Найдите Истину

В Палийских Суттах и Винае

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Note:Translations, dictionaries and commentaries were not made by the Blessed One.Cross-check with Pali in 4 main nikayas.

  • Dīgha Nikāya 3Zbirka dugih govora 3

AmbaṭṭhasuttaRazgovor sa Ambaṭṭhom

Evaṁ me sutaṁ—
me → evamme (bj: PTS) | evaṁ → evam (pts)
ekaṁ samayaṁ bhagavā kosalesu cārikaṁ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ pañcamattehi bhikkhusatehi yena icchānaṅgalaṁ nāma kosalānaṁ brāhmaṇagāmo tadavasari.
icchānaṅgalaṁ → icchānaṅkalaṁ (pts) | icchānaṅgalaṁ → naṅkala (bj: PTS); icchānaṅkalantipi pāṭho (bj: aṭṭhakathā) | icchānaṅgalannāma → icchānaṅkalaṁ nāma (sya-all: sī.) | Icchānaṅkalaṁ → Bp -galaṁ for -kalaṁ, throughout. (pts note) | cārikaṁ caramāno → cārikañcaramāno (th) | bhikkhusaṅghena → bhikkhusaṁghena (ms2005) | bhikkhusaṅghena → bhikkhu-saṁghena (pts) | pañcamattehi bhikkhusatehi → pañca-mattehi bhikkhu-satehi (pts) | brāhmaṇagāmo tadavasari → brāhmaṇa-gāmo tad avasari (pts)
Jednom je Blaženi lutao zemljom Kosala, praćen velikom grupom monaha, te je na kraju stigao u brahmansko selo Iććhānaṅgala.
Tatra sudaṁ bhagavā icchānaṅgale viharati icchānaṅgalavanasaṇḍe.
icchānaṅgale → icchānaṅkale (pts) | icchānaṅgalavanasaṇḍe → icchānaṅkalavanasaṇḍe (pts) | icchānaṅgale → icchānaṅkale (bj: PTS, sabbattha) | icchānaṅgalavanasaṇḍe → icchānaṅkala-vana-saṇḍe (pts)
Tu se smestio u šumi blizu Iććhānaṅgale.

1. Pokkharasātivatthu1. Odeljak o Pokkharasātiju

Tena kho pana samayena brāhmaṇo pokkharasāti ukkaṭṭhaṁ ajjhāvasati sattussadaṁ satiṇakaṭṭhodakaṁ sadhaññaṁ rājabhoggaṁ raññā pasenadinā kosalena dinnaṁ rājadāyaṁ brahmadeyyaṁ.
pokkharasāti → pokkharasātī (bj); pokkharasādi (pts1ed) | pasenadinā kosalena → pasenadikosalena (sya-all, pts) | pokkharasāti → pokkharasādi (pts) | pokkharasāti → sādi (bj: sabbattha); pokkharasātīitipi vuccati (bj: aṭṭhakathā) | pasenadinā → pasenadi (bj: PTS); passenadinā (bj: sīmu) | ukkaṭṭhaṁ → pokkharasātī (cck: sī.); pokkharasādi (cck: pī.) | Pokkharasādi → BB -sāti (so SS occasionally and Fausboll at SN p. 112. (pts note) | rāja-bhoggaṁ → Sc bhogyaṁ (as in iv. 2). (pts note) | dinnaṁ → Sdmt dinna-. (pts note) | rājadāyaṁ → Sc dāyādaṁ (as in iv. 1). (pts note) | pasenadinā kosalena → pasenadi-kosalena (pts) | brahmadeyyaṁ → brahma-deyyaṁ (pts)
U to vreme brahman Pokkharasāti je živeo u Ukaṭṭhi, nekadašnjem kraljevskom imanju punom ljudi, bogatom pašnjacima, šumama, vodom i letinom, koje mu je Pasenadi, kralj Kosale, dao kao feud na poklon.
Assosi kho brāhmaṇo pokkharasāti:
pokkharasāti → pokkharasādi (pts)
I brahman Pokkharasāti doču:

“samaṇo khalu, bho, gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito kosalesu cārikaṁ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ pañcamattehi bhikkhusatehi icchānaṅgalaṁ anuppatto icchānaṅgale viharati icchānaṅgalavanasaṇḍe.
icchānaṅgalaṁ → icchānaṅkalaṁ (pts) | icchānaṅgale → icchānaṅkale (pts) | icchānaṅgalavanasaṇḍe → icchānaṅkalavanasaṇḍe (pts) | cārikaṁ caramāno → cārikañcaramāno (th) | bhikkhusaṅghena → bhikkhusaṁghena (ms2005) | sakyaputto sakyakulā → sakya-putto sakya-kulā (pts) | bhikkhusaṅghena → bhikkhu-saṁghena (pts) | pañcamattehi bhikkhusatehi icchānaṅgalaṁ → pañca-mattehi bhikkhu-satehi icchānaṅkalaṁ (pts) | icchānaṅgalavanasaṇḍe → icchānaṅkala-vana-saṇḍe (pts)
„Asketa Gotama, sin plemena Sakya, koji je napustio klan Sakyana, lutao je zemljom Kosala, praćen velikom grupom monaha, te je na kraju stigao u Iććhānaṅgalu. Tu se smestio u obližnjoj šumi.
Taṁ kho pana bhavantaṁ gotamaṁ evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato—
abbhuggato → See D. ii. 40. (pts note) | evaṁ kalyāṇo → evaṁkalyāṇo (th)
Ovakav se dobar glas širi o učitelju Gotami:
‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā.’
bhagavā → bhagavāti (sya-all, km) | purisadammasārathi → sārathī (bj: sīmu, syā) | bhagavā → bhagavāti (bj: machasaṁ, syā) | bhagavā → bhagavāti (syā. kaṁ.), uparisoṇadaṇḍasuttādīsupi buddhaguṇakathāyaṁ evameva dissati (cck note) | itipi → iti pi (pts) | sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno → sammā-sambuddho vijjā-caraṇa-sampanno (pts) | lokavidū → loka-vidū (pts) | purisadammasārathi → purisa-damma-sārathi (pts) | devamanussānaṁ → deva-manussānaṁ (pts)
’Zaista je Blaženi plemenit i potpuno probuđen, usavršen u znanju i ponašanju, srećan, znalac svetova, nenadmašni vodič onima kojima je potreban putokaz, učitelj božanskim i ljudskim bićima, budan, blažen’.
So imaṁ lokaṁ sadevakaṁ samārakaṁ sabrahmakaṁ sassamaṇabrāhmaṇiṁ pajaṁ sadevamanussaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedeti.
sassamaṇabrāhmaṇiṁ → sassamaṇa-brāhmaṇiṁ (pts) | sadevamanussaṁ → sadeva-manussaṁ (pts)
Snagom vlastite spoznaje razumeo je i zna da objasni ovaj svet, njegove dobre i zle duhove, božanstva, pokolenja isposnika i sveštenika, plemenitih i običnih ljudi.
So dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ, sātthaṁ sabyañjanaṁ, kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāseti.
sabyañjanaṁ → savyañjanaṁ (bj: PTS) | sātthaṁ → Bp satthaṁ. (pts note) | ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ → ādi-kalyāṇaṁ majjhe kalyāṇaṁ pariyosāna-kalyāṇaṁ (pts) | sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ → savyañjanaṁ kevala-paripuṇṇaṁ (pts)
On propoveda učenje i slovom i duhom, divno na početku, divno u sredini, divno na kraju; upućuje na potpuno savršen i pročišćen svetački život.
Sādhu kho pana tathārūpānaṁ arahataṁ dassanaṁ hotī”ti.
tathārūpānaṁ → tathā-rūpānaṁ (pts)
Istinska je dobrobit videti tako usavršena bića.”

2. Ambaṭṭhamāṇava2. Brahmanski učenik Ambaṭṭha

Tena kho pana samayena brāhmaṇassa pokkharasātissa ambaṭṭho nāma māṇavo antevāsī hoti ajjhāyako mantadharo tiṇṇaṁ vedānaṁ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṁ sākkharappabhedānaṁ itihāsapañcamānaṁ padako veyyākaraṇo lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayo anuññātapaṭiññāto sake ācariyake tevijjake pāvacane:
vedānaṁ → bedānaṁ (mr) | sanighaṇḍukeṭubhānaṁ → sanighaṇḍuketubhānaṁ (sya-all) | pokkharasātissa → pokkharasādissa (pts) | nāma → (pts) | māṇavo → ambaṭṭho māṇavo (bj: PTS); mānavo (bj: PTS-n) | vedānaṁ → bedānaṁ (cck: ka.) | māṇavo → Scd mānavo, so throughout. (pts note) | sākkhara-ppabhedānaṁ → Bp sakkhara-pabhedānaṁ. (pts note) | sanighaṇḍukeṭubhānaṁ sākkharappabhedānaṁ itihāsapañcamānaṁ → sanighaṇḍu-keṭubhānaṁ sākkhara-ppabhedānaṁ itihāsa-pañcamānaṁ (pts) | lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu → lokāyata-mahāpurisa-lakkhaṇesu (pts) | anuññātapaṭiññāto → anuññāta-paṭiññāto (pts)
A u to vreme je Pokkharasāti imao učenika po imenu Ambaṭṭha, veštog u recitovanju mantri, tumačenju mantri, znalac triju Veda, sa njihovim invokacijama, obrednim pravilima, fonologijom, etimologijom i povestima kao petom disciplinom; izučio je metriku i gramatiku, sasvim upućen u filozofiju prirode i telesna obeležja velikih ljudi. Njegov ga je učitelj i samog imenovao za učitelja ovim rečima:
“yamahaṁ jānāmi taṁ tvaṁ jānāsi;
yamahaṁ → yam ahaṁ (pts)
„Ono što ja znam, znaš i ti;
yaṁ tvaṁ jānāsi tamahaṁ jānāmī”ti.
tamahaṁ → tam ahaṁ (pts)
ono što znaš ti, znam i ja”.

Atha kho brāhmaṇo pokkharasāti ambaṭṭhaṁ māṇavaṁ āmantesi:
pokkharasāti → pokkharasādi (pts) | atha kho → athakho (th)
Onda Brahman Pokkharasāti reče svom učeniku Ambaṭṭhi:
“ayaṁ, tāta ambaṭṭha, samaṇo gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito kosalesu cārikaṁ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ pañcamattehi bhikkhusatehi icchānaṅgalaṁ anuppatto icchānaṅgale viharati icchānaṅgalavanasaṇḍe.
icchānaṅgalaṁ → icchānaṅkalaṁ (pts) | icchānaṅgale → icchānaṅkale (pts) | icchānaṅgalavanasaṇḍe → icchānaṅkalavanasaṇḍe (pts) | cārikaṁ caramāno → cārikañcaramāno (th) | bhikkhusaṅghena → bhikkhusaṁghena (ms2005) | sakyakulā → sakya-kulā (pts) | bhikkhusaṅghena → bhikkhu-saṁghena (pts) | pañcamattehi bhikkhusatehi icchānaṅgalaṁ → pañca-mattehi bhikkhu-satehi icchānaṅkalaṁ (pts) | icchānaṅgalavanasaṇḍe → icchānaṅkala-vana-saṇḍe (pts)
„Dragi Ambaṭṭha, kažu da je asketa Gotama, sin plemena Sakya… stigao u Iććhānaṅgalu i smestio se u obližnjoj šumi…
Taṁ kho pana bhavantaṁ gotamaṁ evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato:
bhavantaṁ → MSS. frequently bhagavantaṁ. (pts note) | evaṁ kalyāṇo → evaṁkalyāṇo (th)
‘itipi so bhagavā, arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā.
bhagavā → bhagavāti (sya-all)
So imaṁ lokaṁ sadevakaṁ samārakaṁ sabrahmakaṁ sassamaṇabrāhmaṇiṁ pajaṁ sadevamanussaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedeti. So dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ, sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāseti. Sādhu kho pana tathārūpānaṁ arahataṁ dassanaṁ hotī’ti.
tathārūpānaṁ → tathā-rūpānaṁ (pts)
Istinska je dobrobit videti tako usavršena bića.
Ehi tvaṁ, tāta ambaṭṭha, yena samaṇo gotamo tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā samaṇaṁ gotamaṁ jānāhi, yadi vā taṁ bhavantaṁ gotamaṁ tathāsantaṁyeva saddo abbhuggato, yadi vā no tathā.
ambaṭṭha → ambaṭṭha māṇava (sya-all) | tenupasaṅkama upasaṅkamitvā → ten upasaṁkama upasaṁkamitvā (pts) | tathāsantaṁyeva → tathā santaṁ yeva (pts)
Idi, dragi moj Ambaṭṭha, do askete Gotame i vidi je li glas koji se proširio o njemu istinit ili nije, je li učitelj Gotama jedan od takvih ili nije.
Yadi vā so bhavaṁ gotamo tādiso, yadi vā na tādiso, tathā mayaṁ taṁ bhavantaṁ gotamaṁ vedissāmā”ti.
mayaṁ taṁ → mayantaṁ (th)
Tako ću, zahvaljujući tebi, saznati kakav je zaista učitelj Gotama.”

“Yathā kathaṁ panāhaṁ, bho, taṁ bhavantaṁ gotamaṁ jānissāmi: ‘yadi vā taṁ bhavantaṁ gotamaṁ tathāsantaṁyeva saddo abbhuggato, yadi vā no tathā. Yadi vā so bhavaṁ gotamo tādiso, yadi vā na tādiso’”ti?
yathā kathaṁ → yathākathaṁ (th) | tathāsantaṁyeva → tathā santaṁ yeva (pts) | tādisoti → tādiso ti (pts)
„Ali kako ću ja, gospodine, saznati je li glas koji se proširio o njemu istinit ili nije, je li učitelj Gotama zaista takav ili nije?”

“Āgatāni kho, tāta ambaṭṭha, amhākaṁ mantesu dvattiṁsa mahāpurisalakkhaṇāni, yehi samannāgatassa mahāpurisassa dveyeva gatiyo bhavanti anaññā.
dveyeva → dveva (bj, sya-all) | dvattiṁsa mahāpurisalakkhaṇāni → dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇāni (th) | dveyeva → dve va (th) | mahāpurisalakkhaṇāni → mahāpurisa-lakkhaṇāni (pts) | dveyeva → dve (pts)
„Dragi moj Ambaṭṭha, u našim himnama sačuvana su trideset dva obeležja velikog čoveka, a veliki čovek koji ih poseduje ima pred sobom samo dva puta, nijedan drugi.
Sace agāraṁ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato.
cakkavattī → cakkavatti (sya-all, pts) | janapadatthāvariyappatto → janapadaṭṭhāvariyappatto (sya-all) | dhammarājā → dhamma-rājā (pts) | sattaratanasamannāgato → satta-ratana-samannāgato (pts)
Ako živi životom kućedomaćina, postaće vladar koji pokreće točak istine, pravedni vladar koji vlada u skladu sa Dhammom, gospodar četiri strane sveta, pobednik, koji je učvrstio svoje kraljevstvo i poseduje sedam blaga.
Tassimāni satta ratanāni bhavanti.
satta ratanāni → sattaratanāni (bjt) | tassimāni → tass imāni (pts)
On ima ovih sedam blaga:
Seyyathidaṁ—cakkaratanaṁ, hatthiratanaṁ, assaratanaṁ, maṇiratanaṁ, itthiratanaṁ, gahapatiratanaṁ, pariṇāyakaratanameva sattamaṁ.
pariṇāyakaratanameva → parināyakaratanameva (bj) | itthiratanaṁ → itthīratanaṁ (sya-all) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th) | seyyathidaṁ cakkaratanaṁ hatthiratanaṁ assaratanaṁ → seyyathīdaṁ cakka-ratanaṁ hatthi-ratanaṁ assa-ratanaṁ (pts) | itthiratanaṁ gahapatiratanaṁ pariṇāyakaratanameva → itthi-ratanaṁ gahapati-ratanaṁ pariṇāyakaratanaṁ eva (pts)
točak kao blago, slona kao blago, konja kao blago, dragulj kao blago, ženu kao blago, nadzornika kao blago i savetnika kao sedmo blago.
Parosahassaṁ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā.
parosahassaṁ → paro sahassaṁ (pts) | panassa → pan assa (pts) | vīraṅgarūpā → vīraṅga-rūpā (pts)
Njegova deca, kojih je više od hiljadu, jesu hrabra i odvažna, slamaju tuđe vojske.
So imaṁ pathaviṁ sāgarapariyantaṁ adaṇḍena asatthena dhammena abhivijiya ajjhāvasati.
pathaviṁ → paṭhaviṁ (bj, sya-all) | sāgarapariyantaṁ → sāgara-pariyantaṁ (pts)
Svojom zemljom, omeđenom okeanom, vlada on bez batine, bez oružja, uz pomoć Dhamme.
Sace kho pana agārasmā anagāriyaṁ pabbajati, arahaṁ hoti sammāsambuddho loke vivaṭṭacchado.
vivaṭṭacchado → vivattacchado (bj, pts) | kho → (sya-all) | vivattacchado → vivittacchaddo (bj: bausasa); vivaṭacchado (bj: syā); vivaṭṭacchado (bj: machasaṁ) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts) | vivaṭṭacchado → vivattacchaddo (pts)
Ako ipak napusti domaćinski život i ode u beskućnike, postaje plemeniti i potpuno probuđeni, što skida velove sa ovoga sveta.
Ahaṁ kho pana, tāta ambaṭṭha, mantānaṁ dātā;Ali, dragi moj Ambaṭṭha, ja sam davalac himni, tvaṁ mantānaṁ paṭiggahetā”ti.
paṭiggahetāti → paṭiggahitāti (sya-all) | paṭiggahetāti → paṭiggahetā ti (pts)
a ti si njihov primalac.”

“Evaṁ, bho”ti kho ambaṭṭho māṇavo brāhmaṇassa pokkharasātissa paṭissutvā uṭṭhāyāsanā brāhmaṇaṁ pokkharasātiṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā vaḷavārathamāruyha sambahulehi māṇavakehi saddhiṁ yena icchānaṅgalavanasaṇḍo tena pāyāsi.
māṇavakehi → māṇavehi (bj, sya-all) | pokkharasātissa → pokkharasādissa (pts) | pokkharasātiṁ → pokkharasādiṁ (pts) | icchānaṅgalavanasaṇḍo → icchānaṅkalavanasaṇḍo (pts) | māṇavehi → mānavakehi (bj: katthaci) | bhoti → bho ti (pts) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts) | vaḷavārathamāruyha → vaḷavārathaṁ āruyha (pts) | icchānaṅgalavanasaṇḍo → icchānaṅkala-vana-saṇḍo (pts)
„Da, gospodine”, odgovori Ambaṭṭha. Onda se diže s mesta na kojem je sedeo, pokloni se brahmanu Pokkharasātiju i pazeći da mu ovaj ostane sa desne strane, udalji se. Onda se pope na kočije, koje su vukle kobile, te se zajedno sa još nekoliko učenika zaputi ka šumi kraj Iććhānaṅgale.
Yāvatikā yānassa bhūmi yānena gantvā yānā paccorohitvā pattikova ārāmaṁ pāvisi.
pattikova → pattiko va (th, pts)
Vozio se u kočijama dokle je bilo moguće, pa onda sa njih siđe i peške uđe u manastir.

Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū abbhokāse caṅkamanti.
abbhokāse → abbhokase (pts)
Tom prilikom je jedan broj monaha radio meditaciju u hodu na otvorenom.
Atha kho ambaṭṭho māṇavo yena te bhikkhū tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā te bhikkhū etadavoca:
atha kho → athakho (th) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
Onda Ambaṭṭha, otide do njih i upita:
“kahaṁ nu kho, bho, etarahi so bhavaṁ gotamo viharati?
kahaṁ nu → kahannu (bjt)
„Gospodo, gde boravi učitelj Gotama?
Tañhi mayaṁ bhavantaṁ gotamaṁ dassanāya idhūpasaṅkantā”ti.
idhūpasaṅkantāti → idh upasaṁkantā ti (pts) | tañhi → taṁ hi (bjt, th, pts)
Došli smo da vidimo učitelja Gotamu.”

Atha kho tesaṁ bhikkhūnaṁ etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)
A monasi pomisliše:
“ayaṁ kho ambaṭṭho māṇavo abhiññātakolañño ceva abhiññātassa ca brāhmaṇassa pokkharasātissa antevāsī.
pokkharasātissa → pokkharasādissa (pts) | abhiññātakolañño ceva → abhiññāta-kolañño eva (pts)
„Ovaj brahmanski učenik Ambaṭṭha je iz ugledne porodice, učenik je poznatog brahmana Pokkharasātija.
Agaru kho pana bhagavato evarūpehi kulaputtehi saddhiṁ kathāsallāpo hotī”ti.
kulaputtehi → kula-puttehi (pts)
Blaženi ne bi imao ništa protiv da prijateljski popriča sa tako uglednim osobama”.

