asampajāno. (pts note) | mātukucchiṁ → mātu kucchiṁ (th) | mātukucchismiṁ → mātu kucchismiṁ (th, pts) | mātukucchimhā → mātu kucchismā (th, pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | idhekacco → idh ekacco (pts)
И затем, товарищи, вот некто, сознательно, спускается в чрево матери, сознательно, пребывает в чреве матери, не сознательно, выходит из чрева матери. Это — третье нисхождение в чрево.
Puna caparaṁ, āvuso, idhekacco sampajāno mātukucchiṁ okkamati, sampajāno mātukucchismiṁ ṭhāti, sampajāno mātukucchimhā nikkhamati, ayaṁ catutthā gabbhāvakkanti.
sampajāno → sampajāno ceva (bj) | mātukucchimhā → mātukucchismā (bj, sya-all, pts) | gabbhāvakkanti → gabbhāvakkanti xxxviii (pts) | eva → So SS; Bmr K omit. (pts note) | mātukucchiṁ → mātu kucchiṁ (th) | mātukucchismiṁ → mātu kucchismiṁ (th, pts) | mātukucchimhā → mātu kucchismā (th, pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | idhekacco → idh ekacco (pts) | mātukucchiṁ → eva mātu kucchismim (pts)
И затем, товарищи, вот некто, сознательно, спускается в чрево матери, сознательно, пребывает в чреве матери, сознательно, выходит из чрева матери. Это — четвёртое нисхождение в чрево.

Cattāro attabhāvapaṭilābhā.
attabhāva-paṭilābhā → Cp. A. IV. 172, vol. ii. 159. (pts note)
Четыре [вида пути] обретения своего существования.
Atthāvuso, attabhāvapaṭilābho, yasmiṁ attabhāvapaṭilābhe attasañcetanāyeva kamati, no parasañcetanā.
yeva → So Bmr K; SS omit. (pts note) | attasañcetanāyeva → attasañcetanā yeva (bjt) | atthāvuso attabhāvapaṭilābho → atth āvuso attabhāva-paṭilābho (pts) | attabhāvapaṭilābhe attasañcetanāyeva → attabhāva-paṭilābhe attasaṁcetanā yeva (pts) | parasañcetanā → para-saṁcetanā (pts)
Есть, товарищи, такое обретение своего [следующего] существования, когда при обретении своего существования действует собственное умонастроение, а не чужое умонастроение.
Atthāvuso, attabhāvapaṭilābho, yasmiṁ attabhāvapaṭilābhe parasañcetanāyeva kamati, no attasañcetanā.
yeva → So Bmr K; SS omit. (pts note) | parasañcetanāyeva → parasañcetanā yeva (bjt) | atthāvuso attabhāvapaṭilābho → atth āvuso attabhāva-paṭilābho (pts) | attabhāvapaṭilābhe parasañcetanāyeva → attabhāva-paṭilābhe para-saṁcetanā yeva (pts) | attasañcetanā → atta-saṁcetanā (pts)
Есть, товарищи, такое обретение своего существования, когда при обретении своего существования действует чужое умонастроение, а не собственное умонастроение.
Atthāvuso, attabhāvapaṭilābho, yasmiṁ attabhāvapaṭilābhe attasañcetanā ceva kamati parasañcetanā ca.
ceva → cevaso (sya-all) | atthāvuso attabhāvapaṭilābho → atth āvuso attabhāva-paṭilābho (pts) | attabhāvapaṭilābhe attasañcetanā ceva → attabhāva-paṭilābhe atta-saṁcetanā eva (pts) | parasañcetanā → para-saṁcetanā (pts)
Есть, товарищи, такое обретение своего существования, когда при обретении своего существования действуют и собственное умонастроение, и чужое умонастроение.
Atthāvuso, attabhāvapaṭilābho, yasmiṁ attabhāvapaṭilābhe neva attasañcetanā kamati, no parasañcetanā.
atthāvuso attabhāvapaṭilābho → atth āvuso attabhāva-paṭilābho (pts) | attabhāvapaṭilābhe neva attasañcetanā → attabhāva-paṭilābhe n eva atta saṁcetanā (pts) | parasañcetanā → para-saṁcetanā (pts)
Есть, товарищи, такое обретение своего существования, когда при обретении своего существования не действует ни собственное умонастроение, ни чужое умонастроение.

Catasso dakkhiṇāvisuddhiyo.
dakkhiṇā-visuddhiyo → Cp. A. IV. 78, vol. ii. 80. M. iii. 256. (pts note)
Четыре [вида] чистоты в подношениях.
Atthāvuso, dakkhiṇā dāyakato visujjhati no paṭiggāhakato.
atthāvuso → atth āvuso (pts)
Есть, товарищи, подношения, когда чист совершающий дар, а не принимающий.
Atthāvuso, dakkhiṇā paṭiggāhakato visujjhati no dāyakato.
atthāvuso → atth āvuso (pts)
Есть, товарищи, подношения, когда чист принимающий, а не совершающий дар.
Atthāvuso, dakkhiṇā neva dāyakato visujjhati no paṭiggāhakato.
atthāvuso → atth āvuso (pts) | neva → n eva (pts)
Есть, товарищи, подношения, когда не чисты ни совершающий дар, ни принимающий.
Atthāvuso, dakkhiṇā dāyakato ceva visujjhati paṭiggāhakato ca.
atthāvuso → atth āvuso (pts) | ceva → eva (pts)
Есть, товарищи, подношения, когда чисты и совершающий дар, и принимающий.

Cattāri saṅgahavatthūni—
saṅgaha-vatthūni → Cp. A. IV. 32, vol. ii. 32. (pts note)
Четыре пути доброго обхождения:
dānaṁ, peyyavajjaṁ, atthacariyā, samānattatā.
peyyavajjaṁ → piyavajjaṁ (sya-all, km, mr) | peyyavajjaṁ → piyavajjaṁ (bj: syā, kām) | peyyavajjaṁ → piyavajjaṁ (cck: syā. kaṁ. ka.) | atthacariyā → attha-cariyā (pts)
подаяние, ласковая речь, оказывание услуг, беспристрастность.

Cattāro anariyavohārā—
anariyavohārā → anariya-vohārā (pts)
Четыре [вида] неправедного разговора:
musāvādo, pisuṇāvācā, pharusāvācā, samphappalāpo.
samphappalāpo → samphappalāpo xlii (pts) | samphappalāpo → Bmr transpose the last two; Bm pharusa-. For xli.-xlii. cp. D. i. 1. 9, vol. i. 4. (pts note) | pisuṇāvācā pharusāvācā → pisuṇā vācā pharusā vācā (bjt, th) | musāvādo pisuṇāvācā pharusāvācā → musā-vādo pisuṇā vācā pharusā vācā (pts)
лживая речь, клеветническая речь, грубая речь, легкомысленная болтовня.

Cattāro ariyavohārā—
ariyavohārā → ariya-vohārā (pts)
Четыре [вида] праведного разговора:
musāvādā veramaṇī, pisuṇāya vācāya veramaṇī, pharusāya vācāya veramaṇī, samphappalāpā veramaṇī.
veramaṇī → veramaṇi (mr) | veramaṇī → vemaṇī (sya-all) | veramaṇī → veramaṇī (bj: kesuci) | veramaṇī → veramaṇi (cck: ka.) | musāvādā → musā-vādā (pts)
отказ от лживой речи, отказ от клеветнической речи, отказ от грубой речи, отказ от легкомысленной болтовни.

Aparepi cattāro anariyavohārā—
aparepi → xliii apare pi (pts) | anariya-vohārā → For xliii.-xlvi. cp. A. IV. 247-250, vol. ii. 246; VIII. 67, 68, vol. iv. 307. (pts note)
Другие четыре [вида] неправедного разговора:
adiṭṭhe diṭṭhavāditā, assute sutavāditā, amute mutavāditā, aviññāte viññātavāditā.
sutavāditā → suta-vāditā (pts) | mutavāditā → muta-vāditā (pts) | viññātavāditā → viññāta-vāditā (pts)
речь о неувиденном как об увиденном, речь о неуслышанном как об услышанном, речь о непродуманном как о продуманном, речь о нераспознанном как о распознанном.

Aparepi cattāro ariyavohārā—
aparepi → xliv apare pi (pts) | ariyavohārā → ariya-vohārā (pts)
Другие четыре [вида] праведного разговора:
adiṭṭhe adiṭṭhavāditā, assute assutavāditā, amute amutavāditā, aviññāte aviññātavāditā.
assutavāditā → assuta-vāditā (pts) | amutavāditā → amuta-vāditā (pts) | aviññātavāditā → aviññāta-vāditā (pts)
речь о неувиденном как о неувиденном, речь о неуслышанном как о неуслышанном, речь о непродуманном как о непродуманном, речь о нераспознанном как о нераспознанном.

Aparepi cattāro anariyavohārā—
aparepi → xlv apare pi (pts) | anariyavohārā → anariya-vohārā (pts)
Другие четыре [вида] неправедного разговора:
diṭṭhe adiṭṭhavāditā, sute assutavāditā, mute amutavāditā, viññāte aviññātavāditā.
assutavāditā → assuta-vāditā (pts) | amutavāditā → amuta-vāditā (pts) | aviññātavāditā → aviññāta-vāditā (pts)
речь об увиденном как о неувиденном, речь об услышанном как о неуслышанном, речь о продуманном как о непродуманном, речь о распознанном как о нераспознанном.

Aparepi cattāro ariyavohārā—
aparepi → xlvi apare pi (pts) | ariyavohārā → ariya-vohārā (pts)
Другие четыре [вида] праведного разговора:
diṭṭhe diṭṭhavāditā, sute sutavāditā, mute mutavāditā, viññāte viññātavāditā.
viññātavāditā → viññātavāditā xlvii (pts) | viññātavāditā → Cp. M. i. 29. (pts note) | sutavāditā → suta-vāditā (pts) | mutavāditā → muta-vāditā (pts)
речь об увиденном как об увиденном, речь об услышанном как об услышанном, речь о продуманном как о продуманном, речь о распознанном как о распознанном.

Cattāro puggalā.
puggalā → Cp. A. IV. 198, vol. ii. 205. (pts note)
Четыре [вида] личностей.
Idhāvuso, ekacco puggalo attantapo hoti attaparitāpanānuyogamanuyutto.
idhāvuso → idh āvuso (pts) | attantapo → attan-tapo (pts) | attaparitāpanānuyogamanuyutto → atta-paritāpanānuyogam anuyutto (pts)
Вот, товарищи, некоторые личности мучают сами себя, следуют обычаю причинять мучения самим себе.
Idhāvuso, ekacco puggalo parantapo hoti paraparitāpanānuyogamanuyutto.
idhāvuso → idh āvuso (pts) | parantapo → paran-tapo (pts) | paraparitāpanānuyogamanuyutto → para-paritāpanānuyogam anuyutto (pts)
Вот, товарищи, некоторые личности мучают других, следуют обычаю причинять мучения другим.
Idhāvuso, ekacco puggalo attantapo ca hoti attaparitāpanānuyogamanuyutto, parantapo ca paraparitāpanānuyogamanuyutto.
idhāvuso → idh āvuso (pts) | attaparitāpanānuyogamanuyutto → atta-paritāpanānuyogam anuyutto (pts) | paraparitāpanānuyogamanuyutto → para-paritāpanānuyogam anuyutto (pts)
Вот, товарищи, некоторые личности мучают сами себя, следуют обычаю причинять мучения самим себе и мучают других, следуют обычаю причинять мучения другим.
Idhāvuso, ekacco puggalo neva attantapo hoti na attaparitāpanānuyogamanuyutto na parantapo na paraparitāpanānuyogamanuyutto.
idhāvuso → idha panāvuso (bj) | idhāvuso ekacco → idh āvuso ekacca (pts) | neva attantapo → n eva attan-tapo (pts) | attaparitāpanānuyogamanuyutto → attaparitāpanānuyogam anuyutto (pts) | parantapo → paran-tapo (pts) | paraparitāpanānuyogamanuyutto → paraparitāpanānuyogam anuyutto (pts)
Вот, товарищи, некоторые личности не мучают сами себя, не следуют обычаю причинять мучения самим себе и не мучают других, не следуют обычаю причинять мучения другим.
So anattantapo aparantapo diṭṭheva dhamme nicchāto nibbuto sītībhūto sukhappaṭisaṁvedī brahmabhūtena attanā viharati.
sītībhūto → sītibhūto (pts1ed, mr) | sītībhūto sukhappaṭisaṁvedī → sītibhūto sukhapaṭisaṁvedī (pts) | sītībhūto → sītibhūto (cck: ka.) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th, pts) | anattantapo → anattan-tapo (pts) | sītībhūto sukhappaṭisaṁvedī brahmabhūtena → sīti-bhūto sukhapaṭisaṁvedī brahma-bhūtena (pts)
Не мучая самих себя и не мучая других, они пребывают в зримом мире, лишённые желаний, успокоенные, умиротворённые, испытывающие приятное, имея своей сущностью Брахму.

Aparepi cattāro puggalā.
aparepi → xlviii apare pi (pts)
Другие четыре [вида] личностей.
Idhāvuso, ekacco puggalo attahitāya paṭipanno hoti no parahitāya.
pan → Sd pana; Bmr K omit. (pts note) | idhāvuso → idh āvuso (pts) | attahitāya → atta-hitāya (pts) | parahitāya → para-hitāya idha pan (pts)
Вот, товарищи, некоторые личности следуют собственному благополучию, а не благополучию других.
Idhāvuso, ekacco puggalo parahitāya paṭipanno hoti no attahitāya.
idhāvuso → idha pan āvuso (pts) | no → Sc adds ca. (pts note) | parahitāya → para-hitāya (pts) | attahitāya → atta-hitāya (pts)
Вот, товарищи, некоторые личности следуют благополучию других, а не собственному благополучию.
Idhāvuso, ekacco puggalo neva attahitāya paṭipanno hoti no parahitāya.
pan → Bmr K omit. (pts note) | idhāvuso → idh āvuso (pts) | neva attahitāya → n eva atta-hitāya (pts) | parahitāya → para-hitāya idha pan (pts)
Вот, товарищи, некоторые личности не следуют ни собственному благополучию, ни благополучию других.
Idhāvuso, ekacco puggalo attahitāya ceva paṭipanno hoti parahitāya ca.
idhāvuso → idha pan āvuso (pts) | attahitāya ceva → atta-hitāya eva (pts) | parahitāya → para-hitāya (pts)
Вот, товарищи, некоторые личности следуют и собственному благополучию, и благополучию других.

Aparepi cattāro puggalā—
aparepi → xlix apare pi (pts)
Другие четыре [вида] личностей:
tamo tamaparāyano, tamo jotiparāyano, joti tamaparāyano, joti jotiparāyano.
tama-parāyano → Sum: Tamam eva paraṁ ayanaṁ gati assāti tamaparāyano. Cp. A. IV. 85, vol. ii. 85. S. i. 93. (pts note) | tamo tamaparāyano tamo jotiparāyano joti tamaparāyano joti jotiparāyano → tamotamaparāyano tamojotiparāyano jotitamaparāyano jotijotiparāyano (bjt) | jotiparāyano → joti-parāyano (pts)
идущие из тьмы в тьму, идущие из тьмы в свет, идущие из света в тьму, идущие из света в свет.

Aparepi cattāro puggalā—
aparepi → apare pi (pts)
Другие четыре [вида] личностей:
samaṇamacalo, samaṇapadumo, samaṇapuṇḍarīko, samaṇesu samaṇasukhumālo.
samaṇesu → (pts) | Samaṇa-m-acalo → Sum: Ma-kāro pada-sandhi-mattaṁ. Cp. A. IV. 87.1, vol. ii. 86. (pts note)
непоколебимый отшельник, отшельник, подобный красному лотосу, отшельник, подобный белому лотосу, возвышенный отшельник.

Ime kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena cattāro dhammā sammadakkhātā;
sammāsambuddhena → sammā-sambuddhena (pts) | sammadakkhātā → sammad-akkhātā (pts)
Таковы, товарищи, четыре явления, в совершенстве преподанные этим Благостным — знающим, видящим, архатом, всецело пробуждённым.
tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṁ …pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ.
saṅgāyitabbaṁ → saṅgāyitabbaṁ na vivaditabbaṁ (pts) | sabbeheva → sabbeh eva (pts) | devamanussānaṁ → deva-manussānaṁ paṭhamaka bhāṇavāraṁ niṭṭhitaṁ (pts)
И вам здесь следует произносить … ради пользы, благополучия, приятного богов и людей.

Paṭhamabhāṇavāro niṭṭhito.
paṭhamabhāṇavāro niṭṭhito → pañcataṁ (bjt) | paṭhamabhāṇavāro niṭṭhito → saṅgītiyacatukkaṁ niṭṭhitaṁ (th)
Окончен первый раздел поучения.

5. Pañcaka5. Пятёрки

Atthi kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena pañca dhammā sammadakkhātā.
sammāsambuddhena → sammā-sambuddhena (pts)
Есть, товарищи, пять явлений, в совершенстве преподанных этим Благостным — знающим, видящим, архатом, всецело пробуждённым.
Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṁ …pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ.
saṅgāyitabbaṁ → saṅgāyitabbaṁ na vivaditabbaṁ (pts) | pe → spelled out in full (bjt) | sabbeheva → sabbeh eva (pts) | devamanussānaṁ → deva-manussānaṁ (pts)
И вам здесь следует произносить … ради пользы, благополучия, приятного богов и людей.
Katame pañca?Каковы же эти пять?

Pañcakkhandhā.
kkhandhā → Cp. A. IV. 200. 9, vol. ii. 214; vol. iv. 147. (pts note) | pañcakkhandhā → pañca kkhandhā (pts)
Пять [групп] составляющих:
Rūpakkhandho vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho.
rūpakkhandho → rūpa-kkhandho (pts) | saññākkhandho saṅkhārakkhandho → saññā-kkhandho saṁkhāra-kkhandho (pts)
составляющее образа, составляющее ощущения, составляющее восприятия, составляющее наклонности, составляющее сознания.

Pañcupādānakkhandhā.
Pañcūpādāna-kkhandhā → Cp. infra., xxxiv. 1. 6, iii. A. IV. 41. 5, vol. ii. 45; 90.3, vol. ii. 90; IX. 66, vol. iv. 458; X. 60. 4, vol. v. 109. M. i. 144. (pts note)
Пять [групп] составляющих, основанных на стремлении:
Rūpupādānakkhandho vedanupādānakkhandho saññupādānakkhandho saṅkhārupādānakkhandho viññāṇupādānakkhandho.
rūpupādānakkhandho → rūpūpādānakkhandhe (bj: machasaṁ) | Rūpupādānakkhandho → rūpūpādānakkhandho (sī. syā. kaṁ. pī.) evamitaresupi (cck note) | saṅkhārupādānakkhandho → saṁkhārupādānakkhandho (bjt)
составляющее, основанное на стремлении к образу; составляющее, основанное на стремлении к ощущению; составляющее, основанное на стремлении к восприятию; составляющее, основанное на стремлении к наклонности; составляющее, основанное на стремлении к сознанию.

Pañca kāmaguṇā.
kāma-guṇā → Cp. A. VI. 63. 3, vol. iii. 411; IX. 34. 3, vol. iv. 415; 38. 6, ibid. 430; 42. 2, ibid. 449; 65, ibid. 458. M. i. 85, 92, 144, 173, 454, 504; ii. 42; iii. 114. (pts note)
Пять признаков чувственности:
Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasañhitā rajanīyā,
rajanīyā → So Sdt Bm; Sc rajanīyyā; Br K rajaniyā. (pts note) | kāmūpasañhitā → kāmūpasaṁhitā (bjt) | cakkhuviññeyyā → cakkhu-viññeyyā (pts) | piyarūpā kāmūpasañhitā → piya-rūpā kāmūpasaṁhitā (pts)
образы, воспринимаемые глазом, — желанные, любимые, дорогие, приятные, связанные с желанием, восхитительные;
sotaviññeyyā saddā …звуки, воспринимаемые ухом … ghānaviññeyyā gandhā …
ghānaviññeyyā → ghāna-viññeyyā (pts)
запахи, воспринимаемые носом …
jivhāviññeyyā rasā …
jivhāviññeyyā → jivhā-viññeyyā (pts)
вкусы, воспринимаемые языком …
kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasañhitā rajanīyā.
kāmūpasañhitā → kāmūpasaṁhitā (bjt) | rajanīyā → rajaniyā (th) | kāyaviññeyyā → kāya-viññeyyā (pts) | piyarūpā kāmūpasañhitā → piya-rūpā kāmūpasaṁhitā (pts)
прикосновения, воспринимаемые телом, — желанные, любимые, дорогие, приятные, связанные с желанием, восхитительные.

Pañca gatiyo—
gatiyo → Cp. A. IX. 67, vol. iv. 459. M. i. 73. S. v. 474-477. (pts note)
Пять путей:
nirayo, tiracchānayoni, pettivisayo, manussā, devā.
pettivisayo → Sd visayā. (pts note) | manussā → Sc manusso. (pts note) | tiracchānayoni → tiracchāna-yoni (pts)
преисподняя, рождение животным, местопребывание душ [умерших], [мир] людей, [мир] богов.

Pañca macchariyāni—
macchariyāni → Cp. A. IX. 69, vol. iv. 459. (pts note)
Пять [видов] жадности:
āvāsamacchariyaṁ, kulamacchariyaṁ, lābhamacchariyaṁ, vaṇṇamacchariyaṁ, dhammamacchariyaṁ.жадность в жилье, жадность в семействе, жадность в приобретениях, жадность в красоте, жадность в [приобретении] истины.

Pañca nīvaraṇāni—
nīvaraṇāni → Cp. D. ii. 68, vol. i. 71; xiii. 30, vol. i. 246; xxii. 13, vol. ii. 300; xxv. 16, ante, p. 49; xxxiv. 1. 6, (iv) infra. Cp. A. I. 2, vol. i. 3; III. 57, ibid. 161, and onwards. S. v. 60, 64, 84, 85, and onwards. (pts note)
Пять преград:
kāmacchandanīvaraṇaṁ, byāpādanīvaraṇaṁ, thinamiddhanīvaraṇaṁ, uddhaccakukkuccanīvaraṇaṁ, vicikicchānīvaraṇaṁ.
byāpādanīvaraṇaṁ thinamiddhanīvaraṇaṁ → vyāpādanīvaraṇaṁ thīnamiddhanīvaraṇaṁ (pts)
преграда чувственного возбуждения, преграда злонамеренности, преграда косности, преграда беспокойства и терзаний, преграда сомнения.

Pañca orambhāgiyāni saṁyojanāni—
pañca orambhāgiyāni → pañcorambhāgiyāni (bj) | saṁyojanāni → Cp. D. xvi. 7, vol. ii. 92, 93; xix. 62, vol. ii. 252. A. IX. 67, vol. iv. 459; X. 13, vol. v. 17. S. iii. 56, 130; v. 69, 177, 178, and onwards. (pts note) | saṁyojanāni → saññojanāni (my, th) | pañca orambhāgiyāni → pañc oram-bhāgiyāni (pts)
Пять уз низкого порядка:
sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso, kāmacchando, byāpādo.
sīlabbataparāmāso → sīlabbata-parāmāso (pts) | byāpādo → vyāpādo (pts)
[ложный] взгляд на своё тело, сомнение, довольство [одним лишь соблюдением] нравственности и церемоний, чувственное возбуждение, злонамеренность.

Pañca uddhambhāgiyāni saṁyojanāni—
pañca uddhambhāgiyāni → pañcuddhambhāgiyāni (bj) | pañca uddhambhāgiyāni saṁyojanāni → pañcuddhambhāgiyāni saññojanāni (sya-all) | saṁyojanāni → Cp. A. IX. 70, vol. iv. 460; X. 13, vol. v. 17. S. v. 191, 192, 241-243, and onwards. (pts note) | pañca uddhambhāgiyāni → pañc uddham-bhāgiyāni (pts)
Пять уз высшего порядка:
rūparāgo, arūparāgo, māno, uddhaccaṁ, avijjā.
arūparāgo → arūpa-rāgo (pts)
страсть к наделённому образом, страсть к лишённому образа, гордость, беспокойство, незнание.

Pañca sikkhāpadāni—
sikkhāpadāni → Cp. A. V. 179. 3, vol. iii. 212. S. ii. 167. (pts note)
Пять заповедей ученика:
pāṇātipātā veramaṇī, adinnādānā veramaṇī, kāmesumicchācārā veramaṇī, musāvādā veramaṇī, surāmerayamajjappamādaṭṭhānā veramaṇī.
kāmesumicchācārā → kāmesu micchācārā (bjt, th, pts) | surāmerayamajjappamādaṭṭhānā → surāmerayamajjapamādaṭṭhānā (bjt, th) | musāvādā → musā-vādā (pts) | surāmerayamajjappamādaṭṭhānā → surā-meraya-majja-pamādaṭṭhānā (pts)
отказ уничтожать живое, отказ брать то, что не дано, отказ от ошибочного поведения в желаниях, отказ от лживой речи, отказ от хмельных, спиртных, опьяняющих напитков, вызывающих легкомыслие.

Pañca abhabbaṭṭhānāni.
abhabba-ṭṭhānāni → Cp. D. xxix. 26, ante, p. 133. (pts note)
Пять неспособностей.
Abhabbo, āvuso, khīṇāsavo bhikkhu sañcicca pāṇaṁ jīvitā voropetuṁ. Abhabbo khīṇāsavo bhikkhu adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyituṁ. Abhabbo khīṇāsavo bhikkhu methunaṁ dhammaṁ paṭisevituṁ. Abhabbo khīṇāsavo bhikkhu sampajānamusā bhāsituṁ. Abhabbo khīṇāsavo bhikkhu sannidhikārakaṁ kāme paribhuñjituṁ, seyyathāpi pubbe āgārikabhūto.
ādiyituṁ → ādātuṁ (sya-all, km, pts1ed) | āgārikabhūto → āgāriyakabhūto (bj); agāriyabhūto xi (pts) | theyyasaṅkhātaṁ ādiyituṁ → theyyasaṁkhātaṁādātuṁ (pts) | ādiyituṁ → ādātuṁ (cck: syā. kaṁ. pī.) | sañcicca → saṁcicca (bjt) | theyyasaṅkhātaṁ ādiyituṁ → theyya-saṁkhātaṁādātuṁ (pts) | sampajānamusā → sampajāna-musā (pts) | sannidhikārakaṁ → sannidhi-kārakaṁ (pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | āgārikabhūto → agāriya-bhūto (pts)
Монах, уничтоживший порочные свойства, неспособен, товарищи, намеренно лишать жизни живое существо. Монах, уничтоживший порочные свойства, неспособен брать то, что не дано [ему и что] зовётся воровством. Монах, уничтоживший порочные свойства, неспособен следовать обычаю совокупления. Монах, уничтоживший порочные свойства, неспособен говорить сознательную ложь. Монах, уничтоживший порочные свойства, неспособен собирать запасы, чтобы предаваться желаниям, как [он делал это] прежде, живя дома.

Pañca byasanāni—
vyasanāni → Bmr K byasanāni. Cp. A. V. 130, vol. iii. 147. (pts note) | byasanāni → vyasanāni ñāti-vyasanaṁ bhoga-vyasanaṁ roga (pts)
Пять [видов] неудачи:
ñātibyasanaṁ, bhogabyasanaṁ, rogabyasanaṁ, sīlabyasanaṁ, diṭṭhibyasanaṁ.неудача с родными, неудача с имуществом, неудача со здоровьем, неудача в нравственном поведении, неудача во взгляде. Nāvuso, sattā ñātibyasanahetu vā bhogabyasanahetu vā rogabyasanahetu vā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjanti.
upapajjanti sīlabyasanahetu → uppajjanti sīlavyasana hetu (pts) | āvuso → So Bmr K; SS tenāvuso. Sum points to a reading ten'; eva; Sum Scd ten'; eva pan'; āvuso; Sum Br ten'; eva n'; āvuso. (pts note) | uppajjanti → So SS; Bmr K upapajjanti. (pts note) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt) | ñātibyasanahetu → ñāti-vyasana-hetu (pts) | bhogabyasanahetu → bhoga-vyasana-hetu (pts) | rogabyasanahetu → roga-vyasana-hetu (pts) | paraṁ → param (pts)
Ни одно существо, товарищи, с распадом тела после смерти не рождается вновь внизу, в плохом уделе, в падении, в преисподней. из-за неудачи с родными, или из-за неудачи с имуществом, или из-за неудачи со здоровьем.
Sīlabyasanahetu vā, āvuso, sattā diṭṭhibyasanahetu vā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjanti.
paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt) | sīlabyasanahetu → hetu (pts) | diṭṭhibyasanahetu → diṭṭhi-vyasana-hetu (pts) | paraṁ → param (pts)
Но, товарищи, с распадом тела после смерти существо рождается вновь внизу, в плохом уделе, в падении, в преисподней. из-за неудачи в нравственном поведении или из-за неудачи во взгляде.

Pañca sampadā—
sampadā → Cp. A. V. 130, vol. iii. 147. (pts note)
Пять [видов] удачи:
ñātisampadā, bhogasampadā, ārogyasampadā, sīlasampadā, diṭṭhisampadā.
āvuso → As above. Sum reads ten'; eva n'; āvuso. (pts note)
удача с родными, удача с имуществом, удача со здоровьем, удача в нравственном поведении, удача во взгляде.
Nāvuso, sattā ñātisampadāhetu vā bhogasampadāhetu vā ārogyasampadāhetu vā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjanti.
upapajjanti → uppajjanti (pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt) | paraṁ → param (pts)
Ни одно существо, товарищи, с распадом тела после смерти не рождается вновь в благом небесном мире из-за удачи с родными, или из-за удачи с имуществом, или из-за удачи со здоровьем.
Sīlasampadāhetu vā, āvuso, sattā diṭṭhisampadāhetu vā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjanti.
upapajjanti → upapajjanti xiii (pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt) | sīlasampadāhetu → sīla-sampadā-hetu (pts) | diṭṭhisampadāhetu → diṭṭhi-sampadā-hetu (pts) | paraṁ → param (pts)
Но, товарищи, с распадом тела после смерти существо рождается вновь в благом небесном мире из-за удачи в нравственном поведении или из-за удачи во взгляде.

Pañca ādīnavā dussīlassa sīlavipattiyā.
ādīnavā → Bmr ādinavā. For xiii. and xiv. cp. D. xvi. 1. 23, 24, vol. ii. 85, 86. A. V. 213, vol. iii. 252, 253. (pts note) | sīlavipattiyā → sīla-vipattiyā (pts)
Пять опасностей для злонравного вследствие пренебрежения нравственностью.
Idhāvuso, dussīlo sīlavipanno pamādādhikaraṇaṁ mahatiṁ bhogajāniṁ nigacchati,
idhāvuso → idh āvuso (pts) | sīlavipanno → sīla-vipanno (pts) | bhogajāniṁ → bhoga-jāniṁ (pts)
Вот, товарищи, злонравный, пренебрегающий нравственностью по причине легкомыслия впадает в великую нужду.
ayaṁ paṭhamo ādīnavo dussīlassa sīlavipattiyā.
sīlavipattiyā → sīla-vipattiyā (pts)
Это — первая опасность для злонравного вследствие пренебрежения нравственностью.
Puna caparaṁ, āvuso, dussīlassa sīlavipannassa pāpako kittisaddo abbhuggacchati,
sīlavipannassa → vipannassa (pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | kittisaddo → kitti-saddo (pts)
И далее, товарищи, о злонравном, пренебрегающем нравственностью идёт дурная слава.
ayaṁ dutiyo ādīnavo dussīlassa sīlavipattiyā.
sīlavipattiyā → sīla-vipattiyā (pts)
Это — вторая опасность для злонравного вследствие пренебрежения нравственностью.
Puna caparaṁ, āvuso, dussīlo sīlavipanno yaññadeva parisaṁ upasaṅkamati yadi khattiyaparisaṁ yadi brāhmaṇaparisaṁ yadi gahapatiparisaṁ yadi samaṇaparisaṁ, avisārado upasaṅkamati maṅkubhūto,
maṅkubhūto → maṅkobhūto (pts) | yaññadeva → yaṁ yadeva (th) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | sīlavipanno yaññadeva → sīla-vipanno yaṁ yad eva (pts) | upasaṅkamati → upasaṁkamati (pts) | khattiyaparisaṁ → khattiya-parisaṁ (pts) | brāhmaṇaparisaṁ → brāhmaṇa-parisaṁ (pts) | gahapatiparisaṁ → gahapati-parisaṁ (pts) | samaṇaparisaṁ → samaṇa-parisaṁ (pts) | upasaṅkamati maṅkubhūto → upasaṁkamati maṅko-bhūto (pts)
И далее, товарищи, в чьё бы собрание ни вступал злонравный, пренебрегающий нравственностью — в собрание кшатриев, или собрание брахманов, или собрание домоправителей, или собрание отшельников — он вступает в него неуверенно и беспокойно.
ayaṁ tatiyo ādīnavo dussīlassa sīlavipattiyā.Это — третья опасность для злонравного вследствие пренебрежения нравственностью. Puna caparaṁ, āvuso, dussīlo sīlavipanno sammūḷho kālaṁ karoti,
karoti → kāroti (pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | sīlavipanno → sīla-vipanno (pts)
И далее, товарищи, злонравный, пренебрегающий нравственностью оканчивает свои дни в мучении.
ayaṁ catuttho ādīnavo dussīlassa sīlavipattiyā.
sīlavipattiyā → sīla-vipattiyā (pts)
Это — четвёртая опасность для злонравного вследствие пренебрежения нравственностью.
Puna caparaṁ, āvuso, dussīlo sīlavipanno kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati,
upapajjati → uppajjati (pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | paraṁ → param (pts)
И далее, товарищи, злонравный, пренебрегающий нравственностью с распадом тела после смерти рождается внизу, в плохом уделе, в падении, в преисподней.
ayaṁ pañcamo ādīnavo dussīlassa sīlavipattiyā.
sīlavipattiyā → sīla-vipattiyā (pts)
Это — пятая опасность для злонравного вследствие пренебрежения нравственностью.

Pañca ānisaṁsā sīlavato sīlasampadāya.
sīlasampadāya → sīla-sampadāya (pts)
Пять преимуществ для добронравного вследствие обладания нравственностью.
Idhāvuso, sīlavā sīlasampanno appamādādhikaraṇaṁ mahantaṁ bhogakkhandhaṁ adhigacchati,
mahantaṁ → mahatiṁ (pts) | idhāvuso → idh āvuso (pts) | sīlasampanno → sīla-sampanno (pts) | mahantaṁ bhogakkhandhaṁ → mahatiṁ bhoga-kkhandhaṁ (pts)
Вот, товарищи, добронравный, обладающий нравственностью по причине усердия достигает великого достатка.
ayaṁ paṭhamo ānisaṁso sīlavato sīlasampadāya.
sīlasampadāya → sīla-sampadāya (pts)
Это — первое преимущество для добронравного вследствие обладания нравственностью.
Puna caparaṁ, āvuso, sīlavato sīlasampannassa kalyāṇo kittisaddo abbhuggacchati,
caparaṁ → ca paraṁ (pts) | sīlasampannassa → sīla-sampannassa (pts) | kittisaddo → kitti-saddo (pts)
И далее, товарищи, о добронравном, обладающем нравственностью идёт добрая слава.
ayaṁ dutiyo ānisaṁso sīlavato sīlasampadāya.
sīlasampadāya → sīla-sampadāya (pts)
Это — второе преимущество для добронравного вследствие обладания нравственностью.
Puna caparaṁ, āvuso, sīlavā sīlasampanno yaññadeva parisaṁ upasaṅkamati yadi khattiyaparisaṁ yadi brāhmaṇaparisaṁ yadi gahapatiparisaṁ yadi samaṇaparisaṁ, visārado upasaṅkamati amaṅkubhūto,
yaññadeva → yaṁ yadeva (th) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | sīlasampanno yaññadeva → sīla-sampanno yaṁ yad eva (pts) | upasaṅkamati → upasaṁkamati (pts) | khattiyaparisaṁ → khattiya-parisaṁ (pts) | brāhmaṇaparisaṁ → brāhmaṇa parisaṁ (pts) | gahapatiparisaṁ → gahapati-parisaṁ (pts) | samaṇaparisaṁ → samaṇa-parisaṁ (pts) | upasaṅkamati amaṅkubhūto → upasaṁkamati amaṅku-bhūto (pts)
И далее, товарищи, в чьё бы собрание ни вступал добронравный, обладающий нравственностью — в собрание кшатриев, или собрание брахманов, или собрание домоправителей, или собрание отшельников — он вступает в него уверенно и спокойно.
ayaṁ tatiyo ānisaṁso sīlavato sīlasampadāya.
sīlasampadāya → sīla-sampadāya (pts)
Это — третье преимущество для добронравного вследствие обладания нравственностью.
Puna caparaṁ, āvuso, sīlavā sīlasampanno asammūḷho kālaṁ karoti,
caparaṁ → ca paraṁ (pts) | sīlasampanno → sīla-sampanno (pts)
И далее, товарищи, добронравный, обладающий нравственностью оканчивает свои дни без мучения.
ayaṁ catuttho ānisaṁso sīlavato sīlasampadāya.
sīlasampadāya → sīla-sampadāya (pts)
Это — четвёртое преимущество для добронравного вследствие обладания нравственностью.
Puna caparaṁ, āvuso, sīlavā sīlasampanno kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati,
upapajjati → uppajjati (pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | sīlasampanno → sīla-sampanno (pts) | paraṁ → param (pts)
И далее, товарищи, добронравный, обладающий нравственностью с распадом тела после смерти вновь рождается в благом небесном мире.
ayaṁ pañcamo ānisaṁso sīlavato sīlasampadāya.
sīlasampadāya → sīla-sampadāya (pts)
Это — пятое преимущество для добронравного вследствие обладания нравственностью.

Codakena, āvuso, bhikkhunā paraṁ codetukāmena pañca dhamme ajjhattaṁ upaṭṭhapetvā paro codetabbo.
Codakena → Cp. A. V. 167. 1, 2, vol. iii. 196. (pts note) | codetukāmena → codetu-kāmena (pts)
Побуждающему монаху, товарищи, желающему побуждать другого, следует побуждать другого, придерживаясь внутренне пяти правил:
Kālena vakkhāmi no akālena,„Я буду говорить вовремя, а не не вовремя; bhūtena vakkhāmi no abhūtena,я буду говорить правду, а не неправду; saṇhena vakkhāmi no pharusena,я буду говорить мягко, а не грубо; atthasaṁhitena vakkhāmi no anatthasaṁhitena,
atthasaṁhitena → atthasañhitena (th) | anatthasaṁhitena → anatthasañhitena (th) | atthasaṁhitena → attha-saṁhitena (pts) | anatthasaṁhitena → anattha-saṁhitena (pts)
я буду говорить связанное с пользой, а не связанное с бесполезным;
mettacittena vakkhāmi no dosantarenāti.
mettacittena → mettācittena (katthaci) | mettacittena → mettācittena (bj: kesuci) | mettacittena → mettācittena (cck: katthaci) | dosantarenāti → dosantarenā ti (bjt) | mettacittena → metta-cittena (pts)
я буду говорить с дружелюбными мыслями, а не скрывая зло”.
Codakena, āvuso, bhikkhunā paraṁ codetukāmena ime pañca dhamme ajjhattaṁ upaṭṭhapetvā paro codetabbo.
codetukāmena → codetu-kāmena (pts)
Побуждающему монаху, товарищи, желающему побуждать другого, следует побуждать другого, придерживаясь внутренне этих пяти правил.

Pañca padhāniyaṅgāni.
padhāniyaṅgāni → Cp. A. V. 53, vol. iii. 65. M. ii. 95, 128. (pts note)
Пять состояний, в которых следует упражняться.
Idhāvuso, bhikkhu saddho hoti, saddahati tathāgatassa bodhiṁ:
bodhiṁ itipi → bhodhiṁ iti pi (pts) | idhāvuso → idh āvuso (pts)
Вот, товарищи, монах пребывает верующим, верует в пробуждение Татхагаты:
‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato, lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā’ti.
itipi → iti pi (pts) | sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno → sammā-sambuddho vijjā-caraṇa-sampanno (pts) | lokavidū → loka-vidū (pts) | purisadammasārathi → purisa-damma-sārathi (pts) | bhagavāti → bhagavā ti (pts)
„Он — Благостный, архат, всецело пробуждённый, наделённый знанием и добродетелью, Счастливый, знаток мира, несравненный вожатый людей, нуждающихся в узде, учитель богов и людей, Будда, Благостный“.
Appābādho hoti appātaṅko, samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato nātisītāya nāccuṇhāya majjhimāya padhānakkhamāya.
Appābādho → Cp. D. xxx. 2. 8, ante, p. 166. (pts note) | samavepākiniyā → sama-vepākiniyā (pts) | padhānakkhamāya → padhāna-kkhamāya (pts)
Он испытывает мало недугов, мало болезней, наделён хорошим пищеварением — не слишком холодным, не слишком горячим; [наделён] умеренностью и терпением в усилиях.
Asaṭho hoti amāyāvī, yathābhūtaṁ attānaṁ āvikattā satthari vā viññūsu vā sabrahmacārīsu.
asaṭho → asatho (pts) | āvikattā → K āvikatā. (pts note) | viññūsu → So SS Bmr; K viññū (but viññūsu in D. xxxiv. 1. 6). (pts note) | sabrahmacārīsu → So Bmr K; Sc brahmacarisu; Sdt sabrahmacārisu. (pts note)
Он не бывает хитрым и лживым и в согласии с истиной открывает себя перед наставником или перед мудрыми собратьями.
Āraddhavīriyo viharati akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya kusalānaṁ dhammānaṁ upasampadāya thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu.
pahānāya → K pahānāyasu. (pts note) | āraddhavīriyo → āraddhaviriyo (bjt, th) | āraddhavīriyo → āraddha-viriyo (pts) | daḷhaparakkamo anikkhittadhuro → daḷha-parakkamo anikkhitta-dhuro (pts)
Он пребывает полным решимости оставить нехорошие свойства, обрести хорошие свойства, сильным, крепким в усилиях, не снимающим [с себя] бремени [в обретении] хороших свойств.
Paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammādukkhakkhayagāminiyā.
udayatthagāminiyā → uḍayatthagāminiyā (pts) | sammādukkhakkhayagāminiyā → sammādukkhakkhayagāminiyā xvii (pts) | udayatthagāminiyā → uḍayattha-gāminiyā (pts) | sammādukkhakkhayagāminiyā → sammā-dukkha-kkhaya-gāminiyā (pts)
Он понимающий и наделён пониманием, ведущей [к постижению] рождения и смерти, праведной, всепроникающей, ведущей к полному уничтожению боли.

Pañca suddhāvāsā—Пять чистых обителей: avihā, atappā, sudassā, sudassī, akaniṭṭhā.
akaniṭṭhā → akaniṭṭhā xviii (pts) | Akaniṭṭhā → Cp. D. xiv. 3. 31, vol. ii. 52. M. iii. 103. (pts note)
авиха, атаппа, судасса, судасси, аканиттха.

Pañca anāgāmino—Пять невозвращающихся: antarāparinibbāyī, upahaccaparinibbāyī, asaṅkhāraparinibbāyī, sasaṅkhāraparinibbāyī, uddhaṁsotoakaniṭṭhagāmī.
Antarā-parinibbāyī → Cp. A. III. 86. 3, vol. ii. 233; VII. 16. 4, 17. 4, vol. iv. 14, 15, cp. 146, 380; X. 63. 3, vol. v. 120. S. v. 70. 201, 204, 237, 285, 314, 378. (pts note) | asaṅkhāraparinibbāyī sasaṅkhāraparinibbāyī uddhaṁsotoakaniṭṭhagāmī → asaṁkhāraparinibbāyī sasaṁkhāraparinibbāyī uddhaṁsoto akaniṭṭhagāmī (bjt) | uddhaṁsotoakaniṭṭhagāmī → uddhaṁsoto akaniṭṭhagāmī (th)
достигший ниббаны в середине жизни, достигший ниббаны в конце жизни, достигший ниббаны без усилий, достигший ниббаны с усилиями, поднявшийся в потоке [жизни] и достигший [мира] Аканиттха.

Pañca cetokhilā.
cetokhilā → cetokhīlā (sya-all) | ceto-khilā → K -khīlā, and onwards. In xxxiv. 1.6 (v) infra Bm has khīlā also, but not Br. A. V. 205, vol. iii. 248; IX. 71, vol. iv. 460; X. 14, vol. v. 17. M. i. 101. (pts note)
Пять недостатков разума.
Idhāvuso, bhikkhu satthari kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati.
idhāvuso → idh āvuso (pts)
Вот, товарищи, монах сомневается в наставнике, колеблется, лишается уверенности, лишается покоя.
Yo so, āvuso, bhikkhu satthari kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati, tassa cittaṁ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya, yassa cittaṁ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya, ayaṁ paṭhamo cetokhilo.
cetokhilo → cetokhīlo (sya-all)
Когда, товарищи, этот монах сомневается в наставнике, колеблется, лишается уверенности, лишается покоя, то его ум не склоняется к усердию, преданности, постоянству, усилию. Когда же его ум не склоняется к усердию, преданности, постоянству, усилию, то это — первый недостаток разума.
Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu dhamme kaṅkhati vicikicchati …pe…
caparaṁ → ca paraṁ (pts)
И далее, товарищи, монах сомневается в дхамме, колеблется …
saṅghe kaṅkhati vicikicchati …
vicikicchati → (sya-all) | saṅghe → saṁghe (ms2005, pts)
сомневается в сангхе, колеблется …
sikkhāya kaṅkhati vicikicchati …
vicikicchati → -1 Sc omits; Sd sikkhativicikicchati. (pts note)
сомневается в обучении, колеблется …
sabrahmacārīsu kupito hoti anattamano āhatacitto khilajāto.
khilajāto → khīlajāto (bj, sya-all) | āhatacitto khilajāto → āhata-citto khila-jāto (pts)
гневается на собратьев, неудовлетворён, раздражён в мыслях, подавлен.
Yo so, āvuso, bhikkhu sabrahmacārīsu kupito hoti anattamano āhatacitto khilajāto, tassa cittaṁ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya, yassa cittaṁ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya, ayaṁ pañcamo cetokhilo.
khilajāto → khīlajāto (bj, sya-all) | cetokhilo → cetokhīlo (sya-all) | padhānāya → So SS; Bmr K insert yassa cittam . . . padhānāya. (pts note) | āhatacitto khilajāto → āhata-citto khila-jāto (pts) | cetokhilo → ceto-khilo (pts)
Когда, товарищи, этот монах гневается на собратьев, неудовлетворён, раздражён в мыслях, подавлен, то его ум не склоняется к усердию, преданности, постоянству, усилию. Когда же его ум не склоняется к усердию, преданности, постоянству, усилию, то это — пятый недостаток разума.

Pañca cetasovinibandhā.
vinibandhā → So Sc Br K Sum; Sd vinikaṇḍā; St Bm vinibaddhā. Cp. A. IX. 72, vol. iv. 461. M. i. 101. (pts note) | cetasovinibandhā → cetaso vinibandhā (bjt, th, pts)
Пять уз разума.
Idhāvuso, bhikkhu kāmesu avītarāgo hoti avigatacchando avigatapemo avigatapipāso avigatapariḷāho avigatataṇho.
avītarāgo → avigatarāgo (sya-all) | kāmesu avītarāgo → kāme avigatarāgo (pts) | kāme → So SS Sum; Bmr K kāmesu; and below. (pts note) | avigatacchando → avigatachando (bjt)
Вот, товарищи, монах не избавился от страсти к желаниям, не избавился от стремления, не избавился от привязанности, не избавился от жажды, не избавился от возбуждения, не избавился от желания.
Yo so, āvuso, bhikkhu kāmesu avītarāgo hoti avigatacchando avigatapemo avigatapipāso avigatapariḷāho avigatataṇho, tassa cittaṁ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya.
avītarāgo → avigatarāgo (sya-all) | kāmesu avītarāgo → kāme avigatarāgo (pts) | avigatacchando → avigatachando (bjt) | kāmesu avītarāgo → kāme avigata-rāgo (pts) | avigatacchando avigatapemo avigatapipāso avigatapariḷāho avigatataṇho → avigata-chando avigata-pemo avigata-pipāso avigata-pariḷāho avigata-taṇho (pts)
Когда, товарищи, этот монах не избавился от страсти к желаниям, не избавился от стремления, не избавился от привязанности, не избавился от жажды, не избавился от возбуждения, не избавился от желания, то его ум не склоняется к усердию, преданности, постоянству, усилию.
Yassa cittaṁ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya.Когда же его ум не склоняется к усердию, преданности, постоянству, усилию, Ayaṁ paṭhamo cetaso vinibandho.то это — первые узы разума. Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu kāye avītarāgo hoti …pe…
avītarāgo → avigatarāgo (bj, pts) | + → saṅkhittaṁ (th) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | avītarāgo → avigata-rāgo (pts) | + → ayaṁ dutiyo cetaso vinibandho (pts)
И далее, товарищи, монах не избавился от страсти к [связанному с его] телом …
rūpe avītarāgo hoti …pe…
avītarāgo → avigatarāgo (bj, pts) | + → saṅkhittaṁ (th) | avītarāgo → avigata-rāgo (pts)
не избавился от страсти к наделённому образом …
puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu yāvadatthaṁ udarāvadehakaṁ bhuñjitvā seyyasukhaṁ passasukhaṁ middhasukhaṁ anuyutto viharati …pe…
udarāvadehakaṁ → udarāvabhedakaṁ (bj) | puna caparaṁ āvuso bhikkhu → ayaṁ tatiyo cetaso vinibandho (pts) | passasukhaṁ → phassasukhaṁ (pts) | viharati → The sequel to this clause is understood. The formula of enumeration seems accidentally omitted: ayaṁ catuttho cetaso vinibandho. (pts note) | seyyasukhaṁ passasukhaṁ → seyya-sukhaṁ phassa-sukhaṁ (pts)
И [далее], вволю наевшись, набив желудок, он пребывает в приятности лежания, в приятности прикосновения, в приятности лени …
puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu aññataraṁ devanikāyaṁ paṇidhāya brahmacariyaṁ carati: ‘imināhaṁ sīlena vā vatena vā tapena vā brahmacariyena vā devo vā bhavissāmi devaññataro vā’ti.
paṇidhāya → panidhāya (pts) | vā → (pts) | deva-nikāyaṁ → Sdt omit puna . . . āvuso; Sd aññatarā devanikāya; St devanikāya. (pts note) | vā → So SS; Bmr K sīlena vā vatena vā. (pts note) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | devanikāyaṁ paṇidhāya → deva-nikāyaṁ panidhāya (pts) | imināhaṁ → iminā haṁ vatena vā (pts) | vāti → vā ti (pts)
И далее, товарищи, монах ведёт целомудренную жизнь с намерением вступить в то или иное собрание богов: „Благодаря этому нравственному поведению, обрядам, подвижничеству, целомудрию я окажусь богом или в свите бога“.
Yo so, āvuso, bhikkhu aññataraṁ devanikāyaṁ paṇidhāya brahmacariyaṁ carati: ‘imināhaṁ sīlena vā vatena vā tapena vā brahmacariyena vā devo vā bhavissāmi devaññataro vā’ti, tassa cittaṁ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya. Yassa cittaṁ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya.
vāti → vā ti (bjt, pts) | devanikāyaṁ paṇidhāya → deva-nikāyaṁ panidhāya (pts) | imināhaṁ → iminā haṁ (pts)
Когда, товарищи, этот монах ведёт целомудренную жизнь с намерением вступить в то или иное собрание богов: „Благодаря этому нравственному поведению, обрядам, подвижничеству, целомудрию я окажусь богом или в свите бога“, — то его ум не склоняется к усердию, преданности, постоянству, усилию. Когда же его ум не склоняется к усердию, преданности, постоянству, усилию,
Ayaṁ pañcamo cetaso vinibandho.то это — пятые узы разума.

Pañcindriyāni—
pañcindriyāni → xxi pañc indriyāni (pts)
Пять жизненных способностей:
cakkhundriyaṁ, sotindriyaṁ, ghānindriyaṁ, jivhindriyaṁ, kāyindriyaṁ.
Cakkhundriyaṁ → Cp. M. i. 295 (cp. 9). S. iv. 168-9. (pts note)
жизненная способность глаза, жизненная способность уха, жизненная способность носа, жизненная способность языка, жизненная способность тела.

Aparānipi pañcindriyāni—
pi → SS omit. (pts note) | aparānipi pañcindriyāni → aparāni pi pañc indriyāni (pts)
Другие пять жизненных способностей:
sukhindriyaṁ, dukkhindriyaṁ, somanassindriyaṁ, domanassindriyaṁ, upekkhindriyaṁ.
Sukhindriyaṁ → Cp. S. v. 207 ff. (pts note) | upekhindriyaṁ → So Sc; Sd Bmr K upekkh-; St upekh- corrected to upekkh-. (pts note)
жизненная способность приятного, жизненная способность боли, жизненная способность удовлетворённости, жизненная способность неудовлетворённости, жизненная способность уравновешенности.

Aparānipi pañcindriyāni—
aparānipi pañcindriyāni → aparāni pi pañc indriyāni (pts)
Другие пять жизненных способностей:
saddhindriyaṁ, vīriyindriyaṁ, satindriyaṁ, samādhindriyaṁ, paññindriyaṁ.
Saddhindriyaṁ → Cp. A. I. 20. 22, vol. i. 39; III. 152, ibid. 297; IV. 162. 2, vol. ii. 149; vol. iii. 277, 282. (pts note) | vīriyindriyaṁ → viriyindriyaṁ (bjt, th, pts)
жизненная способность веры, жизненная способность усердия, жизненная способность памятования, жизненная способность сосредоточенности, жизненная способность постижения.

Pañca nissaraṇiyā dhātuyo.
nissaraṇiyā → nissāraṇīyā (sya-all, pts) | nissaraṇiyā → nissāraṇiyā (bj: PTS, syā, kām) | nissaraṇiyā → nissāraṇīyā (sī. syā. kaṁ. pī.) ṭīkā oloketabbā (cck note) | nissāraṇīyā → Bm nissaraṇīyā; Br nissaraṇiyā; Sum nissāraṇiyā. Cp. below, 2.2 (xiv) and xxxiv. 1.4 (vii). A. V. 200, vol. iii. 4 (vii). A. V. 200, vol. iii. 245. (pts note)
Пять элементов, нуждающихся в преодолении.
Idhāvuso, bhikkhuno kāme manasikaroto kāmesu cittaṁ na pakkhandati na pasīdati na santiṭṭhati na vimuccati.
na pasīdati na → nappasīdati (bj) | kāmesu → Bmr kāme. (pts note) | nappasīdati → So Scd Sum-Sd; St na sampasīdati; Bmr K Sum-Sc-Br na pasīdati. (pts note) | idhāvuso → idh āvuso (pts)
Вот, товарищи, у монаха, направляющего внимание на желания, ум не устремляется к желаниям, не успокаивается, не устанавливается, не утверждается [в них];
Nekkhammaṁ kho panassa manasikaroto nekkhamme cittaṁ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati.
panassa → pan assa (pts)
когда же он направляет внимание на отречение [от них], то его ум устремляется к отречению, успокаивается, устанавливается, утверждается [в нем].
Tassa taṁ cittaṁ sugataṁ subhāvitaṁ suvuṭṭhitaṁ suvimuttaṁ visaṁyuttaṁ kāmehi.Этот его ум благоприятен, тщательно взращён, возвышен, прочно утверждён, неподвластен желаниям, и когда возникают порочные свойства, тревоги, возбуждения, Ye ca kāmapaccayā uppajjanti āsavā vighātā pariḷāhā, mutto so tehi, na so taṁ vedanaṁ vedeti.
vighātā pariḷāhā → vighātapariḷāhā (sya-all, km) | pariḷāhā → vighāta pariḷāhā (bj: syā, kām) | pariḷāhā → vighātapariḷāhā (cck: syā. kaṁ.) | kāmapaccayā → kāma-paccayā (pts)
основанные на желаниях, то он свободен от них и не ведает подобных ощущений.
Idamakkhātaṁ kāmānaṁ nissaraṇaṁ.
idamakkhātaṁ → idam akkhātaṁ (pts)
Это зовётся преодолением желаний.

Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhuno byāpādaṁ manasikaroto byāpāde cittaṁ na pakkhandati na pasīdati na santiṭṭhati na vimuccati.
+ → nappasīdati (bjt, pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | byāpādaṁ → vyāpādaṁ (pts) | byāpāde → vyāpāde (pts)
И далее, товарищи, у монаха, направляющего внимание на злонамеренность, ум не устремляется к злонамеренности, не успокаивается, не устанавливается, не утверждается [в ней];
Abyāpādaṁ kho panassa manasikaroto abyāpāde cittaṁ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati.
abyāpādaṁ → avyāpādaṁ (pts) | panassa → pan assa (pts) | abyāpāde → avyāpāde (pts)
когда же он направляет внимание на незлобивость, то его ум устремляется к незлобивости, успокаивается, устанавливается, утверждается [в ней].
Tassa taṁ cittaṁ sugataṁ subhāvitaṁ suvuṭṭhitaṁ suvimuttaṁ visaṁyuttaṁ byāpādena.
byāpādena → vyāpādena (pts)
Этот его ум благоприятен, тщательно взращён, возвышен, прочно утверждён, неподвластен злонамеренности, и когда возникают порочные свойства, тревоги, возбуждения,
Ye ca byāpādapaccayā uppajjanti āsavā vighātā pariḷāhā, mutto so tehi, na so taṁ vedanaṁ vedeti.
vighātā pariḷāhā → vighātapariḷāhā (sya-all) | byāpādapaccayā → vyāpāda-paccayā (pts)
основанные на злонамеренности, то он свободен от них и не ведает подобных ощущений.
Idamakkhātaṁ byāpādassa nissaraṇaṁ.
idamakkhātaṁ byāpādassa → idam akkhātaṁ vyāpādassa (pts)
Это зовётся преодолением злонамеренности.

Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhuno vihesaṁ manasikaroto vihesāya cittaṁ na pakkhandati na pasīdati na santiṭṭhati na vimuccati.
+ → nappasīdati (bjt, pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)
И далее, товарищи, у монаха, направляющего внимание на насилие, ум не устремляется к насилию, не успокаивается, не устанавливается, не утверждается [в нем];
Avihesaṁ kho panassa manasikaroto avihesāya cittaṁ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati.
panassa → pan assa (pts)
когда же он направляет внимание на ненасилие, то его ум устремляется к ненасилию, успокаивается, устанавливается, утверждается [в нем].
Tassa taṁ cittaṁ sugataṁ subhāvitaṁ suvuṭṭhitaṁ suvimuttaṁ visaṁyuttaṁ vihesāya.Этот его ум благоприятен, тщательно взращён, возвышен, прочно утверждён, неподвластен насилию, и когда возникают порочные свойства, тревоги, возбуждения, Ye ca vihesāpaccayā uppajjanti āsavā vighātā pariḷāhā, mutto so tehi, na so taṁ vedanaṁ vedeti.
vihesāpaccayā → vihesapaccayā (sya-all) | vighātā pariḷāhā → vighātapariḷāhā (sya-all) | vihesāpaccayā → vihesāppaccayā (bjt) | vihesāpaccayā → vihesā-paccayā (pts)
основанные на насилии, то он свободен от них и не ведает подобных ощущений.
Idamakkhātaṁ vihesāya nissaraṇaṁ.
idamakkhātaṁ → idam akkhātaṁ (pts)
Это зовётся преодолением насилия.

Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhuno rūpe manasikaroto rūpesu cittaṁ na pakkhandati na pasīdati na santiṭṭhati na vimuccati.
rūpe → rūpaṁ (pts) | rūpaṁ → So Sct; Sd rūpa; Bmr K rūpe. (pts note) | + → nappasīdati (bjt, pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)
И далее, товарищи, у монаха, направляющего внимание на образы, ум не устремляется к образам, не успокаивается, не устанавливается, не утверждается [в них];
Arūpaṁ kho panassa manasikaroto arūpe cittaṁ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati.
arūpe → arūpesu (pts) | arūpesu → So Scd; St arūposu; Bmr K arūpe. (pts note) | santiṭṭhati → saṁtiṭṭhati (bjt) | panassa → pan assa (pts)
когда же он направляет внимание на лишённое образа, то его ум устремляется к лишённому образа, успокаивается, устанавливается, утверждается [в нем].
Tassa taṁ cittaṁ sugataṁ subhāvitaṁ suvuṭṭhitaṁ suvimuttaṁ visaṁyuttaṁ rūpehi.
taṁ → tam (pts) | suvuṭṭhitaṁ → suvuṭṭhitam (pts)
Этот его ум благоприятен, тщательно взращён, возвышен, прочно утверждён, неподвластен образам, и когда возникают порочные свойства, тревоги, возбуждения,
Ye ca rūpapaccayā uppajjanti āsavā vighātā pariḷāhā, mutto so tehi, na so taṁ vedanaṁ vedeti.
vighātā pariḷāhā → vighātapariḷāhā (sya-all) | rūpapaccayā → rūpappaccayā (bjt)
основанные на образах, то он свободен от них и не ведает подобных ощущений.
Idamakkhātaṁ rūpānaṁ nissaraṇaṁ.
idamakkhātaṁ → idam akkhātaṁ (pts)
Это зовётся преодолением образов.

Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhuno sakkāyaṁ manasikaroto sakkāye cittaṁ na pakkhandati na pasīdati na santiṭṭhati na vimuccati.
+ → nappasīdati (bjt, pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)
И далее, товарищи, у монаха, направляющего внимание на своё тело, ум не устремляется на его тело, не успокаивается, не устанавливается, не утверждается [в нем];
Sakkāyanirodhaṁ kho panassa manasikaroto sakkāyanirodhe cittaṁ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati.
sakkāyanirodhe → sakkāyanirodhaṁ (sya-all) | sakkāyanirodhaṁ → sakkāya-nirodhaṁ (pts) | panassa → pan assa (pts) | sakkāyanirodhe → sakkāya-nirodhe (pts)
когда же он направляет внимание на уничтожение тела, то его ум устремляется к уничтожению его тела, успокаивается, устанавливается, утверждается [в этом].
Tassa taṁ cittaṁ sugataṁ subhāvitaṁ suvuṭṭhitaṁ suvimuttaṁ visaṁyuttaṁ sakkāyena.Этот его ум благоприятен, тщательно взращён, возвышен, прочно утверждён, неподвластен его телу, и когда возникают порочные свойства, тревоги, возбуждения, Ye ca sakkāyapaccayā uppajjanti āsavā vighātā pariḷāhā, mutto so tehi, na so taṁ vedanaṁ vedeti.
vighātā pariḷāhā → vighātapariḷāhā (sya-all) | sakkāyapaccayā → sakkāya-paccayā (pts)
основанные на его теле, то он свободен от них и не ведает подобных ощущений.
Idamakkhātaṁ sakkāyassa nissaraṇaṁ.
idamakkhātaṁ sakkāyassa nissaraṇaṁ → idam akkhātaṁ sakkāyanissaraṇaṁ (pts)
Это зовётся преодолением тела.

Pañca vimuttāyatanāni.
vimuttāyatanāni → Cp. infra, xxxiv. 1.6 (ix). A. V. 26, vol. iii. 21. (pts note)
Пять возможностей освобождения.
Idhāvuso, bhikkhuno satthā dhammaṁ deseti aññataro vā garuṭṭhāniyo sabrahmacārī.
garuṭṭhāniyo → garuṭṭhāniko (bj, pts) | garuṭṭhāniko → K garuṭṭhāniyo, and below. (pts note) | idhāvuso → idh āvuso (pts)
Вот, товарищи, учитель или же другой собрат, выступающий наставником, наставляет монаха в истине.
Yathā yathā, āvuso, bhikkhuno satthā dhammaṁ deseti aññataro vā garuṭṭhāniyo sabrahmacārī tathā tathā so tasmiṁ dhamme atthapaṭisaṁvedī ca hoti dhammapaṭisaṁvedī ca.
garuṭṭhāniyo → garuṭṭhāniko (bj, pts) | tathā → (pts) | atthapaṭisaṁvedī → atthappaṭisaṁvedī (bjt) | dhammapaṭisaṁvedī → dhammappaṭisaṁvedī (bjt) | atthapaṭisaṁvedī → attha-paṭisaṁvedī (pts)
И по мере того, товарищи, как учитель или другой собрат, выступающий наставником, наставляет монаха в истине, тот постигает суть этой истины и постигает [слова] истины.
Tassa atthapaṭisaṁvedino dhammapaṭisaṁvedino pāmojjaṁ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṁ vedeti, sukhino cittaṁ samādhiyati.
atthapaṭisaṁvedino dhammapaṭisaṁvedino pāmojjaṁ → atthappaṭisaṁvedino dhammappaṭisaṁvedino pāmujjaṁ (bj) | atthapaṭisaṁvedino → attha-paṭisaṁvedino (pts) | pītimanassa → pīti-manassa (pts) | passaddhakāyo → passaddha-kāyo (pts)
У постигающего суть и постигающего [слова] истины рождается удовлетворение, у удовлетворённого рождается радость, у радующегося сердцем успокаивается тело, успокаивающийся телом испытывает приятное, у того, кому приятно ум обретает сосредоточенность.
Idaṁ paṭhamaṁ vimuttāyatanaṁ.Это — первая возможность освобождения.

Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhuno na heva kho satthā dhammaṁ deseti aññataro vā garuṭṭhāniyo sabrahmacārī, api ca kho yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ vitthārena paresaṁ deseti …pe…
garuṭṭhāniyo → garuṭṭhāniko (bj, pts) | deseti → Bmr K omit down to next api ca kho, and insert saṁkhittaṁ. (pts note) | pe → spelled out in full (bjt) | api ca → apica (th) | + → saṅkhittaṁ (th) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | heva → h eva (pts) | yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ → yathā-sutaṁ yathā-pariyattaṁ (pts)
И далее, товарищи, ни учитель, ни другой собрат, выступающий наставником, не наставляет монаха в истине, но тот сам наставляет подробно других в истине, как он слышал и усвоил [её]. И по мере того, товарищи, как монах наставляет подробно других в истине …
api ca kho yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ vitthārena sajjhāyaṁ karoti …pe…
vitthārena → vitthārenaṁ (sya-all) | pe → spelled out in full (bjt) | api ca → apica (th)
но он сам повторяет подробно истину, как он слышал и усвоил [её] …
api ca kho yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ cetasā anuvitakketi anuvicāreti manasānupekkhati …pe…
pe → spelled out in full (bjt) | api ca → apica (th)
но он пребывает мыслями в размышлении, пребывает в раздумье, сосредоточивается разумом на истине, как он слышал и усвоил [её] …
api ca khvassa aññataraṁ samādhinimittaṁ suggahitaṁ hoti sumanasikataṁ sūpadhāritaṁ suppaṭividdhaṁ paññāya.
api ca khvassa → apica khvāssa (sya-all) | khvassa → kho assa (pts) | suggahitaṁ → suggahītaṁ (pts) | sūpadhāritaṁ → supadhāritaṁ (pts)
но хорошо схватывает тот или иной признак сосредоточенности, тщательно устремляет [к нему] ум, хорошо понимает, хорошо проникает [в него] постижением …
Yathā yathā, āvuso, bhikkhuno aññataraṁ samādhinimittaṁ suggahitaṁ hoti sumanasikataṁ sūpadhāritaṁ suppaṭividdhaṁ paññāya tathā tathā so tasmiṁ dhamme atthapaṭisaṁvedī ca hoti dhammapaṭisaṁvedī ca.
suggahitaṁ → suggahītaṁ (pts) | sūpadhāritaṁ → supadhāritaṁ (pts) | ca → Sc inserts na. (pts note) | vā → So St; Scd ca. (pts note) | yathāsutaṁ → So St; Scd omit. (pts note) | karoti → Bmr K go on to next api ca kho. (pts note) | vā → So St; Scd omit. (pts note) | nupekkhati → Bmr go on to next api ca khvāssa; K pa. (pts note) | assa → Bmr khvassa; K khvāssa. (pts note) | suggahītaṁ → SS vary between suggahitaṁ and suggahītaṁ; Sum-Scd suggahītaṁ; Bmr sugahitaṁ; K Sum-Br suggahitaṁ. (pts note) | ca → SS add hoti. (pts note)
И по мере того, товарищи, как монах хорошо схватывает тот или иной признак сосредоточенности, тщательно устремляет [к нему] ум, хорошо понимает, хорошо проникает [в него] постижением, он постигает суть этой истины и постигает [слова] истины.
Tassa atthapaṭisaṁvedino dhammapaṭisaṁvedino pāmojjaṁ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṁ vedeti, sukhino cittaṁ samādhiyati.
atthapaṭisaṁvedino → attha-paṭisaṁvedino (pts) | pītimanassa → pīti-manassa (pts) | passaddhakāyo → passaddha-kāyo (pts)
У постигающего суть и постигающего [слова] истины рождается удовлетворённость, у удовлетворённого рождается радость, у радующегося сердцем успокаивается тело, успокаивающийся телом испытывает приятное, у того, кому приятно ум обретает сосредоточенность.
Idaṁ pañcamaṁ vimuttāyatanaṁ.
vimuttāyatanaṁ → vimuttāyatanaṁ xxvi (pts)
Это — пятая возможность освобождения.