Te ambaṭṭhaṁ māṇavaṁ etadavocuṁ:
etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)
Tako rekoše Ambaṭṭhi:
“eso, ambaṭṭha, vihāro saṁvutadvāro, tena appasaddo upasaṅkamitvā ataramāno āḷindaṁ pavisitvā ukkāsitvā aggaḷaṁ ākoṭehi, vivarissati te bhagavā dvāran”ti.
āḷindaṁ → ālindaṁ (bj, pts) | aggaḷaṁ → aggalaṁ (pts) | saṁvutadvāro → saṁvuta-dvāro (pts) | appasaddo upasaṅkamitvā → appa-saddo upasaṁkamitvā (pts) | dvāranti → dvāran ti (pts)
„Ono je njegova koliba, brahmanski učeniče, sa zatvorenim vratima. Priđi joj tiho, bez žurbe, popni se na trem, nakašlji se i pokucaj na vrata. Blaženi će ti otvoriti.”

Atha kho ambaṭṭho māṇavo yena so vihāro saṁvutadvāro, tena appasaddo upasaṅkamitvā ataramāno āḷindaṁ pavisitvā ukkāsitvā aggaḷaṁ ākoṭesi. Vivari bhagavā dvāraṁ.
āḷindaṁ → ālindaṁ (bj, pts) | aggaḷaṁ → aggalaṁ (pts) | atha kho → athakho (th) | saṁvutadvāro → saṁvuta-dvāro (pts) | appasaddo upasaṅkamitvā → appa-saddo upasaṁkamitvā (pts)
Bez žurbe, brahmanski učenik Ambaṭṭha otide tiho do kolibe sa zatvorenim vratima, pope se na trem, nakašlja i pokuca na vrata. Blaženi mu otvori
Pāvisi ambaṭṭho māṇavo. Māṇavakāpi pavisitvā bhagavatā saddhiṁ sammodiṁsu, sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdiṁsu.
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, pts) | + → kho (th) | māṇavakāpi → māṇavakā pi (pts)
i Ambaṭṭha uđe. Sa njim uđoše i drugi brahmanski učenici, te se pozdraviše se sa njim. Kada taj učtivi i prijateljski razgovor bi završen, sedoše sa strane.
Ambaṭṭho pana māṇavo caṅkamantopi nisinnena bhagavatā kañci kañci kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāreti, ṭhitopi nisinnena bhagavatā kañci kañci kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāreti.
kañci kañci → kiñci kiñci (csp1ed) | sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, pts) | kañci kañci → kiñci kiñci (cck) | kañci → kiñci kiñci (cck: ka.) | kañci → Bp here and below kiñci kiñci. (pts note) | caṅkamantopi → caṅkamanto pi (pts) | ṭhitopi → ṭhito pi (pts)
Ali Ambaṭṭha je, pozdravljajući se, sve vreme šetao tamo-amo, dok je Blaženi sedeo.

Atha kho bhagavā ambaṭṭhaṁ māṇavaṁ etadavoca:
atha kho → athakho (th) | ambaṭṭhaṁ māṇavaṁ etadavoca → ambaṭṭha-māṇavaṁ etad avoca (pts)
Na to mu Blaženi reče:
“evaṁ nu te, ambaṭṭha, brāhmaṇehi vuddhehi mahallakehi ācariyapācariyehi saddhiṁ kathāsallāpo hoti, yathayidaṁ caraṁ tiṭṭhaṁ nisinnena mayā kiñci kiñci kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretī”ti?
evaṁ nu → evannu kho (bj) | kiñci kiñci → kañci kañci (bj, sya-all, pts) | sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj) | vuddhehi → vuḍḍhehi (sya-all) | sāraṇīyaṁ vītisāretīti → sārāṇīyaṁ vītisāresīti (sya-all, pts) | te → kiṇhā (bj: machasaṁ) | te → Scd omit kho; Bp omits te. (pts note) | yathayidaṁ → Sc Bp yathāyidam. (pts note) | sāraṇīyaṁ vītisāretīti → sārāṇīyaṁ vītisāretī ti (bjt) | ācariyapācariyehi → ācariya-pācariyehi (pts) | kathāsallāpo → kathā-sallāpo (pts)
„Ambaṭṭha, da li tako razgovaraš sa učiteljima starijima od sebe i sa učiteljima svojih učitelja: hodaš tamo-amo ili stojiš dok ja sedim, tako se pozdravljaš?”

2.1. Paṭhamaibbhavāda2.1. Prvo pominjanje reči „izrod”

“No hidaṁ, bho gotama.
hidaṁ → h idaṁ (pts)
„Ne, učitelju Gotama.
Gacchanto vā hi, bho gotama, gacchantena brāhmaṇo brāhmaṇena saddhiṁ sallapitumarahati, ṭhito vā hi, bho gotama, ṭhitena brāhmaṇo brāhmaṇena saddhiṁ sallapitumarahati, nisinno vā hi, bho gotama, nisinnena brāhmaṇo brāhmaṇena saddhiṁ sallapitumarahati, sayāno vā hi, bho gotama, sayānena brāhmaṇo brāhmaṇena saddhiṁ sallapitumarahati.
sallapitumarahati → sallapituṁ arahati (pts)
Primereno je da jedan brahman razgovara sa drugim samo kada obojica hodaju, stoje, sede ili leže.
Ye ca kho te, bho gotama, muṇḍakā samaṇakā ibbhā kaṇhā bandhupādāpaccā, tehipi me saddhiṁ evaṁ kathāsallāpo hoti, yathariva bhotā gotamenā”ti.
kaṇhā → kiṇhā (pts1ed, mr) | te → (sya-all) | bandhupādāpaccā → bandhupādapaccā (sya-all) | kaṇhā → kiṇhā (pts) | kaṇhā → kiṇhā (bj: machasaṁ) | kaṇhā → kiṇhā (cck: ka. sī. pī.) | ibbhā → Sc imbhā. (pts note) | kiṇhā → Sc kinhā; Bp kaṇhā (see iii. 2. 5). (pts note) | tehipi → tehi pi (pts) | kathāsallāpo → kathā-sallāpo (pts)
Ali što se tiče ćelavih asketa, tih crnoputih ropskih izroda nastalih od stopala Srodnikovih, sa njima razgovaram upravo ovako kao sa učiteljem Gotamom.”

“Atthikavato kho pana te, ambaṭṭha, idhāgamanaṁ ahosi, yāyeva kho panatthāya āgaccheyyātha, tameva atthaṁ sādhukaṁ manasi kareyyātha.
āgaccheyyātha → āgaccheyyātho (bj, pts1ed) | manasi kareyyātha → manasi kareyyātho (bj, pts1ed) | kareyyātha avusitavāyeva → kareyyātho avusitavā yeva (bj) | sādhukaṁ manasi kareyyātha avusitavāyeva → sādhukam manasikareyyātho avusitavā yeva (pts) | kareyyātho → kareyyātha (bj: sīmu) | āgaccheyyātha → āgaccheyyātho (cck: sī. pī.) | kareyyātha → manasikareyyātho (cck: sī. pī.) | āgaccheyyātho → -7 Sct āgaccheyyata tame; Sm Bp āgaccheyyātha. (pts note) | manasikareyyātho → Sc -eyyatothā; St -eyyatho; Bp -eyyātha. See Ed. Muller, p. 110. (pts note) | manasi kareyyātha → manasikareyyātha (th) | idhāgamanaṁ → idh āgamanaṁ (pts) | yāyeva → yāy eva (pts) | panatthāya āgaccheyyātha tameva → pan atthāya āgaccheyyātho taṁ eva (pts)
„Ali, Ambaṭṭha, mora da si ovamo došao sa nekim ciljem. Ako je tako, Ambaṭṭha, usmeri svoj um na to i pažljivo slušaj.
Avusitavāyeva kho pana, bho, ayaṁ ambaṭṭho māṇavo vusitamānī kimaññatra avusitattā”ti.
bho ayaṁ → (sya-all, pts) | vusitamānī → vāsitavāmānī (bj: sīmu) | vusitavā-mānī → Scmt vusitavātamāni; Sm vusitavatamānī; Bp vusitamāniti. (pts note) | avusitavāyeva → avusitavā yeva (bjt, pts) | vusitamānī kimaññatra avusitattāti → vusitavā-mānī kim aññatra avusitattā ti (pts)
Iako neobučen, ovaj Ambaṭṭha misli da jeste obučen. Šta je to nego pomanjkanje obučenosti?”

Atha kho ambaṭṭho māṇavo bhagavatā avusitavādena vuccamāno kupito anattamano bhagavantaṁyeva khuṁsento bhagavantaṁyeva vambhento bhagavantaṁyeva upavadamāno:
upavadamāno → vadamāno (sya-all) | anattamano → Sc repeats kup- anatt-. (pts note) | khuṁsento → Bp khuṅsanto. (pts note) | vambhento → Bp vambhanto. (pts note) | atha kho → athakho (th) | bhagavantaṁyeva → bhagavantaṁ yeva (pts)
Kad ovo bi rečeno, besan i uznemiren zato što ga je Blaženi nazvao neobučenim, Ambaṭṭha poče da vređa i psuje Blaženog:
“samaṇo ca me bho gotamo pāpito bhavissatī”ti bhagavantaṁ etadavoca:
pāpito → pāpiko (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
„Lako ću se obračunati sa asketom Gotamom!” A onda nastavi:
“caṇḍā, bho gotama, sakyajāti;
sakyajāti → sakya-jāti (pts)
„Učitelju Gotama, Sakyani su sirovi,
pharusā, bho gotama, sakyajāti;
sakyajāti → sakya-jāti (pts)
grubi,
lahusā, bho gotama, sakyajāti;
sakyajāti → sakya-jāti (pts)
lako uvredljivi
bhassā, bho gotama, sakyajāti;
bhassā → rabhasā (bj, sya-all, pts) | rabhasā → Sct rahasā; Bp bhassā. (pts note) | sakyajāti → sakya-jāti (pts)
i nasilni.
ibbhā santā ibbhā samānā na brāhmaṇe sakkaronti, na brāhmaṇe garuṁ karonti, na brāhmaṇe mānenti, na brāhmaṇe pūjenti, na brāhmaṇe apacāyanti.
garuṁ karonti → garukaronti (bj, sya-all, km, pts1ed) | garuṁ karonti → garukaronti (pts) | karonti → garukaronti (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | garukaronti → Bp garuṁkaronti twice. (pts note)
Oduvek su bili izrodi i takvi su ostali! Oni se ne klanjaju brahmanima, ne slave ih, ne poštuju i ne hvale.
Tayidaṁ, bho gotama, nacchannaṁ, tayidaṁ nappatirūpaṁ, yadime sakyā ibbhā santā ibbhā samānā na brāhmaṇe sakkaronti, na brāhmaṇe garuṁ karonti, na brāhmaṇe mānenti, na brāhmaṇe pūjenti, na brāhmaṇe apacāyantī”ti.
nappatirūpaṁ → nappaṭirūpaṁ (bj, sya-all) | garuṁ karonti → garukaronti (bj, sya-all, pts) | channaṁ → na ca channaṁ (sya-all: sī.) | nacchannaṁ → na channaṁ (th) | nacchannaṁ → na cchannaṁ (pts) | nappatirūpaṁ → na ppatirūpaṁ (pts)
Ne priliči, nije u redu da se Sakyani – takvi izrodi kakvi su – ne klanjaju brahmanima, ne slave ih, ne poštuju i ne hvale.”

Itiha ambaṭṭho māṇavo idaṁ paṭhamaṁ sakyesu ibbhavādaṁ nipātesi.
sakyesu → sakkesu (bj, pts) | idaṁ → imaṁ (sya-all) | ibbhavādaṁ → ibbhāvādaṁ (sya-all) | itiha → iti ha (pts) | sakyesu ibbhavādaṁ → sakkesu ibbha-vādaṁ (pts)
To beše prvi put da je Ambaṭṭha nazvao Sakyane izrodima.

2.2. Dutiyaibbhavāda2.2. Drugo pominjanje reči „izrod”

“Kiṁ pana te, ambaṭṭha, sakyā aparaddhun”ti?
kiṁ pana → kimpana (bjt) | kiṁ → kim (pts) | aparaddhunti → aparaddhun ti (pts)
„Ali, Ambaṭṭha, šta su ti toliko Sakyani nažao učinili?”

“Ekamidāhaṁ, bho gotama, samayaṁ ācariyassa brāhmaṇassa pokkharasātissa kenacideva karaṇīyena kapilavatthuṁ agamāsiṁ.
agamāsiṁ → Bp agamāsi. (pts note) | ekamidāhaṁ → eka midāhaṁ (bjt) | ekamidāhaṁ → ekaṁ idāhaṁ (pts) | kenacideva → kenacid eva (pts)
„Jednom smo, učitelju Gotama, moj učitelj brahman Pokkharasāti i ja nekim poslom otišli u Kapilavatthu.
Yena sakyānaṁ sandhāgāraṁ tenupasaṅkamiṁ.
sandhāgāraṁ → santhāgāraṁ (bj); saṇṭhāgāraṁ (sya-all) | sakyānaṁ sandhāgāraṁ tenupasaṅkamiṁ → sakkānaṁ santhāgāraṁ ten upasaṁkamiṁ (pts) | santhāgāraṁ → Bp sandhāgāraṁ. (pts note)
Tu smo naišli na Sakyane, u dvorani za okupljanja.
Tena kho pana samayena sambahulā sakyā ceva sakyakumārā ca sandhāgāre uccesu āsanesu nisinnā honti aññamaññaṁ aṅgulipatodakehi sañjagghantā saṅkīḷantā, aññadatthu mamaññeva maññe anujagghantā, na maṁ koci āsanenapi nimantesi.
sandhāgāre → santhāgāre (bj, pts1ed) | sandhāgāre → saṇṭhāgāre (sya-all); santhāgāre (pts) | aññadatthu → aññadatthuṁ (sya-all) | aṅgulipatodakehi → aṅgulipatodakena (pts) | anujagghantā → va anojagghantā (pts) | sandhāgāre → santhāgāre (cck: sī. pī.) | aṅgulipatodakehi → aṅgulipatodakena (cck: pī.) | aṅgulipatodakehi → aṅgulipatodakenātipi pāṭho (sya-all note) | aṅguli-patodakena → Bp patodakehi. (pts note) | anojagghantā → Bp anujagghantā. (pts note) | saṅkīḷantā → saṁkīḷantā (my, bjt) | ceva sakyakumārā → eva sakyā-kumārā (pts) | mamaññeva → mamaṁ yeva (pts) | āsanenapi → āsanena pi (pts)
U njoj je na visokim sedištima sedelo nekoliko Sakyana i njihovih prinčeva, koji su pokazivali prstom jedni na druge i cerekali se. Ali oni su očigledno ismevali nas, umesto da nam ponude mesto da sednemo.
Tayidaṁ, bho gotama, nacchannaṁ, tayidaṁ nappatirūpaṁ, yadime sakyā ibbhā santā ibbhā samānā na brāhmaṇe sakkaronti, na brāhmaṇe garuṁ karonti, na brāhmaṇe mānenti, na brāhmaṇe pūjenti, na brāhmaṇe apacāyantī”ti.
nappatirūpaṁ → nappaṭirūpaṁ (bj, sya-all) | garuṁ karonti → garukaronti (bj, sya-all, pts) | nappatirūpaṁ yadime → na ppaṭirūpaṁ yad ime (pts) | nacchannaṁ → na channaṁ (th) | nacchannaṁ → na cchannaṁ (pts)
Ne priliči, nije u redu da se Sakyani – takvi izrodi kakvi su – ne klanjaju brahmanima, ne slave ih, ne poštuju i ne hvale.”

Itiha ambaṭṭho māṇavo idaṁ dutiyaṁ sakyesu ibbhavādaṁ nipātesi.
sakyesu → sakkesu (bj) | ibbhavādaṁ → ibbhāvādaṁ (sya-all) | sakyesu ibbhavādaṁ → sakkesu ibbhavādam (pts) | itiha → iti ha (pts) | sakyesu ibbhavādaṁ → sakkesu ibbha-vādam (pts)
To beše drugi put da je Ambaṭṭha nazvao Sakyane izrodima.

2.3. Tatiyaibbhavāda2.3. Treće pominjanje reči „izrod”

“Laṭukikāpi kho, ambaṭṭha, sakuṇikā sake kulāvake kāmalāpinī hoti.
Laṭukikā → St lavukikā; Bp leṭukikā; Sc laṭukākikā. (pts note) | laṭukikāpi → laṭukikā pi (pts)
„Čak se i mala prepelica, Ambaṭṭha oglašava kako joj je volja kada je u svom gnezdu.
Sakaṁ kho panetaṁ, ambaṭṭha, sakyānaṁ yadidaṁ kapilavatthuṁ, nārahatāyasmā ambaṭṭho imāya appamattāya abhisajjitun”ti.
nārahatāyasmā → na arahatāyasmā (sya-all); na arahati yasmā (pts) | arahati → Scmt Bp arahatā. (pts note) | appamattāya → Scdt appattāya. (pts note) | kapilavatthuṁ nārahatāyasmā → kapilavatthu na arahatāyasmā (bjt) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | yadidaṁ → yad idaṁ (pts) | abhisajjitunti → abhisajjitun ti (pts)
Kapilavatthu je dom Sakyanima. Ne priliči poštovanom Ambaṭṭhi da se vređa zbog tako nevažnih stvari.”

“Cattārome, bho gotama, vaṇṇā—
cattārome → cattāro me (pts)
„Učitelju Gotama, postoje četiri kaste;
khattiyā brāhmaṇā vessā suddā.plemići, brahmani, ratari i najamnici. Imesañhi, bho gotama, catunnaṁ vaṇṇānaṁ tayo vaṇṇā—
imesañhi → imesaṁ hi (bjt, th, pts)
Tri od njih –
khattiyā ca vessā ca suddā ca—plemići, ratari i najamnici – aññadatthu brāhmaṇasseva paricārakā sampajjanti.
aññadatthu → aññadatthuṁ (sya-all) | brāhmaṇasseva → brāhmaṇass eva (pts)
tek su sluge brahmanima.
Tayidaṁ, bho gotama, nacchannaṁ, tayidaṁ nappatirūpaṁ, yadime sakyā ibbhā santā ibbhā samānā na brāhmaṇe sakkaronti, na brāhmaṇe garuṁ karonti, na brāhmaṇe mānenti, na brāhmaṇe pūjenti, na brāhmaṇe apacāyantī”ti.
nappatirūpaṁ yadime → nappaṭirūpaṁ yadi me (bj) | garuṁ karonti → garukaronti (bj, sya-all, pts) | nappatirūpaṁ → nappaṭirūpaṁ (sya-all) | nacchannaṁ → na channaṁ (th) | nappatirūpaṁ yadime → na ppatirūpaṁ yad ime (pts)
Ne priliči, nije u redu da se Sakyani – takvi izrodi kakvi su – ne klanjaju brahmanima, ne slave ih, ne poštuju i ne hvale.”

Itiha ambaṭṭho māṇavo idaṁ tatiyaṁ sakyesu ibbhavādaṁ nipātesi.
sakyesu → sakkesu (bj, pts) | ibbhavādaṁ → ibbhāvādaṁ (sya-all) | itiha → iti ha (pts) | sakyesu ibbhavādaṁ → sakkesu ibbha-vādaṁ (pts)
To beše treći put da je Ambaṭṭha nazvao Sakyane izrodima.

2.4. Dāsiputtavāda2.4. Sin sluge

Atha kho bhagavato etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)
Na to Blaženi pomisli:
“atibāḷhaṁ kho ayaṁ ambaṭṭho māṇavo sakyesu ibbhavādena nimmādeti, yannūnāhaṁ gottaṁ puccheyyan”ti.
sakyesu → sakkesu (bj, pts) | nimmādeti → nimmāneti (bj) | nimmādeti yannūnāhaṁ → nimmadeti yan nūnāhaṁ (pts) | nimmāneti → nimmādeti (bj: katthaci) | Sakkesu → Bp Sakyesu. (pts note) | nimmadeti → Scm nimmāddeti; Bp nimpādeti nipātesi. (pts note) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | ibbhavādena nimmādeti → ibbhāvādena nimmadeti (th) | sakyesu ibbhavādena nimmādeti yannūnāhaṁ → sakkesu ibbha-vādena nimmadeti yan nūnāhaṁ (pts) | puccheyyanti → puccheyyan ti (pts)
„Ovaj mladi učenik Ambaṭṭha zaista podcenjuje Sakyane nazivajući ih izrodima. Kako bi bilo da ja njega upitam za njegov klan?”