Pañca vimuttiparipācanīyā saññā—
vimuttiparipācanīyā → vimuttiparipācaniyā (th) | vimuttiparipācanīyā → vimutti-paripācaniyā (pts)
Пять [видов] сознаваний, с которыми созревает освобождение:
aniccasaññā, anicce dukkhasaññā, dukkhe anattasaññā, pahānasaññā, virāgasaññā.
Anicca-saññā → Cp. infra 2.2 (xxii), 3 (viii). A. VII. 46. 11-15, vol. iv. 51. S. iii. 155; v. 132, 345. (pts note) | dukkhasaññā → dukkha-saññā (pts) | anattasaññā pahānasaññā virāgasaññā → anatta-saññā pahāna-saññā virāga-saññā (pts)
нестабильности-ненадёжности сознавание, в нестабильном боли сознавание, в боли без-самостности сознавание, покидания сознавание, бесстрастия сознавание.

Ime kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena pañca dhammā sammadakkhātā;
sammāsambuddhena → sammā-sambuddhena (pts) | sammadakkhātā → sammad-akkhātā (pts)
Таковы, товарищи, пять явлений, в совершенстве преподанных этим Благостным — знающим, видящим, архатом, всецело пробуждённым.
tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṁ …pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ.
sukhāya devamanussānaṁ → saṅgitiyapañcakaṁ niṭṭhitaṁ (sya-all, km) | devamanussānaṁ → devamanussānaṁ chakkaṁ (bj) | saṅgāyitabbaṁ → saṅgāyitabbaṁ na vivaditabbaṁ (pts) | devamanussānaṁ → saṅgitiyapañcakaṁ niṭṭhitaṁ (cck: syā. kaṁ.) | + → po (bjt) | + → saṅgītiyapañcakaṁ niṭṭhitaṁ (th) | sabbeheva → sabbeh eva (pts) | devamanussānaṁ → deva-manussānaṁ (pts)
И вам здесь следует произносить … ради пользы, благополучия, приятного богов и людей.

6. Chakka6. Шестёрки

Atthi kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena cha dhammā sammadakkhātā;
sammāsambuddhena → sammā-sambuddhena (pts) | sammadakkhātā → sammad-akkhātā (pts)
Есть, товарищи, шесть явлений, в совершенстве преподанных этим Благостным — знающим, видящим, архатом, всецело пробуждённым.
tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṁ …pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ.
sabbeheva → sabbeh eva (pts) | devamanussānaṁ → deva-manussānaṁ (pts)
И вам здесь следует произносить … ради пользы, благополучия, приятного богов и людей.
Katame cha?Каковы же эти шесть?

Cha ajjhattikāni āyatanāni—
āyatanāni → Cp. D. xxii. 15, vol. ii. 302; infra, xxxiv. 1.7 (iii). A. X. 60. 5, vol. v. 109. S. iv. 2, 7, 9, 11; v. 426. (pts note)
Шесть внутренних сфер восприятия:
cakkhāyatanaṁ, sotāyatanaṁ, ghānāyatanaṁ, jivhāyatanaṁ, kāyāyatanaṁ, manāyatanaṁ.
cakkhāyatanaṁ → cakkhvāyatanaṁ (sya-all)
сфера восприятия глаза, сфера восприятия уха, сфера восприятия носа, сфера восприятия языка, сфера восприятия тела, сфера восприятия разума.

Cha bāhirāni āyatanāni—
āyatanāni → Cp. S. iv. 2 ff., 8, 10, 12; v. 202. For (i) and (ii) cp. M. i. 61; iii. 32, 216, 272-3, 280-1. (pts note)
Шесть внешних сфер восприятия:
rūpāyatanaṁ, saddāyatanaṁ, gandhāyatanaṁ, rasāyatanaṁ, phoṭṭhabbāyatanaṁ, dhammāyatanaṁ.сфера восприятия образов, сфера восприятия звуков, сфера восприятия запахов, сфера восприятия вкусов, сфера восприятия касаний, сфера восприятия явлений.

Cha viññāṇakāyā—
viññāṇa-kāyā → For the following groups see D. xxii. 19, vol. ii. 308. M. iii. 281. (pts note)
Шесть групп распознавания:
cakkhuviññāṇaṁ, sotaviññāṇaṁ, ghānaviññāṇaṁ, jivhāviññāṇaṁ, kāyaviññāṇaṁ, manoviññāṇaṁ.
Cakkhu-viññāṇaṁ → Cp. S. ii. 4, 251; iii. 61. For (iii-viii) cp. A. vol. iv. 147; v. 359. (pts note)
распознавание глазом, распознавание ухом, распознавание носом, распознавание языком, распознавание телом, распознавание разумом.

Cha phassakāyā—
phassakāyā → phassa-kāyā (pts)
Шесть групп соприкосновения:
cakkhusamphasso, sotasamphasso, ghānasamphasso, jivhāsamphasso, kāyasamphasso, manosamphasso.
Cakkhu-samphasso → Cp. S. ii. 3, 251. (pts note)
соприкосновение с глазом, соприкосновение с ухом, соприкосновение с носом, соприкосновение с языком, соприкосновение с телом, соприкосновение с разумом.

Cha vedanākāyā—Шесть групп ощущения: cakkhusamphassajā vedanā, sotasamphassajā vedanā, ghānasamphassajā vedanā, jivhāsamphassajā vedanā, kāyasamphassajā vedanā, manosamphassajā vedanā.
vedanā → Cp. M. i. 51. S. ii. 3, 247, 251. (pts note) | cakkhusamphassajā → vedanā-kāyā cakkhu samphassajā (pts) | sotasamphassajā → sota-samphassajā (pts) | ghānasamphassajā → ghāna-samphassajā (pts) | kāyasamphassajā → kāya-samphassajā (pts)
ощущение, рождённое соприкосновением с глазом; ощущение, рождённое соприкосновением с ухом; ощущение, рождённое соприкосновением с носом; ощущение, рождённое соприкосновением с языком; ощущение, рождённое соприкосновением с телом; ощущение, рождённое соприкосновением с разумом.

Cha saññākāyā—
saññākāyā → saññā-kāyā (pts)
Шесть групп осознавания:
rūpasaññā, saddasaññā, gandhasaññā, rasasaññā, phoṭṭhabbasaññā, dhammasaññā.
Rūpa-saññā → Cp. S. ii. 247, 251; iii. 60. (pts note)
осознавание образов, осознавание звуков, осознавание запахов, осознавание вкусов, осознавание касаний, осознавание явлений.

Cha sañcetanākāyā—
sañcetanākāyā → sañcetanā-kāyā (pts)
Шесть групп размышления:
rūpasañcetanā, saddasañcetanā, gandhasañcetanā, rasasañcetanā, phoṭṭhabbasañcetanā, dhammasañcetanā.
dhammasañcetanā → dhammasañcetanā viii (pts) | Rūpa-sañcetanā → Cp. S. ii. 247, 251; iii. 60, 227, 230, 233. (pts note) | rūpasañcetanā saddasañcetanā gandhasañcetanā rasasañcetanā → rūpa-sañcetanā sadda-sañcetanā gandha-sañcetanā rasa-sañcetanā (pts) | dhammasañcetanā → dhamma-sañcetanā (pts)
размышление об образах, размышление о звуках, размышление о запахах, размышление о вкусах, размышление о касаниях, размышление о явлениях.

Cha taṇhākāyā—
taṇhākāyā → taṇhā-kāyā (pts)
Шесть групп жажды:
rūpataṇhā, saddataṇhā, gandhataṇhā, rasataṇhā, phoṭṭhabbataṇhā, dhammataṇhā.
Rūpa-taṇhā → Cp. D. xv. 7, vol. ii. 58; infra xxxiv. 1. (pts note) | rūpataṇhā saddataṇhā gandhataṇhā rasataṇhā phoṭṭhabbataṇhā → rūpa-taṇhā sadda-taṇhā gandha-taṇhā rasa-taṇhā phoṭṭhabba-taṇhā (pts)
жажда образов, жажда звуков, жажда запахов, жажда вкусов, жажда касаний, жажда явлений.

Cha agāravā.
agāravā → Cp. infra xxxiv. 1. 7 (v). For these six cp. A. VI. 40. 5, vol. iii. 340, with addition of samādhismiṁ, VII. 56. 1, vol. iv. 84. (pts note)
Шесть [видов] непочтительности.
Idhāvuso, bhikkhu satthari agāravo viharati appatisso; dhamme agāravo viharati appatisso; saṅghe agāravo viharati appatisso; sikkhāya agāravo viharati appatisso; appamāde agāravo viharati appatisso; paṭisanthāre agāravo viharati appatisso.
paṭisanthāre → paṭisandhāre (mr) | appatisso → appatissavo (bj) | paṭisanthāre → paṭisandhāre (cck: ka.) | saṅghe → saṁghe (ms2005, pts) | idhāvuso → idh āvuso (pts)
Вот, товарищи, монах ведёт себя непочтительно, невнимательно к учителю; ведёт себя непочтительно, невнимательно к дхамме; ведёт себя непочтительно, невнимательно к сангхе; ведёт себя непочтительно, невнимательно, [когда речь идёт об] обучении; ведёт себя непочтительно, невнимательно, [когда речь идёт об] усердии; ведёт себя непочтительно, невнимательно [когда речь идёт о] доброте.

Cha gāravā.
gāravā → sagāravā (sya-all) | gāravā → So SS Bmr; K sagāravā. Cp. infra, xxxiv. 1. 7 (vi). (pts note)
Шесть видов почтительности.
Idhāvuso, bhikkhu satthari sagāravo viharati sappatisso; dhamme sagāravo viharati sappatisso; saṅghe sagāravo viharati sappatisso; sikkhāya sagāravo viharati sappatisso; appamāde sagāravo viharati sappatisso; paṭisanthāre sagāravo viharati sappatisso.
sappatisso → sappatissavo (bj) | sagāravo → So Sdt Bmr K; Sc gāravo. 7 On (xi-xiii) cp. M. iii. 240. S. iv. 232. (pts note) | saṅghe → saṁghe (ms2005, pts) | idhāvuso → idh āvuso (pts)
Вот, товарищи, монах ведёт себя почтительно, внимательно к учителю; ведёт себя почтительно, внимательно к дхамме; ведёт себя почтительно, внимательно к сангхе; ведёт себя почтительно, внимательно, [когда речь идёт об] обучении; ведёт себя почтительно, внимательно, [когда речь идёт об] усердии; ведёт себя почтительно, внимательно, [когда речь идёт о] доброте.

Cha somanassūpavicārā.
somanassūpavicārā → (lv). M. iii. 282. S. ii. 3, 234, 251. (pts note)
Шесть [видов] различения удовлетворённости:
Cakkhunā rūpaṁ disvā somanassaṭṭhāniyaṁ rūpaṁ upavicarati;
somanassaṭṭhāniyaṁ → somanassa-ṭṭhāniyaṁ (pts)
видя глазом образ, он различает образ, связанный с удовлетворённостью;
sotena saddaṁ sutvā …слыша ухом звук … ghānena gandhaṁ ghāyitvā …обоняя носом запах … jivhāya rasaṁ sāyitvā …пробуя языком на вкус …

kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā.касаясь телом осязаемого. Manasā dhammaṁ viññāya somanassaṭṭhāniyaṁ dhammaṁ upavicarati.
somanassaṭṭhāniyaṁ → somanassa-ṭṭhāniyaṁ (pts)
распознавая разумом явления, он различает явления, связанные с удовлетворённостью.

Cha domanassūpavicārā.Шесть [видов] различения неудовлетворённости: Cakkhunā rūpaṁ disvā domanassaṭṭhāniyaṁ rūpaṁ upavicarati …pe…
pe → spelled out in full (th) | domanassaṭṭhāniyaṁ → domanassa-ṭṭhāniyaṁ (pts)
видя глазами образ, он различает образ, связанный с неудовлетворённостью …
manasā dhammaṁ viññāya domanassaṭṭhāniyaṁ dhammaṁ upavicarati.
upavicarati → upavicarati xiii (pts) | domanassaṭṭhāniyaṁ → domanassa-ṭṭhāniyaṁ (pts)
распознавая разумом явления, он различает явления, связанные с неудовлетворённостью.

Cha upekkhūpavicārā.Шесть [видов] различения уравновешенности: Cakkhunā rūpaṁ disvā upekkhāṭṭhāniyaṁ rūpaṁ upavicarati …pe…
upekkhāṭṭhāniyaṁ → upekkhaṭṭhāniyaṁ (sya-all, pts) | upekkhāṭṭhāniyaṁ → upekkhāṭhāniyaṁ (cck: ka.) | pe → spelled out in full (th)
видя глазом образ, он различает образ, связанный с уравновешенностью …
manasā dhammaṁ viññāya upekkhāṭṭhāniyaṁ dhammaṁ upavicarati.
upekkhāṭṭhāniyaṁ → upekhaṭṭhāniyaṁ (pts) | upekkhāṭṭhāniyaṁ → upekkhāṭaṭhānīyaṁ (bj: machasaṁ) | upekkhāṭṭhāniyaṁ → upekkhaṭṭhāniyaṁ (th) | upekkhāṭṭhāniyaṁ → upekha-ṭṭhāniyaṁ (pts)
распознавая разумом явления, он различает явления, связанные с уравновешенностью.

Cha sāraṇīyā dhammā.
sāraṇīyā → sārāṇīyā (bj, pts) | sārāṇīyā → So Sdt K; Sc sārāṇiyā; Bm sāraṇīyā; Br sāraṇiyā; Sum-Sc-Br sāraṇīya; Sum-Sd sārānīya. Cp. infra, xxxiv. 1.7 (i). A. VI. 11, vol. iii. 288. M. i. 322; ii. 250. (pts note)
Шесть заповедей доброго поведения.
Idhāvuso, bhikkhuno mettaṁ kāyakammaṁ paccupaṭṭhitaṁ hoti sabrahmacārīsu āvi ceva raho ca.
āvi → āvī (bj, pts1ed, mr) | āvī → āvi (bj: machasaṁ) | āvi → āvī (cck: ka. sī. pī. ka.) | kāya-kammaṁ → Cp. D. xvi. 1. 11, vol. ii. 80. A. XI. 18. 15, 30; vol. v. 350, 353. (pts note) | āvī → So St Bm; Sc Br K āvi; Sd avi. (pts note) | idhāvuso → idh āvuso (pts) | āvi ceva → āvī eva (pts)
Вот, товарищи, монах и открыто, и втайне дружелюбен в делах, общаясь с собратьями, —
Ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṁvattati.
sāraṇīyo → sārāṇīyo (bj, sya-all, pts) | avivādāya → avivādāya avihesāya (bj) | ayampi → ayaṁ (sya-all) | pi → K omits. (pts note) | piyakaraṇo → Sc karuṇo. (pts note) | garukaraṇo → Sd karuṇo. (pts note) | saṅgahāya → saṁgahāya (bjt) | ayampi → ayam pi (pts)
и эта заповедь доброго поведения приносит любовь, приносит уважение, ведёт к милосердию, к отсутствию споров, к согласию, к единодушию.

Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhuno mettaṁ vacīkammaṁ paccupaṭṭhitaṁ hoti sabrahmacārīsu āvi ceva raho ca.
āvi → āvī (bj) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | vacīkammaṁ → vacī-kammaṁ mettaṁ mano-kammaṁ (pts) | āvi ceva → āvī eva (pts)
И далее, товарищи, монах и открыто, и втайне дружелюбен в речах, общаясь с собратьями, —
Ayampi dhammo sāraṇīyo …pe… ekībhāvāya saṁvattati.
sāraṇīyo → sārāṇīyo (bj) | garukaraṇo → Scd omit. (pts note) | ayampi → ayam pi (pts) | sāraṇīyo ekībhāvāya → sārāṇīyo piya-karaṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekī-bhāvāya (pts)
и эта заповедь доброго поведения приносит … к единодушию.

Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhuno mettaṁ manokammaṁ paccupaṭṭhitaṁ hoti sabrahmacārīsu āvi ceva raho ca.
āvi → āvī (bjt)
И далее, товарищи, монах и открыто, и втайне дружелюбен в помыслах, общаясь с собратьями, —
Ayampi dhammo sāraṇīyo …pe… ekībhāvāya saṁvattati.
sāraṇīyo → sārāṇīyo (sya-all) | ayampi → ayaṁpi (th)
и эта заповедь доброго поведения приносит … к единодушию.

Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu ye te lābhā dhammikā dhammaladdhā antamaso pattapariyāpannamattampi, tathārūpehi lābhehi appaṭivibhattabhogī hoti sīlavantehi sabrahmacārīhi sādhāraṇabhogī.
bhikkhu → Sc bhikkhuno; Sd bhikkhunā. (pts note) | pattapariyāpannamattampi → pattapariyāpannamattaṁpi (th) | pattapariyāpannamattampi → patta-pariyāpanna-mattam pi (pts) | appaṭivibhattabhogī → appaṭivibhatta-bhogī (pts) | sādhāraṇabhogī → sādhāraṇa-bhogī (pts)
И далее, товарищи, монах пользуется совместно с добродетельными собратьями подобающими приобретениями, подобающим образом полученными [им], вплоть даже до находящегося в сосуде для подаяний, не пользуясь [сам] без дележа подобными приобретениями,
Ayampi dhammo sāraṇīyo …pe… ekībhāvāya saṁvattati.
sāraṇīyo → sārāṇīyo (sya-all) | sāraṇīyo → sārāṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya vivādāya avihesāya sāmaggiyā (bjt) | ayampi → ayaṁpi (th)
и эта заповедь доброго поведения приносит … к единодушию.

Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu yāni tāni sīlāni akhaṇḍāni acchiddāni asabalāni akammāsāni bhujissāni viññuppasatthāni aparāmaṭṭhāni samādhisaṁvattanikāni, tathārūpesu sīlesu sīlasāmaññagato viharati sabrahmacārīhi āvi ceva raho ca.
bhikkhu → Sc bhikkhuṇo; Sd adds diṭṭhi ayāni (tāni, etc.). (pts note) | akhaṇḍāni → Sc abaddhāni; K akkhaṇḍāni. (pts note) | viññuppasatthāni → viññupasatthāni (th) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | sīlasāmaññagato → sīla-sāmañña-gato (pts) | āvi ceva → āvī eva (pts)
И далее, товарищи, монах, [следуя] заповедям нравственности, — неразрушимым, неуязвимым, незапятнанным, безупречным, освобождающим, восхваляемым мудрецами, не затрагиваемым [злом], ведущим к сосредоточенности, наделённый нравственностью, и открыто, и втайне пребывает вместе с собратьями в следовании подобным заповедям нравственности, —
Ayampi dhammo sāraṇīyo …pe… ekībhāvāya saṁvattati.
sāraṇīyo → sārāṇīyo (bj, sya-all) | ayampi → ayaṁpi (th) | ayampi → ayam pi (pts) | sāraṇīyo ekībhāvāya → sārāṇīyo piya-karaṇo garu-karaṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekī-bhāvāya (pts)
и эта заповедь доброго поведения приносит … к единодушию.

Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu yāyaṁ diṭṭhi ariyā niyyānikā niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāya, tathārūpāya diṭṭhiyā diṭṭhisāmaññagato viharati sabrahmacārīhi āvi ceva raho ca.
niyyānikā → niyyāṇikā (bj) | niyyāti → Sc niyyati. (pts note) | tathārūpāya → tathā rūpāya (bjt) | diṭṭhisāmaññagato → disāṭṭhimaññagato (bjt) | sammā dukkhakkhayāya → sammādukkhakkhayāya (th) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | yāyaṁ → yā yaṁ (pts) | sammā dukkhakkhayāya tathārūpāya → sammā-dukkhakkhayāya tathā-rūpāya (pts) | diṭṭhisāmaññagato → diṭṭhi-sāmañña-gato (pts) | āvi ceva → āvī eva (pts)
И далее, товарищи, монах, [следуя] праведному, избавляющему взгляду, который избавляет разделяющего [его, ведя] к полному уничтожению боли, наделённый [этим] взглядом, и открыто, и втайне пребывает вместе с собратьями в следовании подобному взгляду, —
Ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṁvattati.
sāraṇīyo → sārāṇīyo (bj, sya-all) | avivādāya → avivādāya avihesāya (bj) | ayampi → ayaṁpi (th) | ayampi → ayam pi (pts) | sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo → sārāṇīyo piya-karaṇo garu-karaṇo (pts) | ekībhāvāya → ekī-bhāvāya (pts)
и эта заповедь доброго поведения приносит … к единодушию.

Cha vivādamūlāni.
vivāda-mūlāni → Cp. A. VI. 36, vol. iii. 334. M. ii. 245. (pts note)
Шесть корней спора.
Idhāvuso, bhikkhu kodhano hoti upanāhī.
idhāvuso → idh āvuso (pts)
Вот, товарищи, монах бывает гневным и враждебным.
Yo so, āvuso, bhikkhu kodhano hoti upanāhī, so sattharipi agāravo viharati appatisso, dhammepi agāravo viharati appatisso, saṅghepi agāravo viharati appatisso, sikkhāyapi na paripūrakārī hoti.
paripūrakārī → paripūrīkārī (sya-all, km) | appatisso dhammepi → appatissavo dhamme pi (bj); appaṭisso dhamme pi (pts) | appatisso saṅghepi → appatissavo saṅghe pi (bj); appaṭisso saṁghe pi (pts) | appatisso sikkhāyapi → appatissavo sikkhāya pi (bj); appaṭisso sikkhāya pi (pts) | paripūrakārī → paripūrikārī (bj: syā, kām) | paripūrakārī → paripūrīkārī (cck: syā. kaṁ.) | pi → Sc sattharīpi: Sd omits pi. (pts note) | pi → Sd omits pi. (pts note) | pi → So Scd Bm; St Br K omit. (pts note) | sattharipi → satthari pi (bjt, pts) | saṅghepi → saṁghepi (ms2005) | paripūrakārī → paripūra-kārī (pts)
Когда этот монах, товарищи, бывает гневным и враждебным, он без уважения, без послушания относится к учителю, без уважения, без послушания относится к дхамме, без уважения, без послушания относится к сангхе и не завершает [своего] обучения.
Yo so, āvuso, bhikkhu satthari agāravo viharati appatisso, dhamme agāravo viharati appatisso, saṅghe agāravo viharati appatisso, sikkhāya na paripūrakārī, so saṅghe vivādaṁ janeti. Yo hoti vivādo bahujanāhitāya bahujanāsukhāya anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānaṁ.
appatisso → appatissavo (bj); appaṭisso (pts) | bahujanāhitāya bahujanāsukhāya → bahujanaahitāya bahujanaasukhāya bahuno janassa (bj); bahujanaahitāya bahujanaasukhāya (cck); bahujanaahitāya bahujanaasukhāya bahujanassa (sya-all, pts) | paripūrakārī → paripūrīkārī hoti (sya-all) | yo → yo so (sya-all, pts) | paripūra-kārī → So SS Bmr; K adds hoti. (pts note) | so → So K; SS Bmr omit so. A. omits yo. (pts note) | bahu-janassa → Br omits. (pts note) | saṅghe → saṁghe (ms2005, pts) | appatisso saṅghe → appaṭisso saṁghe (pts) | bahujanāhitāya bahujanāsukhāya → bahujana-ahitāya bahujana-asukhāya bahu-janassa (pts) | devamanussānaṁ → deva-manussānaṁ (pts)
Когда этот монах, товарищи, без уважения, без послушания относится к учителю, без уважения, без послушания относится к дхамме, без уважения, без послушания относится к сангхе и не завершает обучения, то он рождает спор в сангхе. И этот спор служит к неблагополучию многих людей, к боли многих людей, к отсутствию пользы, к неблагополучию, боли богов и людей.
Evarūpañce tumhe, āvuso, vivādamūlaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā vā samanupasseyyātha. Tatra tumhe, āvuso, tasseva pāpakassa vivādamūlassa pahānāya vāyameyyātha.
evarūpañce → evarūpaṁ ce (my) | evarūpañce → evarūpañ ce (pts) | vivādamūlaṁ → vivāda-mūlaṁ (pts) | tasseva → tass eva (pts) | vivādamūlassa → vivāda-mūlassa (pts)
И вы, товарищи, должны проследить подобный корень спора внутри или вне [своей общины], и вы, товарищи, должны тогда приложить усилия, чтобы отбросить этот порочный корень спора.
Evarūpañce tumhe, āvuso, vivādamūlaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā vā na samanupasseyyātha. Tatra tumhe, āvuso, tasseva pāpakassa vivādamūlassa āyatiṁ anavassavāya paṭipajjeyyātha.
evarūpañce → evarūpaṁ ce (my) | evarūpañce → evarūpañ ce (pts) | vivādamūlaṁ → vivāda-mūlaṁ (pts) | tasseva → tass eva (pts) | vivādamūlassa → vivāda-mūlassa (pts)
И если вы, товарищи, не проследите подобного корня спора внутри или вне [своей общины], то старайтесь, товарищи, чтобы в будущем этот порочный корень спора не имел влияния.
Evametassa pāpakassa vivādamūlassa pahānaṁ hoti. Evametassa pāpakassa vivādamūlassa āyatiṁ anavassavo hoti.
evametassa → evam etassa (pts) | vivādamūlassa → vivāda-mūlassa (pts)
Таково отбрасывание этого порочного корня спора, таково [стремление, чтобы] в будущем этот порочный корень спора не имел влияния.

Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu makkhī hoti paḷāsī …pe…
paḷāsī → palāsī (bj) | paḷāsī → So St Bmr Sum-Sd-Br; Sc pālāsi; Sd palāsi; K palāsī. (pts note) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)
И далее, товарищи, монах бывает лицемерным и злобным …
issukī hoti maccharī …pe…завистливым и себялюбивым … saṭho hoti māyāvī …хитрым и лживым … pāpiccho hoti micchādiṭṭhī …
micchādiṭṭhī → micchādiṭṭhi (sya-all, pts) | micchādiṭṭhī → micchā-diṭṭhi (pts)
желает порочного и исповедует ложный взгляд…
sandiṭṭhiparāmāsī hoti ādhānaggāhī duppaṭinissaggī …pe…
ādhānaggāhī → ādānagāhī (sya-all) | sandiṭṭhi-parāmāsī → Scd parāmāsi. (pts note) | ādhāna-gāhī → So Br K Sum; Sc adhānagāhī; Sd ādhānagahi; St ādhānagāhi; Bm ādhānāgāhī. (pts note) | duppaṭinissaggi → Br K -nissaggī. (pts note) | ādhānaggāhī duppaṭinissaggī → ādhānagāhī dussaṭinissaggī (bjt)
привержен к мирскому, держится за своё место, не склонен к отречению …
yo so, āvuso, bhikkhu sandiṭṭhiparāmāsī hoti ādhānaggāhī duppaṭinissaggī, so sattharipi agāravo viharati appatisso, dhammepi agāravo viharati appatisso, saṅghepi agāravo viharati appatisso, sikkhāyapi na paripūrakārī hoti.
appatisso → appatissavo (bj) | appatisso saṅghepi → appatissavo saṅghe pi (bj) | appatisso sikkhāyapi → appatissavo sikkhāya pi (bj) | ādhānaggāhī → ādānagāhī (sya-all) | paripūrakārī → paripūrīkārī (sya-all) | ādhānaggāhī duppaṭinissaggī → ādhānagāhī duppaṭinissaggi (pts) | appatisso dhammepi → appaṭisso dhamme pi (pts) | sikkhāya → Bmr K add pi. (pts note) | sattharipi → satthari pi (bjt) | saṅghepi → saṁghepi (ms2005)
Когда этот монах, товарищи, привержен к мирскому, держится за своё место, не склонен к отречению, он без уважения, без послушания относится к учителю, без уважения, без послушания относится к дхамме, без уважения, без послушания относится к сангхе и не завершает [своего] обучения.
Yo so, āvuso, bhikkhu satthari agāravo viharati appatisso, dhamme agāravo viharati appatisso, saṅghe agāravo viharati appatisso, sikkhāya na paripūrakārī, so saṅghe vivādaṁ janeti. Yo hoti vivādo bahujanāhitāya bahujanāsukhāya anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānaṁ.
appatisso → appatissavo (bj); appaṭisso (pts) | bahujanāhitāya bahujanāsukhāya → bahujanaahitāya bahujanaasukhāya bahuno janassa (bj); bahujanaahitāya bahujanaasukhāya (cck); bahujanaahitāya bahujanaasukhāya bahujanassa (sya-all, pts) | satthari → sattharipi (sya-all) | paripūrakārī → paripūrīkārī (sya-all); paripūrākārī (pts) | yo → yo so (sya-all, pts) | agāravo viharati appatisso → (pts) | Satthari → K adds pi, and after Dhamme, etc. (pts note) | bahujanassa → Sc bahuno janassa; Sdt bahujanojanassa; Bmr omit. (pts note) | dhamme agāravo viharati appatisso saṅghe agāravo viharati appatisso sikkhāya → dhammepi saṅghepi sikkhāyapi (th) | saṅghe → saṁghe (ms2005, pts) | paripūrakārī → paripūrā-kārī (pts) | bahujanāhitāya bahujanāsukhāya → bahujana-ahitāya bahujanaasukhāya bahujanassa (pts)
Когда этот монах, товарищи, без уважения, без послушания относится к учителю, без уважения, без послушания относится к дхамме, без уважения, без послушания относится к сангхе и не завершает обучения, то он рождает спор в сангхе. И этот спор служит к неблагополучию многих людей, к боли многих людей, к отсутствию пользы, к неблагополучию, боли богов и людей.
Evarūpañce tumhe, āvuso, vivādamūlaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā vā samanupasseyyātha. Tatra tumhe, āvuso, tasseva pāpakassa vivādamūlassa pahānāya vāyameyyātha.
evarūpañce → evarūpaṁ ce (my, bjt) | evarūpañce → evarūpañ ce (pts) | vivādamūlaṁ → vivāda-mūlaṁ (pts) | tasseva → tass eva (pts) | vivādamūlassa → vivāda-mūlassa (pts)
И вы, товарищи, должны проследить подобный корень спора внутри или вне [своей общины], и вы, товарищи, должны тогда приложить усилия, чтобы отбросить этот порочный корень спора.
Evarūpañce tumhe, āvuso, vivādamūlaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā vā na samanupasseyyātha. Tatra tumhe, āvuso, tasseva pāpakassa vivādamūlassa āyatiṁ anavassavāya paṭipajjeyyātha.
anavassavāya → Scd anvāssavāya. (pts note) | evarūpañce → evarūpaṁ ce (my, bjt) | evarūpañce → evarūpañ ce (pts) | vivādamūlaṁ → vivāda-mūlaṁ (pts) | tasseva → tass eva (pts) | vivādamūlassa → vivāda-mūlassa (pts)
И если вы, товарищи, не проследите подобного корня спора внутри или вне [своей общины], то старайтесь, товарищи, чтобы в будущем этот порочный корень спора не имел влияния.
Evametassa pāpakassa vivādamūlassa pahānaṁ hoti. Evametassa pāpakassa vivādamūlassa āyatiṁ anavassavo hoti.
evametassa → evam etassa (pts) | vivādamūlassa → vivāda-mūlassa (pts)
Таково отбрасывание этого порочного корня спора, таково [стремление, чтобы] в будущем этот порочный корень спора не имел влияния.

Cha dhātuyo—
dhātuyo → Cp. A. III. 61. 6; vol. i. 176. M. iii. 31, 62, 240. S. ii. 248, 231, 234. (pts note)
Шесть элементов:
pathavīdhātu, āpodhātu, tejodhātu, vāyodhātu, ākāsadhātu, viññāṇadhātu.
pathavīdhātu → paṭhavīdhātu (bj, sya-all, pts) | viññāṇadhātu → viññāṇadhātu xvii (pts)
элемент земли, элемент воды, элемент огня, элемент воздуха, элемент [субстанции] пространства, элемент сознания.