Atha kho bhagavā ambaṭṭhaṁ māṇavaṁ etadavoca:
atha kho → athakho (th) | etadavoca → etad avoca (pts)
I Blaženi mu reče:
“kathaṁ gottosi, ambaṭṭhā”ti?
ambaṭṭhāti → ambaṭṭhā ti (bjt) | kathaṁ gottosi → kathaṁgottosi (th) | kathaṁ gottosi → kathaṁgotto si (pts)
„Koji je tvoj klan, Ambaṭṭha?”

“Kaṇhāyanohamasmi, bho gotamā”ti.
kaṇhāyanohamasmi → kaṇhāyano haṁ asmi (pts)
„Ja pripadam Kaṇhāyana klanu, učitelju Gotama.”

“Porāṇaṁ kho pana te, ambaṭṭha, mātāpettikaṁ nāmagottaṁ anussarato ayyaputtā sakyā bhavanti; dāsiputto tvamasi sakyānaṁ.
anussarato → Sct assarato; Bp anussārato. (pts note) | nāmagottaṁ → nāma gottaṁ (th) | ayyaputtā → ayya-puttā (pts) | dāsiputto tvamasi → dāsi-putto tvaṁ asi (pts)
„Ali, Ambaṭṭha, prema liniji tvojih predaka i na očevoj i na majčinoj strani, Sakyani su potomci gospodara, dok ti potičeš od sina sluškinje Sakyana.
Sakyā kho pana, ambaṭṭha, rājānaṁ okkākaṁ pitāmahaṁ dahanti.
okkākaṁ → ukkākaṁ (sya-all) | ukkākaṁ → okkākaṁ (sya-all: sī.) | dahanti → dissanti (sya-all: sī.) | dahanti → SS dissanti. (pts note) | pana → pan (pts)
Jer Sakyani smatraju kralja Okkāku svojim pretkom.

Bhūtapubbaṁ, ambaṭṭha, rājā okkāko yā sā mahesī piyā manāpā, tassā puttassa rajjaṁ pariṇāmetukāmo jeṭṭhakumāre raṭṭhasmā pabbājesi—
okkāko → ukkāko (sya-all) | bhūtapubbaṁ → bhūta-pubbaṁ (pts) | jeṭṭhakumāre → jeṭṭha-kumāre (pts)
Jednom davno, u želji da sinu svoje najdraže kraljice obezbedi tron, proterao je iz svog kraljevstva starije prinčeve –
okkāmukhaṁ karakaṇḍaṁ hatthinikaṁ sinisūraṁ.
karakaṇḍaṁ → karakaṇḍuṁ (sya-all); karaṇḍuṁ (pts1ed) | sinisūraṁ → nipuraṁ (bj); sinipuraṁ (sya-all); sīnipuraṁ (pts1ed) | okkāmukhaṁ → ukkāmukhaṁ (bj, sya-all) | ukkāmukhaṁ → ekāmukhaṁ (bj: katthaci) | karakaṇḍaṁ → karakaṇḍuṁ (bj: katthaci) | nipuraṁ → sinipuraṁ (bj: bausasa); sinipuraṁ (bj: PTS) | karakaṇḍaṁ → ukkāmukhaṁ karakaṇḍuṁ (cck: sī. syā.) | sinisūraṁ → sinipuraṁ (cck: sī. syā.) | Okkāmukhaṁ → Bp Ukkāmukhaṁ. (pts note) | Karaṇḍuṁ → Bp Karakaṇḍaṁ. (pts note) | Sīnipuraṁ → Sc Hatthinisiyāsīnipuran; Sm Hatthiniyāsīnīpuraṁ; Sdt Hatthiniyāsinipuraṁ; Bp Hatthinikāsinisūraṁ. (pts note)
Okkāmukhu, Karakaṇḍu, Hatthiniku i Sinisūru.
Te raṭṭhasmā pabbājitā himavantapasse pokkharaṇiyā tīre mahāsākasaṇḍo, tattha vāsaṁ kappesuṁ.
mahāsākasaṇḍo → mahāsākavanasaṇḍo (sya-all) | pabbājitā → pabbājitā yattha (pts) | himavantapasse → yattha himavanta-passe (pts) | mahāsākasaṇḍo → mahā sāka-saṇḍo (pts)
Oni su se skrasili kraj jezera s lotosima, na obroncima Himalaja, u gustoj tikovoj šumi.
Te jātisambhedabhayā sakāhi bhaginīhi saddhiṁ saṁvāsaṁ kappesuṁ.
jātisambhedabhayā → jāti-sambheda-bhayā (pts)
U strahu da će pokvariti svoju plemenitu krv, oženiše se sopstvenim sestrama.

Atha kho, ambaṭṭha, rājā okkāko amacce pārisajje āmantesi:
okkāko → ukkāko (sya-all) | atha kho → athakho (th)
Onda se jednog dana kralj Okkāka obrati svojim ministrima i savetnicima:
‘kahaṁ nu kho, bho, etarahi kumārā sammantī’ti?
kahaṁ nu → kahannu (bjt)
’Gospodo, gde sada žive pričevi?’

‘Atthi, deva, himavantapasse pokkharaṇiyā tīre mahāsākasaṇḍo, tatthetarahi kumārā sammanti.
mahāsākasaṇḍo → mahāsākavanasaṇḍo (sya-all) | sāka-saṇḍo → Bp sākavana-saṇḍo (twice). (pts note) | himavantapasse → himavanta-passe (pts) | mahāsākasaṇḍo tatthetarahi → mahā sāka-saṇḍo tatth etarahi (pts)
’Vaše visočanstvo, postoji jezero s lotosima, na obroncima Himalaja, u gustoj tikovoj (sāka) šumi.
Te jātisambhedabhayā sakāhi bhaginīhi saddhiṁ saṁvāsaṁ kappentī’ti.
jātisambhedabhayā → jātisambheda-bhayā (pts)
Tu oni sada žive. U strahu da će pokvariti svoju plemenitu krv, oženiše se sopstvenim (saka) sestrama.’

Atha kho, ambaṭṭha, rājā okkāko udānaṁ udānesi:
okkāko → ukkāko (sya-all) | atha kho → athakho (th)
Na to kralj Okkāka bi nadahnut da izgovori ove reči:
‘sakyā vata, bho, kumārā, paramasakyā vata, bho, kumārā’ti.
paramasakyā → parama-sakyā (pts) | kumārāti → kumārā ti (pts)
’Ti prinčevi su pravi Sakyani! Ti prinčevi su najbolji Sakyani!’
Tadagge kho pana, ambaṭṭha, sakyā paññāyanti; so ca nesaṁ pubbapuriso.
so ca → sova (bj) | nesaṁ → sakyānaṁ (sya-all) | ca nesaṁ → va sakyānaṁ (pts) | so’va → soca (bj: sīmu) | pana → Sd Bp pan'; (always). (pts note) | Sakyānaṁ → Bp so ca nesaṁ(as in Sum.). (pts note) | ca nesaṁ pubbapuriso → va sakyānaṁ pubba-puriso (pts)
Od toga dana svi su znali za Sakyane i on beše njihov utemeljivač.

Rañño kho pana, ambaṭṭha, okkākassa disā nāma dāsī ahosi.
rañño → rañño ca (bj) | okkākassa → ukkākassa (sya-all) | nāma → Sc Scmt nāmasā. (pts note)
Isto tako, Ambaṭṭha, kralj Okkāka je imao sluškinju po imenu Disā.
Sā kaṇhaṁ nāma janesi.
kaṇhaṁ nāma → sā kaṇhaṁ (pts1ed) | nāma → (pts) | kaṇhaṁ → kaṇaṁ (bj: sīmu) | nāma → sā kaṇhaṁ (cck: pī.) | kaṇhaṁ → Bp adds nāma. (pts note)
I ona je rodila crnoputog dečaka.
Jāto kaṇho pabyāhāsi:
pabyāhāsi dhovatha → paccābhāsi dhopetha (pts) | paccābhāsi → Sc paccabhāsi; Bp paccākāsi. (pts note)
Kad se rodio, crni dečak joj reče:
‘dhovatha maṁ, amma, nahāpetha maṁ amma, imasmā maṁ asucismā parimocetha, atthāya vo bhavissāmī’ti.
maṁ → maṁ amma (bj, sya-all, pts) | nahāpetha → nhāpetha (sya-all) | vo → te (sya-all) | te → votipi pāṭho (sya-all note) | Dhopetha → Sd posetha; Bp dhovatha. (pts note) | parimocetha → St parimoca. (pts note)
’Operi me, majko, okupaj me! Skini tu prljavštinu sa mene! Biću ti od koristi!’
Yathā kho pana, ambaṭṭha, etarahi manussā pisāce disvā ‘pisācā’ti sañjānanti;
disvā → (sya-all) | disvā pisācāti → pisācā ti (pts) | pisāce → Sd Bp pisāce disvā. (pts note)
evameva kho, ambaṭṭha, tena kho pana samayena manussā pisāce ‘kaṇhā’ti sañjānanti.
kho pana → (bj, pts) | kaṇhāti → pi kaṇhā ti (pts) | pi → Bp omits pi. (pts note) | evameva → evam eva (pts)
A u to vreme su ljudi demone zvali „crnim dečacima”.

Te evamāhaṁsu:
evamāhaṁsu → evam āhaṁsu (pts)
I rekoše:
‘ayaṁ jāto pabyāhāsi, kaṇho jāto, pisāco jāto’ti.
jāto pabyāhāsi → sañjāto paccābhāsi (pts) | sañjāto → Bp jāto. (pts note) | paccābhāsi → Sc paccayābhāsi; Bp paccākāsi. (pts note) | jātoti → jāto ti (pts)
’Progovorio je čim se rodio – crni dečak se rodio!’
Tadagge kho pana, ambaṭṭha, kaṇhāyanā paññāyanti, so ca kaṇhāyanānaṁ pubbapuriso.
Tadagge → Sct etadagge. (pts note) | pubbapuriso → pubba-puriso (pts)
Od tog dana je nastao klan Kaṇhāyana, a on im beše utemeljivač.
Iti kho te, ambaṭṭha, porāṇaṁ mātāpettikaṁ nāmagottaṁ anussarato ayyaputtā sakyā bhavanti, dāsiputto tvamasi sakyānan”ti.
nāmagottaṁ → nāma gottaṁ (th) | nāmagottaṁ → nāma-gottaṁ (pts) | ayyaputtā → ayya-puttā (pts) | dāsiputto tvamasi sakyānanti → dāsi-putto tvam asi sakyānan ti (pts)
Na taj način, Ambaṭṭha, prema liniji tvojih predaka i na očevoj i na majčinoj strani, Sakyani su potomci gospodara, dok ti potičeš od sina sluškinje Sakyana.”

Evaṁ vutte, te māṇavakā bhagavantaṁ etadavocuṁ:
te → Bp Sc omit te. (pts note)
Kad ovo bi rečeno, ostali brahmanski učenici rekoše:
“mā bhavaṁ gotamo ambaṭṭhaṁ atibāḷhaṁ dāsiputtavādena nimmādesi.
ambaṭṭhaṁ → ambaṭṭhaṁ māṇavaṁ (bj, sya-all, pts) | nimmādesi → nimmānesi (bj) | gotamo → gotama (pts) | dāsiputtavādena → dāsi-putta-vādena (pts)
„Učitelju Gotama, molimo vas ne unižavajte Ambaṭṭhu toliko, nazivajući ga sinom sluškinje.
Sujāto ca, bho gotama, ambaṭṭho māṇavo, kulaputto ca ambaṭṭho māṇavo, bahussuto ca ambaṭṭho māṇavo, kalyāṇavākkaraṇo ca ambaṭṭho māṇavo, paṇḍito ca ambaṭṭho māṇavo, pahoti ca ambaṭṭho māṇavo bhotā gotamena saddhiṁ asmiṁ vacane paṭimantetun”ti.
paṭimantetunti atha kho → patimantetunti athakho (sya-all) | paṭimantetunti → patimantetun ti (pts) | kalyāṇa-vākkaraṇo → Bp vakkaraṇo here and below. (pts note) | bhotā → Scmt Bp bho; Sd go (but see 19). (pts note) | patimantetun → Bp paṭi- (twice). (pts note) | kulaputto → kula-putto (pts) | bahussuto ca → bahussutoca (pts)
On je dobrog porekla, ugledan, učen, rečit i uman. U stanju je da znalački vodi dijalog sa učiteljem Gotamom.”

Atha kho bhagavā te māṇavake etadavoca:
atha kho → athakho (th) | etadavoca → etad avoca (pts)
A Blaženi im odgovori:
“sace kho tumhākaṁ māṇavakānaṁ evaṁ hoti:
māṇavakā → Bp māṇavakānaṁ. (pts note)
„Dobro, učenici, ako smatrate
‘dujjāto ca ambaṭṭho māṇavo, akulaputto ca ambaṭṭho māṇavo, appassuto ca ambaṭṭho māṇavo, akalyāṇavākkaraṇo ca ambaṭṭho māṇavo, duppañño ca ambaṭṭho māṇavo, na ca pahoti ambaṭṭho māṇavo samaṇena gotamena saddhiṁ asmiṁ vacane paṭimantetun’ti, tiṭṭhatu ambaṭṭho māṇavo, tumhe mayā saddhiṁ mantavho asmiṁ vacane.
mantavho → mantayavho (bj) | paṭimantetunti → patimantetunti (sya-all, pts) | māṇavo → māṇāvo (pts) | mantayavho → mantavhe (bj: machasaṁ) | mantavho → -1 Scm mantabbo St mantabhe, and omit asmiṁ vacane; Sd mantamho (see iv. 18). (pts note) | akulaputto → akula-putto (pts) | akalyāṇavākkaraṇo → akalyāṇa-vākkaraṇo (pts) | paṭimantetunti → patimantetun ti (pts)
da je Ambaṭṭha lošeg porekla, bez ugleda, neuk, nemušt i glup, da nije u stanju znalački da vodi dijalog sa mnom, onda neka on zaćuti, a vi ćete razgovarati sa mnom.
Sace pana tumhākaṁ māṇavakānaṁ evaṁ hoti:
māṇavakā → Bp māṇavakānaṁ. (pts note)
Ali ako smatrate
‘sujāto ca ambaṭṭho māṇavo, kulaputto ca ambaṭṭho māṇavo, bahussuto ca ambaṭṭho māṇavo, kalyāṇavākkaraṇo ca ambaṭṭho māṇavo, paṇḍito ca ambaṭṭho māṇavo, pahoti ca ambaṭṭho māṇavo samaṇena gotamena saddhiṁ asmiṁ vacane paṭimantetun’ti, tiṭṭhatha tumhe;
paṭimantetunti → patimantetunti (sya-all, pts) | asmiṁ → (pts) | tiṭṭhatha → Sct tiṭṭhapetha. (pts note) | kulaputto → kula-putto (pts) | kalyāṇavākkaraṇo → kalyāṇa-vākkaraṇo (pts) | paṭimantetunti → patimantetun ti (pts)
da Ambaṭṭha jeste dobrog porekla, ugledan, učen, rečit i uman, da jeste u stanju da znalački vodi dijalog sa mnom, onda vi zaćutite
ambaṭṭho māṇavo mayā saddhiṁ paṭimantetū”ti.
paṭimantetūti → asmiṁ vacane patimantetūti (sya-all); mantetūti (pts) | mantetūti → Bp paṭimantetūti. (pts note)
i pustite njega da razgovara sa mnom.”

“Sujāto ca, bho gotama, ambaṭṭho māṇavo, kulaputto ca ambaṭṭho māṇavo, bahussuto ca ambaṭṭho māṇavo, kalyāṇavākkaraṇo ca ambaṭṭho māṇavo, paṇḍito ca ambaṭṭho māṇavo, pahoti ca ambaṭṭho māṇavo bhotā gotamena saddhiṁ asmiṁ vacane paṭimantetuṁ, tuṇhī mayaṁ bhavissāma, ambaṭṭho māṇavo bhotā gotamena saddhiṁ asmiṁ vacane paṭimantetū”ti.
paṭimantetuṁ → patimantetuṁ (sya-all, pts) | paṭimantetūti atha kho → patimantetūti athakho (sya-all) | bhotā → samaṇena (pts) | paṭimantetūti → patimantetūti (pts) | samaṇena → Bp bhotā. (pts note) | bhotā → Sc bho (as before, 17). (pts note) | kalyāṇavākkaraṇo → kalyāṇa-vākkaraṇo (pts)
„Ambaṭṭha jeste dobrog porekla… u stanju da znalački vodi dijalog sa učiteljem Gotamom. Mi ćemo ćutati i dopustiti Ambaṭṭhi da razgovara sa učiteljem Gotamom.”

Atha kho bhagavā ambaṭṭhaṁ māṇavaṁ etadavoca:
atha kho → athakho (th) | etadavoca → etad avoca (pts)
Tada Blaženi reče brahmanskom učeniku Ambaṭṭhi:
“ayaṁ kho pana te, ambaṭṭha, sahadhammiko pañho āgacchati, akāmā byākātabbo.
akāmā byākātabbo → akāmāpi vyākātabbo (bj) | akāmā → akāmāpi (sya-all)
„Dobro, Ambaṭṭha, imam jedno razložno pitanje za tebe. Neće ti se dopasti, ali svejedno treba na njega da odgovoriš.
Sace tvaṁ na byākarissasi, aññena vā aññaṁ paṭicarissasi, tuṇhī vā bhavissasi, pakkamissasi vā ettheva te sattadhā muddhā phalissati.
paṭicarissasi → paticarissasi (sya-all) | tvaṁ → (pts) | tuṇhī → tuṇhi (pts) | na → Sct pana; Bp tvaṁ na. (pts note) | sattadhā → Sd Bp omit te s-. (pts note) | byākarissasi → vyākarissasi (bjt, pts) | ettheva → etth eva (pts)
Ako to ne učiniš, već okolišiš, ćutiš ili se jednostavno okreneš da bi otišao, glava će ti upravo na ovom mestu prsnuti na sedam delova.
Taṁ kiṁ maññasi, ambaṭṭha,
kiṁ → kim (pts)
Šta misliš, Ambaṭṭha?
kinti te sutaṁ brāhmaṇānaṁ vuddhānaṁ mahallakānaṁ ācariyapācariyānaṁ bhāsamānānaṁ kutopabhutikā kaṇhāyanā, ko ca kaṇhāyanānaṁ pubbapuriso”ti?
vuddhānaṁ → vuḍḍhānaṁ (sya-all) | kutopabhutikā → kutopabhūtikā (sya-all) | pubbapurisoti → pubbapuriso ti (bjt) | kinti → kin ti (pts) | brāhmaṇānaṁ → brāhmaṇānam (pts) | ācariyapācariyānaṁ → ācariya-pācariyānaṁ (pts) | kutopabhutikā → kuto pabhutikā (pts) | pubbapurisoti → pubba-puriso ti (pts)
Prema onome što si čuo od brahmana, starih, u poodmaklim godinama, učitelja i učiteljevih učitelja, koje je poreklo Kaṇhāyana klana i ko je njegov začetnik?”

Evaṁ vutte, ambaṭṭho māṇavo tuṇhī ahosi.Kad ovo bi rečeno, Ambaṭṭha ostane nem.

Dutiyampi kho bhagavā ambaṭṭhaṁ māṇavaṁ etadavoca:
dutiyampi → dutiyam pi (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
Po drugi put, Blaženi reče brahmanskom učeniku Ambaṭṭhi:
“taṁ kiṁ maññasi, ambaṭṭha, kinti te sutaṁ brāhmaṇānaṁ vuddhānaṁ mahallakānaṁ ācariyapācariyānaṁ bhāsamānānaṁ kutopabhutikā kaṇhāyanā, ko ca kaṇhāyanānaṁ pubbapuriso”ti?
vuddhānaṁ → vuḍḍhānaṁ (sya-all) | kutopabhutikā → kutopabhūtikā (sya-all) | kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | pubbapurisoti → pubbapuriso ti (bjt) | kiṁ → kim (pts) | kinti → kin ti (pts) | brāhmaṇānaṁ → brāhmaṇānam (pts) | pubbapurisoti → pubba-puriso ti (pts)
„Šta misliš, Ambaṭṭha? Prema onome što si čuo od brahmana, starih, u poodmaklim godinama, učitelja i učiteljevih učitelja, koje je poreklo Kaṇhāyana klana i ko je njegov začetnik?”
Dutiyampi kho ambaṭṭho māṇavo tuṇhī ahosi.
dutiyampi → dutiyam pi (pts)
I po drugi put Ambaṭṭha ostade nem.

Atha kho bhagavā ambaṭṭhaṁ māṇavaṁ etadavoca:
etadavoca byākarohi dāni → etad avoca vyākarohi idāni (pts) | atha kho → athakho (th)
Zato mu Blaženi reče:
“byākarohi dāni, ambaṭṭha, na dāni, te tuṇhībhāvassa kālo.
byākarohi → vyākarohi (bjt) | na dāni → nadāni (bjt, th) | byākarohi dāni → byākarohidāni (th) | byākarohi dāni → vyākarohi idāni (pts) | dāni te tuṇhībhāvassa → dānite tuṇhī-bhāvassa (pts)
„Odgovori sada, Ambaṭṭha. Nije sada vreme za ćutanje.
Yo kho, ambaṭṭha, tathāgatena yāvatatiyakaṁ sahadhammikaṁ pañhaṁ puṭṭho na byākaroti, etthevassa sattadhā muddhā phalissatī”ti.
phalissatīti → phalissati (bj) | tatiyakaṁ → Bp tatiyaṁ (twice). (pts note) | byākaroti → vyākaroti (bjt) | yāvatatiyakaṁ → yāva tatiyakaṁ (pts) | byākaroti etthevassa → vyākaroti etth ev assa (pts)
Ako neko ne odgovori na razložno pitanje koje Tathāgata po treći put postavi, tome će glava upravo na tom mestu rasprsnuti na sedam delova.”

Tena kho pana samayena vajirapāṇī yakkho mahantaṁ ayokūṭaṁ ādāya ādittaṁ sampajjalitaṁ sajotibhūtaṁ ambaṭṭhassa māṇavassa upari vehāsaṁ ṭhito hoti:
sajotibhūtaṁ → saṁjotibhūtaṁ (sya-all) | vajirapāṇī → vajirapāṇi (bj, sya-all) | vehāsaṁ ṭhito → vehāsaṭṭhito (pts) | sajotibhūtaṁ → sañjotibhūtaṁ (cck: syā.) | vehāsaṭṭhito → Bp vehāse dhito. (pts note) | upari vehāsaṁ → uparivehāsaṁ (bjt, th) | ayokūṭaṁ → ayo-kūṭaṁ (pts) | sajotibhūtaṁ → sajoti-bhūtaṁ (pts)
U tom trenutku duh Vađirapāṇi, koji je sa ogromnim gvozdenim buzdovanom u ruci, užarenim, plamenim, usijanim, lebdeo iznad glave brahmanskog učenika Ambaṭṭhe, pomisli:
“sacāyaṁ ambaṭṭho māṇavo bhagavatā yāvatatiyakaṁ sahadhammikaṁ pañhaṁ puṭṭho na byākarissati, etthevassa sattadhā muddhaṁ phālessāmī”ti.
byākarissati → vyākarissati (bjt) | yāvatatiyakaṁ → yāva tatiyakaṁ (pts) | byākarissati etthevassa → vyākarissati etth ev assa (pts)
„Ako ovaj brahmanski učenik Ambaṭṭha ne odgovori kada bude pitan i treći put, razlupaću mu glavu na sedam delova!”
Taṁ kho pana vajirapāṇiṁ yakkhaṁ bhagavā ceva passati ambaṭṭho ca māṇavo.
ceva → eva (pts)
Onda Blaženi ugleda duha Vađirapāṇija, a ugleda ga i brahmanski učenik Ambaṭṭha.

Atha kho ambaṭṭho māṇavo bhīto saṁviggo lomahaṭṭhajāto bhagavantaṁyeva tāṇaṁ gavesī bhagavantaṁyeva leṇaṁ gavesī bhagavantaṁyeva saraṇaṁ gavesī upanisīditvā bhagavantaṁ etadavoca:
tāṇaṁ gavesī → tāṇagavesī (bj) | leṇaṁ gavesī → leṇagavesī (bj) | gavesī → gavesi (sya-all) | māṇavo → māṇavo taṁ disvā (pts) | saraṇaṁ gavesī → saraṇagavesī (bjt) | atha kho → athakho (th) | lomahaṭṭhajāto bhagavantaṁyeva → loma-haṭṭha-jāto bhagavantaṁ yeva (pts) | bhagavantaṁyeva leṇaṁ → bhagavantaṁ yevaleṇaṁ (pts) | bhagavantaṁyeva → bhagavantaṁ yeva (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
Ambaṭṭha beše prestravljen, zapanjen, digla mu se kosa na glavi. Primače se bliže Blaženom, da ga ovaj zaštiti, pa reče:
“kimetaṁ bhavaṁ gotamo āha?
kimetaṁ → kiṁ me taṁ (bj, mr) | kimetaṁ → kiṁ me taṁ (cck: ka.) | kimetaṁ → kiṁ etaṁ (pts)
„Šta ste rekli?
Punabhavaṁ gotamo bravitū”ti.
bravitū”ti → brūtūti (sya-all); brūmetūti (pts1ed) | bravitūti → bravītūti (bj); brūtūti (sya-all); brūmetūti (pts) | bravitū’’ti → brūtu (cck: syā.) | brūmetūti → Bp bravitu ti. (pts note) | punabhavaṁ → puna bhavaṁ (bjt, th, pts)
Molim vas ponovite pitanje.”

“Taṁ kiṁ maññasi, ambaṭṭha,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt)
„Šta misliš, Ambaṭṭha?
kinti te sutaṁ brāhmaṇānaṁ vuddhānaṁ mahallakānaṁ ācariyapācariyānaṁ bhāsamānānaṁ kutopabhutikā kaṇhāyanā, ko ca kaṇhāyanānaṁ pubbapuriso”ti?
vuddhānaṁ → vuḍḍhānaṁ (sya-all) | kutopabhutikā → kutopabhūtikā (sya-all) | kutopabhutikā → kutoppabhutikā (bjt) | pubbapurisoti → pubbapuriso ti (bjt) | kinti → kin ti (pts) | ācariyapācariyānaṁ → ācariya-pācariyānaṁ (pts) | kutopabhutikā → kuto-pabhutikā (pts) | kaṇhāyanānaṁ pubbapurisoti → kaṇhayanānaṁ pubba-puriso ti (pts)
Prema onome što si čuo od brahmana, starih, u poodmaklim godinama, učitelja i učiteljevih učitelja, koje je poreklo Kaṇhāyana klana i ko je njegov začetnik?”

“Evameva me, bho gotama, sutaṁ yatheva bhavaṁ gotamo āha.
me → (sya-all) | yatheva → yadeva (sya-all) | me → Sdt Bp omit me. (pts note) | bhavaṁ → Scm bho. (pts note) | evameva → evam eva (pts) | yatheva → yath eva (pts)
„Čuo sam da je upravo tako kako je učitelj Gotama rekao.
Tatopabhutikā kaṇhāyanā;
tatopabhutikā → tatopabhūtikā (sya-all) | tatopabhutikā → tatoppabhutikā (bjt) | tatopabhutikā → tato-pabhutikā (pts)
To je poreklo Kaṇhāyana klana
so ca kaṇhāyanānaṁ pubbapuriso”ti.
pubbapurisoti → pubba-puriso ti (pts)
i to je njegov začetnik.”

2.5. Ambaṭṭhavaṁsakathā2.5. Rasprava o Ambaṭṭhinom nasleđu

Evaṁ vutte, te māṇavakā unnādino uccāsaddamahāsaddā ahesuṁ:
uccāsaddamahāsaddā → uccāsaddā mahāsaddā (sya-all, pts) | te → (pts) | uccāsaddamahāsaddā → uccā-saddā mahāsaddā (pts)
Kada ovo bi rečeno, okupljeni brahmanski studenti povikaše u glas:
“dujjāto kira, bho, ambaṭṭho māṇavo; akulaputto kira, bho, ambaṭṭho māṇavo; dāsiputto kira, bho, ambaṭṭho māṇavo sakyānaṁ. Ayyaputtā kira, bho, ambaṭṭhassa māṇavassa sakyā bhavanti.
akulaputto → akula-putto (pts) | dāsiputto → dāsi-putto (pts) | ayyaputtā → ayya-puttā (pts)
„Ispada da brahmanski učenik Ambaṭṭha jeste lošeg porekla, bez ugleda, sin sakyanske sluškinje i da su sakyanski sinovi njegovi gospodari!
Dhammavādiṁyeva kira mayaṁ samaṇaṁ gotamaṁ apasādetabbaṁ amaññimhā”ti.
dhammavādiṁyeva → dhammavādīyeva (sya-all) | dhammavādīyeva → dhammavādiññeva (sya-all: sī.) | apasādetabbaṁ → Bp apasāretabbaṁ. (pts note) | dhammavādiṁyeva → dhammavādiṁ yeva (bjt) | dhammavādiṁyeva → dhamma-vādiṁ yeva (pts)
Ispada da je istina sve što je asketa Gotama govorio. A mi smo hteli da ga kritikujemo!”

Atha kho bhagavato etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)
Na to Blaženi pomisli:
“atibāḷhaṁ kho ime māṇavakā ambaṭṭhaṁ māṇavaṁ dāsiputtavādena nimmādenti, yannūnāhaṁ parimoceyyan”ti.
nimmādenti → nimmānenti (bj) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | dāsiputtavādena → dāsi-putta-vādena (pts) | yannūnāhaṁ parimoceyyanti → yan nūnāham parimoceyyan ti (pts)
„Ovi brahmanski učenici previše unižavaju Ambaṭṭhu, govoreći o sinu sluškinje. Kako bi bilo ako bih mu pomogao?”

Atha kho bhagavā te māṇavake etadavoca:
atha kho → athakho (th) | etadavoca → etad avoca (pts)
Onda Blaženi reče brahmanskim učenicima:
“mā kho tumhe, māṇavakā, ambaṭṭhaṁ māṇavaṁ atibāḷhaṁ dāsiputtavādena nimmādetha.
nimmādetha → nimmānetha (bj) | māṇavaṁ → māṇavakaṁ (sya-all) | dāsiputtavādena → dāsi-putta-vādena (pts)
„Učenici, ne unižavajte Ambaṭṭhu previše, govoreći o sinu sluškinje.
Uḷāro so kaṇho isi ahosi.
uḷāro → uḷāro ca (sya-all) | isi → Sc itthi. (pts note)
Taj crni dečak beše veliki mudrac.
So dakkhiṇajanapadaṁ gantvā brahmamante adhīyitvā rājānaṁ okkākaṁ upasaṅkamitvā maddarūpiṁ dhītaraṁ yāci.
dakkhiṇajanapadaṁ → dakkhiṇaṁ janapadaṁ (bj, sya-all, pts) | brahmamante → brahme mante (bj) | maddarūpiṁ → maṭṭharūpiṁ (bj); khuddarūpiṁ (pts) | adhīyitvā → adhiyitvā (sya-all) | okkākaṁ upasaṅkamitvā maddarūpiṁ → ukkākaṁ upasaṅkamitvāmaddarūpiṁ (sya-all) | brahmamante adhīyitvā → brahme mante adhiyitvā (pts) | maṭṭharūpiṁ → maddarūpiṁ (bj: machasaṁ) | upasaṅkamitvāmaddarūpiṁ → khuddarūpiṁ (sya-all: sī.) | Okkākaṁ → Bp adds upasaṁkami. (pts note) | Khuddarūpiṁ → Sct the third time Muddarūpiṁ; Sd thrice Muddarūpaṁ; Bp thrice Maddarupi. (pts note) | upasaṅkamitvā maddarūpiṁ → upasaṁkamitvā khuddarūpiṁ (pts)
Otišao je u južnu zemlju i naučio sve brahmanske svete mantre. A onda je došao do kralja Okkāke i zaprosio njegovu kćer Maddarūpi.

Tassa rājā okkāko:
okkāko → ukkāko (th)
Kralj beše van sebe od besa:
‘ko nevaṁ re ayaṁ mayhaṁ dāsiputto samāno maddarūpiṁ dhītaraṁ yācatī’ti, kupito anattamano khurappaṁ sannayhi.
sannayhi → sannahi (mr) | maddarūpiṁ → maṭṭharūpiṁ (bj); khuddarūpiṁ (pts) | nevaṁ re → neva rem (pts) | mayhaṁ → (pts) | sannayhi → sannahi (cck: ka.) | ayaṁ → Bp ko nevaṁ re ayaṁ; Sd mayhaṁ. (pts note) | sannayhi → Sd sannayihi; St Bp sannahi. (pts note) | yācatīti → yācatī ti (my) | ko nevaṁ re ayaṁ → nevare (th) | mayhaṁ dāsiputto → dāsi-putto (pts)
’Šta taj sin sluškinje misli, kad traži ruku moje kćeri!’ Razjaren, zategnu strelu oštru poput brijača.
So taṁ khurappaṁ neva asakkhi muñcituṁ, no paṭisaṁharituṁ.
paṭisaṁharituṁ atha kho → patisaṁharituṁ athakho (sya-all) | neva → n eva (pts)
Ali nije bio u stanju ni da je odapne, ni da je odloži.

Atha kho, māṇavakā, amaccā pārisajjā kaṇhaṁ isiṁ upasaṅkamitvā etadavocuṁ:
atha kho → athakho (th) | upasaṅkamitvā etadavocuṁ → upasaṁkamitvā etad avocuṁ (pts)
Na to ministri i savetnici kraljevi zamoliše crnog dečaka:
‘sotthi, bhaddante, hotu rañño;
bhaddante → bhadante (bj, sya-all, pts1ed) | bhaddante → bhadante (cck: sī. syā.)
’Poštedite našeg kralja, gospodine,
sotthi, bhaddante, hotu rañño’ti.
bhaddante → bhadante (bjt, th, pts) | raññoti → rañño ti (pts)
poštedite ga!’

‘Sotthi bhavissati rañño, api ca rājā yadi adho khurappaṁ muñcissati, yāvatā rañño vijitaṁ, ettāvatā pathavī undriyissatī’ti.
pathavī undriyissatīti → paṭhavī udrīyissatīti (bj); paṭhavī udiyissatīti (sya-all); paṭhaviṁ udrīyissatīti (pts) | api ca → apica (th)
’Kralj će biti pošteđen. Ali ako odapne strelu nadole, to će izazvati zemljotres u čitavoj zemlji.’

‘Sotthi, bhaddante, hotu rañño, sotthi janapadassā’ti.
bhaddante → bhadante (bjt, th, pts)
’Poštedite našeg kralja, gospodine, i poštedite našu zemlju!’

‘Sotthi bhavissati rañño, sotthi janapadassa, api ca rājā yadi uddhaṁ khurappaṁ muñcissati, yāvatā rañño vijitaṁ, ettāvatā satta vassāni devo na vassissatī’ti.
satta vassāni → sattavassāni (bjt) | api ca → apica (th)
’I kralj i zemlja biće pošteđeni. Ali ako odapne strelu nagore, neće biti kiše u zeloj zemlji sedam godina.’

‘Sotthi, bhaddante, hotu rañño sotthi janapadassa devo ca vassatū’ti.
ca vassatūti → pavassatūti (sya-all) | bhaddante → bhadante (bjt, th, pts)
’Poštedite našeg kralja, gospodine, poštedite našu zemlju i neka bude kiše!’

‘Sotthi bhavissati rañño sotthi janapadassa devo ca vassissati, api ca rājā jeṭṭhakumāre khurappaṁ patiṭṭhāpetu, sotthi kumāro pallomo bhavissatī’ti.
ca vassissati api ca → pavassissati apica (sya-all) | patiṭṭhāpetu → paṭiṭṭhāpetu (pts) | sotthi kumāro → sotthikumāro (th) | jeṭṭhakumāre → jeṭṭha-kumāre (pts)
’I kralj i zemlja biće pošteđeni, padaće kiša. Ali ako kralj odapne strelu ka krunskom princu, princ će biti potpuno bezbedan i nepovređen!’

Atha kho, māṇavakā, amaccā okkākassa ārocesuṁ:
amaccā okkākassa ārocesuṁ okkāko → rājā ukkāko (sya-all) | atha kho → athakho (th)
Na to ministri rekoše kralju Okkāki:
‘okkāko jeṭṭhakumāre khurappaṁ patiṭṭhāpetu. Sotthi kumāro pallomo bhavissatī’ti.
okkāko → devo (bj) | patiṭṭhāpetu sotthi kumāro → patiṭṭhāpesi sotthikumāro (sya-all) | jeṭṭhakumāre → jeṭṭha-kumāre (pts)
’Neka kralj Okkaka odapne strelu ka krunskom princu. On će biti potpuno bezbedan i nepovređen.’

Atha kho rājā okkāko jeṭṭhakumāre khurappaṁ patiṭṭhapesi, sotthi kumāro pallomo samabhavi.
patiṭṭhapesi → patiṭṭhāpesi (bj, pts) | samabhavi → bhavi (bj); sambhavi (pts) | atha kho → athakho māṇavakā (sya-all) | okkāko → ukkāko (sya-all) | patiṭṭhapesi sotthi kumāro → patiṭṭhāpesi sotthikumāro (sya-all)
Kralj Okkāka odape strelu ka krunskom princu. I on ostade potpuno bezbedan i nepovređen.
Atha kho tassa rājā okkāko bhīto saṁviggo lomahaṭṭhajāto brahmadaṇḍena tajjito maddarūpiṁ dhītaraṁ adāsi.
maddarūpiṁ → maṭṭharūpiṁ (bj); khuddarūpiṁ (pts) | atha kho → (sya-all) | okkāko → ukkāko (sya-all) | saṁviggo lomahaṭṭhajāto → (sya-all, pts) | bhīto → Bp adds saṁviggo loma-hāttha-jāto. (pts note)
Kralj Okkāka beše prestravljen, zapanjen, digla mu se kosa na glavi. U strahu od božanske kazne, dade ruku svoje kćeri Maddarūpi.

Mā kho tumhe, māṇavakā, ambaṭṭhaṁ māṇavaṁ atibāḷhaṁ dāsiputtavādena nimmādetha, uḷāro so kaṇho isi ahosī”ti.
nimmādetha → nimmānetha (bj) | ahosīti → ahosi (bj) | dāsiputtavādena → dāsiputta-vādena (pts)
Učenici, ne unižavajte Ambaṭṭhu previše, govoreći o sinu sluškinje. Taj crni dečak beše veliki mudrac.”

3. Khattiyaseṭṭhabhāva3. Nadmoć plemića

Atha kho bhagavā ambaṭṭhaṁ māṇavaṁ āmantesi:
atha kho → athakho (th)
Onda se Blaženi obrati brahmanskom učeniku Ambaṭṭhi:
“Taṁ kiṁ maññasi, ambaṭṭha,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ → kim (pts)
„Šta misliš, Ambaṭṭha?
idha khattiyakumāro brāhmaṇakaññāya saddhiṁ saṁvāsaṁ kappeyya, tesaṁ saṁvāsamanvāya putto jāyetha.
khattiyakumāro brāhmaṇakaññāya → khattiya-kumāro brāhmaṇa-kaññāya (pts) | saṁvāsamanvāya → saṁvāsam anvāya (pts)
Zamisli da sin plemića oženi kćer brahmana i potom oni dobiju sina.
Yo so khattiyakumārena brāhmaṇakaññāya putto uppanno, api nu so labhetha brāhmaṇesu āsanaṁ vā udakaṁ vā”ti?
vāti → vā ti (bjt, pts) | api nu → apinu (th) | khattiyakumārena brāhmaṇakaññāya → khattiya-kumārena brāhmaṇa-kaññāya (pts)
Da li bi takav sin plemića i brahmanke dobio svoje mesto za sedenje i vodu od brahmana?”

“Labhetha, bho gotama”.„Dobio bi, učitelju Gotama.”

“Api nu naṁ brāhmaṇā bhojeyyuṁ saddhe vā thālipāke vā yaññe vā pāhune vā”ti?
saddhe → sadde (sya-all) | pāhune vāti → pāhuṇe vā ti (pts) | api nu → apinu (my, th)
„Da li bi mu brahmani dopustili da učestvuje u ritualima za pretke, prinošenju žrtve paljenice, posvećenju i gozbi za goste?”

“Bhojeyyuṁ, bho gotama”.„Dopustili bi mu, učitelju Gotama.”

“Api nu naṁ brāhmaṇā mante vāceyyuṁ vā no vā”ti?
ti → Bp vā ti n'; evāti (but see 27). (pts note) | api nu → apinu (my, th)
„Da li bi ga brahmani poučili svetim himnama ili ne?”

“Vāceyyuṁ, bho gotama”.„Poučili bi ga, učitelju Gotama.”

“Api nussa itthīsu āvaṭaṁ vā assa anāvaṭaṁ vā”ti?
api nussa → apinussa (my, bjt, th) | vāti → vā ti (bjt, pts) | nussa → nu ssa (pts)
„Da li bi pred njim držali svoje žene pod velom ili ne bi?”

“Anāvaṭaṁ hissa, bho gotama”.
hissa → hi ssa (pts)
„Ne bi, učitelju Gotama.”