Cha nissaraṇiyā dhātuyo.
nissaraṇiyā → nissāraṇīyā (sya-all, pts) | nissāraṇīyā → Sc nissāraṇīyo; Sd nissāraniyo; St nissāraṇissāraṇiyā; Bm K nissaraṇīyā; Br Sum-Sd nissaraṇiyā; Sum-Sc nissāraṇiyā; Sum-Br nissaranīya. Cp. ante 2.1 (xxiv). Cp. A. VI. 13, vol. iii. 290. (pts note)
Шесть элементов, нуждающихся в преодолении.
Idhāvuso, bhikkhu evaṁ vadeyya:
idhāvuso → idh āvuso (pts)
Вот, товарищи, монах может сказать так:
‘mettā hi kho me cetovimutti bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā,
me → me āvuso (bj) | yānīkatā → yānikatā (pts) | yāni-katā → Cp. D. xvi. 3. 3, vol. ii. 103. So SS (Sd corrected to -kathā); Bmr K yānī. (pts note) | vatthu-katā → Scd kathā. (pts note) | cetovimutti → ceto-vimutti (pts) | bahulīkatā yānīkatā vatthukatā → bahulī-katā yāni-katā vatthu-katā (pts)
„С помощью дружелюбия я воплотил, сделал исполнимым, обрёл, сделал основой [поведения], испытал, изведал, тщательно осуществил освобождение разума.
atha ca pana me byāpādo cittaṁ pariyādāya tiṭṭhatī’ti.
tiṭṭhatīti → tiṭṭhatī ti (bjt) | byāpādo → vyāpādo (pts)
И всё же умом моим всецело владеет злонамеренность“.
So ‘mā hevan’tissa vacanīyo, ‘māyasmā evaṁ avaca, mā bhagavantaṁ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṁ, na hi bhagavā evaṁ vadeyya.
hevantissa → hevaṁ tissa (cck) | māyasmā → mā āyasmā (sya-all) | abbhācikkhi → K abbhācikkha. (pts note) | hevantissa → h evan ti ssa (pts) | māyasmā → mā yasmā (pts)
Ему следует сказать: „Это не так. Не говори так, почтенный, не клевещи на Благостного, нехорошо клеветать на Благостного — ведь Благостный не может так сказать“.
Aṭṭhānametaṁ, āvuso, anavakāso, yaṁ mettāya cetovimuttiyā bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya.
yānīkatāya → yānikatāya (pts) | āvuso → So Bmr K; SS omit here and often afterwards. (pts note) | aṭṭhānametaṁ → aṭṭhānam etaṁ (pts) | cetovimuttiyā → ceto-vimuttiyā (pts) | bahulīkatāya yānīkatāya → bahulī-katāya yāni-katāya (pts)
Это, товарищи, невозможно и не бывает. Не может случиться так, чтобы с помощью дружелюбия [человек] воплотил, сделал исполнимым, обрёл, сделал основой [поведения], испытал, изведал, тщательно осуществил освобождение разума,
Atha ca panassa byāpādo cittaṁ pariyādāya ṭhassati, netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
ṭhassati → ṭhassatī ti (bj) | ṭhassati → ṭhassatīti (th) | panassa byāpādo → pan assa vyāpādo (pts) | ṭhassati netaṁ → ṭhassatīti n etam (pts)
и всё же умом его всецело владела бы злонамеренность.
Nissaraṇaṁ hetaṁ, āvuso, byāpādassa, yadidaṁ mettā cetovimuttī’ti.
cetovimuttīti → cetovimutti (pts) | hetaṁ → h etaṁ (pts) | byāpādassa → vyāpādassa (pts) | cetovimuttīti → ceto-vimutti (pts)
Ведь освобождение разума, товарищи, [достигнутое] и с помощью дружелюбия, это — преодоление злонамеренности.

Idha panāvuso, bhikkhu evaṁ vadeyya:
panāvuso → pana āvuso (bj, pts)
Или вот, товарищи, монах может сказать так:
‘karuṇā hi kho me cetovimutti bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā.
me → me āvuso (bj) | yānīkatā → yānikatā (pts) | cetovimutti → ceto-vimutti (pts) | bahulīkatā yānīkatā vatthukatā → bahulī-katā yāni-katā vatthu-katā (pts)
„С помощью сострадания я воплотил, сделал исполнимым, обрёл, сделал основой [поведения], испытал, изведал, тщательно осуществил освобождение разума.
Atha ca pana me vihesā cittaṁ pariyādāya tiṭṭhatī’ti,
tiṭṭhatīti → tiṭṭhatī ti (bjt)
И всё же умом моим всецело владеет насилие“.
so ‘mā hevan’tissa vacanīyo ‘māyasmā evaṁ avaca, mā bhagavantaṁ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṁ, na hi bhagavā evaṁ vadeyya.
hevantissa → hevaṁ tissa (cck) | māyasmā → mā āyasmā (sya-all) | abbhācikkhi → So K here. (pts note) | hevantissa → h evan ti ssa (pts) | māyasmā → mā yasmā (pts)
Ему следует сказать: „Это не так. Не говори так, почтенный, не клевещи на Благостного, нехорошо клеветать на Благостного — ведь Благостный не может так сказать“.
Aṭṭhānametaṁ, āvuso, anavakāso, yaṁ karuṇāya cetovimuttiyā bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya,
yānīkatāya → yānikatāya (pts) | aṭṭhānametaṁ → aṭṭhānam etaṁ (pts) | bahulīkatāya yānīkatāya → bahulī-katāya yāni-katāya (pts)
Это, товарищи, невозможно и не бывает. Не может случиться так, чтобы с помощью сострадания [человек] воплотил, сделал исполнимым, обрёл, сделал основой [поведения], испытал, изведал, тщательно осуществил освобождение разума,
atha ca panassa vihesā cittaṁ pariyādāya ṭhassati, netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
ṭhassati → ṭhassatīti (bj) | panassa → pan assa (pts) | ṭhassati netaṁ → ṭhassatīti n etaṁ (pts)
и всё же умом его всецело владело насилие.
Nissaraṇaṁ hetaṁ, āvuso, vihesāya, yadidaṁ karuṇā cetovimuttī’ti.
cetovimuttīti idha panāvuso → cetovimutti idhāvuso (bj) | cetovimuttīti → cetovimutti (pts) | hetaṁ → h etaṁ (pts) | cetovimuttīti → ceto-vimutti (pts)
Ведь освобождение разума, товарищи, [достигнутое] с помощью сострадания, это — преодоление насилия.

Idha panāvuso, bhikkhu evaṁ vadeyya:
idha panāvuso → idhāvuso (bjt) | panāvuso → pan āvuso (pts)
Или вот, товарищи, монах может сказать так:
‘muditā hi kho me cetovimutti bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā.
me → me āvuso (bj) | yānīkatā → yānikatā (pts) | cetovimutti → ceto-vimutti (pts) | bahulīkatā yānīkatā vatthukatā → bahulī-katā yāni-katā vatthu-katā (pts)
„С помощью удовлетворённости я воплотил, сделал исполнимым, обрёл, сделал основой [поведения], испытал, изведал, тщательно осуществил освобождение разума.
Atha ca pana me arati cittaṁ pariyādāya tiṭṭhatī’ti,И всё же умом моим всецело владеет неудовольствие“. so ‘mā hevan’tissa vacanīyo ‘māyasmā evaṁ avaca, mā bhagavantaṁ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṁ, na hi bhagavā evaṁ vadeyya.
hevantissa → hevaṁ tissa (cck) | māyasmā → mā āyasmā (sya-all) | hevantissa → h evan ti ssa (pts) | māyasmā → mā yasmā (pts)
Ему следует сказать: „Это не так. Не говори так, почтенный, не клевещи на Благостного, нехорошо клеветать на Благостного — ведь Благостный не может так сказать“.
Aṭṭhānametaṁ, āvuso, anavakāso, yaṁ muditāya cetovimuttiyā bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya,
yānīkatāya → yānikatāya (pts) | aṭṭhānametaṁ → aṭṭhānam etaṁ (pts) | bahulīkatāya yānīkatāya → bahulī-katāya yāni-katāya (pts)
Это, товарищи, невозможно и не бывает. Не может случиться так, чтобы с помощью удовлетворённости [человек] воплотил, сделал исполнимым, обрёл, сделал основой [поведения], испытал, изведал, тщательно осуществил освобождение разума,
atha ca panassa arati cittaṁ pariyādāya ṭhassati, netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
ṭhassati → ṭhassatīti (bjt, th) | panassa → pan assa (pts) | ṭhassati netaṁ → ṭhassatīti n etaṁ (pts)
и всё же умом его всецело владело бы неудовольствие.
Nissaraṇaṁ hetaṁ, āvuso, aratiyā, yadidaṁ muditā cetovimuttī’ti.
cetovimuttīti → cetovimutti (pts) | hetaṁ → h etaṁ (pts) | cetovimuttīti → ceto-vimutti (pts)
Ведь освобождение разума, товарищи, [достигнутое] с помощью удовлетворённости, это — преодоление неудовольствия.

Idha panāvuso, bhikkhu evaṁ vadeyya:
panāvuso → pan āvuso (pts)
Или вот, товарищи, монах может сказать так:
‘upekkhā hi kho me cetovimutti bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā.
me → me āvuso (bj) | yānīkatā → yānikatā (pts) | upekkhā → upekhā (pts) | cetovimutti → ceto-vimutti (pts) | bahulīkatā yānīkatā vatthukatā → bahulī-katā yāni-katā vatthu-katā (pts)
„С помощью уравновешенности я воплотил, сделал исполнимым, обрёл, сделал основой [поведения], испытал, изведал, тщательно осуществил освобождение разума.
Atha ca pana me rāgo cittaṁ pariyādāya tiṭṭhatī’ti.
tiṭṭhatīti → tiṭṭhatī ti (bjt)
И всё же умом моим всецело владеет страсть“.
So ‘mā hevan’tissa vacanīyo ‘māyasmā evaṁ avaca, mā bhagavantaṁ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṁ, na hi bhagavā evaṁ vadeyya.
hevantissa → hevaṁ tissa (cck) | māyasmā → mā āyasmā (sya-all) | hevantissa → h evan ti ssa (pts) | māyasmā → mā yasmā (pts)
Ему следует сказать: „Это не так. Не говори так, почтенный, не клевещи на Благостного, нехорошо клеветать на Благостного — ведь Благостный не может так сказать“.
Aṭṭhānametaṁ, āvuso, anavakāso, yaṁ upekkhāya cetovimuttiyā bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya,
yānīkatāya → yānikatāya (pts) | aṭṭhānametaṁ → aṭṭhānam etaṁ (pts) | upekkhāya cetovimuttiyā → upekhāya ceto-vimuttiyā (pts) | bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya → bahulī-katāya yāni-katāya vatthu-katāya (pts)
Это, товарищи, невозможно и не бывает. Не может случиться так, чтобы с помощью уравновешенности [человек] воплотил, сделал исполнимым, обрёл, сделал основой [поведения], испытал, изведал, тщательно осуществил освобождение разума,
atha ca panassa rāgo cittaṁ pariyādāya ṭhassati netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
ṭhassati → ṭhassatī ti (bj) | ṭhassati → ṭhassatīti (th) | panassa → pan assa (pts) | ṭhassati netaṁ → ṭhassatīti n etaṁ (pts)
и всё же умом его всецело владела бы страсть.
Nissaraṇaṁ hetaṁ, āvuso, rāgassa, yadidaṁ upekkhā cetovimuttī’ti.
cetovimuttīti idha panāvuso → cetovimutti idhāvuso (bj) | upekkhā cetovimuttīti → upekhā cetovimutti (pts) | hetaṁ → h etaṁ (pts) | upekkhā cetovimuttīti → upekhā ceto-vimutti (pts)
Ведь освобождение разума, товарищи, [достигнутое] с помощью уравновешенности, это — преодоление страсти.

Idha panāvuso, bhikkhu evaṁ vadeyya:
idha panāvuso → idhāvuso (bjt) | panāvuso → pan āvuso (pts)
Или вот, товарищи, монах может сказать так:
‘animittā hi kho me cetovimutti bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā.
me → me āvuso (bj) | yānīkatā → yānikatā (pts) | cetovimutti → ceto-vimutti (pts) | bahulīkatā yānīkatā vatthukatā → bahulī-katā yāni-katā vatthu-katā (pts)
„С помощью освобождения [восприятия] от внешних признаков [объектов] я воплотил, сделал исполнимым, обрёл, сделал основой [поведения], испытал, изведал, тщательно осуществил освобождение разума.
Atha ca pana me nimittānusāri viññāṇaṁ hotī’ti.
me → Bmr K add taṁ. (pts note)
И всё же сознание моё влечётся за внешними признаками“.
So ‘mā hevan’tissa vacanīyo ‘māyasmā evaṁ avaca, mā bhagavantaṁ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṁ, na hi bhagavā evaṁ vadeyya.
hevantissa → hevaṁ tissa (cck) | māyasmā → mā āyasmā (sya-all) | hevantissa → h evan ti ssa (pts) | māyasmā → mā yasmā (pts)
Ему следует сказать: „Это не так. Не говори так, почтенный, не клевещи на Благостного, нехорошо клеветать на Благостного — ведь Благостный не может так сказать“.
Aṭṭhānametaṁ, āvuso, anavakāso, yaṁ animittāya cetovimuttiyā bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya,
yānīkatāya → yānikatāya (pts) | aṭṭhānametaṁ → aṭṭhānam etaṁ (pts) | animittāya cetovimuttiyā → animmitāya ceto-vimuttiyā (pts) | bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya → bahulī-katāya yāni-katāya vatthu-katāya (pts)
Это, товарищи, невозможно и не бывает. Не может случиться так, чтобы с помощью освобождения [восприятия] от внешних признаков [человек] воплотил, сделал исполнимым, обрёл, сделал основой [поведения], испытал, изведал, тщательно осуществил освобождение разума,
atha ca panassa nimittānusāri viññāṇaṁ bhavissati, netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
bhavissati → bhavissatī ti (bjt) | bhavissati → bhavissatīti (th) | panassa → pan assa (pts) | bhavissati netaṁ → bhavissatīti n etaṁ (pts)
и всё же сознание его влеклось бы за внешними признаками.
Nissaraṇaṁ hetaṁ, āvuso, sabbanimittānaṁ, yadidaṁ animittā cetovimuttī’ti.
cetovimuttīti → cetovimutti (pts) | hetaṁ → h etaṁ (pts) | sabbanimittānaṁ → sabba-nimittānaṁ (pts) | cetovimuttīti → ceto-vimutti (pts)
Ведь освобождение разума, товарищи, [достигнутое] с помощью освобождения [восприятия] от внешних признаков, это — преодоление [влечения] ко всем признакам.

Idha panāvuso, bhikkhu evaṁ vadeyya:
panāvuso → pan āvuso (pts)
Или вот, товарищи, монах может сказать так:
‘asmīti kho me vigataṁ, ayamahamasmīti na samanupassāmi,
vigataṁ → vigate (sya-all, mr); vighātaṁ (pts1ed) | vigataṁ ayamahamasmīti → vighātaṁ ayam aham asmīti (pts) | vigataṁ → vighātaṁ (bj: PTS); vighāte (bj: syā) | vigataṁ → vighātaṁ (cck: sī. pī.); vigate (cck: syā. ka.) | vighātaṁ → So SS; Bmr K vigataṁ. (pts note) | asmīti → Sc ayaṁhamasmītiṁ; Sd āyamhamasmīti; St ayamāhamasmīte; Bm ayamahamasmīti, Br ayamahamasmiṁti; K ayahamasmīti. (pts note)
„[Слово] ‘есмь’ разрушено для меня, я не обращаю внимания на [слова] ‘вот я есмь’.
atha ca pana me vicikicchākathaṅkathāsallaṁ cittaṁ pariyādāya tiṭṭhatī’ti.
vicikicchā-kathaṅkathā-sallaṁ → Sc sallāpaṁ, and below. (pts note) | cittaṁ → St cittasaṁ. (pts note) | vicikicchākathaṅkathāsallaṁ → vicikicchā kathaṁkathāsallaṁ (bjt) | vicikicchākathaṅkathāsallaṁ → vicikicchākathaṁkathāsallaṁ (ms2005)
И всё же ум мой постоянно поражает стрела сомнений и неуверенности“.
So ‘mā hevan’tissa vacanīyo ‘māyasmā evaṁ avaca, mā bhagavantaṁ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṁ, na hi bhagavā evaṁ vadeyya.
hevantissa → hevaṁ tissa (cck) | māyasmā → mā āyasmā (sya-all) | hevantissa → h evan ti ssa (pts) | māyasmā → mā yasmā (pts)
Ему следует сказать: „Это не так. Не говори так, почтенный, не клевещи на Благостного, нехорошо клеветать на Благостного — ведь Благостный не может так сказать“.
Aṭṭhānametaṁ, āvuso, anavakāso, yaṁ asmīti vigate ayamahamasmīti asamanupassato,
vigate → vighāte (pts1ed) | anavakāso → (bj) | ayamahamasmīti → ayamahamasmīti ca (sya-all) | vigate ayamahamasmīti → vighāte ayam aham asmīti (pts) | vigate → vighātaṁ (bj: PTS); vighāte (bj: syā) | vigate → vighāte (cck: sī. pī.) | asmīti → K asmiṁti, and below. (pts note) | vighāte → SS vighāto. Bmr K vigate read vighāte. (pts note) | asmīti → So Sct K; Sd ayamhamasmīti; Bmr ayamahamasmītiṁ; K adds ca. (pts note) | asamanupassato → Sc assamanupassato. (pts note) | aṭṭhānametaṁ → aṭṭhānam etaṁ (pts)
Это, товарищи, невозможно и не бывает. Не может случиться так, чтобы для [человека] было разрушено [слово] „есмь“,
atha ca panassa vicikicchākathaṅkathāsallaṁ cittaṁ pariyādāya ṭhassati, netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
ṭhassati → ṭhassatīti (bj, sya-all) | vicikicchākathaṅkathāsallaṁ → vicikicchākathaṁkathāsallaṁ (bjt, ms2005) | panassa vicikicchākathaṅkathāsallaṁ → pan assa vicikicchā-kathaṅkathā-sallaṁ (pts) | ṭhassati netaṁ → ṭhassatīti n etaṁ (pts)
и он не обращал внимания на [слова] „вот я есмь“, и всё же ум его постоянно поражала бы стрела сомнений и неуверенности.
Nissaraṇaṁ hetaṁ, āvuso, vicikicchākathaṅkathāsallassa, yadidaṁ asmimānasamugghāto’ti.
asmimānasamugghātoti → asmīti mānassa samugghāto (bj); asmīti mānasamugghāto (sya-all) | yadidaṁ asmimānasamugghātoti → yadidam asmīti mānasamugghāto xviii (pts) | vicikicchā-kathaṅkathā-sallassa → So Sc. (pts note) | asmīti → K asmiṁti. (pts note) | vicikicchākathaṅkathāsallassa → vicikicchākathaṁkathāsallassa (bjt, ms2005) | hetaṁ → h etaṁ (pts) | vicikicchākathaṅkathāsallassa yadidaṁ asmimānasamugghātoti → vicikicchā-kathaṅkathā-sallassa yadidam asmīti māna-samugghāto (pts)
Ведь искоренение из разума [слова] „есмь“ это, товарищи, преодоление стрелы сомнений и неуверенности.

Cha anuttariyāni—
anuttariyāni → Sd chanutt-; St chānutt-. Cp. A. VI. 8. 30; vol. iii. 284, 325. (pts note)
Шесть [видов] непревзойдённого:
dassanānuttariyaṁ, savanānuttariyaṁ, lābhānuttariyaṁ, sikkhānuttariyaṁ, pāricariyānuttariyaṁ, anussatānuttariyaṁ.
anussatānuttariyaṁ → anussutānuttariyaṁ (pts)
непревзойдённое видение, непревзойдённое слышание, непревзойдённое приобретение, непревзойдённое обучение, непревзойдённое служение, непревзойдённое воспоминание.

Cha anussatiṭṭhānāni—
anussati-ṭṭhānāni → Sc anussatiyānāni. Cp. infra, xxxiv. 1.7 (ii). A. VI. 9. 25; vol. iii. 284, 288, 312-317. (pts note)
Шесть предметов [почтительного] воспоминания:
buddhānussati, dhammānussati, saṅghānussati, sīlānussati, cāgānussati, devatānussati.
saṅghānussati → saṁghānussati (ms2005, pts)
воспоминание о Будде, воспоминание о дхамме, воспоминание о сангхе, воспоминание о [заповедях] нравственности, воспоминание об отречении, воспоминание о божествах.

Cha satatavihārā.
satatavihārā → satata-vihārā (pts)
Шесть неизменных состояний.
Idhāvuso, bhikkhu cakkhunā rūpaṁ disvā neva sumano hoti na dummano, upekkhako viharati sato sampajāno.
upekkhako → upekkhako ca (bj, sya-all, mr); upekhako (pts1ed) | upekkhako → upekkhako ca (cck: syā. ka.) | dummano → Cp. A. VI. 1. 3, vol. iii. 279. (pts note) | upekhako → Bmr K add ca, and below. (pts note) | idhāvuso → idh āvuso (pts) | neva → n eva (pts)
Вот, товарищи, монах, видя глазом образ, не радуясь и не печалясь, пребывает в уравновешенности, наделённый памятованием и сознательностью;
Sotena saddaṁ sutvā …pe…
pe → spelled out in full (bjt)
слыша ухом звук …
manasā dhammaṁ viññāya neva sumano hoti na dummano, upekkhako viharati sato sampajāno.
upekkhako → upekkhako ca (bj, sya-all) | neva → n eva (pts) | upekkhako → upekhako (pts)
распознавая разумом явления, не радуясь и не печалясь, он пребывает в уравновешенности, наделённый памятованием и сознательностью.

Chaḷābhijātiyo.
ābhijātiyo → So SS Bmr K. Cp. A. VI. 57. 4; vol. iii. 384. (pts note) | chaḷābhijātiyo → chaḷ ābhijātiyo (pts)
Шесть разновидностей.
Idhāvuso, ekacco kaṇhābhijātiko samāno kaṇhaṁ dhammaṁ abhijāyati.
kaṇhābhijātiko → kaṇha bhijātiko (bj) | idhāvuso → idh āvuso (pts)
Вот, товарищи, некто, принадлежащий к тёмной породе, обретает тёмное состояние.
Idha panāvuso, ekacco kaṇhābhijātiko samāno sukkaṁ dhammaṁ abhijāyati.
idha panāvuso → idhāvuso (bj, sya-all, pts) | abhijāyati → St omits this second clause, and in the third omits akaṇhaṁ, and reads dhammaṁ for nibbānaṁ. (pts note) | idha panāvuso → idh āvuso (pts)
Вот, товарищи, некто, принадлежащий к тёмной породе, обретает светлое состояние.
Idha panāvuso, ekacco kaṇhābhijātiko samāno akaṇhaṁ asukkaṁ nibbānaṁ abhijāyati.
idha panāvuso → idhāvuso (bj, sya-all, pts) | idha panāvuso → idh āvuso (pts)
Вот, товарищи, некто, принадлежащий к тёмной породе, обретает ни тёмное, ни светлое [состояние] ниббаны.
Idha panāvuso, ekacco sukkābhijātiko samāno sukkaṁ dhammaṁ abhijāyati.
idha panāvuso → idhāvuso (bj, sya-all) | pan → So SS; Bmr K omit, and below. (pts note) | panāvuso → pan āvuso (pts)
Вот, товарищи, некто, принадлежащий к светлой породе, обретает светлое состояние.
Idha panāvuso, ekacco sukkābhijātiko samāno kaṇhaṁ dhammaṁ abhijāyati.
idha panāvuso → idhāvuso (bj, sya-all, pts) | idha panāvuso → idh āvuso (pts)
Вот, товарищи, некто, принадлежащий к светлой породе, обретает тёмное состояние.
Idha panāvuso, ekacco sukkābhijātiko samāno akaṇhaṁ asukkaṁ nibbānaṁ abhijāyati.
idha panāvuso → idhāvuso (bj, sya-all) | abhijāyati → abhijāyati xxii (pts) | panāvuso → pan āvuso (pts)
Вот, товарищи, некто, принадлежащий к светлой породе, обретает ни тёмное, ни светлое [состояние] ниббаны.

Cha nibbedhabhāgiyā saññā—
nibbedhabhāgiyā saññā → nibbedhabhāgiyasaññā (sya-all, pts) | saññā → nibbedhabhāgiyasaññā (cck: syā. kaṁ.) | nibbedhabhāgiyā saññā → nibbedha-bhāgiya-saññā (pts)
Шесть [видов] сознаваний, способных к [глубокому] проникновению:
aniccasaññā, anicce dukkhasaññā, dukkhe anattasaññā, pahānasaññā, virāgasaññā, nirodhasaññā.
Anicca-saññā → Cp. ante 2.1 (xxvi), 243, and 3 (viii) infra. (pts note) | dukkhasaññā → dukkha-saññā (pts) | anattasaññā pahānasaññā virāgasaññā nirodhasaññā → anatta saññā pahāna-saññā virāga-saññā nirodha-saññā (pts)
нестабильности сознавание, в нестабильном боли сознавание, в боли без-самостности сознавание, покидания сознавание, бесстрастия сознавание, устранения сознавание.

Ime kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena cha dhammā sammadakkhātā;
sammāsambuddhena → sammā-sambuddhena (pts) | sammadakkhātā → sammad-akkhātā (pts)
Таковы, товарищи, шесть явлений, в совершенстве преподанных этим Благостным — знающим, видящим, архатом, всецело пробуждённым.
tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṁ …pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ.
devamanussānaṁ → devamanussānaṁ sattakaṁ (bj) | Tattha → SS yattha. (pts note) | deva-manussānaṁ → Bmr K add chakkānaṁ pañca-vīsati samattaṁ. Sum only reckons twenty-two. (pts note) | + → saṅgītiyacchakkaṁ niṭṭhitaṁ (th) | sabbeheva → sabbeh eva (pts)
И вам здесь следует произносить … ради пользы, благополучия, приятного богов и людей.

7. Sattaka7. Семёрки

Atthi kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena satta dhammā sammadakkhātā;
sammāsambuddhena → sammā-sambuddhena (pts) | sammadakkhātā → sammad-akkhātā (pts)
Есть, товарищи, семь явлений, в совершенстве преподанных этим Благостным — знающим, видящим, архатом, всецело пробуждённым.
tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṁ …pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ.
eva → St sabbe (omitting eva). (pts note) | sabbeheva → sabbeh eva (pts) | devamanussānaṁ → deva-manussānaṁ (pts)
И вам здесь следует произносить … ради пользы, благополучия, приятного богов и людей.
Katame satta?Каковы же эти семь?

Satta ariyadhanāni—
ariyadhanāni → dhanāni (pts) | dhanāni → So SS; Bmr K ariyadhanāni. Cp. infra, xxiv. 1.8 (i). A. VII. 5-6; vol. iv. 4. (pts note)
Семь сокровищ:
saddhādhanaṁ, sīladhanaṁ, hiridhanaṁ, ottappadhanaṁ, sutadhanaṁ, cāgadhanaṁ, paññādhanaṁ.
paññādhanaṁ → paññā dhanaṁ ii (pts)
сокровище веры, сокровище нравственности, сокровище стыдливости, сокровище боязни проступка, сокровище учёности, сокровище отречения, сокровище постижения.

Satta bojjhaṅgā—
bojjhaṅgā → sambojjhaṅgā (bj, pts) | sambojjhaṅgā → Cp. D. xvi. 1. 9; xxii. 16; vol. ii. 79, 303; infra xxxiv. 1.8 (ii). A. I. 20. 32, vol. i. 39, cp. 53, 297; IV. 14, vol. ii. 16; IV. 236, 5, ibid. 237, and onwards. S. v. 63 ff., 77. (pts note)
Семь аспектов пробуждения:
satisambojjhaṅgo, dhammavicayasambojjhaṅgo, vīriyasambojjhaṅgo, pītisambojjhaṅgo, passaddhisambojjhaṅgo, samādhisambojjhaṅgo, upekkhāsambojjhaṅgo.
upekkhāsambojjhaṅgo → upekhāsambojjhaṅgo iii (pts) | vīriyasambojjhaṅgo → viriyasambojjhaṅgo (bjt, th)
аспект пробуждения, состоящий в памятовании; аспект пробуждения, состоящий в исследовании истины; аспект пробуждения, состоящий в усердии; аспект пробуждения, состоящий в радости; аспект пробуждения, состоящий в умиротворённости; аспект пробуждения, состоящий в сосредоточенности; аспект пробуждения, состоящий в уравновешенности.

Satta samādhiparikkhārā—
samādhi-parikkhārā → Cp. D. xviii. 27, vol. ii. 216. A. VII. 42, vol. iv. 40; cp. I. 20. 33, vol. i. 40, cp. 297. (pts note)
Семь принадлежностей сосредоточенности:
sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati.надлежащий взгляд, надлежащее намерение, надлежащая речь, надлежащее действие, надлежащее поддержание жизни, надлежащее усилие, надлежащее памятование.

Satta asaddhammā—Семь дурных свойств. idhāvuso, bhikkhu assaddho hoti, ahiriko hoti, anottappī hoti, appassuto hoti, kusīto hoti, muṭṭhassati hoti, duppañño hoti.
asaddho → Cp. infra, xxxiv. 1.8 (v). A. IV. 202. 1, vol. ii. 218; vol. iv. 145. S. ii. 159 ff., 206. (pts note) | idhāvuso → idh āvuso (pts) | muṭṭhassati → muṭṭha-ssati (pts)
Вот, товарищи, монах бывает дурным, бывает нестыдливым, бывает не боящимся проступка, бывает мало учёным, бывает бездеятельным, бывает забывчивым, бывает плохо постигающим.

Satta saddhammā—Семь добрых свойств. idhāvuso, bhikkhu saddho hoti, hirimā hoti, ottappī hoti, bahussuto hoti, āraddhavīriyo hoti, upaṭṭhitassati hoti, paññavā hoti.
saddho → Cp. infra, xxxiv. 1.8 (vi). A. VII. 40. 4, vol. iv. 38, cp. 145. S. ii. 207. (pts note) | āraddhavīriyo → āraddhaviriyo (bjt, th, pts) | idhāvuso → idh āvuso (pts) | upaṭṭhitassati → upaṭṭhita-sati (pts)
Вот, товарищи, монах бывает добрым, бывает стыдливым, бывает боящимся проступка, бывает весьма учёным, бывает полным усердия, бывает наделённым вниманием, бывает [хорошо] постигающим.

Satta sappurisadhammā—
sappurisa-dhammā → Cp. infra, xxxiv. 1.8 (vii). Cp. A. VII. 64. 2, vol. iv. 113. (pts note)
Семь свойств хорошего человека.
idhāvuso, bhikkhu dhammaññū ca hoti atthaññū ca attaññū ca mattaññū ca kālaññū ca parisaññū ca puggalaññū ca.
ca → Scd puggalaparovaraññū ca; St puggalaññū ca parovaraññū ca. (pts note) | idhāvuso → idh āvuso (pts)
Вот, товарищи, монах бывает знающим истину, и знающим, что полезно, и знающим самого себя, и знающим меру, и знающим [должное] время, и знающим собрание [людей], и знающим [отдельные] личности.

Satta niddasavatthūni.
niddasavatthūni idhāvuso → niddesavatthūni idh āvuso (pts) | niddesa-vatthūni → Bmr niddasa-. Cp. infra, xxxiv. 1.8 (ix). A. VII. 18, vol. iv. 15; 39. 4, ibid. 36 (niddasa-vatthūni). (pts note)
Семь видов отличия.
Idhāvuso, bhikkhu sikkhāsamādāne tibbacchando hoti, āyatiñca sikkhāsamādāne avigatapemo.
idhāvuso → idh āvuso (pts) | sikkhāsamādāne → sikkhā-samādāne (pts) | āyatiñca sikkhāsamādāne avigatapemo → āyatiñ ca sikkhā-samādāne avigata-pemo (pts)
Вот, товарищи, монах горячо желает отдаться учению и в будущем не лишается стремления отдаваться учению.
Dhammanisantiyā tibbacchando hoti, āyatiñca dhammanisantiyā avigatapemo.
dhammanisantiyā → dhamma-nisantiyā (pts) | āyatiñca dhammanisantiyā avigatapemo → āyatiñ ca dhamma-nisantiyā avigata-pemo (pts)
Он горячо желает следовать истине и в будущем не лишается стремления следовать истине.
Icchāvinaye tibbacchando hoti, āyatiñca icchāvinaye avigatapemo.
āyatiñca icchāvinaye → āyatiñ ca icchā-vinaye (pts)
Он горячо желает сдерживать влечения и в будущем не лишается стремления сдерживать влечения.
Paṭisallāne tibbacchando hoti, āyatiñca paṭisallāne avigatapemo.
āyatiñca → āyatiñ ca (pts) | avigatapemo → avigata-pemo (pts)
Он горячо желает уединения и в будущем не лишается стремления к уединению.
Vīriyārambhe tibbacchando hoti, āyatiñca vīriyārambhe avigatapemo.
vīriyārambhe → viriyārambhe (bjt, th)
Он горячо желает быть полным усердия и в будущем не лишается стремления быть полным усердия.
Satinepakke tibbacchando hoti, āyatiñca satinepakke avigatapemo.
satinepakke → sati-nepakke (pts) | āyatiñca satinepakke → āyatiñ ca sati-nepakke (pts)
Он горячо желает памятования и рассудительности и в будущем не лишается стремления к памятованию и рассудительности.
Diṭṭhipaṭivedhe tibbacchando hoti, āyatiñca diṭṭhipaṭivedhe avigatapemo.
avigatapemo → avigatapemo viii (pts) | diṭṭhipaṭivedhe → diṭṭhi-paṭivedhe (pts) | āyatiñca diṭṭhipaṭivedhe avigatapemo → āyatiñ ca diṭṭhi-paṭivedhe avigata-pemo (pts)
Он горячо желает достижения [правильного] взгляда и в будущем не лишается стремления к достижению [правильного] взгляда.