“Api nu naṁ khattiyā khattiyābhisekena abhisiñceyyun”ti?
api nu naṁ khattiyā → apinu (sya-all) | abhisiñceyyunti → abhisiñceyyun ti (pts)
„A da li bi ga plemići pomazali za vladara?”

“No hidaṁ, bho gotama”.
etaṁ → Bp no hi, and below no h'; idaṁ. (pts note) | hidaṁ → h etaṁ (pts)
„Ne bi, učitelju Gotama.”
“Taṁ kissa hetu”?„A zašto?” “Mātito hi, bho gotama, anupapanno”ti.
anupapannoti → anuppanno ti (pts) | anuppanno → Sdm anuppannā; Bp anupasampanno (here and in 25). (pts note)
„Zato što nije dobrog porekla sa majčine strane.”

“Taṁ kiṁ maññasi, ambaṭṭha,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt, th) | kiṁ → kim (pts)
„Šta misliš, Ambaṭṭha?
idha brāhmaṇakumāro khattiyakaññāya saddhiṁ saṁvāsaṁ kappeyya, tesaṁ saṁvāsamanvāya putto jāyetha.
saddhiṁ → saddhi (th) | khattiyakaññāya → khattiya-kaññāya (pts) | saṁvāsamanvāya → saṁvāsaṁ anvāya (pts)
Zamisli da sin brahmana oženi kćer plemića i potom dobiju sina.
Yo so brāhmaṇakumārena khattiyakaññāya putto uppanno, api nu so labhetha brāhmaṇesu āsanaṁ vā udakaṁ vā”ti?
api nu → apinu (my, th) | vāti → vā ti (bjt, pts) | khattiyakaññāya → khattiya-kaññāya (pts)
Da li bi takav sin brahmana i plemkinje dobio svoje mesto za sedenje i vodu od brahmana?”

“Labhetha, bho gotama”.„Dobio bi, učitelju Gotama.”

“Api nu naṁ brāhmaṇā bhojeyyuṁ saddhe vā thālipāke vā yaññe vā pāhune vā”ti?
saddhe → sadde (sya-all) | pāhune vāti → pāhuṇe vā ti (pts) | api nu → apinu (my, th)
„Da li bi mu brahmani dopustili da učestvuje u ritualima za pretke, prinošenju žrtve paljenice, posvećenju i gozbi za goste?”

“Bhojeyyuṁ, bho gotama”.„Dopustili bi mu, učitelju Gotama.”

“Api nu naṁ brāhmaṇā mante vāceyyuṁ vā no vā”ti?
api nu → apinu (my, th) | vāti → vā ti (bjt, pts)
„Da li bi ga brahmani poučili svetim himnama ili ne?”

“Vāceyyuṁ, bho gotama”.„Poučili bi ga, učitelju Gotama.”

“Api nussa itthīsu āvaṭaṁ vā assa anāvaṭaṁ vā”ti?
api nussa → apinussa (my, th) | vāti → vā ti (bjt, pts) | nussa → nu ssa (pts)
„Da li bi pred njim držali svoje žene pod velom ili ne bi?”

“Anāvaṭaṁ hissa, bho gotama”.
hissa → hi ssa (pts)
„Ne bi, učitelju Gotama.”

“Api nu naṁ khattiyā khattiyābhisekena abhisiñceyyun”ti?
khattiyā → (sya-all) | naṁ → (pts) | api nu → apinu (my, th)
„A da li bi ga plemići pomazali za vladara?”

“No hidaṁ, bho gotama”.
hidaṁ → h etaṁ (pts)
„Ne bi, učitelju Gotama.”
“Taṁ kissa hetu”?„A zašto?” “Pitito hi, bho gotama, anupapanno”ti.
anupapannoti → anuppanno ti (pts)
„Zato što nije dobrog porekla sa očeve strane.”

“Iti kho, ambaṭṭha, itthiyā vā itthiṁ karitvā purisena vā purisaṁ karitvā khattiyāva seṭṭhā, hīnā brāhmaṇā.
vā → SS omit vā. (pts note) | khattiyāva → khattiyā va (bjt, th, pts)
„Tako su, Ambaṭṭha, plemići nadmoćni i brahmani inferiorni, bilo da se upoređuju žena sa ženom ili muškarac sa muškarcem.
Taṁ kiṁ maññasi, ambaṭṭha,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ → kim (pts)
Šta misliš, Ambaṭṭha?
idha brāhmaṇā brāhmaṇaṁ kismiñcideva pakaraṇe khuramuṇḍaṁ karitvā bhassapuṭena vadhitvā raṭṭhā vā nagarā vā pabbājeyyuṁ.
kismiñcideva → kismicideva (bj, pts) | bhassapuṭena → assapuṭena (bj, pts) | kismicid → St kismiñcid; Scm kismīcid (and so each in 27). (pts note) | assa-puṭena → See A. iv. 242. 3. (pts note) | kismiñcideva → kismicid eva (pts) | khuramuṇḍaṁ → khura-muṇḍaṁ (pts)
Zamisli da brahmani zbog nekog prekršaja obriju glavu nekom brahmanu, pospu ga vrećom pepela i proteraju ga iz sela ili grada.
Api nu so labhetha brāhmaṇesu āsanaṁ vā udakaṁ vā”ti?
api nu → apinu (my, th) | vāti → vā ti (bjt, pts)
Da li bi takav brahman dobio svoje mesto za sedenje i vodu od brahmana?”

“No hidaṁ, bho gotama”.
hidaṁ → h idaṁ (pts)
„Ne bi, učitelju Gotama.”

“Api nu naṁ brāhmaṇā bhojeyyuṁ saddhe vā thālipāke vā yaññe vā pāhune vā”ti?
saddhe → sadde (sya-all) | pāhune vāti → pāhuṇe vā ti (pts) | api nu → apinu (my, th)
„Da li bi mu brahmani dopustili da učestvuje u ritualima za pretke, prinošenju žrtve paljenice, posvećenju i gozbi za goste?”

“No hidaṁ, bho gotama”.
hidaṁ → h idaṁ (pts)
„Ne bi, učitelju Gotama.”

“Api nu naṁ brāhmaṇā mante vāceyyuṁ vā no vā”ti?
api nu → apinu (my, th) | vāti → vā ti (pts)
„Da li bi ga brahmani poučili svetim himnama ili ne?”

“No hidaṁ, bho gotama”.
hidaṁ → h idaṁ (pts)
„Ne bi, učitelju Gotama.”

“Api nussa itthīsu āvaṭaṁ vā assa anāvaṭaṁ vā”ti?
api nussa → apinussa (my, th) | vāti → vā ti (bjt, pts) | nussa → nu ssa (pts)
„Da li bi pred njim držali svoje žene pod velom ili ne bi?”

“Āvaṭaṁ hissa, bho gotama”.
hissa → hi ssa (pts)
„Držali bi, učitelju Gotama.”

“Taṁ kiṁ maññasi, ambaṭṭha,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ → kim (pts)
„Šta misliš, Ambaṭṭha?
idha khattiyā khattiyaṁ kismiñcideva pakaraṇe khuramuṇḍaṁ karitvā bhassapuṭena vadhitvā raṭṭhā vā nagarā vā pabbājeyyuṁ.
bhassapuṭena → assapuṭena (bj, pts) | kismiñcideva → kismicid eva (pts) | khuramuṇḍaṁ → khura-muṇḍaṁ (pts) | bhassapuṭena → assa-puṭena (pts)
Zamisli da plemići zbog nekog prekršaja obriju glavu nekom plemiću, pospu ga vrećom pepela i proteraju ga iz sela ili grada.
Api nu so labhetha brāhmaṇesu āsanaṁ vā udakaṁ vā”ti?
api nu → apinu (my, th) | vāti → vā ti (bjt, pts)
Da li bi takav brahman dobio svoje mesto za sedenje i vodu od brahmana?”

“Labhetha, bho gotama”.„Dobio bi, učitelju Gotama.”

“Api nu naṁ brāhmaṇā bhojeyyuṁ saddhe vā thālipāke vā yaññe vā pāhune vā”ti?
saddhe → sadde (sya-all) | pāhune vāti → pāhuṇe vā ti (pts) | api nu → apinu (my, th)
„Da li bi mu brahmani dopustili da učestvuje u ritualima za pretke, prinošenju žrtve paljenice, posvećenju i gozbi za goste?”

“Bhojeyyuṁ, bho gotama”.„Dopustili bi mu, učitelju Gotama.”

“Api nu naṁ brāhmaṇā mante vāceyyuṁ vā no vā”ti?
api nu → apinu (my, th) | vāti → vā ti (bjt, pts)
„Da li bi ga brahmani poučili svetim himnama ili ne?”

“Vāceyyuṁ, bho gotama”.„Poučili bi ga, učitelju Gotama.”

“Api nussa itthīsu āvaṭaṁ vā assa anāvaṭaṁ vā”ti?
api nussa → apinussa (my, th) | vāti → vā ti (bjt, pts) | nussa → nu ssa (pts)
„Da li bi pred njim držali svoje žene pod velom ili ne bi?”

“Anāvaṭaṁ hissa, bho gotama”.
anāvaṭaṁ hissa → anāvaṭañhissa (th) | hissa → hi ssa (pts)
„Ne bi, učitelju Gotama.”

“Ettāvatā kho, ambaṭṭha, khattiyo paramanihīnataṁ patto hoti, yadeva naṁ khattiyā khuramuṇḍaṁ karitvā bhassapuṭena vadhitvā raṭṭhā vā nagarā vā pabbājenti.
bhassapuṭena → assapuṭena (bj, pts) | paramanihīnataṁ patto → paramanihīnatappatto (sya-all) | yadeva naṁ → yadidaṁ (sya-all) | paramanihīnataṁ → parama-nihīnataṁ (pts) | yadeva → yad eva (pts) | khuramuṇḍaṁ → khura-muṇḍaṁ (pts) | bhassapuṭena → assa-puṭena (pts)
„U takvoj situaciji, Ambaṭṭha, taj plemić je na samom dnu, obrijane glave, po njemu posut pepeo i proteran iz sela ili grada.
Iti kho, ambaṭṭha, yadā khattiyo paramanihīnataṁ patto hoti, tadāpi khattiyāva seṭṭhā, hīnā brāhmaṇā.
yadā → yadāpi (sya-all, pts) | paramanihīnataṁ patto → paramanihīnatappatto (sya-all) | khattiyāva → khattiyā va (th) | + → pi (pts) | paramanihīnataṁ → parama-nihīnataṁ (pts) | tadāpi khattiyāva → tadā pi khattiyā va (pts)
Pa ipak, iako je doživeo najveće poniženje, taj plemić je nadmoćniji i brahmani inferiorniji.
Brahmunā pesā, ambaṭṭha, sanaṅkumārena gāthā bhāsitā:
Brahmunā pesā, ambaṭṭha → brahmunāpi ambaṭṭha (bj, mr); brahmunā cesā ambaṭṭha (sya-all); brahmunāpi esā ambaṭṭha (pts1ed) | brahmunā pesā → brahmunāpi (bj) | pesā → cesā (sya-all); pi esā (pts) | sanaṅkumārena → sanaṁkumāreṇa (pts) | ambaṭṭha → brahmunāpi ambaṭṭha (cck: ka.); brahmunāpi eso ambaṭṭha (cck: pī.) | Sanaṁkumāreṇa → Bp Sena-. (pts note)
Brahmā Sanaṅkumāra je jednom izrekao ove stihove:

‘Khattiyo seṭṭho janetasmiṁ, ye gottapaṭisārino;
janetasmiṁ → jane tasmiṁ (pts) ye → Sct yo. (pts note) | gottapaṭisārino → gotta-paṭisārino (pts)
’Plemić je najbolji među onima koji klan uzimaju kao svoje merilo.
Vijjācaraṇasampanno, so seṭṭho devamānuse’ti.
vijjācaraṇasampanno → vijjā-caraṇa sampanno (pts) devamānuseti → deva-mānuse ti (pts)
Ali onaj usavršen u znanju i ponašanju najbolji je među bogovima i ljudima.’

Sā kho panesā, ambaṭṭha, brahmunā sanaṅkumārena gāthā sugītā no duggītā, subhāsitā no dubbhāsitā, atthasaṁhitā no anatthasaṁhitā, anumatā mayā.
no → na (sya-all, pts) | subhāsitā → subhāsitā na dubbhāsitā atthasañhitā (sya-all) | dubbhāsitā atthasaṁhitā no anatthasaṁhitā → anatthasañhitā (sya-all) | atthasaṁhitā no → atthasaṁhitāna (pts) | atthasaṁhitāna → Sd no. (pts note) | panesā → pan esā (pts) | sanaṅkumārena → sanaṁ-kumārena (pts) | atthasaṁhitā no anatthasaṁhitā → atthasaṁhitāna anattha-saṁhitā (pts)
Te stihove je dobro ispevao Brahmā Sanaṅkumāra, ne loše; dobro ih izgovorio, ne loše, korisni su, ne povređuju i ja ih odobravam.
Ahampi hi, ambaṭṭha, evaṁ vadāmi—
hi → (bj) | ahampi hi → ahaṁpi (sya-all); pi aham pi (pts) | ahampi → ahampihi (bj: machasaṁ) | pi → Bp omits pi. This 28 recurs so far at M. I. 358, and the verse at S. vi. 2. 1; xxi. 11. (pts note)
Jer i ja isto tako kažem:

Khattiyo seṭṭho janetasmiṁ, ye gottapaṭisārino;
janetasmiṁ → jane tasmiṁ (pts) ye → Sc yo. (pts note) | gottapaṭisārino → gotta-paṭisārino (pts)
’Plemić je najbolji među onima koji klan uzimaju kao svoje merilo.
Vijjācaraṇasampanno, so seṭṭho devamānuse”ti.
vijjācaraṇasampanno → vijjā-caraṇa sampanno (pts) devamānuseti → deva-mānuse ti (pts)
Ali onaj usavršen u znanju i ponašanju najbolji je među bogovima i ljudima.’

Bhāṇavāro paṭhamo.
bhāṇavāro paṭhamo → bhāṇavāraṁ paṭhamaṁ (th)

4. Vijjācaraṇakathā4. Znanje i ponašanje

“Katamaṁ pana taṁ, bho gotama, caraṇaṁ, katamā ca pana sā vijjā”ti?
ca pana → (sya-all, pts) | katamā → Bp adds ca pana (see ii. 2). (pts note) | vijjāti → vijjā ti (bjt, pts)
„Ali šta je, učitelju Gotama, to ponašanje, šta je to znanje?”

“Na kho, ambaṭṭha, anuttarāya vijjācaraṇasampadāya jātivādo vā vuccati, gottavādo vā vuccati, mānavādo vā vuccati:
vā → Smt omit these vā'; s. (pts note) | vijjācaraṇasampadāya jātivādo → vijjā-caraṇa-sampadāya jāti-vādo (pts) | gottavādo → gotta-vādo (pts) | mānavādo → māna-vādo (pts)
„Ambaṭṭha, u nenadmašnom znanju i ponašanju nema govora o precima, klanu ili gordosti koja kaže:
‘arahasi vā maṁ tvaṁ, na vā maṁ tvaṁ arahasī’ti.’Ti me zaslužuješ’ ili ’Ti me ne zaslužuješ’. Yattha kho, ambaṭṭha, āvāho vā hoti, vivāho vā hoti, āvāhavivāho vā hoti, etthetaṁ vuccati jātivādo vā itipi gottavādo vā itipi mānavādo vā itipi:
vā itipi → iti pi (pts) | āvāhavivāho → āvāha vivāho (pts) | etthetaṁ → etth etaṁ (pts) | jātivādo vā itipi gottavādo vā itipi mānavādo vā itipi → jāti-vādo iti pi gotta-vādo iti pi māna-vādo iti pi (pts)
Gde god postoji davanje, uzimanje ili davanje i uzimanje pri sklapanju braka, postoji i takav govor i gordost:
‘arahasi vā maṁ tvaṁ, na vā maṁ tvaṁ arahasī’ti.’Ti me zaslužuješ’ ili ’Ti me ne zaslužuješ’. Ye hi keci, ambaṭṭha, jātivādavinibaddhā vā gottavādavinibaddhā vā mānavādavinibaddhā vā āvāhavivāhavinibaddhā vā, ārakā te anuttarāya vijjācaraṇasampadāya.
jātivādavinibaddhā → jātivādavinibandhā (pts) | gottavādavinibaddhā → gottavādavinibandhā (pts) | mānavādavinibaddhā → mānavādavinibandhā (pts) | āvāhavivāhavinibaddhā → āvāhavivāhavinibandhā (pts) | jātivādavinibaddhā → jāti-vāda-vinibandhā (pts) | gottavādavinibaddhā → gotta-vāda-vinibandhā (pts) | mānavādavinibaddhā → māna-vāda-vinibandhā (pts) | āvāhavivāhavinibaddhā → āvāha-vivāha-vinibandhā (pts) | vijjācaraṇasampadāya → vijjā-caraṇa-sampadāya (pts)
Ko god je zarobljenik takvih stvari kao što su preci, klan ili gordost, kao što je davanje, uzimanje ili davanje i uzimanje, taj je daleko od nenadmašnog znanja i ponašanja.
Pahāya kho, ambaṭṭha, jātivādavinibaddhañca gottavādavinibaddhañca mānavādavinibaddhañca āvāhavivāhavinibaddhañca anuttarāya vijjācaraṇasampadāya sacchikiriyā hotī”ti.
jātivādavinibaddhañca gottavādavinibaddhañca mānavādavinibaddhañca āvāhavivāhavinibaddhañca → jāti-vāda-vinibandhañ ca gotta-vādavinibandhañ ca māna-vāda-vinibandhañ ca āvāha-vivāhavinibandhañ ca (pts) | vijjācaraṇasampadāya → vijjā-caraṇa-sampadāya (pts)
To dvoje postiže se tek napuštanjem takvih stvari.”

“Katamaṁ pana taṁ, bho gotama, caraṇaṁ, katamā ca sā vijjā”ti?
ca → (sya-all, pts) | katamā → Bp adds ca (see last ). (pts note) | vijjāti → vijjā ti (bjt, pts)
„Ali šta je, učitelju Gotama, to ponašanje, šta je to znanje?”

“Idha, ambaṭṭha, tathāgato loke uppajjati arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā.„Tako, Ambaṭṭha, Tathāgata se pojavi u ovome svetu, plemenit i potpuno probuđen, usavršen u znanju i ponašanju, srećan, znalac svetova, nenadmašni vodič onima kojima je potreban putokaz, učitelj božanskim i ljudskim bićima, budan, blažen. So imaṁ lokaṁ sadevakaṁ samārakaṁ sabrahmakaṁ sassamaṇabrāhmaṇiṁ pajaṁ sadevamanussaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedeti.Snagom vlastite spoznaje razumeo je i zna da objasni ovaj svet, njegove dobre i zle duhove, božanstva, pokolenja isposnika i sveštenika, plemenitih i običnih ljudi. So dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāseti.On propoveda učenje i slovom i duhom, divno na početku, divno u sredini, divno na kraju; upućuje na potpuno savršen i pročišćen svetački život. Taṁ dhammaṁ suṇāti gahapati vā gahapatiputto vā aññatarasmiṁ vā kule paccājāto.A kućedomaćin ili kućedomaćinov sin ili neko rođen u nekom drugom klanu čuje tu Dhammu. So taṁ dhammaṁ sutvā tathāgate saddhaṁ paṭilabhati.Kad čuje Dhammu, on stiče poverenje u Tathāgatu. So tena saddhāpaṭilābhena samannāgato iti paṭisañcikkhati …pe…
sahitamme → saṁhitamme asaṁhitaṁ te (bj: kesuci) | + → yathā ādayo anucchedā evaṁ vitthāretabbaṁ (my)
Kad poseduje poverenje, ovako razmišlja…

So vivicceva kāmehi, vivicca akusalehi dhammehi, savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati …pe…
sāmaññaphale → sāmaññaphalaṁ (sya-all: sī.) | pe → spelled out in full (bjt)
Sasvim obuzdanih čula, bez mentalnih nečistoća, ulazi tako monah i ostaje na prvom stupnju zadubljenja…
idampissa hoti caraṇasmiṁ.
idampissa → idaṁpissa (th) | idampissa hoti caraṇasmiṁ → kho (pts)
To je deo njegovog ponašanja.

Puna caparaṁ, ambaṭṭha, bhikkhu vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati …pe…
abhisanneyya → abhisandeyya (bj: machasaṁ) | parisanneyya → parisandeyya (bj: machasaṁ) | hoti → D. ii. 40-63. (pts note) | pe → D. ii. 64-75, but possibly only the passage at D. ii. 75 beginning so vivicc'; eva is meant. (pts note) | pe → spelled out in full (bjt)
A zatim, Ambaṭṭha, sa smirivanjem usmerene misli i istraživanja, ulazi on i ostaje na drugom stupnju zadubljenja…
idampissa hoti caraṇasmiṁ.
caraṇasmiṁ → Sd sīlasmiṁ (but see Sum.). (pts note) | idampissa → idam pi ssa (pts)
To je takođe deo njegovog ponašanja.

Puna caparaṁ, ambaṭṭha, bhikkhu pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno, sukhañca kāyena paṭisaṁvedeti, yaṁ taṁ ariyā ācikkhanti: ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti, tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati …pe…
ca → (bj) | parisannāni → abhisandāni parisandāni (machasaṁ); abhisanidadhāni parisanidadhāni ? (bj note) | pe → D. ii. 77-81, but possibly only the description of the Jhānas in the first lines of D. ii. 77, 79, 81, is to be repeated here. (pts note) | yaṁ taṁ → yantaṁ (bjt) | + → taṁ (bjt) | pe → spelled out in full (bjt)
A zatim, Ambaṭṭha, sa slabljenjem ushićenja monah ostaje spokojan, svestan i s jasnim razumevanjem, sa fizičkim osećajem zadovoljstva. Monah ulazi i ostaje na trećem stupnju zadubljenja…
idampissa hoti caraṇasmiṁ.To je takođe deo njegovog ponašanja.

Puna caparaṁ, ambaṭṭha, bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā, pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati …pe…
pe → spelled out in full (bjt)
A zatim, Ambaṭṭha, sa napuštanjem zadovoljstva i bola, kao i s ranijim nestankom radosti i žalosti, monah ulazi i ostaje na četvrtom stupnju zadubljenja…
idampissa hoti caraṇasmiṁ.
idampissa → idaṁpissa (th) | idampissa → idam pi ssa (pts)
To je takođe deo njegovog ponašanja.
Idaṁ kho taṁ, ambaṭṭha, caraṇaṁ.
caraṇaṁ → caraṇaṁ puna caparaṁ ambaṭṭha (bj) | idaṁ → idaṁpi (sya-all)
To je, Ambaṭṭha, to ponašanje.

So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte ñāṇadassanāya cittaṁ abhinīharati abhininnāmeti …pe…
pe → Only Sm has this pe. (pts note) | pe → D. ii. 83. (pts note) | pe → spelled out in full (bjt)
Kada je njegov koncentrisan um postao tako pročišćen, blistav, bez i najmanje nečistoće, bez nesavršenosti, prilagodljiv, lako vođen, postojan i stabilan, monah ga okreće i usmerava ka znanju i viđenju…
idampissa hoti vijjāya …pe…
pe → D. ii. 84-98, but possibly only 85, 87, 89, 91, 93, 95, 97. (pts note) | pe → spelled out in full (bjt) | idampissa → idaṁpissa (th) | idampissa → idam pi ssa (pts)
To je deo njegovog znanja…
nāparaṁ itthattāyāti pajānāti,
āneñjappatte → ānejjappatte (bj: kesuci potthakesu) | pe → spelled out in full (bjt)
On tada razume: ’Ovo je poslednje rođenje, proživljen je svetački život, učinjeno što je trebalo učiniti. Nema više preporađanja u bilo koji oblik bivanja’.”
idampissa hoti vijjāya.
pe → spelled out in full (bjt) | idampissa → idaṁpissa (th) | idampissa → idam pi ssa (pts)
To je takođe deo njegovog znanja.
Ayaṁ kho sā, ambaṭṭha, vijjā.To je, Ambaṭṭha, to znanje.

Ayaṁ vuccati, ambaṭṭha, bhikkhu ‘vijjāsampanno’ itipi, ‘caraṇasampanno’ itipi, ‘vijjācaraṇasampanno’ itipi.
bhikkhu → (sya-all) | pi → -9 SS vijjā-caraṇa-sampanno iti pi caraṇa-sampanno iti pi. (pts note) | vijjāsampanno itipi caraṇasampanno itipi vijjācaraṇasampanno itipi → vijjā-sampanno iti pi caraṇa-sampanno iti pi vijjā-caraṇa-sampanno iti pi (pts)
Takav monah se, Ambaṭṭha. naziva usavršenim u znanju, usavršenim u ponašanju, usavršenim u znanju i ponašanju.
Imāya ca, ambaṭṭha, vijjāsampadāya caraṇasampadāya ca aññā vijjāsampadā ca caraṇasampadā ca uttaritarā vā paṇītatarā vā natthi.
ca → (sya-all, pts) | vijjāsampadāya caraṇasampadāya ca → vijjācaraṇasampadāya (pts) | vijjāsampadā ca → vijjasampadā (pts) | Ambaṭṭha → Bp vijjā-sampadāya ca caraṇa-sampadāya ca aññā vijjā-sampadā ca caraṇa-sampada ca. It is this imitation of the closing phrase of D. ii. 98 Which makes us think that the Whole of D. ii. 40-98 is meant to be repeated here with the necessary changes. (pts note) | vijjāsampadāya caraṇasampadāya ca → vijjā-caraṇa-sampadāya (pts) | vijjāsampadā ca caraṇasampadā ca → vijjasampadā caraṇa-sampadā (pts) | natthi → n atthi (pts)
Nema, Ambaṭṭha, usavršenosti u znanju i ponašanju koja je bolja i uzvišenija od toga.

5. Catuapāyamukha5. Četiri izvora gubitka

Imāya kho, ambaṭṭha, anuttarāya vijjācaraṇasampadāya cattāri apāyamukhāni bhavanti.
vijjācaraṇasampadāya → vijjā-caraṇasampadāya (pts) | apāyamukhāni → apāya-mukhāni (pts)
Ambaṭṭha, u vezi sa tom najvišom usavršenošću u znanju i ponašanju, postoje četiri izvora gubitka.
Katamāni cattāri?Koja četiri? Idha, ambaṭṭha, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā imaññeva anuttaraṁ vijjācaraṇasampadaṁ anabhisambhuṇamāno khārividhamādāya araññāyatanaṁ ajjhogāhati:
imaññeva → imañceva (bj) | khārividhamādāya → khāricivadhamādāya (bj) | anabhisambhuṇamāno khārividhamādāya araññāyatanaṁ ajjhogāhati → anabhisambhūṇamāno khārivividhamādāya araññavanamajjhogāhati (sya-all) | khārividhamādāya araññāyatanaṁ → khārivividham ādāya araññe vanam (pts) | khārividhamādāya → khārivividhamādāya (cck: sī. syā. pī.) | khāri-vividham → Sc khātaṁ vividham; Bp kharividhaṁ. (pts note) | vanam → Bp araññāyatanaṁ (but see below). (pts note) | ajjhogāhati → So all MSS. twice (see 4). (pts note) | imaññeva → imaṁyeva (th) | imaññeva → imaṁ yeva (pts) | vijjācaraṇasampadaṁ → vijjā-caraṇa-sampadaṁ (pts) | khārividhamādāya araññāyatanaṁ → khāri-vividham ādāya araññe vanam (pts)
Tako neki asketa ili brahman koji nije dosegao najvišu usavršenost u znanju i ponašanju, okači svoje stvari na štap i prebaci ga preko ramena, pa zađe u gustu šumu razmišljajući:
‘pavattaphalabhojano bhavissāmī’ti.
pavattaphalabhojano → pavatta-phala-bhojano (pts)
’Živeću na voću koje uspem da sakupim’.
So aññadatthu vijjācaraṇasampannasseva paricārako sampajjati.
aññadatthu → aññadatthuṁ (sya-all) | paricārako → Sc parivār- (throughout). (pts note) | vijjācaraṇasampannasseva → vijjā-caraṇa-sampannass eva (pts)
Ali ispostavi se da sve što može jeste da bude sluga onome ko jeste dosegao najvišu usavršenost u znanju i ponašanju.
Imāya kho, ambaṭṭha, anuttarāya vijjācaraṇasampadāya idaṁ paṭhamaṁ apāyamukhaṁ bhavati.
vijjācaraṇasampadāya → vijjacaraṇasampadāya (pts) | paṭhamaṁ → pathamaṁ (pts) | vijjācaraṇasampadāya → vijja-caraṇasampadāya (pts) | paṭhamaṁ apāyamukhaṁ → pathamaṁ apāya-mukhaṁ (pts)
To je prvi izvor gubitka u vezi sa dostizanjem najvišeg znanja i ponašanja.

Puna caparaṁ, ambaṭṭha, idhekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā imañceva anuttaraṁ vijjācaraṇasampadaṁ anabhisambhuṇamāno pavattaphalabhojanatañca anabhisambhuṇamāno kudālapiṭakaṁ ādāya araññavanaṁ ajjhogāhati:
kudālapiṭakaṁ → kuddālapiṭakaṁ (bj, sya-all, pts1ed) | araññavanaṁ ajjhogāhati → araññāyatanamajjhogāhati (bj) | anabhisambhuṇamāno pavattaphalabhojanatañca anabhisambhuṇamāno kudālapiṭakaṁ → anabhisambhūṇamāno pavattaphalabhojanattañca anabhisambhūṇamāno kuddālapiṭakaṁ (sya-all) | araññavanaṁ ajjhogāhati kandamūlaphalabhojano → araññavanamajjhogāhati kaṇḍamūlaphalabhojano (sya-all) | araññavanaṁ → araññe vanam (pts) | kudālapiṭakaṁ → kuddālapiṭakaṁ (cck: sī. syā. pī.) | vanam → Bp āraññavanaṁ (and so always afterwards). (pts note) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | idhekacco → idh ekacco (pts) | imañceva → imañ ca (pts) | vijjācaraṇasampadaṁ → vijjā-caraṇa-sampadaṁ (pts) | pavattaphalabhojanatañca → pavattaphala-bhojanatañ ca (pts) | kudālapiṭakaṁ → kuddāla piṭakaṁ (pts)
Dalje, neki asketa ili brahman koji nije dosegao najvišu usavršenost u znanju i ponašanju i nije u stanju da živi od voća koje sakupi, uzme motiku i košaru, pa zađe u gustu šumu razmišljajući:
‘kandamūlaphalabhojano bhavissāmī’ti.
kandamūlaphalabhojano → kaṇḍamūlaphalabhojano (th) | kandamūlaphalabhojano → kandamūlaphala-bhojano (pts)
’Živeću na lukovicama, korenju i plodovima koje uspem da sakupim’.
So aññadatthu vijjācaraṇasampannasseva paricārako sampajjati.
aññadatthu → aññadatthuṁ (sya-all) | paricārako → Sct parivār-. (pts note) | vijjācaraṇasampannasseva → vijjā-caraṇa-sampannass eva (pts)
Ali ispostavi se da sve što može je da bude sluga onome ko jeste dosegao najvišu usavršenost u znanju i ponašanju.
Imāya kho, ambaṭṭha, anuttarāya vijjācaraṇasampadāya idaṁ dutiyaṁ apāyamukhaṁ bhavati.
imāya → imāya ca (bj) | vijjācaraṇasampadāya → vijjā-caraṇasampadāya (pts) | apāyamukhaṁ → apāya-mukhaṁ (pts)
To je drugi izvor gubitka u vezi sa dostizanjem najvišeg znanja i ponašanja.

Puna caparaṁ, ambaṭṭha, idhekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā imañceva anuttaraṁ vijjācaraṇasampadaṁ anabhisambhuṇamāno pavattaphalabhojanatañca anabhisambhuṇamāno kandamūlaphalabhojanatañca anabhisambhuṇamāno gāmasāmantaṁ vā nigamasāmantaṁ vā agyāgāraṁ karitvā aggiṁ paricaranto acchati.
anabhisambhuṇamāno pavattaphalabhojanatañca anabhisambhuṇamāno kandamūlaphalabhojanatañca anabhisambhuṇamāno → anabhisambhūṇamāno pavattaphalabhojanattañca anabhisambhūṇamāno kaṇḍamūlaphalabhojanattañca anabhisambhūṇamāno (th) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | idhekacco → idh ekacco (pts) | imañceva → imaṁ eva (pts) | vijjācaraṇasampadaṁ → vijjā-caraṇa-sampadaṁ (pts) | pavattaphalabhojanatañca → pavattaphala-bhojanatañ ca (pts) | kandamūlaphalabhojanatañca → kandamūlaphala-bhojanatañ ca (pts) | gāmasāmantaṁ → gāma-sāmantaṁ (pts)
Dalje, neki asketa ili brahman koji nije dosegao najvišu usavršenost u znanju i ponašanju i nije u stanju da živi od voća koje sakupi, niti od lukovica, korenja i plodova koje sakupi, napravi oltar za svetu vatru u blizini nekog sela ili grada i tu živi, starajući se o bogu vatre.
So aññadatthu vijjācaraṇasampannasseva paricārako sampajjati.
aññadatthu → aññadatthuṁ (sya-all) | vijjācaraṇasampannasseva → vijjā-caraṇa-sampannass eva (pts)
Ali ispostavi se da sve što može je da bude sluga onome ko jeste dosegao najvišu usavršenost u znanju i ponašanju.
Imāya kho, ambaṭṭha, anuttarāya vijjācaraṇasampadāya idaṁ tatiyaṁ apāyamukhaṁ bhavati.
vijjācaraṇasampadāya → vijjā-caraṇa-sampadāya (pts) | apāyamukhaṁ → apāya-mukhaṁ (pts)
To je treći izvor gubitka u vezi sa dostizanjem najvišeg znanja i ponašanja.

Puna caparaṁ, ambaṭṭha, idhekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā imaṁ ceva anuttaraṁ vijjācaraṇasampadaṁ anabhisambhuṇamāno pavattaphalabhojanatañca anabhisambhuṇamāno kandamūlaphalabhojanatañca anabhisambhuṇamāno aggipāricariyañca anabhisambhuṇamāno cātumahāpathe catudvāraṁ agāraṁ karitvā acchati:
aggipāricariyañca → aggiparicariyañca (bj) | agāraṁ → Bp agyāgāraṁ; Sd āgāraṁ (here and below). (pts note) | imaṁ ceva → imañceva (bjt, th) | cātumahāpathe → cātummahāpathe (bjt, pts) | anabhisambhuṇamāno pavattaphalabhojanatañca anabhisambhuṇamāno kandamūlaphalabhojanatañca anabhisambhuṇamāno aggipāricariyañca anabhisambhuṇamāno cātumahāpathe → anabhisambhūṇamāno pavattaphalabhojanattañca anabhisambhūṇamāno kaṇḍamūlaphalabhojanattañca anabhisambhūṇamāno aggiparicariyañca anabhisambhūṇamāno cātummahāpathe (th) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | idhekacco → idh ekacco (pts) | imaṁ ceva → imañ eva (pts) | vijjācaraṇasampadaṁ → vijjā-caraṇa-sampadaṁ (pts) | pavattaphalabhojanatañca → pavattaphala-bhojanatañ ca (pts) | kandamūlaphalabhojanatañca → kandamūlaphala-bhojanatañ ca (pts) | aggipāricariyañca → aggi-paricariyañ ca (pts)
Dalje, neki asketa ili brahman koji nije dosegao najvišu usavršenost u znanju i ponašanju, nije u stanju da živi od voća koje sakupi, niti od lukovica, korenja i plodova koje sakupi, niti od staranja o bogu vatre, napravi oltar za svetu vatru na glavnom trgu i tu živi, razmišljajući:
‘yo imāhi catūhi disāhi āgamissati samaṇo vā brāhmaṇo vā, tamahaṁ yathāsatti yathābalaṁ paṭipūjessāmī’ti.
paṭipūjessāmīti → paṭipūjissāmīti (sya-all) | sattiṁ → Bp satthiṁ. (pts note) | balaṁ → Bp phalaṁ. (pts note) | catūhi → catuhi (pts) | vā tamahaṁ yathāsatti yathābalaṁ → va tam ahaṁ yathā sattiṁ yathā balaṁ (pts)
’Kada neki asketa ili brahman dođe iz bilo kojeg kraja, iskazaću mu poštovanje najbolje što umem.’
So aññadatthu vijjācaraṇasampannasseva paricārako sampajjati.
aññadatthu → aññadatthuṁ (sya-all) | vijjācaraṇasampannasseva → vijjā-caraṇa-sampannass eva (pts)
Ali ispostavi se da sve što može je da bude sluga onome ko jeste dosegao najvišu usavršenost u znanju i ponašanju.
Imāya kho, ambaṭṭha, anuttarāya vijjācaraṇasampadāya idaṁ catutthaṁ apāyamukhaṁ bhavati.
vijjācaraṇasampadāya → vijjā-caraṇa-sampadāya (pts) | apāyamukhaṁ → apāya-mukhaṁ (pts)
To je četvrti izvor gubitka u vezi sa dostizanjem najvišeg znanja i ponašanja.
Imāya kho, ambaṭṭha, anuttarāya vijjācaraṇasampadāya imāni cattāri apāyamukhāni bhavanti.
vijjācaraṇasampadāya → vijjā-caraṇa-sampadāya (pts) | apāyamukhāni → apāya-mukhāni (pts)
Ambaṭṭha, to su četiri izvora gubitka u vezi sa tom najvišom usavršenošću u znanju i ponašanju.

Taṁ kiṁ maññasi, ambaṭṭha,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ → kim (pts)
„Šta misliš, Ambaṭṭha,
api nu tvaṁ imāya anuttarāya vijjācaraṇasampadāya sandissasi sācariyako”ti?
api nu → apinu (my, th) | sācariyakoti → sācariyako ti (bjt, pts) | vijjācaraṇasampadāya → vijjā-caraṇa-sampadāya (pts)
živiš li ti, zajedno sa svojim učiteljem, u skladu sa tom najvišom usavršenošću u znanju i ponašanju?”

“No hidaṁ, bho gotama.
hidaṁ → h idaṁ (pts)
„Ne, učitelju Gotama.
Kocāhaṁ, bho gotama, sācariyako, kā ca anuttarā vijjācaraṇasampadā?
kocāhaṁ → ko cāhaṁ (bjt, th, pts) | vijjācaraṇasampadā → vijjā-caraṇa-sampadā ārako (pts)
Ko sam ja, zajedno sa svojim učiteljem, u poređenju sa tom najvišom usavršenošću u znanju i ponašanju?
Ārakāhaṁ, bho gotama, anuttarāya vijjācaraṇasampadāya sācariyako”ti.
gotama → gotama imāya (sya-all) | ārakāhaṁ → ārako haṁ (pts) | haṁ → Bp ārakāhaṁ. (pts note) | vijjācaraṇasampadāya sācariyakoti → vijjā-caraṇa-sampadāya sācariyako ti (pts)
Daleko smo mi od toga.”

“Taṁ kiṁ maññasi, ambaṭṭha,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ → kim (pts)
„Kaži mi, Ambaṭṭha,
api nu tvaṁ imañceva anuttaraṁ vijjācaraṇasampadaṁ anabhisambhuṇamāno khārividhamādāya araññavanamajjhogāhasi sācariyako:
khārividhamādāya → khārivivadhamādāya (bj) | imañceva → imaṁyeva (sya-all) | anabhisambhuṇamāno khārividhamādāya → anabhisambhūṇamāno khārivividhamādāya (sya-all) | ādāya → Sd khāriṁ vividham ādāya; Bp khāri-vidham ādāra. (pts note) | ajjhogāhasi → So all MSS. twice. (pts note) | api nu → apinu (my, th) | imañceva → imañ eva (pts) | vijjācaraṇasampadaṁ → vijjā-caraṇa-sampadaṁ (pts) | khārividhamādāya araññavanamajjhogāhasi → khāri-vividhaṁ ādāya araññe vanam ajjhogāhasi (pts)
iako nisi dosegao najvišu usavršenost u znanju i ponašanju, jesi li ti, zajedno sa svojim učiteljem, okačio svoje stvari na štap i prebacio ga preko ramena, pa zašao u gustu šumu razmišljajući:
‘pavattaphalabhojano bhavissāmī’”ti?
pavattaphalabhojano bhavissāmīti → pavattaphalabhojanā bhavissāmāti (sya-all) | bhavissāmīti → bhavissāmāti (pts) | pavattaphalabhojano bhavissāmīti → pavatta-phala-bhojano bhavissāmāti (pts)
’Živeću od voća koje uspem da sakupim’?”

“No hidaṁ, bho gotama”.
hidaṁ → h idaṁ (pts)
„Ne, učitelju Gotama.”