Satta saññā—Семь [видов] сознаваний: aniccasaññā, anattasaññā, asubhasaññā, ādīnavasaññā, pahānasaññā, virāgasaññā, nirodhasaññā.
Anicca-saññā → Cp. 2.1 (xxvi), ante, 243, 2 (xxii), 251. For a similar list cp. A. VII. 45, vol. iv. 46. (pts note) | aniccasaññā anattasaññā → anicca-saññā anatta-saññā (pts) | ādīnavasaññā pahānasaññā virāgasaññā → ādīnava-saññā pahāna-saññā virāga-saññā (pts)
нестабильности сознавание, без-самостности сознавание, без-прекрас сознавание, недостатка-опасности сознавание, покидания сознавание, бесстрастия сознавание, устранения сознавание.

Satta balāni—
balāni → Cp. A. VII. 3-4, vol. iv. 3. Ante, 1.11 (xxvi), 229. (pts note)
Семь сил:
saddhābalaṁ, vīriyabalaṁ, hiribalaṁ, ottappabalaṁ, satibalaṁ, samādhibalaṁ, paññābalaṁ.
paññābalaṁ → So SS K; Bmr place sati-balaṁ third (cp. Childers, s. v., balaṁ). (pts note) | vīriyabalaṁ → viriyabalaṁ (bjt, th) | saddhābalaṁ vīriyabalaṁ → saddhā-balaṁ viriya-balaṁ (pts) | ottappabalaṁ satibalaṁ samādhibalaṁ → ottappa-balaṁ sati-balaṁ samādhi-balaṁ (pts)
сила веры, сила усердия, сила стыдливости, сила боязни проступка, сила памятования, сила сосредоточенности, сила постижения.

Satta viññāṇaṭṭhitiyo.
viññāṇa-ṭṭhitiyo → Cp. D. xv. 33, vol. ii. 68, and below, 3. 2, (iii). A. VII. 41, vol. iv. 39. (pts note)
Семь состояний сознания.
Santāvuso, sattā nānattakāyā nānattasaññino, seyyathāpi manussā ekacce ca devā ekacce ca vinipātikā.
ca → So Sdt Bmr; Sc K omit ca . . . ca. (pts note) | santāvuso → sant āvuso (pts) | nānattasaññino seyyathāpi → nānatta-saññino seyyathā pi (pts)
Есть, товарищи, существа, различные телом, различные разумением, а именно: люди, некоторые боги и некоторые упавшие [в нижние миры].
Ayaṁ paṭhamā viññāṇaṭṭhiti.Это — первое состояние сознания.

Santāvuso, sattā nānattakāyā ekattasaññino seyyathāpi devā brahmakāyikā paṭhamābhinibbattā.
paṭhamābhinibbattā → pathamābhinibbattā (pts) | santāvuso → sant āvuso (pts) | nānattakāyā ekattasaññino seyyathāpi → nānatta-kāyā ekatta-saññino seyyathā pi (pts) | brahmakāyikā paṭhamābhinibbattā → brahma-kāyikā pathamābhinibbattā (pts)
Есть, товарищи, существа, различные телом, одинаковые разумением, а именно: боги, принадлежащие к свите Брахмы, возрождённые благодаря первой [ступени созерцания].
Ayaṁ dutiyā viññāṇaṭṭhiti.
viññāṇaṭṭhiti → viññāṇa-ṭṭhiti (pts)
Это — второе состояние сознания.

Santāvuso, sattā ekattakāyā nānattasaññino seyyathāpi devā ābhassarā.
santāvuso → sant āvuso (pts) | nānattasaññino seyyathāpi → nānatta-saññino seyyathā pi (pts)
Есть, товарищи, существа, одинаковые телом, различные разумением, а именно: боги абхассара.
Ayaṁ tatiyā viññāṇaṭṭhiti.
viññāṇaṭṭhiti → viññāṇa-ṭṭhiti (pts)
Это — третье состояние сознания.

Santāvuso, sattā ekattakāyā ekattasaññino seyyathāpi devā subhakiṇhā.
Subhakiṇhā → So Sdt Bmr K; Sc subhakinnā. (pts note) | santāvuso → sant āvuso (pts) | ekattakāyā ekattasaññino seyyathāpi → ekatta-kāyā ekatta-saññino seyyathā pi (pts)
Есть, товарищи, существа, одинаковые телом, одинаковые разумением, а именно: боги субхакинна.
Ayaṁ catutthī viññāṇaṭṭhiti.
catutthī → catutthi (bj); catutthā (sya-all, pts) | catutthī viññāṇaṭṭhiti → catutthā viññāṇa-ṭṭhiti (pts)
Это — четвёртое состояние сознания.

Santāvuso, sattā sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanūpagā.
atthaṅgamā → atthagamā (bj, pts) | rūpasaññānaṁ → rūpasaññāṇaṁ (sya-all) | santāvuso → sant āvuso (pts) | rūpasaññānaṁ → rūpa-saññānaṁ (pts) | paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ → paṭigha-saññānaṁ atthagamā nānatta-saññānaṁ (pts) | ākāsoti → ākāso ti (pts)
Есть, товарищи, существа, которые, всецело преодолев осознавание форм, избавившись от осознавания противодействия, отвлёкшись от осознавания множественности, достигают уровня бесконечности пространства [и мыслят]: „Пространство бесконечно“.
Ayaṁ pañcamī viññāṇaṭṭhiti.
viññāṇaṭṭhiti → viññāṇa-ṭṭhiti (pts)
Это — пятое состояние сознания.

Santāvuso, sattā sabbaso ākāsānañcāyatanaṁ samatikkamma ‘anantaṁ viññāṇan’ti viññāṇañcāyatanūpagā.
samatikkamma → samaṭikkamma (pts) | santāvuso → sant āvuso (pts) | viññāṇanti → viññāṇan ti (pts)
Есть, товарищи, существа, которые, всецело преодолев уровень бесконечности пространства, достигают уровня бесконечности сознания [и мыслят]: „Сознание бесконечно“.
Ayaṁ chaṭṭhī viññāṇaṭṭhiti.
chaṭṭhī → Scd chaṭṭhi; St chaṭṭha; Bmr chaṭṭhā; K chaṭṭhī. (pts note) | viññāṇaṭṭhiti → viññāṇa-ṭṭhiti (pts)
Это — шестое состояние сознания.

Santāvuso, sattā sabbaso viññāṇañcāyatanaṁ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanūpagā.
santāvuso → sant āvuso (pts) | natthi → n atthi (pts)
Есть, товарищи, существа, которые, всецело преодолев уровень бесконечности сознания, достигают уровня отсутствия чего бы то ни было [и мыслят]: „Не существует ничего“.
Ayaṁ sattamī viññāṇaṭṭhiti.
viññāṇaṭṭhiti → viññāṇa-ṭṭhiti (pts)
Это — седьмое состояние сознания.

Satta puggalā dakkhiṇeyyā—
dakkhiṇeyyā → dakkhiṇeyyo (bj) | dakkhiṇeyyā → Cp. A. VII. 14, vol. iv. 10. Cp. eight, 3.1 (iii), 255. (pts note)
Семь [видов] личностей, достойных подношения:
ubhatobhāgavimutto, paññāvimutto, kāyasakkhi, diṭṭhippatto, saddhāvimutto, dhammānusārī, saddhānusārī.
kāyasakkhi → kāyasakkhī (pts)
освободившиеся обоими путями, освободившиеся постижением, имеющие свидетельство тела, получившие [правильный] взгляд, освобождённые верой, следующие праведности, следующие вере.

Satta anusayā—Семь склонностей: kāmarāgānusayo, paṭighānusayo, diṭṭhānusayo, vicikicchānusayo, mānānusayo, bhavarāgānusayo, avijjānusayo.
avijjānusayo → avijjānusayo xiii (pts)
склонность к чувственной страсти, склонность к [чувству] отвращения, склонность к [ложному] взгляду, склонность к сомнению, склонность к гордыне, склонность страсти к [новому] существованию, склонность к невежеству.

Satta saṁyojanāni—
saṁyojanāni → saññojanāni (my, th)
Семь [видов] уз:
anunayasaṁyojanaṁ, paṭighasaṁyojanaṁ, diṭṭhisaṁyojanaṁ, vicikicchāsaṁyojanaṁ, mānasaṁyojanaṁ, bhavarāgasaṁyojanaṁ, avijjāsaṁyojanaṁ.
anunayasaṁyojanaṁ → kāmasaññojanaṁ (bj: syā) | anunayasaññojanaṁ → kāmasaññojanaṁ (cck: syā. kaṁ.) | Anunaya-saṁyojanaṁ → So Sc Bmr; Sd anusaya-; St anusayaṁyojanaṁ; K kāma-samyojanaṁ. Cp. A. VII. 8, vol. iv. 7. (pts note)
узы влечения, узы [чувства] отвращения, узы [ложного] взгляда, узы сомнений, узы гордыни, узы страсти к [новому] существованию, узы невежества.

Satta adhikaraṇasamathā uppannuppannānaṁ adhikaraṇānaṁ samathāya vūpasamāya—
adhikaraṇasamathā → adhikaranasamathā (pts) | adhikarana-samathā → Cp. A. VII. 80, vol. iv. 144. (pts note) | vūpasamāya → So St Bmr K; Scd upasamāya. (pts note)
Семь [видов] улаживания вопросов с целью улаживания то и дело возникающих вопросов и умиротворения:
sammukhāvinayo dātabbo, sativinayo dātabbo, amūḷhavinayo dātabbo, paṭiññāya kāretabbaṁ, yebhuyyasikā, tassapāpiyasikā, tiṇavatthārako.
paṭiññāya → patiññāya (pts) | tassa-pāpiyyasikā → So Bm; Sc pāpīyasikā; Sd tāpīyyāsikā; St thāpiyyasikaṁ; Br pāpiyasikā; K pāpīyyasikā. (pts note) | tassapāpiyasikā → tassapāpiyyasikā (bjt) | sativinayo → sati-vinayo (pts) | amūḷhavinayo → amūḷha-vinayo (pts)
следует выносить суждение, находясь в присутствии [обвиняемого]; следует выносить суждение, [учитывая его] собственное сознание; следует выносить суждение, [учитывая] отсутствие ослепления; следует вызывать признание [вины]; [следует выносить решение] большинством; [следует решать], в чем [обвиняемый] виновен; [следует улаживать дело, словно] покрывая [его] травой.

Ime kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena satta dhammā sammadakkhātā;
sammāsambuddhena → sammā-sambuddhena (pts) | sammadakkhātā → sammad-akkhātā (pts)
Таковы, товарищи, семь явлений, в совершенстве преподанных этим Благостным — знающим, видящим, архатом, всецело пробуждённым.
tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṁ …pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ.
sabbeheva → sabbeh eva (pts) | devamanussānaṁ → deva-manussānaṁ (pts)
И вам здесь следует произносить … ради пользы, благополучия, приятного богов и людей.

Dutiyabhāṇavāro niṭṭhito.
dutiyabhāṇavāro niṭṭhito → aṭṭhakaṁ (bjt) | dutiyabhāṇavāro niṭṭhito → saṅgītiyasattakaṁ niṭṭhitaṁ (th)
[Окончен] второй раздел поучения.

8. Aṭṭhaka8. Восьмёрки

Atthi kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena aṭṭha dhammā sammadakkhātā;
āvuso → (pts) | sammāsambuddhena → sammā-sambuddhena (pts) | sammadakkhātā → sammad-akkhātā (pts)
Есть, товарищи, восемь явлений, в совершенстве преподанных этим Благостным — знающим, видящим, архатом, всецело пробуждённым.
tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṁ …pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ.
sabbeheva → sabbeh eva (pts) | devamanussānaṁ → deva-manussānaṁ (pts)
И вам здесь следует произносить … ради пользы, благополучия, приятного богов и людей.
Katame aṭṭha?Каковы же эти восемь?

Aṭṭha micchattā—Восемь [видов] неправедного: micchādiṭṭhi, micchāsaṅkappo, micchāvācā, micchākammanto, micchāājīvo, micchāvāyāmo micchāsati, micchāsamādhi.
Micchā-diṭṭhi → Cp. D. xxiii. 31, vol. ii. 353. A. IV. 205. 3, vol. ii. 221; VIII. 34. 3, vol. iv. 237. (pts note) | micchāsaṅkappo → micchāsaṁkappo (bjt) | micchādiṭṭhi micchāsaṅkappo micchāvācā micchākammanto micchāājīvo → micchā-diṭṭhi micchā-saṁkappo micchā-vācā micchā-kammanto micchā-ājīvo (pts) | micchāsati micchāsamādhi → micchā-sati micchā-samādhi (pts)
неправедный взгляд, неправедное намерение, неправедная речь, неправедное действие, неправедное поддержание жизни, неправедное усилие, неправедное памятование, неправедная сосредоточенность.

Aṭṭha sammattā—
sammattā → Cp. D. xviii. 27; xix. 61; xxii. 21; xxiii. 31; vol. ii. 216, 251, 312, 353. A. IV. 205. 5, vol. ii. 221; VIII. 34. 6, vol. iv. 238. S. v. 8-10. (pts note)
Восемь [видов] надлежащего:
sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi.
sammāsaṅkappo → sammāsaṁkappo (bjt)
надлежащий взгляд, надлежащее намерение, надлежащая речь, надлежащее действие, надлежащее поддержание жизни, надлежащее усилие, надлежащее памятование, надлежащая сосредоточенность.

Aṭṭha puggalā dakkhiṇeyyā—
puggalā → puggala (pts)
Восемь [видов] личностей, достойных подношения:
sotāpanno, sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno; sakadāgāmī, sakadāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno; anāgāmī, anāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno; arahā, arahattaphalasacchikiriyāya paṭipanno.
arahattaphalasacchikiriyāya → arahattasacchikiriyāya (sya-all); arahattāya (pts) | arahattāya → So SS; Bmr arahattaphalasacchikiriyāya; K arahattasacchikiriyāya. (pts note) | sotāpattiphalasacchikiriyāya → sotāpattiphala-sacchikiriyāya (pts) | sakadāgāmiphalasacchikiriyāya → sakadāgāmiphala-sacchikiriyāya (pts) | anāgāmiphalasacchikiriyāya → anāgāmi-phalasacchikiriyāya (pts)
вступивший в поток, достигший вкушения плодов вступления в поток, единожды возвращающийся, достигший вкушения плодов однократного возвращения, невозвращающийся, достигший вкушения плодов невозвращения, архат, достигший архатства.

Aṭṭha kusītavatthūni.
kusīta-vatthūni → Cp. A. VIII. 80, vol. iv. 332. (pts note)
Восемь случаев бездеятельности.
Idhāvuso, bhikkhunā kammaṁ kātabbaṁ hoti.
kātabbaṁ → kattabbaṁ (pts) | idhāvuso → idh āvuso (pts)
Вот, товарищи, монаху надо совершить действие.
Tassa evaṁ hoti:Он думает так: ‘kammaṁ kho me kātabbaṁ bhavissati, kammaṁ kho pana me karontassa kāyo kilamissati, handāhaṁ nipajjāmī’ti.
kātabbaṁ → kattabbaṁ (pts)
„Мне надо будет совершить действие, но, совершая действие, я изнурю своё тело — поэтому лучше я лягу“.
So nipajjati na vīriyaṁ ārabhati appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya.
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts)
Он ложится и не проявляет усердия, чтобы достичь недостигнутого, обрести необретенное, испытать неиспытанное.
Idaṁ paṭhamaṁ kusītavatthu.
kusīta-vatthuṁ → So SS; Bmr K vatthu. (pts note)
Это — первый случай бездеятельности.

Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhunā kammaṁ kataṁ hoti.
caparaṁ → ca paraṁ (pts)
И далее, товарищи, монах совершил действие.
Tassa evaṁ hoti:Он думает так: ‘ahaṁ kho kammaṁ akāsiṁ, kammaṁ kho pana me karontassa kāyo kilanto, handāhaṁ nipajjāmī’ti.„Я совершил действие, но, совершая действия, я изнурил своё тело — поэтому я лягу“. So nipajjati na vīriyaṁ ārabhati …pe…
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts)
Он ложится и не проявляет усердия …
idaṁ dutiyaṁ kusītavatthu.
kusītavatthu → kusīta-vatthuṁ (pts)
Это — второй случай бездеятельности.

Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhunā maggo gantabbo hoti.
caparaṁ → ca paraṁ (pts)
И далее, товарищи, монаху надо пройти путь.
Tassa evaṁ hoti:Он думает так: ‘maggo kho me gantabbo bhavissati, maggaṁ kho pana me gacchantassa kāyo kilamissati, handāhaṁ nipajjāmī’ti.
gacchantassa → gacchintassa (bj)
„Мне надо пройти путь, но, проходя путь, я изнурю своё тело — поэтому я лягу“.
So nipajjati na vīriyaṁ ārabhati …
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts) | + → appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya (bjt)
Он ложится и не проявляет усердия …
idaṁ tatiyaṁ kusītavatthu.
kusītavatthu → kusīta-vatthuṁ (pts)
Это — третий случай бездеятельности.

Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhunā maggo gato hoti.
caparaṁ → ca paraṁ (pts)
И далее, товарищи, монах прошёл путь.
Tassa evaṁ hoti:Он думает так: ‘ahaṁ kho maggaṁ agamāsiṁ, maggaṁ kho pana me gacchantassa kāyo kilanto, handāhaṁ nipajjāmī’ti.
gacchantassa → gacchintassa (bj)
„Я прошёл путь, но, проходя путь, я изнурил своё тело — поэтому я лягу“.
So nipajjati na vīriyaṁ ārabhati …
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts) | + → appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya (bjt)
Он ложится и не проявляет усердия …
idaṁ catutthaṁ kusītavatthu.
kusītavatthu → kusīta-vatthuṁ (pts)
Это — четвёртый случай бездеятельности.

Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu gāmaṁ vā nigamaṁ vā piṇḍāya caranto na labhati lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṁ pāripūriṁ.
caparaṁ → ca paraṁ (pts)
И далее, товарищи, монах, пойдя за милостыней в деревню, в торговый посёлок, не получает досыта, сколько нужно твёрдой или мягкой пищи.
Tassa evaṁ hoti:Он думает так: ‘ahaṁ kho gāmaṁ vā nigamaṁ vā piṇḍāya caranto nālatthaṁ lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṁ pāripūriṁ, tassa me kāyo kilanto akammañño, handāhaṁ nipajjāmī’ti.
vā → va (pts) | kilanto → Bm kilamanto. (pts note) | akammañño → Sc akkammañño; St āk-. (pts note)
„Пойдя за милостыней в деревню, в торговый посёлок, я не получил досыта, сколько нужно твёрдой или мягкой пищи, тело моё изнурено и непригодно к действию — поэтому я лягу“.
So nipajjati na vīriyaṁ ārabhati …
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts) | + → appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya (bjt)
Он ложится и не проявляет усердия …
idaṁ pañcamaṁ kusītavatthu.
kusītavatthu → kusīta-vatthuṁ (pts)
Это — пятый случай бездеятельности.

Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu gāmaṁ vā nigamaṁ vā piṇḍāya caranto labhati lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṁ pāripūriṁ.
lūkhassa → ḷūkhassa (bj) | vā → va (pts) | gāmaṁ vā → gāmaṁvā (bjt) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)
И далее, товарищи, монах, пойдя за милостыней в деревню, в торговый посёлок, получает досыта, сколько нужно твёрдой или мягкой пищи.
Tassa evaṁ hoti:Он думает так: ‘ahaṁ kho gāmaṁ vā nigamaṁ vā piṇḍāya caranto alatthaṁ lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṁ pāripūriṁ, tassa me kāyo garuko akammañño, māsācitaṁ maññe, handāhaṁ nipajjāmī’ti.
lūkhassa → ḷūkhassa (bj)
„Пойдя за милостыней в деревню, в торговый посёлок, я получил досыта, сколько нужно твёрдой или мягкой пищи; тело моё отяжелело, непригодно к действию и поистине набито бобами — поэтому я лягу”.
So nipajjati na vīriyaṁ ārabhati …
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts) | + → appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya (bjt)
Он ложится и не проявляет усердия …
idaṁ chaṭṭhaṁ kusītavatthu.
kusītavatthu → kusīta-vatthuṁ (pts)
Это — шестой случай бездеятельности.

Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhuno uppanno hoti appamattako ābādho.
caparaṁ → ca paraṁ (pts)
И далее, товарищи, у монаха возникает небольшой недуг.
Tassa evaṁ hoti:Он думает так: ‘uppanno kho me ayaṁ appamattako ābādho;
ayaṁ → (bj, pts) | me → Bmr K add ayaṁ. (pts note)
„У меня возник этот небольшой недуг, следует лечь — поэтому я лягу“.
atthi kappo nipajjituṁ, handāhaṁ nipajjāmī’ti.
nipajjituṁ → nipajjitum (pts)
следует лечь — поэтому я лягу“.
So nipajjati na vīriyaṁ ārabhati …
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts) | + → appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya (bjt)
Он ложится и не проявляет усердия …
idaṁ sattamaṁ kusītavatthu.
idaṁ → idam (pts) | kusītavatthu → kusīta-vatthuṁ (pts)
Это — седьмой случай бездеятельности.

Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu gilānā vuṭṭhito hoti aciravuṭṭhito gelaññā.
gilānā vuṭṭhito → gilānavuṭṭhito (saddanīti) | vuṭṭhito → gilānavuddhito (bj: machasaṁ) | vuṭṭhito → gilānavuṭṭhito (saddanīti) a. ni. 6.16 nakulapitusuttaṭīkā passitabbā (cck note) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | aciravuṭṭhito → acira-vuṭṭhito (pts)
И далее, товарищи, монах оправился от болезни, недавно оправился от заболевания.
Tassa evaṁ hoti:Он думает так: ‘ahaṁ kho gilānā vuṭṭhito aciravuṭṭhito gelaññā, tassa me kāyo dubbalo akammañño, handāhaṁ nipajjāmī’ti.
aciravuṭṭhito → acitavuṭṭhito (bj) | akammañño → akammañño atthi kappo nipajjituṁ (bj) | aciravuṭṭhito → acira-vuṭṭhito (pts)
„Я оправился от болезни, недавно оправился от заболевания, тело моё бессильно и неспособно к действию — поэтому я лягу“.
So nipajjati na vīriyaṁ ārabhati appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya.
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts)
Он ложится и не проявляет усердия, чтобы достичь недостигнутого, обрести необретенное, испытать неиспытанное.
Idaṁ aṭṭhamaṁ kusītavatthu.
kusītavatthu → kusīta-vatthuṁ (pts)
Это — восьмой случай бездеятельности.

Aṭṭha ārambhavatthūni.
ārambhavatthūni → ārabbhavatthūni (sya-all) | ārambhavatthūni idhāvuso → ārabbhavatthūni idh āvuso (pts) | ārabbha-vatthūni → Cp. infra, xxxiv. 2. 1. (vi). A. VIII. 70. 10-18, vol. iv. 334. (pts note)
Восемь случаев проявления [усердия].
Idhāvuso, bhikkhunā kammaṁ kātabbaṁ hoti.
kātabbaṁ → kattabbaṁ (pts) | bhikkhunā → K bhikkhu. (pts note) | idhāvuso → idh āvuso (pts)
Вот, товарищи, монаху надо совершить действие.
Tassa evaṁ hoti:Он думает так: ‘kammaṁ kho me kātabbaṁ bhavissati, kammaṁ kho pana me karontena na sukaraṁ buddhānaṁ sāsanaṁ manasi kātuṁ, handāhaṁ vīriyaṁ ārabhāmi appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya, asacchikatassa sacchikiriyāyā’ti.
me → (sya-all) | kātabbaṁ → kattabbaṁ (pts) | me → K omits. (pts note) | vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts) | manasi kātuṁ → manasikātuṁ (th, pts)
„Мне надо будет совершить действие: совершая действие, мне нелегко будет устремить ум на наставление Будд — поэтому я проявлю усердие, чтобы достичь недостигнутого, обрести необретенное, испытать неиспытанное“.
So vīriyaṁ ārabhati appattassa pattiyā, anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya.
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts)
И он проявляет усердие, чтобы достичь недостигнутого, обрести необретенное, испытать неиспытанное.
Idaṁ paṭhamaṁ ārambhavatthu.
ārambhavatthu → ārabbhavatthu (th) | ārambhavatthu → ārabbha-vatthuṁ (pts)
Это — первый случай проявления [усердия].

Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhunā kammaṁ kataṁ hoti.
caparaṁ → ca paraṁ (pts)
И далее, товарищи, монах совершил действие.
Tassa evaṁ hoti:Он думает так: ‘ahaṁ kho kammaṁ akāsiṁ, kammaṁ kho panāhaṁ karonto nāsakkhiṁ buddhānaṁ sāsanaṁ manasi kātuṁ, handāhaṁ vīriyaṁ ārabhāmi …pe…
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts) | + → appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāyāti (bjt) | manasi kātuṁ → manasikātuṁ (th, pts)
„Я совершил действие, но, совершая действие, я не смог устремить ум на наставление Будд — поэтому я проявлю усердие …
so vīriyaṁ ārabhati …
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts) | + → appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya (bjt)
И он проявляет усердие …
idaṁ dutiyaṁ ārambhavatthu.
ārambhavatthu → ārabbhavatthu (th) | ārambhavatthu → ārabbha-vatthuṁ (pts)
Это — второй случай проявления [усердия].

Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhunā maggo gantabbo hoti.
caparaṁ → ca paraṁ (pts)
И далее, товарищи, монаху надо пройти путь.
Tassa evaṁ hoti:Он думает так: ‘maggo kho me gantabbo bhavissati, maggaṁ kho pana me gacchantena na sukaraṁ buddhānaṁ sāsanaṁ manasi kātuṁ.
me → (sya-all) | manasi kātuṁ → manasikātuṁ (bjt, th, pts)
„Мне надо пройти путь: но, проходя путь, мне нелегко будет устремить ум на наставление Будд —
Handāhaṁ vīriyaṁ ārabhāmi …pe…
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts) | + → appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāyāti (bjt)
поэтому я проявлю усердие …
so vīriyaṁ ārabhati …
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts) | + → appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya (bjt)
И он проявляет усердие …
idaṁ tatiyaṁ ārambhavatthu.
ārambhavatthu → ārabbhavatthu (th) | ārambhavatthu → ārabbha-vatthuṁ (pts)
Это — третий случай проявления [усердия].

Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhunā maggo gato hoti.
caparaṁ → ca paraṁ (pts)
И далее, товарищи, монах прошёл путь.
Tassa evaṁ hoti:Он думает так: ‘ahaṁ kho maggaṁ agamāsiṁ, maggaṁ kho panāhaṁ gacchanto nāsakkhiṁ buddhānaṁ sāsanaṁ manasi kātuṁ, handāhaṁ vīriyaṁ ārabhāmi …pe…
manasi kātuṁ → manasikātuṁ (bjt, th, pts) | vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts) | + → appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāyāti (bjt)
„Я прошёл путь, но, проходя путь, я не смог устремить ум на наставление Будд — поэтому я проявлю усердие …
so vīriyaṁ ārabhati …
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts) | + → appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya (bjt)
И он проявляет усердие …
idaṁ catutthaṁ ārambhavatthu.
ārambhavatthu → ārabbhavatthu (th) | ārambhavatthu → ārabbha-vatthuṁ (pts)
Это — четвёртый случай проявления [усердия].

Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu gāmaṁ vā nigamaṁ vā piṇḍāya caranto na labhati lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṁ pāripūriṁ.
lūkhassa → ḷūkhassa (bj) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)
И далее, товарищи, монах, пойдя за милостыней в деревню, в торговый посёлок не получает досыта, сколько нужно твёрдой или мягкой пищи.
Tassa evaṁ hoti:Он думает так: ‘ahaṁ kho gāmaṁ vā nigamaṁ vā piṇḍāya caranto nālatthaṁ lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṁ pāripūriṁ, tassa me kāyo lahuko kammañño, handāhaṁ vīriyaṁ ārabhāmi …pe…
lūkhassa → ḷūkhassa (bj) | yāvadatthaṁ → yāvadatthuṁ (bj) | vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts) | + → appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāyāti (bjt)
„Пойдя за милостыней в деревню, в торговый посёлок, я не получил досыта, сколько нужно твёрдой или мягкой пищи; тело моё легко и пригодно к действию — поэтому я проявлю усердие …
so vīriyaṁ ārabhati …
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts) | + → appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya (bjt)
И он проявляет усердие …
idaṁ pañcamaṁ ārambhavatthu.
ārambhavatthu → ārabbhavatthu (th) | ārambhavatthu → ārabbha-vatthuṁ (pts)
Это — пятый случай проявления [усердия].

Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu gāmaṁ vā nigamaṁ vā piṇḍāya caranto labhati lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṁ pāripūriṁ.
lūkhassa → ḷūkhassa (bj) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)
И далее, товарищи, монах, пойдя за милостыней в деревню, в торговый посёлок получает досыта, сколько нужно твёрдой или мягкой пищи.
Tassa evaṁ hoti:Он думает так: ‘ahaṁ kho gāmaṁ vā nigamaṁ vā piṇḍāya caranto alatthaṁ lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṁ pāripūriṁ, tassa me kāyo balavā kammañño, handāhaṁ vīriyaṁ ārabhāmi …pe…
lūkhassa → ḷūkhassa (bj) | vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts) | + → appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāyāti (bjt)
„Пойдя за милостыней в деревню, в торговый посёлок, я получил досыта, сколько нужно твёрдой или мягкой пищи; тело моё сильно и способно к действию — поэтому я проявлю усердие …
so vīriyaṁ ārabhati …
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts) | + → appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya (bjt)
И он проявляет усердие …
idaṁ chaṭṭhaṁ ārambhavatthu.
ārambhavatthu → ārabbhavatthu (th) | ārambhavatthu → ārabbha-vatthuṁ (pts)
Это — шестой случай проявления [усердия].

Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhuno uppanno hoti appamattako ābādho.
caparaṁ → ca paraṁ (pts)
И далее, товарищи, у монаха возникает недуг.
Tassa evaṁ hoti:Он думает так: ‘uppanno kho me ayaṁ appamattako ābādho, ṭhānaṁ kho panetaṁ vijjati yaṁ me ābādho pavaḍḍheyya, handāhaṁ vīriyaṁ ārabhāmi …pe…
pavaḍḍheyya → vaḍḍheyya (pts) | vaḍḍheyya → So SS; Bmr K A pavaḍḍheyya. (pts note) | vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts) | + → appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāyāti (bjt) | panetaṁ → pan etaṁ (pts)
„У меня возник этот небольшой недуг, может случиться так, что недуг мой возрастёт — поэтому я проявлю усердие …
so vīriyaṁ ārabhati …
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts) | + → appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya (bjt)
И он проявляет усердие …
idaṁ sattamaṁ ārambhavatthu.
ārambhavatthu → ārabbhavatthu (th) | ārambhavatthu → ārabbha-vatthuṁ (pts)
Это — седьмой случай проявления [усердия].

Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu gilānā vuṭṭhito hoti aciravuṭṭhito gelaññā.
caparaṁ → ca paraṁ (pts) | aciravuṭṭhito → acira-vuṭṭhito (pts)
И далее, товарищи, монах оправился от болезни, недавно оправился от заболевания.
Tassa evaṁ hoti:Он думает так: ‘ahaṁ kho gilānā vuṭṭhito aciravuṭṭhito gelaññā, ṭhānaṁ kho panetaṁ vijjati yaṁ me ābādho paccudāvatteyya, handāhaṁ vīriyaṁ ārabhāmi appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāyā’ti.
vuṭṭhito → gilānavuṭṭhito (bj: machasaṁ) | vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts) | aciravuṭṭhito → acira-vuṭṭhito (pts) | ṭhānaṁ → ṭhānam (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts)
„Я оправился от болезни, недавно оправился от заболевания; может случиться так, что мой недуг вернётся назад — поэтому я проявлю усердие, чтобы достичь недостигнутого, обрести необретенное, испытать неиспытанное“.
So vīriyaṁ ārabhati appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya.
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts)
И он проявляет усердие, чтобы достичь недостигнутого, обрести необретенное, испытать неиспытанное.
Idaṁ aṭṭhamaṁ ārambhavatthu.
ārambhavatthu → ārabbhavatthu (th) | ārambhavatthu → ārabbha-vatthuṁ (pts)
Это — восьмой случай проявления [усердия].

Aṭṭha dānavatthūni.
dāna-vatthūni → Cp. A. VIII. 31, vol. iv. 236. (pts note)
Восемь случаев дарения.
Āsajja dānaṁ deti, bhayā dānaṁ deti, ‘adāsi me’ti dānaṁ deti, ‘dassati me’ti dānaṁ deti, ‘sāhu dānan’ti dānaṁ deti, ‘ahaṁ pacāmi, ime na pacanti, nārahāmi pacanto apacantānaṁ dānaṁ na dātun’ti dānaṁ deti, ‘idaṁ me dānaṁ dadato kalyāṇo kittisaddo abbhuggacchatī’ti dānaṁ deti.
sāhu → sādhu (sya-all) | nārahāmi → narahāmi (pts) | na dātunti → adātun ti (pts) | deti → Sc arranges the clauses differently: Dassati . . . Bhayā . . . Adāsi me . . . (pts note) | adātun → So SS; Bmr K na dātun. (pts note) | meti → me ti (pts) | dānanti → dānan ti (pts) | kittisaddo → kitti-saddo (pts)
Дар дарят из-за приближения [к принимающему подношение]. Дар дарят из страха. Дар дарят [с мыслью]: „Он одарил меня“. Дар дарят [с мыслью]: „Он одарит меня“. Дар дарят [с мыслью]: „Дарение — благо“. Дар дарят [с мыслью]: „Я готовлю пищу, они не готовят пищи — не должен я, готовя пищу, не дарить дара не готовящим пищи“. Дар дарят [с мыслью]: „Обо мне, дарящем этот дар, распространится добрая слава“.
Cittālaṅkāracittaparikkhāratthaṁ dānaṁ deti.
cittālaṅkāracittaparikkhāratthaṁ → cittālaṅkāra-cittaparikkhāratthaṁ (my) | cittālaṅkāracittaparikkhāratthaṁ → cittālaṁkāracittaparikkhāratthaṁ (pts)
Дар дарят ради украшения сердца, оснащения сердца.