“Taṁ kiṁ maññasi, ambaṭṭha,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ → kim (pts)
„A kaži mi, Ambaṭṭha,
api nu tvaṁ imañceva anuttaraṁ vijjācaraṇasampadaṁ anabhisambhuṇamāno pavattaphalabhojanatañca anabhisambhuṇamāno kudālapiṭakaṁ ādāya araññavanamajjhogāhasi sācariyako:
anabhisambhuṇamāno pavattaphalabhojanatañca anabhisambhuṇamāno kudālapiṭakaṁ → anabhisambhūṇamāno pavattaphalabhojanattañca anabhisambhūṇamāno kuddālapiṭakaṁ (sya-all) | araññavanamajjhogāhasi → araññe vanam ajjhogāhasi (pts) | api nu → apinu (my, th) | imañceva → imañ eva (pts) | vijjācaraṇasampadaṁ → vijjā-caraṇa-sampadaṁ (pts) | pavattaphalabhojanatañca → pavattaphala-bhojanatañ ca (pts) | kudālapiṭakaṁ → kuddāla-piṭakaṁ (pts)
iako nisi dosegao najvišu usavršenost u znanju i ponašanju, jesi li ti, zajedno sa svojim učiteljem, uzeo motiku i košaru, pa zašao u gustu šumu razmišljajući:
‘kandamūlaphalabhojano bhavissāmī’”ti?
kandamūlaphalabhojano bhavissāmīti → kaṇḍamūlaphalabhojanā bhavissāmāti (sya-all) | bhavissāmīti → bhavissāmāti (pts) | kandamūlaphalabhojano bhavissāmīti → kandamūlaphala-bhojano bhavissāmāti (pts)
’Živeću na lukovicama, korenju i voću koje uspem da sakupim’.”

“No hidaṁ, bho gotama”.
hidaṁ → h idaṁ (pts)
„Ne, učitelju Gotama.”

“Taṁ kiṁ maññasi, ambaṭṭha,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ → kim (pts)
„A kaži mi, Ambaṭṭha,
api nu tvaṁ imañceva anuttaraṁ vijjācaraṇasampadaṁ anabhisambhuṇamāno pavattaphalabhojanatañca anabhisambhuṇamāno kandamūlaphalabhojanatañca anabhisambhuṇamāno gāmasāmantaṁ vā nigamasāmantaṁ vā agyāgāraṁ karitvā aggiṁ paricaranto acchasi sācariyako”ti?
api nu → apinu (my, th) | sācariyakoti → sācariyako ti (bjt, pts) | anabhisambhuṇamāno pavattaphalabhojanatañca anabhisambhuṇamāno kandamūlaphalabhojanatañca anabhisambhuṇamāno → anabhisambhūṇamāno pavattaphalabhojanattañca anabhisambhūṇamāno kaṇḍamūlaphalabhojanattañca anabhisambhūṇamāno (th) | imañceva → imaṁ eva (pts) | vijjācaraṇasampadaṁ → vijjā-caraṇa-sampadaṁ (pts) | pavattaphalabhojanatañca → pavattaphala-bhojanatañ ca (pts) | kandamūlaphalabhojanatañca → kandamūlaphala-bhojanatañ ca (pts) | gāmasāmantaṁ → gāma-sāmantaṁ (pts) | nigamasāmantaṁ → nigama-sāmantaṁ (pts)
iako nisi dosegao najvišu usavršenost u znanju i ponašanju, jesi li ti, zajedno sa svojim učiteljem, živeo od voća koje si uspeo da sakupiš, od lukovica, korenja i drugih plodova i jesi li napravio oltar za svetu vatru na ivici sela ili grada, kako bi tu živeo starajući se o bogu vatre?”

“No hidaṁ, bho gotama”.
hidaṁ → h idaṁ (pts)
„Ne, učitelju Gotama.”

“Taṁ kiṁ maññasi, ambaṭṭha,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ → kim (pts)
„A kaži mi, Ambaṭṭha,
api nu tvaṁ imañceva anuttaraṁ vijjācaraṇasampadaṁ anabhisambhuṇamāno pavattaphalabhojanatañca anabhisambhuṇamāno kandamūlaphalabhojanatañca anabhisambhuṇamāno aggipāricariyañca anabhisambhuṇamāno cātumahāpathe catudvāraṁ agāraṁ karitvā acchasi sācariyako:
aggipāricariyañca → aggiparicariyañca (bj) | api nu → apinu (my, th) | cātumahāpathe → cātummahāpathe (bjt, pts) | anabhisambhuṇamāno pavattaphalabhojanatañca anabhisambhuṇamāno kandamūlaphalabhojanatañca anabhisambhuṇamāno aggipāricariyañca anabhisambhuṇamāno cātumahāpathe → anabhisambhūṇamāno pavattaphalabhojanattañca anabhisambhūṇamāno kaṇḍamūlaphalabhojanattañca anabhisambhūṇamāno aggiparicariyañca anabhisambhūṇamāno cātummahāpathe (th) | imañceva → imañ eva (pts) | vijjācaraṇasampadaṁ → vijjā-caraṇa-sampadaṁ (pts) | pavattaphalabhojanatañca → pavattaphala-bhojanatañ ca (pts) | kandamūlaphalabhojanatañca → kandamūlaphala-bhojanatañ ca (pts) | aggipāricariyañca → aggi-paricariyañ ca (pts)
iako nisi dosegao najvišu usavršenost u znanju i ponašanju, jesi li ti, zajedno sa svojim učiteljem, živeo od voća koje si uspeo da sakupiš, od lukovica, korenja i drugih plodova i staranja o bogu vatre, i jesi li napravio oltar za svetu vatru na glavnom trgu i tu živeo, razmišljajući:
‘yo imāhi catūhi disāhi āgamissati samaṇo vā brāhmaṇo vā, taṁ mayaṁ yathāsatti yathābalaṁ paṭipūjessāmā’”ti?
taṁ mayaṁ → tamahaṁ (sya-all) | paṭipūjessāmāti → paṭipūjissāmīti (sya-all) | yathāsatti yathābalaṁ → yathā sattiṁ yathā balaṁ (pts) | catūhi → catuhi (pts)
’Kada asketa ili brahman dođe iz bilo kojeg kraja, iskazaćemo mu poštovanje najbolje što umemo’?

“No hidaṁ, bho gotama”.
hidaṁ → h idaṁ (pts)
„Ne, učitelju Gotama.”

“Iti kho, ambaṭṭha, imāya ceva tvaṁ anuttarāya vijjācaraṇasampadāya parihīno sācariyako.
parihīno → parihīnako (pts) | tvaṁ → SS omit. (pts note) | parihīnako → Bp parihīno. (pts note) | ceva → ce va (bjt) | ceva → eva (pts) | vijjācaraṇasampadāya parihīno → vijjā-caraṇa-sampadāya parihīnako (pts)
„Dakle, ti, zajedno sa svojim učiteljem, ne samo da si inferioran u odnosu na ovu najvišu usavršenost u znanju i ponašanju,
Ye cime anuttarāya vijjācaraṇasampadāya cattāri apāyamukhāni bhavanti, tato ca tvaṁ parihīno sācariyako.
cime → hi kecime (sya-all) | tvaṁ → (sya-all) | asi → Sd adds yā; Bp ca tvaṁ. (pts note) | cime → ime (pts) | vijjācaraṇasampadāya → vijjā-caraṇa-sampadāya (pts) | apāyamukhāni → apāya-mukhāni (pts)
već si inferioran čak i u odnosu na ova četiri izvora gubitka.
Bhāsitā kho pana te esā, ambaṭṭha, ācariyena brāhmaṇena pokkharasātinā vācā:
pokkharasātinā → pokkharasādinā (bj)
Ali tvoj učitelj Pokkharasāti ti je govorio:
‘ke ca muṇḍakā samaṇakā ibbhā kaṇhā bandhupādāpaccā, kā ca tevijjānaṁ brāhmaṇānaṁ sākacchā’ti attanā āpāyikopi aparipūramāno.
aparipūramāno → aparipūrayamāno (bj) | ke ca → keci (sya-all) | bandhupādāpaccā → bandhupādapaccā (sya-all) | kaṇhā bandhupādāpaccā → kiṇhā bandhupadāpaccā (pts) | muṇḍakā → Sd mundakā; Sc muddhakā; Bp muddakā. (pts note) | kiṇhā → St kiṇhaṁ (see ante, D. iii. 1. 11); Bp kaṇhā; Sc kinhā. (pts note) | sākacchā → Bp sāgacchā. (pts note) | āpāyiko → Bp Sc apāyiko. (pts note) | tevijjānaṁ → te vijjānaṁ (th) | sākacchāti → sākacchā ti (pts) | āpāyikopi → āpāyiko pi (pts)
’Ko su uopšte ti ćelavi askete, ti crnoputi ropski izrodi nastali od nogu Srodnikovih da hoće da razgovaraju sa brahmanima upućenim u tri vede?’ Iako, Ambaṭṭha, ni on sam nije otklonio ni jedan jedini izvor gubitaka!
Passa, ambaṭṭha, yāva aparaddhañca te idaṁ ācariyassa brāhmaṇassa pokkharasātissa.
pokkharasātissa → pokkharasādissa (bj) | passa → pass (pts) | aparaddhañca → aparaddhañ ca (pts)
Vidiš li, Ambaṭṭha, kako je tvoj učitelj Pokkharasāti pogrešio u toj stvari.

6. Pubbakaisibhāvānuyoga6. Biti nalik mudracima iz prošlosti

Brāhmaṇo kho pana, ambaṭṭha, pokkharasāti rañño pasenadissa kosalassa dattikaṁ bhuñjati.
pokkharasāti → pokkharasādī (bj); pokkharasādi (pts) | pasenadissa kosalassa → pasenadikosalassa (sya-all) | pana → pan (pts)
Ambaṭṭha, brahman Pokkharasāti uživa u daru Pasenadija, kralja Kosale.
Tassa rājā pasenadi kosalo sammukhībhāvampi na dadāti.
pasenadi → pasenadī (bj) | pasenadi kosalo sammukhībhāvampi → pasenadikosalo sammukhībhāvaṁpi (th) | sammukhībhāvampi → sammukhī-bhāvaṁ pi (pts)
Ali Pasenadi, kralj Kosale, mu ne daruje i susret sa njim oči u oči.
Yadāpi tena manteti, tirodussantena manteti.
tirodussantena → tirodussena (bj) | yadāpi → yadā pi (pts) | tirodussantena → tiro dussan tena (pts)
Jer kada se sa njim savetuje, to čini ostavši iza zavese.
Yassa kho pana, ambaṭṭha, dhammikaṁ payātaṁ bhikkhaṁ paṭiggaṇheyya, kathaṁ tassa rājā pasenadi kosalo sammukhībhāvampi na dadeyya.
payātaṁ → payataṁ (bj, pts) | paṭiggaṇheyya → patigaṇheyya (bj, pts) | pasenadi → pasenadī (bj) | payataṁ → Sd Bp payātam. (pts note) | patigaṇheyya → All MSS. t, not ṭ. (pts note) | pasenadi kosalo sammukhībhāvampi → pasenadikosalo sammukhībhāvaṁpi (th) | pana → pan (pts) | sammukhībhāvampi → sammukhī-bhāvaṁ pi (pts)
Kako to, Ambaṭṭha, da mu Pasenadi, kralj Kosale, od koga prima poklon na pravi način dat, ne daruje i susret sa njim oči u oči?
Passa, ambaṭṭha, yāva aparaddhañca te idaṁ ācariyassa brāhmaṇassa pokkharasātissa.
pokkharasātissa → pokkharasādissa (bj) | passa → pass (pts) | aparaddhañca → aparaddhañ ca (pts)
Vidiš li, Ambaṭṭha, kako se tvoj učitelj Pokkharasāti ogrešio o tebe.

Taṁ kiṁ maññasi, ambaṭṭha,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ → kim (pts)
Šta misliš o ovome, Ambaṭṭha?
idha rājā pasenadi kosalo hatthigīvāya vā nisinno assapiṭṭhe vā nisinno rathūpatthare vā ṭhito uggehi vā rājaññehi vā kiñcideva mantanaṁ manteyya.
idha → (bj) | pasenadi → pasenadī (bj) | mantanaṁ → mantaṇaṁ (bj) | kiñcideva → kañcid eva (pts) | mantanaṁ → Sct mantaṁ. (pts note) | pasenadi kosalo hatthigīvāya → pasenadikosalo hatthigīvāyaṁ (th) | hatthigīvāya → hatthi-gīvāya (pts)
Zamisli da se Pasenadi, kralj Kosale, savetuje sa svojim zapovednicima i drugim plemićima sedeći na slonu, na konju ili stojeći u kočijama.
So tamhā padesā apakkamma ekamantaṁ tiṭṭheyya.
ekamantaṁ → ekamante (pts)
I zamisli da on siđe sa tog mesta i stane sa strane.
Atha āgaccheyya suddo vā suddadāso vā, tasmiṁ padese ṭhito tadeva mantanaṁ manteyya:
vā → vā so (bj, sya-all, pts) | mantanaṁ → mantaṇaṁ (bj) | tadeva → (sya-all) | suddadāso → sudda-dāso (pts) | tadeva → tad eva (pts)
A na to mesto se popne najamnik ili neki od njegovih slugu i nastavi savetovanje:
‘evampi rājā pasenadi kosalo āha, evampi rājā pasenadi kosalo āhā’ti.
pasenadi → pasenadī (bj) | evampi → evaṁpi (th) | pasenadi kosalo → pasenadikosalo (th)
’Ovako je rekao kralj Pasenadi, a rekao je još i ovo’.
Api nu so rājabhaṇitaṁ vā bhaṇati rājamantanaṁ vā manteti?
api nu so → apinu kho (sya-all) | rājabhaṇitaṁ → rājābhaṇitaṁ (pts) | rājamantanaṁ → rājāmantanaṁ (pts) | rājabhaṇitaṁ → rājā-bhaṇitaṁ (pts) | rājamantanaṁ → rājā-mantanaṁ (pts)
Da li ga to što je izgovorio kraljeve reči i dao isti savet kao i kralj
Ettāvatā so assa rājā vā rājamatto vā”ti?
rājamatto → rājamahāmatto (bj, sya-all) | ettāvatā → tāvatā (sya-all, pts) | tāvatā → Bp ettāvatā. (pts note) | rāja-matto → Bp rājaṁ matto. (pts note) | rājamatto vāti → rāja-matto vā ti (pts)
čini kraljem ili kraljevim savetnikom?”

“No hidaṁ, bho gotama”.
hidaṁ → h idaṁ (pts)
„Ne, učitelju Gotama.”

“Evameva kho tvaṁ, ambaṭṭha, ye te ahesuṁ brāhmaṇānaṁ pubbakā isayo mantānaṁ kattāro mantānaṁ pavattāro, yesamidaṁ etarahi brāhmaṇā porāṇaṁ mantapadaṁ gītaṁ pavuttaṁ samihitaṁ, tadanugāyanti tadanubhāsanti bhāsitamanubhāsanti vācitamanuvācenti, seyyathidaṁ—aṭṭhako vāmako vāmadevo vessāmitto yamataggi aṅgīraso bhāradvājo vāseṭṭho kassapo bhagu:
yamataggi → yamataggī (sya-all); yamadaggi (mr) | samihitaṁ → samūhitaṁ (bj) | aṭṭhako → aṭṭako (bj) | te → tepi (sya-all) | aṅgīraso → aṅgiraso (pts) | yamataggi → yamadaggi (cck: ka.) | pavuttaṁ → Bp pavattaṁ. (pts note) | Aṭṭhako → See Tevijja Sutta, 13, and ‘Vinaya Texts,'; ii. 130. (pts note) | Yamataggi → Sm Yamadaggī (pts note) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th) | evameva → evam eva (pts) | yesamidaṁ → yesam idaṁ (pts) | tadanugāyanti tadanubhāsanti bhāsitamanubhāsanti vācitamanuvācenti seyyathidaṁ → tad anugāyanti tad anubhāsanti bhāsitaṁ anubhāsanti vācitaṁ anuvācenti seyyathīdam (pts)
„Na isti način, Ambaṭṭha, brahmanski mudraci iz prošlosti bili su Aṭṭhaka, Vāmaka, Vāmadeva, Vessāmitta, Yamadaggi, Aṅgīrasa, Bhāradvāđa, Vāseṭṭha, Kassapa i Bhagu. Oni su bili tvorci himni, oni su ih objavili, njihove himne su recitovane, prenošene i prerađivane u ta drevna vremena. I danas brahmani nastavljaju da ih recituju i pevaju. Nastavljaju da recituju ono što je bilo recitovano i da podučavaju ono što je bilo podučavano.
‘tyāhaṁ mante adhiyāmi sācariyako’ti, tāvatā tvaṁ bhavissasi isi vā isitthāya vā paṭipannoti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
isitthāya → isittāya (bj, sya-all, pts) | ti → Scmt omit ti. (pts note) | sācariyakoti → sācariyako (th) | isitthāya → isitāya (th) | sācariyakoti → sācariyako ti (pts) | paṭipannoti netaṁ → paṭipanno ti n etaṁ (pts)
I ti možda zamišljaš da te, pošto si unutar svoje tradicije napamet naučio takve himne, to čini mudracem ili nekim ko je na putu da postane mudrac. Ali to nije moguće.

Taṁ kiṁ maññasi, ambaṭṭha,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ → kim (pts)
Šta misliš, Ambaṭṭha?
kinti te sutaṁ brāhmaṇānaṁ vuddhānaṁ mahallakānaṁ ācariyapācariyānaṁ bhāsamānānaṁ—
vuddhānaṁ → vuḍḍhānaṁ (sya-all) | ācariyapācariyānaṁ → ācariya-pācariyānaṁ (pts)
Prema onome što si čuo od brahmana, starih, u poodmaklim godinama, učitelja i učiteljevih učitelja,
ye te ahesuṁ brāhmaṇānaṁ pubbakā isayo mantānaṁ kattāro mantānaṁ pavattāro, yesamidaṁ etarahi brāhmaṇā porāṇaṁ mantapadaṁ gītaṁ pavuttaṁ samihitaṁ, tadanugāyanti tadanubhāsanti bhāsitamanubhāsanti vācitamanuvācenti, seyyathidaṁ—aṭṭhako vāmako vāmadevo vessāmitto yamataggi aṅgīraso bhāradvājo vāseṭṭho kassapo bhagu,
samihitaṁ → samūhitaṁ (bj) | aṭṭhako → aṭṭako (bj) | yamataggi → yamataggī (sya-all) | aṅgīraso → aṅgiraso (pts) | porāṇaṁ mantapadaṁ → porāṇamantapadaṁ (th) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th) | yesamidaṁ → yesaṁ idaṁ (pts) | mantapadaṁ → manta-padaṁ (pts) | tadanugāyanti tadanubhāsanti bhāsitamanubhāsanti vācitamanuvācenti seyyathidaṁ → tad anugāyanti tad anubhāsanti bhāsitaṁ anubhāsanti vācitaṁ anuvācenti seyyathīdaṁ (pts)
jesu li ti brahmanski mudraci iz davnina nalazili zadovoljstvo u tome da budu divno okupani i pomazani, uređene kose i brade, okićeni draguljima, minđušama i narukvicama, u belo odeveni,
evaṁ su te sunhātā suvilittā kappitakesamassū āmukkamaṇikuṇḍalābharaṇā odātavatthavasanā pañcahi kāmaguṇehi samappitā samaṅgībhūtā paricārenti, seyyathāpi tvaṁ etarahi sācariyako”ti?
āmukkamaṇikuṇḍalābharaṇā → āmuttamaṇikuṇḍalābharaṇā (bj); āmuttamālābharaṇā (sya-all, pts) | samaṅgībhūtā → samaṅgibhūtā (sya-all, pts) | sunhātā → sunahātā (pts) | āmukkamaṇikuṇḍalābharaṇā → āmuttamālābharaṇā (cck: sī. syā. pī.) | sunahātā → Bp nhātā; Sc evaṁ tesu bhoto. (pts note) | āmutta-mālābharaṇā → Bp maṇi-kuṇḍalābharanā; Sc amutta-mālā. (pts note) | sācariyakoti → sācariyako ti (bjt, pts) | kappitakesamassū āmukkamaṇikuṇḍalābharaṇā odātavatthavasanā → kappita-kesa-massū āmutta-mālābharaṇā odāta-vattha-vasanā (pts) | samaṅgībhūtā → samaṅgi-bhūtā (pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)
kao što to danas činite ti i tvoj učitelj?”

“No hidaṁ, bho gotama”.
hidaṁ → h idaṁ (pts)
„Ne, učitelju Gotama.”