Aṭṭha dānūpapattiyo.
dānūpapattiyo idhāvuso → dānuppattiyo idh āvuso (pts) | dānuppattiyo → So SS Bm; Br K -ūpapattiyo. Cp. A. VIII. 35, vol. iv. 239. (pts note)
Восемь [видов] возрождения [в результате] дарения:
Idhāvuso, ekacco dānaṁ deti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṁ pānaṁ vatthaṁ yānaṁ mālāgandhavilepanaṁ seyyāvasathapadīpeyyaṁ.
idhāvuso → idh āvuso (pts) | mālāgandhavilepanaṁ seyyāvasathapadīpeyyaṁ → mālā-gandha-vilepanaṁ seyyāvasatha-padīpeyyaṁ (pts)
Вот, товарищи, некто дарит в дар отшельнику или брахману еду, питье, одежду, повозку, венки, благовония, притирания, [предметы] для отдыха, жилья, освещения.
So yaṁ deti taṁ paccāsīsati.
paccāsīsati → paccāsiṁsati (bj, sya-all, km, pts1ed) | paccāsīsati → paccāsiṁsati (pts) | paccāsīsati → paccāsiṁsati (cck: sī. syā. kaṁ. pī.)
Что он даёт, то [и сам] ожидает получить.
So passati khattiyamahāsālaṁ vā brāhmaṇamahāsālaṁ vā gahapatimahāsālaṁ vā pañcahi kāmaguṇehi samappitaṁ samaṅgībhūtaṁ paricārayamānaṁ.
samaṅgībhūtaṁ → samaṅgibhūtaṁ (sya-all, pts) | paricārayamānaṁ → St parivār-. (pts note) | brāhmaṇamahāsālaṁ → brāhmaṇa-mahāsālaṁ (pts) | gahapatimahāsālaṁ → gahapati-mahāsālaṁ (pts) | kāmaguṇehi → kāma-guṇehi (pts) | samaṅgībhūtaṁ → samaṅgi-bhūtaṁ (pts)
Он видит богатого кшатрия, или богатого брахмана, или богатого домоправителя, наделённого, одарённого, услаждающегося пятью признаками чувственности.
Tassa evaṁ hoti:И он думает так: ‘aho vatāhaṁ kāyassa bhedā paraṁ maraṇā khattiyamahāsālānaṁ vā brāhmaṇamahāsālānaṁ vā gahapatimahāsālānaṁ vā sahabyataṁ upapajjeyyan’ti.
sahabyataṁ upapajjeyyanti → sahavyataṁ uppajjeyyan ti (pts) | vatāhaṁ → Sc vatāyaṁ. (pts note) | ti → Bmr K upapajjeyyanti. (pts note) | aho vatāhaṁ → ahovatāhaṁ (bjt) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt) | paraṁ → param (pts) | khattiyamahāsālānaṁ → khattiya-mahāsālānaṁ (pts) | brāhmaṇamahāsālānaṁ → brāhmaṇa-mahāsālānaṁ (pts) | gahapatimahāsālānaṁ → gahapati-mahāsālānaṁ (pts)
„Ах, если бы с распадом тела после смерти я вновь родился среди богатых кшатриев, или богатых брахманов, или богатых домохозяев!“
So taṁ cittaṁ dahati, taṁ cittaṁ adhiṭṭhāti, taṁ cittaṁ bhāveti, tassa taṁ cittaṁ hīne vimuttaṁ uttari abhāvitaṁ tatrūpapattiyā saṁvattati.
hīne vimuttaṁ uttari → hīnedhimuttaṁ uttariṁ (bj) | tatrūpapattiyā → tatrupapattiyā (bj); tatr uppattiyā (pts) | uttari → uttariṁ (pts) | vimuttaṁ → So SS K Sum-Scd Br; Bmr 'dhimuttaṁ. (pts note) | uttariṁ → So SS; Bmr K uttari-. (pts note) | uppattiyā → So SS; Bmr K tatrūpapattiyā. (pts note) | uttari abhāvitaṁ → uttariabhāvitaṁ (th)
Он принимает эту мысль, склоняется к этой мысли, развивает эту мысль. Эта его мысль, освобождённая в низкой [сфере] и не переходящая в более высокую, доставляет [ему] возрождение в том [состоянии].
Tañca kho sīlavato vadāmi no dussīlassa.
tañca → tañ ca (pts)
И это, говорю я, [происходит] лишь с добронравным, а не со злонравным.
Ijjhatāvuso, sīlavato cetopaṇidhi visuddhattā.
visuddhattā → suddhattā (pts) | suddhattā → So SS; Bmr K visuddhattā, and onwards. (pts note) | ijjhatāvuso → ijjhat āvuso (pts) | cetopaṇidhi visuddhattā → ceto-paṇidhi suddhattā (pts)
Ведь решимость добронравного, товарищи, преуспевает благодаря чистоте.

Puna caparaṁ, āvuso, idhekacco dānaṁ deti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṁ pānaṁ …pe… seyyāvasathapadīpeyyaṁ.
+ → vatthaṁ yānaṁ mālāgandhavilepanaṁ (th) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | idhekacco → idh ekacco (pts) | seyyāvasathapadīpeyyaṁ → vatthaṁ yānaṁ mālāgandha-vilepanaṁ seyyāvasatha-padīpeyyaṁ (pts)
И далее, товарищи, некто дарит в дар отшельнику или брахману еду, питье … [предметы] для отдыха, жилья, освещения.
So yaṁ deti taṁ paccāsīsati.
paccāsīsati → paccāsiṁsati (bj, sya-all) | paccāsiṁsati → paccāsīsati (bj: machasaṁ)
Что он даёт, то [и сам] ожидает получить.
Tassa sutaṁ hoti:Он слышит: ‘cātumahārājikā devā dīghāyukā vaṇṇavanto sukhabahulā’ti.
cātumahārājikā → cātummahārājikā (bj, sya-all, pts1ed) | cātumahārājikā → cātummahārājikā (cck: sī. syā. pī.) | sukhabahulāti → sukha-bahulā ti (pts)
„Четыре Великих царя — долговечные, прекрасные, наделённые великим приятным боги”.
Tassa evaṁ hoti:И он думает так: ‘aho vatāhaṁ kāyassa bhedā paraṁ maraṇā cātumahārājikānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjeyyan’ti.
cātummahārājikānaṁ → cātumahārājikānaṁ (bj: machasaṁ) | paraṁ maraṇā cātumahārājikānaṁ → parammaraṇā cātummahārājikānaṁ (bjt) | paraṁ → param (pts) | sahabyataṁ upapajjeyyanti → sahavyataṁ uppajjeyyan ti (pts)
„Ах, если бы с распадом тела после смерти я вновь родился среди богов — четырёх Великих царей!“
So taṁ cittaṁ dahati, taṁ cittaṁ adhiṭṭhāti, taṁ cittaṁ bhāveti, tassa taṁ cittaṁ hīne vimuttaṁ uttari abhāvitaṁ tatrūpapattiyā saṁvattati.
hīne vimuttaṁ uttari → hīnedhimuttaṁ uttariṁ (bj) | tatrūpapattiyā → tatrupapattiyā (bj) | uttari abhāvitaṁ → uttariabhāvitaṁ (th) | tatrūpapattiyā → tatr uppattiyā (pts)
Он принимает эту мысль, склоняется к этой мысли, развивает эту мысль. Эта его мысль, освобождённая в низкой [сфере] и не переходящая в более высокую, доставляет [ему] возрождение в том [состоянии].
Tañca kho sīlavato vadāmi no dussīlassa.
tañca → tañ ca (pts)
И это, говорю я, [происходит] лишь с добронравным, а не со злонравным.
Ijjhatāvuso, sīlavato cetopaṇidhi visuddhattā.Ведь решимость добронравного, товарищи, преуспевает благодаря чистоте.

Puna caparaṁ, āvuso, idhekacco dānaṁ deti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṁ pānaṁ …pe… seyyāvasathapadīpeyyaṁ.
+ → vatthaṁ yānaṁ mālāgandhavilepanaṁ (th) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | idhekacco → idh ekacco (pts) | seyyāvasathapadīpeyyaṁ → vatthaṁ yānaṁ mālā-gandha-vilepanaṁ seyyāvasatha-padīpeyyaṁ (pts)
И далее, товарищи, некто дарит в дар отшельнику или брахману еду, питье … [предметы] для отдыха, жилья, освещения.
So yaṁ deti taṁ paccāsīsati.
paccāsīsati → paccāsiṁsati (bj, sya-all)
Что он даёт, то [и сам] ожидает получить.
Tassa sutaṁ hoti:Он слышит: ‘tāvatiṁsā devā …pe…Тридцать три бога … yāmā devā …pe…Боги Ямы … tusitā devā …pe…Боги тусита … nimmānaratī devā …pe…
nimmānaratī → nimmāna-ratī (pts)
Боги нимманарати …
paranimmitavasavattī devā dīghāyukā vaṇṇavanto sukhabahulā’ti.
paranimmitavasavattī → paranimmita-vasavattī (pts) | sukhabahulāti → sukha-bahulā ti (pts)
Боги параниммита-васаватти — долговечны, прекрасны, наделены великим приятным“.
Tassa evaṁ hoti:И он думает так: ‘aho vatāhaṁ kāyassa bhedā paraṁ maraṇā paranimmitavasavattīnaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjeyyan’ti.
aho vatāhaṁ → ahovatāhaṁ (bjt) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt) | vatāhaṁ → vatāyaṁ (pts) | paraṁ → param (pts) | paranimmitavasavattīnaṁ → paranimmita-vasavattīnaṁ (pts) | sahabyataṁ upapajjeyyanti → sahavyataṁ uppajjeyyan ti (pts)
„Ах, если бы с распадом тела после смерти я вновь родился среди богов параниммита-васаватти!“
So taṁ cittaṁ dahati, taṁ cittaṁ adhiṭṭhāti, taṁ cittaṁ bhāveti, tassa taṁ cittaṁ hīne vimuttaṁ uttari abhāvitaṁ tatrūpapattiyā saṁvattati.
taṁ → (bj) | hīne vimuttaṁ uttari → hīnedhimuttaṁ uttariṁ (bj) | tatrūpapattiyā → tatrupapattiyā (bj) | uttari abhāvitaṁ tatrūpapattiyā → uttariabhāvitaṁ tatrupapattiyā (sya-all) | tatrūpapattiyā → tatr uppattiyā (pts)
Он принимает эту мысль, склоняется к этой мысли, развивает эту мысль. Эта его мысль, освобождённая в низкой [сфере] и не переходящая в более высокую, доставляет [ему] возрождение в том [состоянии].
Tañca kho sīlavato vadāmi no dussīlassa.
tañca → tañ ca (pts)
И это, говорю я, [происходит] лишь с добронравным, а не со злонравным.
Ijjhatāvuso, sīlavato cetopaṇidhi visuddhattā.
ijjhatāvuso → ijjhat āvuso (pts) | cetopaṇidhi visuddhattā → ceto-panidhi suddhattā (pts)
Ведь решимость добронравного, товарищи, преуспевает благодаря чистоте.

Puna caparaṁ, āvuso, idhekacco dānaṁ deti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṁ pānaṁ vatthaṁ yānaṁ mālāgandhavilepanaṁ seyyāvasathapadīpeyyaṁ.
caparaṁ → ca paraṁ (pts) | idhekacco → idh ekacco (pts) | mālāgandhavilepanaṁ seyyāvasathapadīpeyyaṁ → mālā-gandha-vilepanaṁ seyyāvasatha-padīpeyyaṁ (pts)
И далее, товарищи, некто дарит в дар отшельнику или брахману еду, питье, одежду, повозки, венки, благовония, притирания, [предметы] для отдыха, жилья, освещения.
So yaṁ deti taṁ paccāsīsati.
paccāsīsati → paccāsiṁsati (bj, sya-all, pts)
Что он даёт, то [и сам] ожидает получить.
Tassa sutaṁ hoti:Он слышит: ‘brahmakāyikā devā dīghāyukā vaṇṇavanto sukhabahulā’ti.
brahmakāyikā → cātummahārājikā (pts) | sukhabahulāti → sukha-bahulā ti (pts)
„Боги, принадлежащие к свите Брахмы, — долговечны, прекрасны, наделены великим приятным“.
Tassa evaṁ hoti:И он думает так: ‘aho vatāhaṁ kāyassa bhedā paraṁ maraṇā brahmakāyikānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjeyyan’ti.
brahmakāyikānaṁ → cātummahārājikānaṁ (pts) | sahabyataṁ upapajjeyyanti → sahavyataṁ uppajjeyyan ti (pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt) | paraṁ → param (pts)
„Ах, если бы с распадом тела после смерти я вновь родился среди богов, принадлежащих к свите Брахмы!“
So taṁ cittaṁ dahati, taṁ cittaṁ adhiṭṭhāti, taṁ cittaṁ bhāveti, tassa taṁ cittaṁ hīne vimuttaṁ uttari abhāvitaṁ tatrūpapattiyā saṁvattati.
hīne vimuttaṁ uttari → hīnedhimuttaṁ uttariṁ (bj) | tatrūpapattiyā → tatrupapattiyā (bj); tatr uppattiyā (pts) | uttari abhāvitaṁ tatrūpapattiyā → uttariabhāvitaṁ tatrupapattiyā (sya-all) | uttari → uttariṁ (pts)
Он принимает эту мысль, склоняется к этой мысли, развивает эту мысль. Эта его мысль, освобождённая в низкой [сфере] и не переходящая в более высокую, доставляет [ему] возрождение в том [состоянии].
Tañca kho sīlavato vadāmi no dussīlassa;
tañca → tañ ca (pts)
И это, говорю я, происходит лишь с добронравным, а не со злонравным,
vītarāgassa no sarāgassa.со свободным от страсти, а не наделённым страстью. Ijjhatāvuso, sīlavato cetopaṇidhi vītarāgattā.
cetopaṇidhi → cetopanidhi (pts) | vītarāgattā → vītarāgattā viii (pts) | vītarāgattā → So St Bmr K; Sc vītarāgassa suddhattā. (pts note) | ijjhatāvuso → ijjhat āvuso (pts) | cetopaṇidhi → ceto-panidhi (pts)
Ведь решимость добронравного, товарищи, преуспевает благодаря свободе от страсти.

Aṭṭha parisā—
parisā → K transposes groups (vii). and (viii). Cp. D. xvi.3.21, vol. ii.109. A. VIII.69, vol. iv. 307. (pts note) | + → lokadhammā lābho ca alābho ca yaso ca ayaso ca nindā ca pasaṁsā ca sukhañca dukkhañca aṭṭha (th)
Восемь собраний:
khattiyaparisā, brāhmaṇaparisā, gahapatiparisā, samaṇaparisā, cātumahārājikaparisā, tāvatiṁsaparisā, māraparisā, brahmaparisā.
cātumahārājikaparisā → cātummahārājikaparisā (bjt, th) | māraparisā → nimmānaratiparisā (th)
собрание кшатриев, собрание брахманов, собрание домоправителей, собрание отшельников, собрание четырёх Великих царей, собрание тридцати трёх, собрание Мары, собрание Брахмы.

Aṭṭha lokadhammā—
loka-dhammā → Cp. infra, xxxiv.2.1 (iii). A. VIII .5, vol. iv. 156. (pts note)
Восемь мирских дел:
lābho ca, alābho ca, yaso ca, ayaso ca, nindā ca, pasaṁsā ca, sukhañca, dukkhañca.приобретение и утрата, слава и бесславие, порицание и похвала, приятное и боль.

Aṭṭha abhibhāyatanāni.
abhibhāyatanāni → Cp. D.xvi.3.24, vol. ii. 110. A. I.20.47, vol. i. 40; VIII.65, vol. iv. 305, cp. 348; X.29.6,vol.v.61. (pts note)
Восемь состояний преодоления.
Ajjhattaṁ rūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati parittāni suvaṇṇadubbaṇṇāni, ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti evaṁsaññī hoti.
evaṁsaññī → evaṁ saññī (bjt) | ajjhattaṁ rūpasaññī eko bahiddhā rūpāni → ajjhattaṁrūpasaññī ekoṭa bahiddhārūpāni (th) | rūpasaññī → rūpa-saññī (pts) | suvaṇṇadubbaṇṇāni → suvaṇṇa-dubbaṇṇāni (pts) | evaṁsaññī → evaṁ-saññī (pts)
Человек, внутренне осознавая формы, видит внешние формы как ограниченные, приятные или неприятные и пребывает в таком осознавании: „Преодолев, я знаю и вижу их“.
Idaṁ paṭhamaṁ abhibhāyatanaṁ.Это — первое состояние преодоления.

Ajjhattaṁ rūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni suvaṇṇadubbaṇṇāni, ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti—
rūpasaññī → arūpasaññī (bj) | ajjhattaṁ rūpasaññī → ajjhattaṁrūpasaññī (th) | bahiddhā rūpāni → bahiddhārūpāni (th)
Человек, внутренне осознавая формы, видит внешние формы как безграничные, приятные или неприятные: „Преодолев, я знаю и вижу их“.
evaṁsaññī hoti.
evaṁsaññī → evaṁ saññī (bjt)
и пребывает в таком осознавании
Idaṁ dutiyaṁ abhibhāyatanaṁ.Это — второе состояние преодоления.

Ajjhattaṁ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati parittāni suvaṇṇadubbaṇṇāni, ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti evaṁsaññī hoti.
evaṁsaññī → evaṁ saññī (bjt) | ajjhattaṁ arūpasaññī → ajjhattaṁarūpasaññī (th) | bahiddhā rūpāni → bahiddhārūpāni (th) | arūpasaññī → arūpa-saññī (pts) | suvaṇṇadubbaṇṇāni → suvaṇṇa-dubbaṇṇāni (pts) | evaṁsaññī → evaṁ-saññī (pts)
Человек, внутренне не осознавая форм, видит внешние формы как ограниченные, приятные или неприятные и пребывает в таком осознавании: „Преодолев, я знаю и вижу их“.
Idaṁ tatiyaṁ abhibhāyatanaṁ.Это — третье состояние преодоления.

Ajjhattaṁ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni suvaṇṇadubbaṇṇāni, ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti evaṁsaññī hoti.
evaṁsaññī → evaṁ saññī (bjt) | ajjhattaṁ arūpasaññī → ajjhattaṁarūpasaññī (th) | bahiddhā rūpāni → bahiddhārūpāni (th) | arūpasaññī → arūpa-saññī (pts) | suvaṇṇadubbaṇṇāni → suvaṇṇa-dubbaṇṇāni (pts) | evaṁsaññī → evaṁ-saññī (pts)
Человек, внутренне не осознавая форм, видит внешние формы как безграничные, приятные или неприятные и пребывает в таком осознавании: „Преодолев, я знаю и вижу их“.
Idaṁ catutthaṁ abhibhāyatanaṁ.Это — четвёртое состояние преодоления.

Ajjhattaṁ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati nīlāni nīlavaṇṇāni nīlanidassanāni nīlanibhāsāni.
ajjhattaṁ arūpasaññī → ajjhattaṁarūpasaññī (th) | bahiddhā rūpāni → bahiddhārūpāni (th) | arūpasaññī → arūpa-saññī (pts) | nīlavaṇṇāni nīlanidassanāni → nīla-vaṇṇāni nīla-nidassanāni (pts)
Человек, внутренне не осознавая форм, видит внешние формы как темно-синие, темно-синего цвета, темно-синие на вид, светящиеся темно-синим —
Seyyathāpi nāma umāpupphaṁ nīlaṁ nīlavaṇṇaṁ nīlanidassanaṁ nīlanibhāsaṁ, seyyathā vā pana taṁ vatthaṁ bārāṇaseyyakaṁ ubhatobhāgavimaṭṭhaṁ nīlaṁ nīlavaṇṇaṁ nīlanidassanaṁ nīlanibhāsaṁ;
umāpupphaṁ → ummārapupphaṁ (sya-all) | seyyathā → seyyathāpi (sya-all) | seyyathā → Sc in each case adds pi; Sd pi in first two, omitted in third, text in confusion in fourth. (pts note) | bhāga-vimaṭṭhaṁ → Sc always vimattaṁ. (pts note) | umāpupphaṁ → ummāpupphaṁ (bjt) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | umāpupphaṁ → ummā-pupphaṁ (pts) | nīlanidassanaṁ nīlanibhāsaṁ → nīla-nidassanaṁ nīla-nibhāsaṁ (pts) | ubhatobhāgavimaṭṭhaṁ → ubhato bhāga-vimaṭṭhaṁ (pts) | nīlavaṇṇaṁ nīlanidassanaṁ nīlanibhāsaṁ → nīla-vaṇṇaṁ nīla-nidassanaṁ nīla-nibhāsaṁ (pts)
это как цветок льна бывает темно-синим, темно-синего цвета, темно-синим на вид, светящимся темно-синим или это как одежда из Баранаси, гладкая с обеих сторон, бывает темно-синей, темно-синего цвета, темно-синей на вид, светящейся темно-синим,
evameva ajjhattaṁ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati nīlāni nīlavaṇṇāni nīlanidassanāni nīlanibhāsāni, ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti evaṁsaññī hoti.
evameva → evamevaṁ (bj, mr) | Evameva → evamevaṁ (cck: ka.) | eva → SS Bmr evam evaṁ; K evameva; cp. xvi.3.29. (pts note) | passāmīti evaṁsaññī → passāmī ti evaṁ saññī (bjt) | ajjhattaṁ arūpasaññī → ajjhattaṁarūpasaññī (th) | bahiddhā rūpāni → bahiddhārūpāni (th) | evameva → evam eva (pts) | arūpasaññī → arūpa-saññī (pts) | nīlavaṇṇāni nīlanidassanāni nīlanibhāsāni → nīla-vaṇṇāni nīla-nidassanāni nīla-nibhāsāni (pts) | evaṁsaññī → evaṁ-saññī (pts)
так же точно и человек, внутренне не осознавая форм, видит внешние формы как темно-синие, темносинего цвета, темно-синие на вид, светящиеся темно-синим и пребывает в таком осознавании: „Преодолев, я вижу и знаю их“.
Idaṁ pañcamaṁ abhibhāyatanaṁ.Это — пятое состояние преодоления.

Ajjhattaṁ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati pītāni pītavaṇṇāni pītanidassanāni pītanibhāsāni.
ajjhattaṁ arūpasaññī → ajjhattaṁarūpasaññī (th) | bahiddhā rūpāni → bahiddhārūpāni (th) | arūpasaññī → arūpa-saññī (pts) | pītavaṇṇāni → pīta-vaṇṇāni (pts) | pītanibhāsāni → pīta-nibhāsāni (pts)
Человек, внутренне не осознавая форм, видит внешние формы как жёлтые, жёлтого цвета, жёлтые на вид, светящиеся жёлтым —
Seyyathāpi nāma kaṇikārapupphaṁ pītaṁ pītavaṇṇaṁ pītanidassanaṁ pītanibhāsaṁ, seyyathā vā pana taṁ vatthaṁ bārāṇaseyyakaṁ ubhatobhāgavimaṭṭhaṁ pītaṁ pītavaṇṇaṁ pītanidassanaṁ pītanibhāsaṁ;
kaṇikārapupphaṁ → kaṇṇikārapupphaṁ (sya-all) | seyyathā → seyyathāpi (sya-all) | kaṇikārapupphaṁ → kaṇṇikārapupphaṁ (cck: syā. kaṁ.) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | pītavaṇṇaṁ pītanidassanaṁ pītanibhāsaṁ → pīta-vaṇṇaṁ pīta-nidassanaṁ pīta-nibhāsaṁ (pts) | ubhatobhāgavimaṭṭhaṁ → ubhato-bhāga-vimaṭṭhaṁ (pts)
это как цветок каникары бывает жёлтым, жёлтого цвета, жёлтым на вид, светящимся жёлтым или это как одежда из Баранаси, гладкая с обеих сторон, бывает жёлтой, жёлтого цвета, жёлтой на вид, светящейся жёлтым,
evameva ajjhattaṁ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati pītāni pītavaṇṇāni pītanidassanāni pītanibhāsāni, ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti evaṁsaññī hoti.
evaṁsaññī → evaṁ saññī (bjt) | ajjhattaṁ arūpasaññī → ajjhattaṁarūpasaññī (th) | bahiddhā rūpāni → bahiddhārūpāni (th) | evameva → evam eva (pts) | arūpasaññī → arūpa-saññī (pts) | pītavaṇṇāni → pīta-vaṇṇāni (pts) | pītanibhāsāni → pīta-nibhāsāni (pts) | evaṁsaññī → evaṁ-saññī (pts)
так же точно и человек, внутренне не осознавая форм, видит внешние формы как жёлтые, жёлтого цвета, жёлтые на вид, светящиеся жёлтым и пребывает в таком осознавании: „Преодолев, я знаю и вижу их“.
Idaṁ chaṭṭhaṁ abhibhāyatanaṁ.Это — шестое состояние преодоления.

Ajjhattaṁ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati lohitakāni lohitakavaṇṇāni lohitakanidassanāni lohitakanibhāsāni.
ajjhattaṁ arūpasaññī → ajjhattaṁarūpasaññī (th) | bahiddhā rūpāni → bahiddhārūpāni (th) | arūpasaññī → arūpa-saññī (pts) | lohitakavaṇṇāni lohitakanidassanāni lohitakanibhāsāni → lohitaka-vaṇṇāni lohitaka-nidassanāni lohitaka-nibhāsāni (pts)
Человек, внутренне не осознавая форм, видит внешние формы как красные, красного цвета, красные на вид, светящиеся красным —
Seyyathāpi nāma bandhujīvakapupphaṁ lohitakaṁ lohitakavaṇṇaṁ lohitakanidassanaṁ lohitakanibhāsaṁ, seyyathā vā pana taṁ vatthaṁ bārāṇaseyyakaṁ ubhatobhāgavimaṭṭhaṁ lohitakaṁ lohitakavaṇṇaṁ lohitakanidassanaṁ lohitakanibhāsaṁ;
seyyathā → seyyathāpi (sya-all) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | lohitakavaṇṇaṁ lohitakanidassanaṁ lohitakanibhāsaṁ → lohitaka-vaṇṇaṁ lohitaka-nidassanaṁ lohitaka-nibhāsaṁ (pts) | ubhatobhāgavimaṭṭhaṁ → ubhato-bhāga-vimaṭṭhaṁ (pts) | lohitakanidassanaṁ lohitakanibhāsaṁ → lohitaka-nidassanaṁ lohitaka-nibhāsaṁ (pts)
это как цветом бандхудживаки бывает красным, красного цвета, красным на вид, светящимся красным или это как одежда из Баранаси, гладкая с обеих сторон, бывает красной, красного цвета, красной на вид, светящейся красным,
evameva ajjhattaṁ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati lohitakāni lohitakavaṇṇāni lohitakanidassanāni lohitakanibhāsāni, ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti evaṁsaññī hoti.
evameva → evamevaṁ (bjt) | passāmīti → passāmī ti (bjt) | ajjhattaṁ arūpasaññī → ajjhattaṁarūpasaññī (th) | bahiddhā rūpāni → bahiddhārūpāni (th) | evameva → evam eva (pts) | arūpasaññī → arūpa-saññī (pts) | lohitakavaṇṇāni lohitakanidassanāni → lohitaka-vaṇṇāni lohitaka-nidassanāni (pts) | evaṁsaññī → evaṁ-saññī (pts)
так же точно и человек, внутренне не осознавая форм, видит внешние формы как красные, красного цвета, красные на вид, светящиеся красным и пребывает в таком осознавании: „Преодолев, я знаю и вижу их“.
Idaṁ sattamaṁ abhibhāyatanaṁ.
abhibhāyatanaṁ → abhibhayatanaṁ (pts)
Это — седьмое состояние преодоления.

Ajjhattaṁ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati odātāni odātavaṇṇāni odātanidassanāni odātanibhāsāni.
ajjhattaṁ arūpasaññī → ajjhattaṁarūpasaññī (th) | bahiddhā rūpāni → bahiddhārūpāni (th) | arūpasaññī → arūpa-saññī (pts) | odātanidassanāni odātanibhāsāni → odāta-nidassanāni odāta-nibhāsāni (pts)
Человек, внутренне не осознавая форм, видит внешние формы как белые, белого цвета, белые на вид, светящиеся белым —
Seyyathāpi nāma osadhitārakā odātā odātavaṇṇā odātanidassanā odātanibhāsā, seyyathā vā pana taṁ vatthaṁ bārāṇaseyyakaṁ ubhatobhāgavimaṭṭhaṁ odātaṁ odātavaṇṇaṁ odātanidassanaṁ odātanibhāsaṁ;
osadhitārakā → osadhītārakā (bj) | seyyathā → seyyathāpi (sya-all) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | osadhitārakā → osadhi-tārakā (pts) | odātavaṇṇā odātanidassanā odātanibhāsā → odāta-vaṇṇā odāta-nidassanā odāta-nibhāsā (pts) | ubhatobhāgavimaṭṭhaṁ → ubhato bhāga-vimaṭṭhaṁ (pts) | odātavaṇṇaṁ odātanidassanaṁ odātanibhāsaṁ → odāta-vaṇṇaṁ odāta-nidassanaṁ odāta-nibhāsaṁ (pts)
это как звезда Осадхи бывает белой, белого цвета, белой на вид, светящейся белым или это как одежда из Баранаси, гладкая с обеих сторон, бывает белой, белого цвета, белой на вид, светящийся белым,
evameva ajjhattaṁ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati odātāni odātavaṇṇāni odātanidassanāni odātanibhāsāni, ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti evaṁsaññī hoti.
evameva → evamevaṁ (bjt) | passāmīti → passāmī ti (bjt) | ajjhattaṁ arūpasaññī → ajjhattaṁarūpasaññī (th) | bahiddhā rūpāni → bahiddhārūpāni (th) | evameva → evam eva (pts) | arūpasaññī → arūpa-saññī (pts) | odātanidassanāni odātanibhāsāni → odāta-nidassanāni odāta-nibhāsāni (pts) | evaṁsaññī → evaṁ-saññī (pts)
так же точно и человек, внутренне не осознавая форм, видит внешние формы как белые, белого цвета, белые на вид, светящиеся белым и пребывает в таком осознавании: „Преодолев, я знаю и вижу их“.
Idaṁ aṭṭhamaṁ abhibhāyatanaṁ.Это — восьмое состояние преодоления.

Aṭṭha vimokkhā.
vimokhā → Cp. D. xv.35, vol. ii.70; xvi.3.33, vol. ii. 111. A. I.20.55, vol. i.40; VIII.66, vol. iv. 306, cp. 349. (pts note)
Восемь [ступеней] освобождения.
Rūpī rūpāni passati.
rūpī → (sya-all)
Наделённый формой видит формы.
Ayaṁ paṭhamo vimokkho.
ayaṁ → yaṁ (sya-all) | vimokkho → vimokho (pts)
Это — первая [ступень] освобождения.

Ajjhattaṁ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati.
ajjhattaṁ arūpasaññī bahiddhā rūpāni → ajjhattaṁarūpasaññī eko bahiddhārūpāni (sya-all) | arūpasaññī → arūpa-saññī eko (pts)
Внутренне не осознающий формы видит внешние формы.
Ayaṁ dutiyo vimokkho.
vimokkho → vimokho (pts)
Это — вторая [ступень] освобождения.

Subhanteva adhimutto hoti.
adhimutto → adhimokkho (sya-all) | subhanteva → subhan t eva (pts)
Он устремлён к [мысли]: „[Это] прекрасно“.
Ayaṁ tatiyo vimokkho.
vimokkho → vimokho (pts)
Это — третья [ступень] освобождения.

Sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṁ upasampajja viharati.
atthaṅgamā → atthagamā (bj, pts) | rūpasaññānaṁ → rūpa-saññānaṁ (pts) | atthaṅgamā nānattasaññānaṁ → atthagamā nānatta-saññānaṁ (pts) | ākāsoti → ākāso ti (pts)
Всецело преодолев осознавание форм, избавившись от осознавания противодействия, отвлёкшись от осознавания множественности, он достигает уровня бесконечности пространства и пребывает на нем, [мысля]: „Пространство бесконечно“.
Ayaṁ catuttho vimokkho.
vimokkho → vimokho (pts)
Это — четвёртая [ступень] освобождения.

Sabbaso ākāsānañcāyatanaṁ samatikkamma ‘anantaṁ viññāṇan’ti viññāṇañcāyatanaṁ upasampajja viharati.
viññāṇanti → viññāṇan ti (pts)
Всецело преодолев уровень бесконечности пространства, он достигает уровня бесконечности сознания и пребывает на нем, [мысля]: „Сознание бесконечно“.
Ayaṁ pañcamo vimokkho.
vimokkho → vimokho (pts)
Это — пятая [ступень] освобождения.

Sabbaso viññāṇañcāyatanaṁ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṁ upasampajja viharati.
natthi → n atthi (pts)
Всецело преодолев уровень бесконечности сознания, он достигает уровня отсутствия чего бы то ни было и пребывает на нем, [мысля]: „Не существует ничего“.
Ayaṁ chaṭṭho vimokkho.
vimokkho → vimokho (pts)
Это — шестая [ступень] освобождения.

Sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṁ upasampajja viharati.
nevasaññānāsaññāyatanaṁ → nevasaññā-nāsaññāyatanaṁ (pts)
Всецело преодолев уровень отсутствия чего бы то ни было, он достигает уровня ни осознавания, ни отсутствия осознавания и пребывает на нем.
Ayaṁ sattamo vimokkho.
vimokkho → vimokho (pts)
Это — седьмая [ступень] освобождения.

Sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṁ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṁ upasampajja viharati.
nevasaññānāsaññāyatanaṁ → nevasaññā nasaññāyatanaṁ (pts) | saññāvedayitanirodhaṁ → saññāvedayita nirodhaṁ (my, bjt) | saññāvedayitanirodhaṁ → saññā-vedayitanirodhaṁ (pts)
Всецело преодолев уровень ни осознавания, ни отсутствия осознавания, он достигает уничтожения осознавания и ощущений и пребывает [в этом состоянии].
Ayaṁ aṭṭhamo vimokkho.
vimokkho → vimokho (pts)
Это — восьмая [ступень] освобождения.

Ime kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena aṭṭha dhammā sammadakkhātā;
sammāsambuddhena → sammā-sambuddhena (pts) | sammadakkhātā → sammad-akkhātā (pts)
Таковы, товарищи, восемь явлений, в совершенстве преподанных этим Благостным — знающим, видящим, архатом, всецело пробуждённым.
tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṁ …pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ.
devamanussānaṁ → devamanussānaṁ navakaṁ (bj) | + → saṅgītiyaaṭṭhakaṁ niṭṭhitaṁ (th) | sabbeheva saṅgāyitabbaṁ → sabbeh eva saṁgāyitabbaṁ na vivaditabbaṁ yathayidaṁ brahmacariyaṁ (pts)
И вам здесь следует произносить … ради пользы, благополучия, приятного богов и людей.

9. Navaka9. Девятки

Atthi kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena nava dhammā sammadakkhātā;
sammāsambuddhena → sammā-sambuddhena (pts) | sammadakkhātā → sammad-akkhātā (pts)
Есть, товарищи, девять явлений, в совершенстве преподанных этим Благостным — знающим, видящим, архатом, всецело пробуждённым.
tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṁ …pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ.
sabbeheva saṅgāyitabbaṁ → sabbeh eva saṁgāyitabbaṁ (pts) | devamanussānaṁ → deva-manussānaṁ (pts)
И вам здесь следует произносить … ради пользы, благополучия, приятного богов и людей.
Katame nava?Каковы же эти девять?

Nava āghātavatthūni.
āghāta-vatthūni → Cp. A. IX. 29, vol. iv. 408. (pts note)
Девять оснований гнева:
‘Anatthaṁ me acarī’ti āghātaṁ bandhati;
anatthaṁ → anattham (pts)
гнев возбуждается [при мысли]: „Он причинил мне вред“;
‘anatthaṁ me caratī’ti āghātaṁ bandhati;
anatthaṁ → anattham (pts)
гнев возбуждается [при мысли]: „Он причиняет мне вред“;
‘anatthaṁ me carissatī’ti āghātaṁ bandhati;гнев возбуждается [при мысли]: „Он причинит мне вред“. ‘piyassa me manāpassa anatthaṁ acarī’ti āghātaṁ bandhati …pe…
acarīti āghātaṁ bandhati → acari (bj)
Гнев возбуждается [при мысли]: „Он причинил вред моему любимому другу“;
anatthaṁ caratīti āghātaṁ bandhati …pe…
caratīti āghātaṁ bandhati → carati (bj)
гнев возбуждается [при мысли]: „Он причиняет вред моему любимому другу“;
anatthaṁ carissatīti āghātaṁ bandhati;гнев возбуждается [при мысли]: „Он причинит вред моему любимому другу“. ‘appiyassa me amanāpassa atthaṁ acarī’ti āghātaṁ bandhati …pe…
acarīti āghātaṁ bandhati → acari (bj)
Гнев возбуждается [при мысли]: „Он принёс пользу моему нелюбимому, недругу“;
atthaṁ caratīti āghātaṁ bandhati …pe…
caratīti āghātaṁ bandhati → carati (bj)
гнев возбуждается [при мысли]: „Он приносит пользу моему нелюбимому, недругу“;
atthaṁ carissatīti āghātaṁ bandhati.гнев возбуждается [при мысли]: „Он принесёт пользу моему нелюбимому, недругу“.

Nava āghātapaṭivinayā.
āghāta-paṭivinayā → Cp. infra, xxxiv. 2. 2 (vi). A. IX. 30, vol. iv. 408. (pts note)
Девять [видов] успокоения гнева:
‘Anatthaṁ me acari, taṁ kutettha labbhā’ti āghātaṁ paṭivineti;
acari → acarīti (bj, sya-all, mr) | acari → acarī ti (bj) | acari → acarīti (syā. ka.) evaṁ ‘‘carati carissati’’ padesupi (cck note) | acari → SS acari . . . carati, but carissatīti (Sd omits this clause); Bmr K acarīti . . . caratīti. (pts note) | anatthaṁ → anattham (pts) | kutettha labbhāti → kut ettha labbhā ti (pts)
гнев успокаивается [при мысли]: „Он причинил мне вред, но как тут возможна [ссора]?“
‘anatthaṁ me carati, taṁ kutettha labbhā’ti āghātaṁ paṭivineti;
carati → carissatī ti (bj); caratīti (sya-all) | anatthaṁ → anattham (pts) | kutettha labbhāti → kut ettha labbhā ti (pts)
Гнев успокаивается [при мысли]: „Он причиняет мне вред, но как тут возможна [ссора]?“
‘anatthaṁ me carissati, taṁ kutettha labbhā’ti āghātaṁ paṭivineti;
anatthaṁ → anātthaṁ (bj) | carissati → carissatī ti (bj, sya-all, pts) | carissati → carissatī ti taṁ kutettha labbhā ti āghātaṁ paṭivineti anātthaṁ me carissatī ti (bjt) | labbhāti → labbhā ti (bjt) | carissati → carissatīti (th, pts) | anatthaṁ → anattham (pts) | kutettha labbhāti → kut ettha labbhā ti (pts)
Гнев успокаивается [при мысли]: „Он причинит мне вред, но как тут возможна [ссора]?“
‘piyassa me manāpassa anatthaṁ acari …pe…Гнев успокаивается [при мысли]: „Он причинил вред моему любимому другу, но как тут возможна [ссора]?“ anatthaṁ carati …pe…Гнев успокаивается [при мысли]: „Он причиняет вред моему любимому другу, но как тут возможна [ссора]?“ anatthaṁ carissati, taṁ kutettha labbhā’ti āghātaṁ paṭivineti;
carissati → carissatīti (bj, sya-all, pts) | labbhāti → labbhā ti (bjt) | kutettha labbhāti → kut ettha labbhā ti (pts)
Гнев успокаивается [при мысли]: „Он причинит вред моему любимому другу, но как тут возможна [ссора]?“
‘appiyassa me amanāpassa atthaṁ acari …pe…Гнев успокаивается [при мысли]: „Он принёс пользу моему нелюбимому, недругу, но как тут возможна [ссора]?“ atthaṁ carati …pe…Гнев успокаивается [при мысли]: „Он приносит пользу моему нелюбимому, недругу, но как тут возможна [ссора]?“ atthaṁ carissati, taṁ kutettha labbhā’ti āghātaṁ paṭivineti.
carissati → carissatī ti (bj, sya-all, pts) | labbhāti → labbhā ti (bjt) | carissati → carissatīti (th, pts) | kutettha labbhāti → kut ettha labbhā ti (pts)
Гнев успокаивается [при мысли]: „Он принесёт пользу моему нелюбимому, недругу, но как тут возможна [ссора]?“

Nava sattāvāsā.
sattāvāsā → Cp. infra, xxxiv.2.2 (iii). A. IX.24, vol. iv.401. (pts note)
Девять обителей существ.
Santāvuso, sattā nānattakāyā nānattasaññino, seyyathāpi manussā ekacce ca devā ekacce ca vinipātikā.
nānattasaññino → nānatta saññino (bjt) | santāvuso → sant āvuso (pts) | nānattakāyā nānattasaññino seyyathāpi → nānatta-kāyā nānatta-saññino seyyathā pi (pts)
Есть, товарищи, существа, различные телом, различные разумением, а именно: люди, некоторые боги и некоторые упавшие [в нижние миры].
Ayaṁ paṭhamo sattāvāso.Это — первая обитель существ.

Santāvuso, sattā nānattakāyā ekattasaññino, seyyathāpi devā brahmakāyikā paṭhamābhinibbattā.
santāvuso → sant āvuso (pts) | nānattakāyā ekattasaññino seyyathāpi → nānatta-kāyā ekatta-saññino seyyathā pi (pts)
Есть, товарищи, существа, различные телом, одинаковые разумением, а именно: боги, принадлежащие к свите Брахмы, возрождённые благодаря первой [ступени созерцания].
Ayaṁ dutiyo sattāvāso.Это — вторая обитель существ.

Santāvuso, sattā ekattakāyā nānattasaññino, seyyathāpi devā ābhassarā.
santāvuso → sant āvuso (pts) | ekattakāyā nānattasaññino seyyathāpi → ekatta-kāyā nānatta-saññino seyyathā pi (pts)
Есть, товарищи, существа, одинаковые телом, различные разумением, а именно: боги абхассара.
Ayaṁ tatiyo sattāvāso.Это — третья обитель существ.

Santāvuso, sattā ekattakāyā ekattasaññino, seyyathāpi devā subhakiṇhā.
santāvuso → sant āvuso (pts) | ekattakāyā ekattasaññino seyyathāpi → ekatta-kāyā ekatta-saññino seyyathā pi (pts) | subhakiṇhā → subha-kiṇhā (pts)
Есть, товарищи, существа, одинаковые телом, одинаковые разумением, а именно: боги субхакинна.
Ayaṁ catuttho sattāvāso.Это — четвёртая обитель существ.

Santāvuso, sattā asaññino appaṭisaṁvedino, seyyathāpi devā asaññasattā.
asaññasattā → asaññisattā (sya-all, km) | asaññasattā → asaññīsattā (bj: syā, kām) | asaññasattā → asaññisattā (cck: syā. kaṁ.) | santāvuso → sant āvuso (pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | asaññasattā → asañña-sattā (pts)
Есть, товарищи, существа, лишённые разумения, лишённые ощущения, а именно: боги асаннясатта.
Ayaṁ pañcamo sattāvāso.Это — пятая обитель существ.

Santāvuso, sattā sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanūpagā.
atthaṅgamā → atthagamā (bj, pts) | ākāsoti → ākāso ti (bjt, pts) | santāvuso → sant āvuso (pts) | rūpasaññānaṁ → rūpa-saññānaṁ (pts) | paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā → paṭigha-saññānaṁ atthagamā (pts)
Есть, товарищи, существа, которые, всецело преодолев осознавание форм, избавившись от осознавания противодействия, отвлёкшись от осознавания множественности, достигают уровня бесконечности пространства [и мыслят]: „Пространство бесконечно“.
Ayaṁ chaṭṭho sattāvāso.Это — шестая обитель существ.

Santāvuso, sattā sabbaso ākāsānañcāyatanaṁ samatikkamma ‘anantaṁ viññāṇan’ti viññāṇañcāyatanūpagā.
viññāṇanti → viññānaṇanti (bj) | santāvuso → sant āvuso (pts) | viññāṇanti → viññāṇan ti (pts)
Есть, товарищи, существа, которые, всецело преодолев уровень бесконечности пространства, достигают уровня бесконечности сознания [и мыслят]: „Сознание бесконечно“.
Ayaṁ sattamo sattāvāso.Это — седьмая обитель существ.

Santāvuso, sattā sabbaso viññāṇañcāyatanaṁ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanūpagā.
ākiñcaññāyatanūpagā → ākiñcāññāyatanūpagā (cck) | santāvuso → sant āvuso (pts) | natthi → n atthi (pts)
Есть, товарищи, существа, которые, всецело преодолев уровень бесконечности сознания, достигают уровня отсутствия чего бы то ни было [и мыслят]; „Не существует ничего“.
Ayaṁ aṭṭhamo sattāvāso.Это — восьмая обитель существ.

Santāvuso, sattā sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanūpagā.
samatikkamma → samatikkamma santametaṁ paṇītametanti (sya-all) | samatikkamma → samatikkamma santametaṁ paṇītametanti (cck: syā. kaṁ.) | santāvuso → sant āvuso (pts)
Есть, товарищи, существа, которые, всецело преодолев уровень отсутствия чего бы то ни было, достигают уровня ни разумения, ни отсутствия разумения.
Ayaṁ navamo sattāvāso.Это — девятая обитель существ.

Nava akkhaṇā asamayā brahmacariyavāsāya.
Nava → Sd Nava akkhvaṭṭa-kappe. Amutrāsiṁ evaṁ nāmo evaṁ gotto evaṁ vaṇṇo evam āhāro, etc. A long story is here inserted, which ends: ‘So Bhagavā parinibbānāṇa (sic) asamayā,'; and continues as in text. (pts note) | brahmacariya-vāsāya → Cp. infra, xxxiv.2.1 (vii). Eight in A. VIII.29. vol. iv.225. (pts note)
Девять неблагоприятных периодов, не подходящих для целомудренной жизни.
Idhāvuso, tathāgato ca loke uppanno hoti arahaṁ sammāsambuddho, dhammo ca desiyati opasamiko parinibbāniko sambodhagāmī sugatappavedito.
desiyati → desīyati (bj) | opasamiko → upasamiko (sya-all) | uppanno → So Sct Bmr K (Bmr in next clause upapanno), and so below; Sd uppannā. (pts note) | desiyati → So Sd Bmr K; Sct desīyati. (pts note) | idhāvuso → idh āvuso (pts) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts) | sambodhagāmī sugatappavedito → sambodha-gāmī sugata-ppavedito (pts)
Вот, товарищи, в мире рождён Татхагата, архат, всецело пробуждённый, и наставляет в истине — умиротворяющей, ведущей к ниббане, несущей пробуждение, провозглашённой Счастливым, —
Ayañca puggalo nirayaṁ upapanno hoti.
uppanno → So Scdt; Bmr K upapanno. (pts note) | ayañca → ayaṁ ca (bjt) | ayañca → ayañ ca (pts)
лицо же это рождено в преисподней.
Ayaṁ paṭhamo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.
brahmacariyavāsāya → brahmacariya-vāsāya (pts)
Это — первый неблагоприятный период, не подходящий для целомудренной жизни.

Puna caparaṁ, āvuso, tathāgato ca loke uppanno hoti arahaṁ sammāsambuddho, dhammo ca desiyati opasamiko parinibbāniko sambodhagāmī sugatappavedito.
desiyati → desīyati (bj) | opasamiko → upasamiko (sya-all) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts) | sambodhagāmī sugatappavedito → sambodha-gāmī sugata-ppavedito (pts)
И далее, товарищи, в мире рождён Татхагата, архат, всецело пробуждённый, и наставляет в истине — умиротворяющей, ведущей к ниббане, несущей пробуждение, провозглашённой Счастливым, —
Ayañca puggalo tiracchānayoniṁ upapanno hoti.
upapanno → uppanno (pts) | ayañca → ayaṁ ca (bjt) | ayañca → ayañ ca (pts) | tiracchānayoniṁ upapanno → tiracchāna-yoniṁ uppanno (pts)
лицо же это рождено в состоянии животного.
Ayaṁ dutiyo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.
brahmacariyavāsāya → brahmacariya-vāsāya (pts)
Это — второй неблагоприятный период, не подходящий для целомудренной жизни.

Puna caparaṁ …pe…
puna caparaṁ → (bj, pts)
И далее …
pettivisayaṁ upapanno hoti.
pettivisayaṁ → pittivisayaṁ (sya-all) | upapanno → uppanno (pts) | pettivisayaṁ upapanno → petti-visayaṁ uppanno (pts)
лицо же это рождено среди душ предков.
Ayaṁ tatiyo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.Это — третий неблагоприятный период, не подходящий для целомудренной жизни.

Puna caparaṁ …pe…И далее … asurakāyaṁ upapanno hoti.
asurakāyaṁ upapanno → asura-kāyaṁ uppanno (pts)
лицо же это рождено в сонме асуров.
Ayaṁ catuttho akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.Это — четвёртый неблагоприятный период, не подходящий для целомудренной жизни.

Puna caparaṁ …pe…И далее … aññataraṁ dīghāyukaṁ devanikāyaṁ upapanno hoti.
upapanno → uppanno (pts)
лицо же это рождено в собрании долговечных богов.
Ayaṁ pañcamo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.Это — пятый неблагоприятный период, не подходящий для целомудренной жизни.

Puna caparaṁ …pe…И далее … paccantimesu janapadesu paccājāto hoti milakkhesu aviññātāresu, yattha natthi gati bhikkhūnaṁ bhikkhunīnaṁ upāsakānaṁ upāsikānaṁ.
milakkhesu → milakkhakesu (sya-all, km); milakkhusu (pts1ed); milakkhūsu (mr) | milakkhesu → milakkhusu (pts) | milakkhesu → milakkhakesu (bj: syā, kām); mulakkhusu (bj: katthaci) | milakkhesu → milakkhakesu (cck: syā. kaṁ.); milakkhūsu (cck: ka.) | paccājāto → So Sd Bmr K; Sc pacchā-; St paccājāyato. (pts note) | milakkhusu → So St; Scd milakkhasu; Bmr milakkhūsu; K milakkhakesu. (pts note) | upāsikānaṁ → Bmr K omit the repetition, and go on at majjhimesu janapadesu. (pts note) | natthi → n atthi (pts)
лицо же это вновь рождается в пограничных странах, среди невежественных чужих племён, где нет пути в монахи, монахини, преданные миряне, преданные мирянки.
Ayaṁ chaṭṭho akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.
brahmacariyavāsāya → brahmacariya-vāsāya (pts)
Это — шестой неблагоприятный период, не подходящий для целомудренной жизни.

Puna caparaṁ …pe…
pe → spelled out in full (bjt)
И далее …
majjhimesu janapadesu paccājāto hoti. So ca hoti micchādiṭṭhiko viparītadassano:
paccājāto → K pacchā here; St paccājāyato; Sd pacca. (pts note) | micchādiṭṭhiko viparītadassano → micchā-diṭṭhiko viparīta-dassano (pts)
лицо же это вновь рождается в срединных странах, но наделено ложным взглядом, превратным взглядом, [считая]:
‘natthi dinnaṁ, natthi yiṭṭhaṁ, natthi hutaṁ, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko, natthi ayaṁ loko, natthi paro loko, natthi mātā, natthi pitā, natthi sattā opapātikā, natthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca lokaṁ parañca lokaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedentī’ti.
sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ (bj) | phalaṁ vipāko → phalavipāko (sya-all) | ye → (sya-all) | samaṇabrāhmaṇā → samaṇa brāhmaṇa (pts) | sukaṭadukkaṭānaṁ → sukatadukkatānaṁ (bj: machasaṁ) | sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭa dukkaṭānaṁ (cck: sī. pī.) | dinnaṁ → Cp. D. ii. 23. (pts note) | imañca → imaṁ ca (bjt) | parañca → paraṁ ca (bjt) | natthi → n atthi (pts) | natthi sukatadukkaṭānaṁ → n atthi sukaṭa-dukkaṭānaṁ (pts) | natthi paro loko natthi → n atthi para-loko n atthi (pts) | sammāpaṭipannā → sammā-paṭipannā (pts) | imañca → imañ ca (pts) | parañca → parañ ca (pts)
„Нет подаяния, нет жертвоприношения, нет возлияния, нет созревшего плода добрых и злых действий, нет этого лица, нет другого лица, нет матери, нет отца, нет самопроизвольно родившихся существ, нет в мире отшельников и брахманов, находящихся на надлежащем пути и в надлежащем расположении духа, которые, познав и увидев собственными глазами и этот мир, и другой мир, возглашают [истину]“.
Ayaṁ sattamo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.
brahmacariyavāsāya → brahmacariya-vāsāya (pts)
Это — седьмой неблагоприятный период, не подходящий для целомудренной жизни.

Puna caparaṁ …pe…
pe → spelled out in full (bjt)
И далее …
majjhimesu janapadesu paccājāto hoti. So ca hoti duppañño jaḷo eḷamūgo, nappaṭibalo subhāsitadubbhāsitānamatthamaññātuṁ.
so ca hoti → (sya-all) | eḷamūgo → elamūgo (sya-all) | hoti → K omits so ca hoti. (pts note) | janapadesu paccājāto → janapadesupaccājāto (bjt) | nappaṭibalo → na paṭibalo (bjt) | subhāsitadubbhāsitānamatthamaññātuṁ → subhāsitadubbhāsitānaṁ atthamaññātuṁ (th) | nappaṭibalo subhāsitadubbhāsitānamatthamaññātuṁ → na paṭibalo subhāsita-dubbhāsitānaṁ attham aññātuṁ (pts)
лицо же это вновь рождается в срединных странах, но непонятливо, глупо, глухо и немо, неспособно узнать, что сказано хорошо и что сказано плохо.
Ayaṁ aṭṭhamo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.
brahmacariyavāsāya → brahmacariya-vāsāya (pts)
Это — восьмой неблагоприятный период, не подходящий для целомудренной жизни.

Puna caparaṁ, āvuso, tathāgato ca loke na uppanno hoti arahaṁ sammāsambuddho,
na → katthaci nakāro na | na → katthaci nakāro na dissati (cck note) | anuppanno → So Scdt; Bmr K na uppanno. (pts note) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)
И далее, товарищи, в мире не рождён Татхагата, архат, всецело пробуждённый,
dhammo ca na desiyati opasamiko parinibbāniko sambodhagāmī sugatappavedito. Ayañca puggalo majjhimesu janapadesu paccājāto hoti, so ca hoti paññavā ajaḷo aneḷamūgo, paṭibalo subhāsitadubbhāsitānamatthamaññātuṁ.
desiyati → desīyati (bj) | opasamiko → upasamiko (sya-all) | so ca hoti → (sya-all) | aneḷamūgo → anelamūgo (sya-all) | hoti → So Sdt Bmr; Sc K omit so ca hoti. (pts note) | ajaḷo → K omits. (pts note) | subhāsitadubbhāsitānamatthamaññātuṁ → subhāsita-dubbhāsitānamatthamaññātuṁ (my) | ayañca → ayaṁ ca (bjt) | sambodhagāmī sugatappavedito ayañca → sambodha-gāmī sugata-ppavedito ayañ ca (pts) | subhāsitadubbhāsitānamatthamaññātuṁ → subhāsitadubbhāsitānaṁ attham aññātuṁ (pts)
и он не наставляет в истине — умиротворяющей, ведущей к ниббане, несущей пробуждение, провозглашённой Счастливым. Лицо же это вновь рождается в срединных странах, и оно понятливо, неглупо, неглухо и не немо, способное узнать, что сказано хорошо и что сказано плохо.
Ayaṁ navamo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.
brahmacariyavāsāya → brahmacariya-vāsāya (pts)
Это — девятый неблагоприятный период, не подходящий для целомудренной жизни.

Nava anupubbavihārā.
anupubbavihārā → anupubba-vihārā (pts)
Девять последовательных состояний.
Idhāvuso, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
paṭhamaṁ jhānaṁ → paṭhamajjhānaṁ (sya-all, pts) | Idh → Cp. above, 1.11 (iv), 222. Infra, xxxiv. 2.2 (ix). A. IX. 32, vol. iv. 410. (pts note) | idhāvuso → idh āvuso (pts) | vivicceva → eva (pts) | pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ → pīti-sukhaṁ paṭhamajjhānaṁ (pts)
Вот, товарищи, монах, освободившись от желаний, освободившись от нехороших свойств, достигает первой ступени созерцания, связанной с устремлённым рассудком и углублённым рассуждением, рождённой уединённостью, дарующей упоение и приятное, и пребывает [в этом состоянии].
Vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
vūpasamā → vupasamā (pts) | pe → So SS; Bmr abbreviate; K has full text. (pts note) | pe → spelled out in full (th)
Подавив устремлённый рассудок и углублённое рассуждение … он достигает второй ступени созерцания.
Pītiyā ca virāgā …pe… tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
pe → spelled out in full (th)
Отказавшись от радости и пребывая в уравновешенности … он достигает третьей ступени созерцания и пребывает [в этом состоянии].
Sukhassa ca pahānā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
pe → spelled out in full (th)
Покинув приятное, покинув от боль … он достигает четвёртой ступени созерцания … и пребывает [в этом состоянии].
Sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā …pe… ākāsānañcāyatanaṁ upasampajja viharati.
Sabbaso → Cp. above, 3.2 (iii), 263. (pts note) | + → paṭighasaññānaṁ atthagamā nānattasaññānaṁ amanasikārā ananto ākāsoti (bjt)
Всецело преодолев осознавание форм, избавившись от осознавания противодействия, отвлёкшись от осознавания множественности, он достигает уровня бесконечности пространства и пребывает на нем, [мысля]: „Пространство бесконечно“.
Sabbaso ākāsānañcāyatanaṁ samatikkamma ‘anantaṁ viññāṇan’ti viññāṇañcāyatanaṁ upasampajja viharati.
viññāṇanti → viññāṇan ti (pts)
Всецело преодолев уровень бесконечности пространства, он достигает уровня бесконечности сознания и пребывает на нем, [мысля]: „Сознание бесконечно“.
Sabbaso viññāṇañcāyatanaṁ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṁ upasampajja viharati.
natthi → n atthi (pts)
Всецело преодолев уровень бесконечности сознания, он достигает уровня отсутствия чего бы то ни было и пребывает на нем, [мысля]: „Не существует ничего“.
Sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṁ upasampajja viharati.
nevasaññānāsaññāyatanaṁ → nevasaññā-nāsaññāyatanaṁ (pts)
Всецело преодолев уровень отсутствия чего бы то ни было, он достигает уровня ни осознавания, ни отсутствия осознавания и пребывает на нем.
Sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṁ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṁ upasampajja viharati.
saññā-vedayitanirodhaṁ → Sc nirodha; St nirodhaṁgāmī. (pts note) | nevasaññānāsaññāyatanaṁ → nevasaññā-nāsaññāyatanaṁ (pts)
Всецело преодолев уровень ни осознавания, ни отсутствия осознавания, он достигает уничтожения осознавания и ощущений и пребывает [в этом состоянии].

Nava anupubbanirodhā.
anupubba-nirodhā → Cp. infra,xxxiv. 2.2 (x). A. IX. 31, vol. iv. 409. (pts note)
Девять [видов] последовательного уничтожения.
Paṭhamaṁ jhānaṁ samāpannassa kāmasaññā niruddhā hoti.
paṭhamaṁ jhānaṁ → paṭhamajjhānaṁ (sya-all, pts) | kāmasaññā → kāma-saññā (pts)
У достигшего первой ступени созерцания уничтожается осознавание чувственного.
Dutiyaṁ jhānaṁ samāpannassa vitakkavicārā niruddhā honti.
dutiyaṁ jhānaṁ → dutiyajjhānaṁ (sya-all, pts) | vitakkavicārā → vitakka-vicārā (pts)
У достигшего второй ступени созерцания уничтожается устремлённый рассудок и углублённое рассуждение.
Tatiyaṁ jhānaṁ samāpannassa pīti niruddhā hoti.
tatiyaṁ jhānaṁ → tatiyajjhānaṁ (sya-all, pts)
У достигшего третьей ступени созерцания уничтожается радость.
Catutthaṁ jhānaṁ samāpannassa assāsapassāssā niruddhā honti.
catutthaṁ jhānaṁ → catutthajjhānaṁ (sya-all, pts) | assāsapassāssā → assāsapassāsa (pts) | assāsapassāssā → assāsapassāsā (bjt, th) | assāsapassāssā → assāsa-passāsa (pts)
У достигшего четвёртой ступени созерцания уничтожается дыхание.
Ākāsānañcāyatanaṁ samāpannassa rūpasaññā niruddhā hoti.
rūpasaññā → rūpa-saññā (pts)
У достигшего уровня бесконечности пространства уничтожается осознавание форм.
Viññāṇañcāyatanaṁ samāpannassa ākāsānañcāyatanasaññā niruddhā hoti.
ākāsānañcāyatanasaññā → ākāsānañcāyatana-saññā (pts)
У достигшего уровня бесконечности сознания уничтожается осознавание уровня бесконечности пространства.
Ākiñcaññāyatanaṁ samāpannassa viññāṇañcāyatanasaññā niruddhā hoti.
viññāṇañcāyatanasaññā → viññāṇañcāyatana-saññā (pts)
У достигшего уровня отсутствия чего бы то ни было уничтожается осознавание уровня бесконечности сознания.
Nevasaññānāsaññāyatanaṁ samāpannassa ākiñcaññāyatanasaññā niruddhā hoti.
nevasaññānāsaññāyatanaṁ → nevasaññā-nāsaññāyatanaṁ (pts) | ākiñcaññāyatanasaññā → ākiñcaññāyatana-saññā (pts)
У достигшего уровня ни осознавания, ни отсутствия осознавания уничтожается осознавание уровня отсутствия чего бы то ни было.
Saññāvedayitanirodhaṁ samāpannassa saññā ca vedanā ca niruddhā honti.
saññāvedayitanirodhaṁ → saññā-vedayita-nirodhaṁ (pts)
У достигшего уничтожения осознавания и ощущений уничтожаются осознавание и ощущения.

Ime kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena nava dhammā sammadakkhātā.
sammāsambuddhena → sammā-sambuddhena (pts) | sammadakkhātā → sammad-akkhātā (pts)
Таковы, товарищи, девять явлений, в совершенстве преподанных этим Благостным — знающим, видящим, архатом, всецело пробуждённым.
Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṁ …pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ.
devamanussānaṁ → devamanussānaṁ dasakaṁ (bj) | deva-manussānaṁ → Bmr add navakānaṁ peyyālo; K navakānaṁ peyyālo ca. (pts note) | + → navakānaṁ peyyālo ca saṅgītiyanavakaṁ niṭṭhitaṁ (th) | sabbeheva → sabbeh eva (pts)
И вам здесь следует произносить … ради пользы, благополучия, приятного богов и людей.

10. Dasaka10. Десятки

Atthi kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena dasa dhammā sammadakkhātā.
sammāsambuddhena → sammā-sambuddhena (pts)
Есть, товарищи, десять явлений, в совершенстве преподанных этим Благостным — знающим, видящим, архатом, всецело пробуждённым.
Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṁ …pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ.
sabbeheva → sabbeh eva (pts) | devamanussānaṁ → deva-manussānaṁ (pts)
И вам здесь следует произносить … ради пользы, благополучия, приятного богов и людей.
Katame dasa?Каковы же эти десять?

Dasa nāthakaraṇā dhammā.
nātha-karaṇā → Sd karaṇa. Cp. infra,xxxiv. 2.3 (i), 290. (pts note)
Десять состояний, доставляющих защиту.
Idhāvuso, bhikkhu sīlavā hoti. Pātimokkhasaṁvarasaṁvuto viharati ācāragocarasampanno, aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī samādāya sikkhati sikkhāpadesu.
aṇumattesu → anumattesu (sya-all, pts) | sikkhati → sikkhatiḍa (sya-all) | idhāvuso → idh āvuso (pts) | pātimokkhasaṁvarasaṁvuto → pātimokkha-saṁvara-saṁvuto (pts) | ācāragocarasampanno aṇumattesu → ācāragocara-sampanno anumattesu (pts) | bhayadassāvī → bhaya-dassāvī (pts)
Вот, товарищи, монах предан нравственности, живёт сдержанный воздержанием предписаний для отшельника, придерживаясь должного поведения, видя опасность в малейших проступках, обязуется следовать заповедям и упражняется [в их исполнении].
Yaṁpāvuso, bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṁvarasaṁvuto viharati, ācāragocarasampanno, aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī samādāya sikkhati sikkhāpadesu.
yaṁpāvuso → yaṁ āvuso (bj) | aṇumattesu → anumattesu (sya-all) | yaṁpāvuso → yaṁ p āvuso (pts) | pātimokkhasaṁvarasaṁvuto → pātimokkha-saṁvara-saṁvuto (pts) | ācāragocarasampanno aṇumattesu → ācāragocara-sampanno anumattesu (pts) | bhayadassāvī → bhaya-dassāvī (pts)
И когда, товарищи, монах предан нравственности, живёт сдержанный воздержанием предписаний для отшельника, придерживаясь должного поведения, видя опасность в малейших проступках, обязуется следовать заповедям и упражняется [в их исполнении],
Ayampi dhammo nāthakaraṇo.
ayampi → ayaṁ (sya-all) | pi → So SS; Bmr (ayaṁ); K omits pi. (pts note) | ayampi → ayam pi (pts)
то это — состояние, доставляющее защиту.

Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo. Ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthā sabyañjanā kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ abhivadanti, tathārūpāssa dhammā bahussutā honti dhātā vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā.
sātthā sabyañjanā → sātthaṁ sabyañjanaṁ (sya-all); sātthaṁ savyañjanaṁ (pts1ed) | dhātā → dhatā (bj, sya-all, km, pts1ed) | sātthā sabyañjanā kevalaparipuṇṇaṁ → sātthaṁ savyañjanaṁ kevala paripuṇṇaṁ (pts) | tathārūpāssa → tathārūpassa (pts) | dhātā → dhatā (pts) | sabyañjanā → sātthaṁ sabyañjanaṁ (bj: PTS, syā) | dhatā → dhātā (bj: machasaṁ) | sabyañjanā → sātthaṁ sabyañjanaṁ (cck: sī. syā. pī.) | honti → dhatā (cck: ka. sī. syā. kaṁ.) | ādikalyāṇā → Sd kalyāṇaṁ, and onwards. (pts note) | sātthaṁ → Bmr sātthā savyañjanā. (pts note) | brahmacariyaṁ → Sd inserts pakāseti. (pts note) | bahussutā → Sd bahussutassa; St bahutāssa. (pts note) | dhatā → Sct Bmr dhātā. (pts note) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | sutadharo sutasannicayo → suta-dharo suta-sannicayo (pts) | majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthā sabyañjanā kevalaparipuṇṇaṁ → majjhe-kalyāṇā pariyosāna-kalyāṇā sātthaṁ savyañjanaṁ kevala paripuṇṇaṁ (pts) | tathārūpāssa → tathā-rūpassa (pts)
И далее, товарищи, монах весьма учён, держит [в памяти] и накапливает выученное; и те истины, которые превосходны в начале, превосходны в середине, превосходны в конце в их духе и букве и наставляют в единственно совершенном, чистом целомудрии, он хорошо изучил, держит [в памяти, повторяя] вслух, умножает, сосредоточивает [на них] разум, тщательно проникает [в них] видением.
Yaṁpāvuso, bhikkhu bahussuto hoti …pe… diṭṭhiyā suppaṭividdhā.
yaṁpāvuso → yampāvuso (bjt) | yaṁpāvuso → yam p āvuso (pts)
Когда же, товарищи, монах весьма учён … проникает [в них] видением,
Ayampi dhammo nāthakaraṇo.
ayampi → ayaṁpi (th) | ayampi → ayam pi (pts) | nāthakaraṇo → nātha-karaṇo (pts)
то и это — состояние, доставляющее защиту.

Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu kalyāṇamitto hoti kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko.
kalyāṇasampavaṅko yaṁpāvuso → kalyāṇasampavaṅke yampāvuso (bj) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko → kalyāṇa-sahāyo kalyāṇa-sampavaṅko (pts)
И далее, товарищи, монах имеет хорошего друга, хорошего спутника, хорошего близкого человека.
Yaṁpāvuso, bhikkhu kalyāṇamitto hoti kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko.
yaṁpāvuso → yampāvuso (bjt) | yaṁpāvuso → yam p āvuso (pts) | kalyāṇamitto → kalyāṇa-mitto (pts) | kalyāṇasahāyo → kalyāṇa-sahāyo (pts)
Когда же, товарищи, монах имеет хорошего друга, хорошего спутника, хорошего близкого человека,
Ayampi dhammo nāthakaraṇo.
ayampi → ayaṁpi (th) | ayampi → ayam pi (pts) | nāthakaraṇo → nātha-karaṇo (pts)
то и это — состояние, доставляющее защиту.

Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu suvaco hoti sovacassakaraṇehi dhammehi samannāgato khamo padakkhiṇaggāhī anusāsaniṁ.
suvaco → subbaco (pts) | subbaco → Br K suvaco. (pts note) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | sovacassakaraṇehi → sovacassa-karaṇehi (pts) | padakkhiṇaggāhī → padakkhiṇa-ggāhī (pts)
И далее, товарищи, монах мягок, наделён свойствами, вызываемыми мягкостью, терпелив, разумно принимает наставления.
Yaṁpāvuso, bhikkhu suvaco hoti …pe… padakkhiṇaggāhī anusāsaniṁ.
suvaco → subbaco (pts) | yaṁpāvuso → yampāvuso (bjt) | + → sovacassakaraṇehi dhammehi samannāgato khamo (th) | yaṁpāvuso → yam p āvuso (pts) | padakkhiṇaggāhī → padakkhiṇa-ggāhī (pts)
Когда же, товарищи, монах мягок … разумно принимает наставления,
Ayampi dhammo nāthakaraṇo.
ayampi → ayaṁpi (th) | ayampi → ayam pi (pts)
то и это — состояние, доставляющее защиту.

Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu yāni tāni sabrahmacārīnaṁ uccāvacāni kiṅkaraṇīyāni, tattha dakkho hoti analaso tatrupāyāya vīmaṁsāya samannāgato, alaṁ kātuṁ alaṁ saṁvidhātuṁ.
tatrupāyāya → tatrūpāyāya (bj, pts) | kiṅkaraṇīyāni → kiṁkaraṇīyāni (my, bjt, th, ms2005) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)
И далее, товарищи, монах искусен, неленив, наделён соответствующим рассуждением, способен к действию, способен к устроению в различных больших и малых делах, которые требуются от него с собратьями.
Yaṁpāvuso, bhikkhu yāni tāni sabrahmacārīnaṁ …pe… alaṁ saṁvidhātuṁ.
yaṁpāvuso → yampāvuso (bjt) | yaṁpāvuso → yam p āvuso (pts)
Когда же, товарищи, монах искусен … требуются от него с собратьями,
Ayampi dhammo nāthakaraṇo.
ayampi → ayaṁpi (th) | ayampi → ayam pi (pts) | nāthakaraṇo → nātha-karaṇo (pts)
то и это — состояние, доставляющее защиту.

Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu dhammakāmo hoti piyasamudāhāro, abhidhamme abhivinaye uḷārapāmojjo.
uḷārapāmojjo → oḷārapāmojjo (sya-all, km); uḷārapāmujjo (pts1ed) | uḷārapāmojjo → uḷārapāmujjo (cck: sī. pī.); oḷārapāmojjo (cck: syā. kaṁ.) | uḷāra-pāmujjo → So SS; Bmr pāmojjo; K oḷāra-pāmojj-. (pts note) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | dhammakāmo → dhamma-kāmo (pts) | piyasamudāhāro → piya-samudāhāro (pts)
И далее, товарищи, монах любит дхамму … должном поведении.
Yaṁpāvuso, bhikkhu dhammakāmo hoti …pe… uḷārapāmojjo.
uḷārapāmojjo ayampi → uḷārapāmujjo ayam pi (pts) | uḷārapāmojjo → uḷārapāmujjo (cck: sī. pī.); oḷārapāmojjo (cck: syā. kaṁ.) | yaṁpāvuso → yampāvuso (bjt) | + → abhidhamme abhivinaye (bjt) | uḷārapāmojjo → piyasamudāhāro abhidhamme abhivinaye oḷārapāmojjo (th) | yaṁpāvuso → yam p āvuso (pts) | dhammakāmo → dhamma-kāmo (pts) | uḷārapāmojjo → uḷāra-pāmujjo (pts)
Когда же, товарищи, монах любит дхамму, радуется произнесению [её], находит великое счастье в дхамме и должном поведении,
Ayampi dhammo nāthakaraṇo.
ayampi → ayaṁpi (th) | ayampi → ayam pi (pts) | nāthakaraṇo → nātha-karaṇo (pts)
то и это — состояние, доставляющее защиту.

Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu santuṭṭho hoti itarītarehi cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārehi.
cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārehi → cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārehi (th) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | itarītarehi cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārehi → itarītara-cīvara-piṇḍapātasenāsana-gilāna-paccaya-bhesajja-parikkhārehi (pts)
И далее, товарищи, монах бывает удовлетворён любыми верхними одеждами, сосудом для подаяний, обителью, лекарством от болезни и [другими] принадлежностями.
Yaṁpāvuso, bhikkhu santuṭṭho hoti …pe… parikkhārehi.
yaṁpāvuso → yampāvuso (bjt) | parikkhārehi → itarītarehi cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārehi (bjt) | parikkhārehi → itarītarehi cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārehi (th) | yaṁpāvuso → yam p āvuso (pts)
Когда же, товарищи, монах бывает удовлетворён … принадлежностями,
Ayampi dhammo nāthakaraṇo.
ayampi → ayaṁpi (th) | ayampi → ayam pi (pts) | nāthakaraṇo → nātha-karaṇo (pts)
то и это — состояние, доставляющее защиту.

Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu āraddhavīriyo viharati akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya kusalānaṁ dhammānaṁ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu.
viharati → Cp. ante, 2. 1 (xvi) 237. (pts note) | daḷha-parakkamo → Sc parakamo. (pts note) | āraddhavīriyo → āraddhaviriyo (bjt, th) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | āraddhavīriyo → āraddha-viriyo (pts) | daḷhaparakkamo anikkhittadhuro → daḷha-parakkamo anikkhitta-dhuro (pts)
И далее, товарищи, монах пребывает полным решимости оставить нехорошие свойства, обрести хорошие свойства, сильным, крепким в усилиях, не снимающим [с себя] бремени [в обретении] хороших свойств.
Yaṁpāvuso, bhikkhu āraddhavīriyo viharati …pe… anikkhittadhuro kusalesu dhammesu.
yaṁpāvuso → yampāvuso (bjt) | āraddhavīriyo → āraddhaviriyo (bjt, th, pts) | pe → spelled out in full (th) | yaṁpāvuso → yam p āvuso (pts) | anikkhittadhuro → anikkhitta-dhuro (pts)
Когда же, товарищи, монах пребывает полным решимости … хороших свойств,
Ayampi dhammo nāthakaraṇo.
ayampi → ayaṁpi (th) | ayampi → ayam pi (pts) | nāthakaraṇo → nātha-karaṇo (pts)
то и это — состояние, доставляющее защиту.

Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu satimā hoti paramena satinepakkena samannāgato cirakatampi cirabhāsitampi saritā anussaritā.
cirakatampi cirabhāsitampi → cirakataṁpi cirabhāsitaṁpi (th) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | satinepakkena → sati-nepakkena (pts) | cirakatampi cirabhāsitampi → cira-katam pi cira-bhāsitam pi (pts)
И далее, товарищи, монах помнящий, наделён высшей памятью и рассудительностью, помнит и вспоминает давно сделанное, давно сказанное.
Yaṁpāvuso, bhikkhu satimā hoti …pe… saritā anussaritā.
satimā → SS saritā. (pts note) | yaṁpāvuso → yampāvuso (bjt) | + → paramena satinepakkena samannāgato cirakataṁpi cirabhāsitaṁpi (th) | yaṁpāvuso → yam p āvuso (pts)
Когда же, товарищи, монах помнящий … вспоминает давно сделанное, давно сказанное,
Ayampi dhammo nāthakaraṇo.
ayampi → ayaṁpi (th) | ayampi → ayam pi (pts) | nāthakaraṇo → nātha-karaṇo (pts)
то и это — состояние, доставляющее защиту.

Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu paññavā hoti, udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammādukkhakkhayagāminiyā.
caparaṁ → ca paraṁ (pts) | udayatthagāminiyā → udayattha-gāminiyā (pts) | sammādukkhakkhayagāminiyā → sammādukkhakkhaya-gāminiyā (pts)
И далее, товарищи, монах способен к постижению, наделён постижением, охватывающим начало и конец [вещей], и праведной проницательностью, ведущей к полному исчерпанию боли.
Yaṁpāvuso, bhikkhu paññavā hoti …pe… sammādukkhakkhayagāminiyā.
yaṁpāvuso → yampāvuso (bjt) | + → udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya (bjt) | yaṁpāvuso → yam p āvuso (pts) | sammādukkhakkhayagāminiyā → sammā-dukkhakkhaya-gāminiyā (pts)
Когда же, товарищи, монах способен к постижению … праведной проницательностью, ведущей к полному исчерпанию боли,
Ayampi dhammo nāthakaraṇo.
ayampi → ayaṁpi (th) | ayampi → ayam pi (pts) | nāthakaraṇo → nātha-karaṇo (pts)
то и это — состояние, доставляющее защиту.

Dasa kasiṇāyatanāni.
kasiṇāyatanāni → Cp. infra, xxxiv. 2. 3 (ii). A. X. 25, vol. v. 46; 29. 4, ibid. 60. (pts note)
Десять оснований [представлений о] целостности.
Pathavīkasiṇameko sañjānāti, uddhaṁ adho tiriyaṁ advayaṁ appamāṇaṁ.
pathavīkasiṇameko → paṭhavīkasiṇameko (bj, sya-all, pts) | advayaṁ → anvayaṁ (sya-all) | paṭhavīkasiṇameko → pathavikasiṇameko (bj: machasaṁ) | advayaṁ → So Sc Bmr Sum-Scd-Br; Sd addhayaṁ; St ayañcayaṁ; K anvayaṁ. (pts note) | pathavīkasiṇameko → paṭhavī-kasiṇam eko (pts)
Некто представляет в целостности землю …
Āpokasiṇameko sañjānāti …pe…
āpokasiṇameko → āpokasiṇam eko (pts)
Некто представляет в целостности воду …
tejokasiṇameko sañjānāti …
tejokasiṇameko → tejo-kasiṇam eko (pts)
Некто представляет в целостности огонь …
vāyokasiṇameko sañjānāti …
vāyokasiṇameko → vāyo-kasiṇam eko (pts)
Некто представляет в целостности воздух …
nīlakasiṇameko sañjānāti …
nīlakasiṇameko → nīla-kasiṇam eko (pts)
Некто представляет в целостности темно-синий цвет …
pītakasiṇameko sañjānāti …
pītakasiṇameko → pīta-kasiṇam eko (pts)
Некто представляет в целостности жёлтый цвет …
lohitakasiṇameko sañjānāti …
lohitakasiṇameko → lohitakasiṇam eko (pts)
Некто представляет в целостности красный цвет …
odātakasiṇameko sañjānāti …
odātakasiṇameko → odāta-kasiṇam eko (pts)
Некто представляет в целостности белый цвет …
ākāsakasiṇameko sañjānāti …
ākāsakasiṇameko → ākāsa-kasiṇam eko (pts)
Некто представляет в целостности [субстанцию] пространства …
viññāṇakasiṇameko sañjānāti, uddhaṁ adho tiriyaṁ advayaṁ appamāṇaṁ.
advayaṁ → anvayaṁ (sya-all) | advayaṁ → As above; St ayaṁñcayaṁ. (pts note) | viññāṇakasiṇameko → viññāṇa-kasiṇam eko (pts)
Некто представляет в целостности сознание — сверху, снизу, поперёк — как недвойственное, неизмеримое.

Dasa akusalakammapathā—
akusala-kammapathā → Cp. infra, xxxiv.2.3 (v).2 Cp. infra, xxxiv.2.3 (vi). (pts note)
Десять путей недолжного поведения:
pāṇātipāto, adinnādānaṁ, kāmesumicchācāro, musāvādo, pisuṇā vācā, pharusā vācā, samphappalāpo, abhijjhā, byāpādo, micchādiṭṭhi.
kāmesumicchācāro → kāmesu micchācāro (th) | kāmesumicchācāro musāvādo → kāmesu micchācāro musā-vādo (pts) | byāpādo → vyāpādo (pts)
убийство живых существ, кража, ошибочное поведение в желаниях, ложь, клевета, грубость, пустословие, жадность, злоба, неверный взгляд.

Dasa kusalakammapathā—
kusalakammapathā → kusala-kammapathā (pts)
Десять путей должного поведения:
pāṇātipātā veramaṇī, adinnādānā veramaṇī, kāmesumicchācārā veramaṇī, musāvādā veramaṇī, pisuṇāya vācāya veramaṇī, pharusāya vācāya veramaṇī, samphappalāpā veramaṇī, anabhijjhā, abyāpādo, sammādiṭṭhi.
veramaṇī → veramanī (pts) | vācāya → Sct pisuṇāvācāya; Sd pisuṇāvacā. (pts note) | vācāya → So Sct; Sd pharusāvācā. (pts note) | kāmesumicchācārā → kāmesu micchācārā (bjt, th, pts) | abyāpādo sammādiṭṭhi → avyāpādo sammā-diṭṭhi (pts)
отказ от убийства живых существ, отказ от кражи, отказ от ошибочного поведения в сфере желаний, отказ от лжи, отказ от клеветы, отказ от грубости, отказ от пустословия, отсутствие жадности, отсутствие злобы, истинный взгляд.

Dasa ariyavāsā.
ariya-vāsā → Cp. infra, xxxiv.2.3 (vii). A. X.19, vol. v.29. (pts note)
Десять состояний благородной жизни.
Idhāvuso, bhikkhu pañcaṅgavippahīno hoti, chaḷaṅgasamannāgato, ekārakkho, caturāpasseno, paṇunnapaccekasacco, samavayasaṭṭhesano, anāvilasaṅkappo, passaddhakāyasaṅkhāro, suvimuttacitto, suvimuttapañño.
paṇunnapaccekasacco → panunnapaccekasacco (bj, pts); panuṇṇapaccekasacco (sya-all) | samavaya-saṭṭhesano → St-saṭhesano; Sd sañcavayasaṭhesano. (pts note) | anāvilasaṅkappo passaddhakāyasaṅkhāro → anāvilasaṁkappo passaddhakāyasaṁkhāro (bjt) | idhāvuso → idh āvuso (pts) | chaḷaṅgasamannāgato → chaḷaṅga-samannāgato (pts) | paṇunnapaccekasacco samavayasaṭṭhesano anāvilasaṅkappo passaddhakāyasaṅkhāro → panunna-pacceka-sacco samavaya-saṭṭhesano anāvila-saṁkappo passaddha-kāya-saṁkhāro (pts) | suvimuttapañño → suvimutta-pañño (pts)
Вот, товарищи, монах освобождён от пяти признаков, наделён шестью признаками, имеет одного хранителя, имеет четыре опоры, отвергает отдельные [ложные] учения, уничтожает обманчивые стремления, непротиворечив в намерениях, успокаивает составляющие тела, полностью освобождён в сознании, полностью освобождён в понимании.

Kathañcāvuso, bhikkhu pañcaṅgavippahīno hoti?
kathañcāvuso → kathañca āvuso (bj) | kathañcāvuso → kathañ āvuso (pts)
Как же, товарищи, монах освобождён от пяти признаков?
Idhāvuso, bhikkhuno kāmacchando pahīno hoti, byāpādo pahīno hoti, thinamiddhaṁ pahīnaṁ hoti, uddhaccakukkuccaṁ pahīnaṁ hoti, vicikicchā pahīnā hoti.
thinamiddhaṁ → thīnamiddhaṁ (sya-all, pts) | kāmacchando → For this succession cp. D. xxii.13, vol. ii.300. (pts note) | uddhaccakukkuccaṁ → uddhaccakukuccaṁ (my, bjt) | idhāvuso → idh āvuso (pts) | byāpādo → vyāpādo (pts) | thinamiddhaṁ → thīna-middhaṁ (pts) | uddhaccakukkuccaṁ → uddhacca-kukkuccaṁ (pts)
Вот, товарищи, у монаха отсутствует вожделение, отсутствует злоба, отсутствует лень, отсутствует возбуждение и терзание, отсутствует сомнение.
Evaṁ kho, āvuso, bhikkhu pañcaṅgavippahīno hoti.
pañcaṅgavippahīno → pañcaṅga-vippahīno (pts)
Так, товарищи, монах освобождён от пяти признаков.

Kathañcāvuso, bhikkhu chaḷaṅgasamannāgato hoti?
kathañcāvuso → kathañca āvuso (bj) | chaḷaṅgasamannāgato → chaḷāṅgasamannāgato (pts) | kathañcāvuso → kathañ āvuso (pts) | chaḷaṅgasamannāgato → chaḷāṅga-samannāgato (pts)
Как же, товарищи, монах бывает наделён шестью признаками?
Idhāvuso, bhikkhu cakkhunā rūpaṁ disvā neva sumano hoti na dummano, upekkhako viharati sato sampajāno.
upekkhako → upekkhako ca (sya-all, pts) | idhāvuso → idh āvuso (pts) | neva → n eva (pts)
Вот, товарищи, монах, видя глазом образ, не радуясь и не печалясь, пребывает в уравновешенности, наделённый памятованием и сознательностью;
Sotena saddaṁ sutvā …pe…
pe → spelled out in full (bjt)
слыша ухом звук…
manasā dhammaṁ viññāya neva sumano hoti na dummano, upekkhako viharati sato sampajāno.
upekkhako → upekkhako ca (bj, sya-all, pts) | neva → n eva (pts)
распознавая разумом явления, не радуясь и не печалясь, он пребывает в уравновешенности, наделённый памятованием и сознательностью.
Evaṁ kho, āvuso, bhikkhu chaḷaṅgasamannāgato hoti.Так, товарищи, монах бывает наделён шестью признаками.

Kathañcāvuso, bhikkhu ekārakkho hoti?
kathañcāvuso → kathañca āvuso (bj) | kathañcāvuso → kathañ āvuso (pts)
Как же, товарищи, монах имеет одного защитника?
Idhāvuso, bhikkhu satārakkhena cetasā samannāgato hoti.
idhāvuso → idh āvuso (pts)
Вот, товарищи, монах наделён в уме стражем памятования.
Evaṁ kho, āvuso, bhikkhu ekārakkho hoti.Так, товарищи, монах имеет одного защитника.

Kathañcāvuso, bhikkhu caturāpasseno hoti?
kathañcāvuso → kathañca āvuso (bj) | kathañcāvuso → kathañ āvuso (pts) | caturāpasseno → catur-āpasseno (pts)
Как же, товарищи, монах имеет четыре опоры?
Idhāvuso, bhikkhu saṅkhāyekaṁ paṭisevati, saṅkhāyekaṁ adhivāseti, saṅkhāyekaṁ parivajjeti, saṅkhāyekaṁ vinodeti.
paṭisevati → parisevati (bj) | vinodeti → Sdt omit this clause; K puts it last. (pts note) | parivajjeti → Sc paṭivajjeti. (pts note) | + → vinodeti saṅkhāyekaṁ (bjt) | idhāvuso → idh āvuso (pts) | saṅkhāyekaṁ → saṁkhāy ekaṁ (pts) | saṅkhāyekaṁ → saṁkhāy ekaṁ vinodeti saṁkhāy ekaṁ (pts)
Вот, товарищи, монах, поразмыслив, стремится к одному; поразмыслив, соглашается с другим; поразмыслив, избегает третьего, поразмыслив, отбрасывает четвёртое.
Evaṁ kho, āvuso, bhikkhu caturāpasseno hoti.
caturāpasseno → catur-āpasseno (pts)
Так, товарищи, монах имеет четыре опоры.

Kathañcāvuso, bhikkhu paṇunnapaccekasacco hoti?
kathañcāvuso → kathañca āvuso (bj) | paṇunnapaccekasacco → panunnapaccekasacco (bj, pts); panuṇṇapaccekasacco (sya-all) | kathañcāvuso → kathañ āvuso (pts) | paṇunnapaccekasacco → panunna-paccekasacco (pts)
Как же, товарищи, монах отбрасывает отдельные [ложные] учения?
Idhāvuso, bhikkhuno yāni tāni puthusamaṇabrāhmaṇānaṁ puthupaccekasaccāni, sabbāni tāni nunnāni honti paṇunnāni cattāni vantāni muttāni pahīnāni paṭinissaṭṭhāni.
paṇunnāni → panunnāni (bj, pts); panuṇṇāni (sya-all) | paṭinissaṭṭhāni → paṭippassaddhāni (bj) | nunnāni → nuṇṇāni (sya-all) | tāni → Sd sabbānissaraṇāni. (pts note) | nunnāni → St nuṇṇāni. (pts note) | vantāni → SS (apparently) vattāni. (pts note) | paṭinissaṭṭhāni → So Scdt K; Bmr paṭipassaddhāni. (pts note) | idhāvuso → idh āvuso (pts) | puthusamaṇabrāhmaṇānaṁ puthupaccekasaccāni → puthusamaṇa-brāhmaṇānaṁ puthu-pacceka-saccāni (pts) | + → ssa (pts)
Вот, товарищи, монахом брошены, отброшены, отринуты, отвергнуты, преодолены, оставлены, покинуты все те многие отдельные [ложные] учения, принадлежащие многим отшельникам и брахманам.
Evaṁ kho, āvuso, bhikkhu paṇunnapaccekasacco hoti.
paṇunnapaccekasacco → panunnapaccekasacco (bj, pts); panuṇṇapaccekasacco (sya-all) | paṇunnapaccekasacco → panunna-pacceka-sacco (pts)
Так, товарищи, монах отбрасывает отдельные [ложные] учения.

Kathañcāvuso, bhikkhu samavayasaṭṭhesano hoti?
samavaya-saṭṭhesano → Sd samacayasaṭhesano. (pts note) | kathañcāvuso → kathañ āvuso (pts)
Как же, товарищи, монах уничтожает обманчивые стремления?
Idhāvuso, bhikkhuno kāmesanā pahīnā hoti, bhavesanā pahīnā hoti, brahmacariyesanā paṭippassaddhā.
paṭippassaddhā → paṭippassaddhā hoti (bj); paṭinissaṭṭhā (sya-all) | idhāvuso → idh āvuso (pts)
Вот, товарищи, монах преодолел стремление к чувственности, преодолел стремление к становлению, успокоил стремление к целомудрию.
Evaṁ kho, āvuso, bhikkhu samavayasaṭṭhesano hoti.Так, товарищи, монах уничтожает обманчивые стремления.

Kathañcāvuso, bhikkhu anāvilasaṅkappo hoti?
kathañcāvuso → kathañ āvuso (pts) | anāvilasaṅkappo → anāvilasaṁkappo (pts)
Как же, товарищи, монах безупречен в намерениях?
Idhāvuso, bhikkhuno kāmasaṅkappo pahīno hoti, byāpādasaṅkappo pahīno hoti, vihiṁsāsaṅkappo pahīno hoti.
vihiṁsāsaṅkappo → vihiṁsāsaṁkappo (bjt, pts) | idhāvuso → idh āvuso (pts) | kāmasaṅkappo → kāma-saṁkappo (pts) | byāpādasaṅkappo → vyāpāda-saṁkappo (pts)
Вот, товарищи, монах преодолел чувственное намерение, преодолел злое намерение, преодолел насильственное намерение.
Evaṁ kho, āvuso, bhikkhu anāvilasaṅkappo hoti.
anāvilasaṅkappo → anāvilasaṁkappo (pts)
Так, товарищи, монах безупречен в намерениях.

Kathañcāvuso, bhikkhu passaddhakāyasaṅkhāro hoti?
kathañcāvuso → kathañ āvuso (pts) | passaddhakāyasaṅkhāro → passaddhakāya-saṁkhāro (pts)
Как же, товарищи, монах успокаивает совокупность [частей] тела?
Idhāvuso, bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
atthaṅgamā → atthagamā (bj, pts) | catutthaṁ jhānaṁ → catutthajjhānaṁ (sya-all) | upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ → upekhāsatipārisuddhiṁ catutthajjhānaṁ (pts) | pubbeva → pubbe va (th, pts) | idhāvuso → idh āvuso (pts) | atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ → atthagamā adukkha-m-asukhaṁ upekhāsati-pārisuddhiṁ catutthajjhānaṁ (pts)
Вот, товарищи, монах, Покинув приятное, покинув от боль, избавившись от прежней удовлетворённости и неудовлетворённости, достигает четвёртой ступени созерцания, ни-болезненной-ни-приятной, очищенной уравновешенностью и памятованием, и пребывает [в этом состоянии].
Evaṁ kho, āvuso, bhikkhu passaddhakāyasaṅkhāro hoti.
passaddhakāyasaṅkhāro → passaddha-kāya-saṁkhāro (pts)
Так, товарищи, монах успокаивает совокупность [частей] тела.

Kathañcāvuso, bhikkhu suvimuttacitto hoti?
kathañcāvuso → kathañ āvuso (pts) | suvimuttacitto → suvimutta-citto (pts)
Как же, товарищи, монах вполне освобождён в сознании?
Idhāvuso, bhikkhuno rāgā cittaṁ vimuttaṁ hoti, dosā cittaṁ vimuttaṁ hoti, mohā cittaṁ vimuttaṁ hoti.
idhāvuso → idh āvuso (pts)
Вот, товарищи, у монаха сознание освобождено от страсти, сознание освобождено от ненависти, сознание освобождено от заблуждения.
Evaṁ kho, āvuso, bhikkhu suvimuttacitto hoti.
suvimuttacitto → suvimutta-citto (pts)
Так, товарищи, монах вполне освобождён в сознании.

Kathañcāvuso, bhikkhu suvimuttapañño hoti?
kathañcāvuso → kathañ āvuso (pts) | suvimuttapañño → suvimutta-pañño (pts)
Как же, товарищи, монах вполне освобождён в постижении?
Idhāvuso, bhikkhu ‘rāgo me pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṁ anuppādadhammo’ti pajānāti.
anabhāvaṅkato → anabhāvaṁ gato (bj, sya-all, pts) | anabhāvaṅkato → anabhāvaṁkato (my, ms2005) | anabhāvaṅkato → anabhāvaṅgato (th) | idhāvuso → idh āvuso (pts) | ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato → ucchinna-mūlo tālā-vatthukato anabhāvaṁ gato (pts) | anuppādadhammoti → anuppāda-dhammo ti (pts)
Вот, товарищи, монах постигает: „Страсть мной преодолена, вырвана с корнем, стала словно выкорчеванная пальма, прекратила существование, неспособна возникнуть в будущем“;
‘Doso me pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṁ anuppādadhammo’ti pajānāti.
anabhāvaṅkato → anabhāvaṅgato (sya-all, pts) | anabhāvaṅkato → anabhāvaṁkato (my, ms2005) | ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato → ucchinna-mūlo tālā-vatthukato anabhāvaṁ gato (pts) | anuppādadhammoti → anuppāda-dhammo ti (pts)
он постигает: „Ненависть мной преодолена, вырвана с корнем, стала словно выкорчеванная пальма, прекратила существование, неспособна возникнуть в будущем“.
‘Moho me pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṁ anuppādadhammo’ti pajānāti.
anabhāvaṅkato → anabhāvaṁ gato (bj, sya-all) | tālāvatthukato anabhāvaṅkato → tālavatthukato anabhāvaṁ gato (pts) | anabhāvaṅkato → anabhāvaṁkato (my, ms2005) | anabhāvaṅkato → anabhāvaṅgato (th) | ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato → ucchinna-mūlo tāla-vatthukato anabhāvaṁ gato (pts) | anuppādadhammoti → anuppāda-dhammo ti (pts)
Он постигает: „Заблуждение мной преодолено, вырвано с корнем, стало словно выкорчеванная пальма, прекратило существование, неспособно возникнуть в будущем“.
Evaṁ kho, āvuso, bhikkhu suvimuttapañño hoti.
suvimuttapañño → suvimutta-pañño (pts)
Так, товарищи, монах вполне освобождён в постижении.

Dasa asekkhā dhammā—
asekhā → K asekkhā. In xxxiv. 2.3 (x), Bmr also asekkhā. Cp. A. X. 112 (asekhiyā), vol. v. 222. (pts note)
Десять свойств не нуждающегося в обучении:
asekkhā sammādiṭṭhi, asekkho sammāsaṅkappo, asekkhā sammāvācā, asekkho sammākammanto, asekkho sammāājīvo, asekkho sammāvāyāmo, asekkhā sammāsati, asekkho sammāsamādhi, asekkhaṁ sammāñāṇaṁ, asekkhā sammāvimutti.
asekkho → asekhā (pts)
надлежащий взгляд не нуждающегося в обучении, надлежащее намерение не нуждающегося в обучении, надлежащая речь не нуждающегося в обучении, надлежащее действие не нуждающегося в обучении, надлежащее поддержание жизни не нуждающегося в обучении, надлежащее усилие не нуждающегося в обучении, надлежащее памятование не нуждающегося в обучении, надлежащая сосредоточенность не нуждающегося в обучении, надлежащее знание не нуждающегося в обучении, надлежащее освобождение не нуждающегося в обучении.

Ime kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena dasa dhammā sammadakkhātā.
sammāsambuddhena → sammā-sambuddhena (pts) | sammadakkhātā → sammad-akkhātā (pts)
Таковы, товарищи, десять явлений, в совершенстве преподанных этим Благостным — знающим, видящим, архатом, всецело пробуждённым.
Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṁ na vivaditabbaṁ, yathayidaṁ brahmacariyaṁ addhaniyaṁ assa ciraṭṭhitikaṁ, tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānan”ti.
sabbeheva saṅgāyitabbaṁ → sabbeh eva saṁgāyitabbaṁ (pts) | ciraṭṭhitikaṁ tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya → cira-ṭṭhitikaṁ tad assa bahujana-hitāya bahujana-sukhāya (pts) | devamanussānanti → deva-manussānan ti (pts)
И вам здесь следует произносить их и не вступать в распри, чтобы продлилось и надолго утвердилось это целомудрие ради благополучия многих людей, ради приятного для многих людей, ради сострадания к миру, ради пользы, благополучия, приятного богов и людей”.

Atha kho bhagavā uṭṭhahitvā āyasmantaṁ sāriputtaṁ āmantesi:
uṭṭhahitvā → vuṭṭhahitvā (bj, pts) | sāriputtaṁ → sārīputtaṁ (sya-all) | āmantesi → Sc āyāmantesi; Sd omits; St amantesi. (pts note) | atha kho → saṅgītiyadasakaṁ niṭṭhitaṁ athakho (th)
И тогда Благостный, поднявшись, обратился к уважаемому Сарипутте:
“sādhu sādhu, sāriputta,
sāriputta → sārīputta (sya-all)
“Хорошо, хорошо, Сарипутта!
sādhu kho tvaṁ, sāriputta, bhikkhūnaṁ saṅgītipariyāyaṁ abhāsī”ti.
sāriputta → sārīputta (sya-all) | kho → Sc sādhuko. (pts note) | saṅgītipariyāyaṁ → saṁgīti-pariyāyaṁ (pts)
Хорошо, Сарипутта, ты изложил монахам наставление преподанного”.

Idamavocāyasmā sāriputto, samanuñño satthā ahosi.
idamavocāyasmā → idamavoca āyasmā (bj, pts) | idamavocāyasmā sāriputto → idamavoca āyasmā sārīputto (sya-all) | ahosi → SS ahosīti. (pts note) | idamavocāyasmā → idam avoca āyasmā (pts)
Так сказал уважаемый Сарипутта. Учитель одобрил его.
Attamanā te bhikkhū āyasmato sāriputtassa bhāsitaṁ abhinandunti.
attamanā → attamanā ca (bj, sya-all, pts) | sāriputtassa → sārīputtassa (sya-all) | samattaṁ → So SS; Bmr Saṅgīti-pariyāyaṁ nāma Suttantaṁ dasamaṁ; K Saṅgīti-pariyāyaṁ nāma dasamaṁ Suttantaṁ samattaṁ. (pts note) | abhinandunti → abhinandun ti saṅgīti-suttantaṁ samattaṁ (pts)
И удовлетворённые монахи порадовались словам уважаемого Сарипутта.

Saṅgītisuttaṁ niṭṭhitaṁ dasamaṁ.Окончена “Сангити-сутта”. Десятая

Принципы · Обоснование · Глоссарий · 6 изданий Пали
MP3: пали · русский


Переводы: English · Русский · Deutsch · Српски · ไทย