“ …pe… Evaṁ su te sālīnaṁ odanaṁ sucimaṁsūpasecanaṁ vicitakāḷakaṁ anekasūpaṁ anekabyañjanaṁ paribhuñjanti, seyyathāpi tvaṁ etarahi sācariyako”ti?
vicitakāḷakaṁ → vicitakālakaṁ (bj) | sucimaṁsūpasecanaṁ vicitakāḷakaṁ → vicittakāḷakaṁ (sya-all) | sucimaṁsūpasecanaṁ → (pts) | odanaṁ → Bp inserts bhucimaṁsupabhecanaṁ. (pts note) | sācariyakoti → sācariyako ti (bjt, pts) | sucimaṁsūpasecanaṁ vicitakāḷakaṁ → vicita-kāḷakaṁ (pts) | anekabyañjanaṁ → aneka-byañjanaṁ (pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)
„Jesu li oni jeli probrani pirinač, sa čistim mesom, uz razna variva i dodatke, kao što to danas činite ti i tvoj učitelj?”

“No hidaṁ, bho gotama”.
hidaṁ → h idaṁ (pts)
„Ne, učitelju Gotama.”

“ …pe… Evaṁ su te veṭhakanatapassāhi nārīhi paricārenti, seyyathāpi tvaṁ etarahi sācariyako”ti?
veṭhakanatapassāhi → veṭhanakapassāhi (bj) | sācariyakoti → sācariyako ti (bjt, pts) | veṭhakanatapassāhi → veṭṭhakanatapassāhi (th) | veṭhakanatapassāhi → veṭhaka-nata-passāhi (pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)
„Jesu li se oni zabavljali gledajući devojke obučene tako da im se ističu obline, kao što to danas činite ti i tvoj učitelj?”

“No hidaṁ, bho gotama”.
hidaṁ → h idaṁ (pts)
„Ne, učitelju Gotama.”

“ …pe… Evaṁ su te kuttavālehi vaḷavārathehi dīghāhi patodalaṭṭhīhi vāhane vitudentā vipariyāyanti, seyyathāpi tvaṁ etarahi sācariyako”ti?
vitudentā vipariyāyanti → vitudantā vicarissanti (sya-all) | vaḷavārathehi → vaḷavāratheni (pts) | vitudentā vipariyāyanti seyyathāpi → vitudantā vicaranti seyyathā pi (pts) | patoda-laṭṭhīhi → St patodayaṭṭhāhi- (pts note) | vicaranti → -6 Bp vitudentā. (pts note) | sācariyakoti → sācariyako ti (bjt, pts) | kuttavālehi vaḷavārathehi → kutta-vālehi vaḷavā-ratheni (pts)
„Jesu li oni vozili kočije sa upregnutim kobilama upletenih griva, šibajući ih i podbadajući dugačkim kamdžijama, kao što to danas činite ti i tvoj učitelj?”

“No hidaṁ, bho gotama”.
hidaṁ → h idaṁ (pts)
„Ne, učitelju Gotama.”

“ …pe… Evaṁ su te ukkiṇṇaparikhāsu okkhittapalighāsu nagarūpakārikāsu dīghāsivudhehi purisehi rakkhāpenti, seyyathāpi tvaṁ etarahi sācariyako”ti?
dīghāsivudhehi → dīghāsibaddhehi (bj, sya-all, pts1ed) | rakkhāpenti → rakkhāpeti (bj) | ukkiṇṇaparikhāsu okkhittapalighāsu → ukkiṇṇaparikkhāsu ukkhittapalighāsu (sya-all) | dīghāsivudhehi → dīghāsibaddhehi (pts) | dīghāsivudhehi → dīghāsibaddhehi (cck: syā. pī.) | ukkiṇṇa-parikhāsu → Sd parikāsu; Bp paridāsu. (pts note) | okkhitta-palighāsu → Sd phalighāsu. (pts note) | dīghāsi-baddhehi → Bp vudhehi. (pts note) | sācariyakoti → sācariyako ti (bjt, pts) | ukkiṇṇaparikhāsu okkhittapalighāsu → ukkiṇṇa-parikhāsu okkhitta-palighāsu (pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)
„Jesu li oni imali ljude sa dugim mačevima da ih čuvaju u tvrđavama, opkoljenim šančevima i drugim preprekama, kao što to danas činite ti i tvoj učitelj?”

“No hidaṁ, bho gotama”.
hidaṁ → h idaṁ (pts)
„Ne, učitelju Gotama.”

“Iti kho, ambaṭṭha, neva tvaṁ isi na isitthāya paṭipanno sācariyako.
isitthāya → isittāya (bj); pana isitāya (sya-all, pts) | neva → n eva (pts) | isitthāya → pana isittāya (pts)
„Dakle ni ti, Ambaṭṭha, ni tvoj učitelj niste mudraci, niti ste na putu da postanete mudraci.
Yassa kho pana, ambaṭṭha, mayi kaṅkhā vā vimati vā so maṁ pañhena, ahaṁ veyyākaraṇena sodhissāmī”ti.
sodhissāmīti → sobhissāmīti (pts) | Yassa → Scm yassa vā. (pts note) | sobhissāmīti → Bp sovissāmīti; Sc sossāmīti; Sdt soladdhissāmīti; Sm sobhissāmīti. (pts note)
Ako imaš sumnji ili nedoumica u vezi sa mnom, pitaj me i ja ću ih svojim odgovorom razvejati.”

7. Dvelakkhaṇādassana7. Videti dva obeležja

Atha kho bhagavā vihārā nikkhamma caṅkamaṁ abbhuṭṭhāsi.
atha kho → athakho (th)
Onda Buda izađe iz svoje kolibe i poče da hoda tamo-amo da protegne noge.
Ambaṭṭhopi māṇavo vihārā nikkhamma caṅkamaṁ abbhuṭṭhāsi.
ambaṭṭhopi → ambaṭṭho pi (pts)
Mladi brahman Ambaṭṭha učini isto.
Atha kho ambaṭṭho māṇavo bhagavantaṁ caṅkamantaṁ anucaṅkamamāno bhagavato kāye dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇāni samannesi.
bhagavato → (bj) | atha kho → athakho (th) | samannesi → sammannesi (th) | dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇāni samannesi → dvattiṁsa mahāpurisa-lakkhaṇāni sammannesi (pts)
Hodajući kraj Blaženog, poče pogledom da na telu Blaženog traži trideset dva obeležja velikog čoveka.
Addasā kho ambaṭṭho māṇavo bhagavato kāye dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇāni yebhuyyena ṭhapetvā dve.
addasā → addasa (bj) | dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇāni → dvattiṁsa mahāpurisa-lakkhaṇāni (pts)
Video je skoro sva obeležja velikog čoveka na telu Blaženoga, osim dva.
Dvīsu mahāpurisalakkhaṇesu kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati—
mahāpurisalakkhaṇesu → mahāpurisa-lakkhaṇesu (pts)
Bio je sumnjičav, nesiguran u pogledu dva obeležja, te nije mogao da se odluči i bude uveren u njih:
kosohite ca vatthaguyhe pahūtajivhatāya ca.
vatthaguyhe → kośāvahita vastuguhya (bj: mahāyānikādīnaṁ ganthesu) | vatthaguyhe pahūtajivhatāya → vattha-guyhe pahūta-jivhatāya (pts)
u vezi s polnim organom obavijenim naborima kože i sa dužinom jezika.

Atha kho bhagavato etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)
Onda se u Blaženom javi misao:
“passati kho me ayaṁ ambaṭṭho māṇavo dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇāni yebhuyyena ṭhapetvā dve.
dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇāni → dvattiṁsa mahāpurisa-lakkhaṇāni (pts)
„Ovaj brahmanski učenik Ambaṭṭha vidi sva obeležja velikog čoveka na mome telu, osim dva.
Dvīsu mahāpurisalakkhaṇesu kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati—
mahāpurisalakkhaṇesu → mahāpurisalakkhaṇesu ambaṭṭho (sya-all) | mahāpurisalakkhaṇesu → mahāpurisa-lakkhaṇesu (pts)
Sumnjičav je, nesiguran u pogledu dva obeležja, neodlučan i bez poverenja u njih:
kosohite ca vatthaguyhe pahūtajivhatāya cā”ti.
vatthaguyhe pahūtajivhatāya → vattha-guyhe pahūta-jivhatāya (pts)
u vezi s polnim organom obavijenim naborima kože i sa dužinom jezika.
Atha kho bhagavā tathārūpaṁ iddhābhisaṅkhāraṁ abhisaṅkhāsi. Yathā addasa ambaṭṭho māṇavo bhagavato kosohitaṁ vatthaguyhaṁ.
abhisaṅkhāsi → abhisaṅkhāresi (sya-all) | kosohitaṁ vatthaguyhaṁ atha kho → kosohitavatthaguyhaṁ athakho (sya-all) | iddhābhisaṅkhāraṁ abhisaṅkhāsi → iddhābhisaṁkhāraṁ abhisaṁkhāsi (pts) | vatthaguyhaṁ → vattha-guyhaṁ (pts)
Na to Blaženi svojom natprirodnom moći učini da brahmanski učenik Ambaṭṭha vidi da je organ Blaženog obavijen naborima kože.
Atha kho bhagavā jivhaṁ ninnāmetvā ubhopi kaṇṇasotāni anumasi paṭimasi, ubhopi nāsikasotāni anumasi paṭimasi, kevalampi nalāṭamaṇḍalaṁ jivhāya chādesi.
paṭimasi → parimasi (bj) | nāsikasotāni → nāsikāsotāni (bj) | nalāṭamaṇḍalaṁ → naḷāṭamaṇḍalaṁ (bj) | chādesi → Bp paṭicchādesi (and so in 19). (pts note) | atha kho → athakho (th) | ubhopi kaṇṇasotāni → ubho pi kaṇṇa-sotāni (pts) | ubhopi nāsikasotāni → ubho pi nāsika-sotāni (pts) | kevalampi → kevalam pi (pts)
Potom Blaženi izbaci jezik i više puta njime dodirnu oba uveta i obe nozdrve, te potom čitavo čelo prekri svojim jezikom.

Atha kho ambaṭṭhassa māṇavassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad (pts)
A brahmanski učenik Ambaṭṭha pomisli:
“samannāgato kho samaṇo gotamo dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇehi paripuṇṇehi, no aparipuṇṇehī”ti.
+ → ahosi (pts) | dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇehi → dvattiṁsa mahāpurisalakkhaṇehi (pts)
„Asketa Gotama poseduje trideset dva obeležja velikog čoveka”.

Bhagavantaṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)
I reče Blaženome:
“handa ca dāni mayaṁ, bho gotama, gacchāma, bahukiccā mayaṁ bahukaraṇīyā”ti.
bahukaraṇīyāti yassadāni → bahukaraṇīyā ti yassā dāni (pts) | ca dāni → cadāni (bjt, th) | bahukiccā → bahu-kiccā (pts) | bahukaraṇīyāti → bahu-karaṇīyā ti (pts)
„A sada je, učitelju Gotama, vreme da krenem. Vrlo sam zauzet i mnogo još toga treba uraditi.”

“Yassadāni tvaṁ, ambaṭṭha, kālaṁ maññasī”ti.
yassadāni → yassā dāni (pts)
„Vreme je, Ambaṭṭha, da uradiš kako misliš da treba.”
Atha kho ambaṭṭho māṇavo vaḷavārathamāruyha pakkāmi.
atha kho → athakho (th) | vaḷavārathamāruyha → vaḷavā-rathaṁ āruyha (pts)
Ambaṭṭha se onda pope na svoje kočije koju su vukle kobile i otide.

Tena kho pana samayena brāhmaṇo pokkharasāti ukkaṭṭhāya nikkhamitvā mahatā brāhmaṇagaṇena saddhiṁ sake ārāme nisinno hoti ambaṭṭhaṁyeva māṇavaṁ paṭimānento.
pokkharasāti → pokkharasādī (bj); pokkharasādi (pts) | ukkaṭṭhāya → uṭṭhāya (sya-all) | paṭimānento atha kho → patimānento athakho (sya-all) | paṭimānento → patimānento (pts) | ambaṭṭhaṁyeva → ambaṭṭhaṁ yeva (bjt, pts) | brāhmaṇagaṇena → brāhmaṇa-gaṇena (pts)
A u to vreme brahman Pokkharasāti napustio je Ukkaṭṭhu, praćen velikom grupom brahmana, i sedeo u svom parku čekajući na Ambaṭṭhu.
Atha kho ambaṭṭho māṇavo yena sako ārāmo tena pāyāsi.
atha kho → athakho (th)
Onda Ambaṭṭha stiže do parka.
Yāvatikā yānassa bhūmi, yānena gantvā yānā paccorohitvā pattikova yena brāhmaṇo pokkharasāti tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā brāhmaṇaṁ pokkharasātiṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho ambaṭṭhaṁ māṇavaṁ brāhmaṇo pokkharasāti etadavoca:
pokkharasāti → pokkharasādī (bj) | pokkharasātiṁ → pokkharasādiṁ (bj, pts) | pokkharasāti tenupasaṅkami → pokkharasādi ten upasaṁkami (pts) | pokkharasāti etadavoca → pokkharasādi etad avoca (pts) | pattikova → pattiko va (th, pts) | pokkharasāti tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → pokkharasādi ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)
Vozio se u kočijama dokle je bilo moguće, pa onda sa njih siđe i peške stiže do brahmana Pokkharasātija, pokloni mu se, pa sede sa strane. Dok je tako sedeo sa strane, brahman Pokkharasāti mu se obrati:

“kacci, tāta ambaṭṭha, addasa taṁ bhavantaṁ gotaman”ti?
gotamanti → gotaman ti (pts)
„Jesi li, dragi Ambaṭṭha, video učitelja Gotamu.”

“Addasāma kho mayaṁ, bho, taṁ bhavantaṁ gotaman”ti.
gotamanti → gotaman ti (pts)
„Video sam ga, poštovani gospodine.”

“Kacci, tāta ambaṭṭha, taṁ bhavantaṁ gotamaṁ tathā santaṁyeva saddo abbhuggato no aññathā;
santaṁyeva → santo yeva (bj) | tathā santaṁyeva → tathāsantaṁyeva (th) | tathā santaṁyeva → tathāsantaṁ yeva (pts)
„Pa, je li učitelj Gotama takav kako se priča ili nije?”
kacci pana so bhavaṁ gotamo tādiso no aññādiso”ti?
aññādiso → Sc aññathādiso. (pts note) | + → bho (bjt, th) | aññādisoti → aññādiso ti (bjt, pts)

“Tathā santaṁyeva, bho, taṁ bhavantaṁ gotamaṁ saddo abbhuggato no aññathā, tādisova so bhavaṁ gotamo no aññādiso.
santaṁyeva → santo yeva (bj) | saddo → tathāsaddo (sya-all) | tādisova → tādiso va bho (sya-all); tādiso ca bho (pts) | gotamaṁ → gotamaṁ tathā (pts) | aññādiso → Bp aññatādiso. (pts note) | tathā santaṁyeva → tathāsantaṁyeva (th) | tathā santaṁyeva → tathā-santaṁ yeva (pts)
„Jeste, poštovani gospodine, takav je.
Samannāgato ca so bhavaṁ gotamo dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇehi paripuṇṇehi no aparipuṇṇehī”ti.
ca → va bho (sya-all) | dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇehi → dvattiṁsa mahāpurisa-lakkhaṇehi (pts)
Učitelj Gotama poseduje trideset dva obeležja velikog čoveka, ne nedostaje nijedno od njih.”

“Ahu pana te, tāta ambaṭṭha, samaṇena gotamena saddhiṁ kocideva kathāsallāpo”ti?
kathāsallāpoti → kathāsallāpo ti (bjt) | kocideva kathāsallāpoti → kocid eva kathā-sallāpo ti (pts)
„Jesi li razgovarao sa učiteljem Gotamom”

“Ahu kho me, bho, samaṇena gotamena saddhiṁ kocideva kathāsallāpo”ti.
me → yeva (bj) | kho → (pts) | kathāsallāpoti → kathāsallāpo ti (bjt) | kocideva kathāsallāpoti → kocid eva kathā-sallāpo ti (pts)
„Jesam, razgovarao sam sa učiteljem Gotamom.”

“Yathā kathaṁ pana te, tāta ambaṭṭha, ahu samaṇena gotamena saddhiṁ kocideva kathāsallāpo”ti?
yathā kathaṁ → yathākathaṁ (bjt, th) | kathāsallāpoti → kathāsallāpo ti (bjt) | kocideva kathāsallāpoti → kocid eva kathā-sallāpo ti (pts)
„Pa o čemu ste to razgovarali?”
Atha kho ambaṭṭho māṇavo yāvatako ahosi bhagavatā saddhiṁ kathāsallāpo, taṁ sabbaṁ brāhmaṇassa pokkharasātissa ārocesi.
yāvatako → yāvatiko (mr) | pokkharasātissa → pokkharasādissa (bj, pts) | yāvatako → yāvatiko (cck: ka. pī.) | sabbaṁ → Scmt omit taṁ (but not in 17). (pts note) | atha kho → athakho (th) | kathāsallāpo → kathā-sallāpo (pts)
Na to brahmanski učenik Ambaṭṭha ispriča brahmanu Pokkharasātiju sve kako se dogodilo.

Evaṁ vutte, brāhmaṇo pokkharasāti ambaṭṭhaṁ māṇavaṁ etadavoca:
pokkharasāti → pokkharasādī (bj); pokkharasādi (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
A brahman Pokkharasāti reče Ambaṭṭhi:
“aho vata re amhākaṁ, paṇḍitaka, aho vata re amhākaṁ, bahussutaka, aho vata re amhākaṁ, tevijjaka, evarūpena kira, bho, puriso atthacarakena kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjeyya.
tevijjaka → tevijjakā (mr) | upapajjeyya yadeva → uppajjeyya yad eva (pts) | paṇḍitaka → paṇḍitakā (cck note) | bahussutaka → bahussutakā (cck note) | tevijjaka → tevijjakā (cck note) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt) | paraṁ → param (pts)
„Ah, veliki si ti stručnjak, veliki mudrac, veliki znalac triju veda! Svako ko tako postupa trebalo bi posle sloma tela, posle smrti da se preporodi u svetu lišavanja, na lošem odredištu, u nižim svetovima, u paklu!
Yadeva kho tvaṁ, ambaṭṭha, taṁ bhavantaṁ gotamaṁ evaṁ āsajja āsajja avacāsi, atha kho so bhavaṁ gotamo amhepi evaṁ upaneyya upaneyya avaca.
atha kho so → athakho (sya-all) | amhepi → amhehi (sya-all); amhehi pi (pts) | upaneyya upaneyya → upaneyyaṁ upaneyyaṁ (sya-all); upanīyya upanīyya (pts) | Yad → Scd yāvad. (pts note) | amhehi → Scm aggamhehi. (pts note) | upanīyya → Sd Bp upaneyya ( comp. A. iii. 60. 7; M. i. 251). (pts note) | yadeva → yad eva (pts)
Obasuo si uvredama učitelja Gotamu i zato je iznosio sve više argumenata protiv nas!
Aho vata re amhākaṁ, paṇḍitaka, aho vata re amhākaṁ, bahussutaka, aho vata re amhākaṁ, tevijjaka, evarūpena kira, bho, puriso atthacarakena kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjeyyā”ti, kupito anattamano ambaṭṭhaṁ māṇavaṁ padasāyeva pavattesi.
kupito → so kupito (pts1ed) | upapajjeyyāti → uppajjeyyāti so (pts) | kupito → so kupito (cck: pī.) | tevijjaka → Sd Bp -kā . . . -kā . . . -kā (twice). (pts note) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt) | padasāyeva → padasā yeva (bjt, pts) | paraṁ → param (pts) | duggatiṁ → duggatim (pts)
Veliki si ti stručnjak…” Besan i ogorčen, Pokkharasāti skoči sa svog mesta, šutnu brahmanskog učenika Ambaṭṭhu
Icchati ca tāvadeva bhagavantaṁ dassanāya upasaṅkamituṁ.
tāvadeva → tāvad eva (pts) | upasaṅkamituṁ → upasaṁkamituṁ (pts)
i htede da smesta krene, kako bi video Blaženog.

8. Pokkharasātibuddhūpasaṅkamana8. Pokkharasāti posećuje Budu

Atha kho te brāhmaṇā brāhmaṇaṁ pokkharasātiṁ etadavocuṁ:
pokkharasātiṁ → pokkharasādiṁ (bj) | pokkharasātiṁ etadavocuṁ → pokkharasādiṁ etad avocuṁ (pts) | atha kho → athakho (th)
Na to okupljeni brahmani rekoše Pokkharasātiju:
“ativikālo kho, bho, ajja samaṇaṁ gotamaṁ dassanāya upasaṅkamituṁ.
dassanāya → Sd Bp omit. (pts note) | upasaṅkamituṁ → upasaṁkamituṁ (pts)
„Suviše je kasno danas, poštovani gospodine, za posetu asketi Gotami.
Svedāni bhavaṁ pokkharasāti samaṇaṁ gotamaṁ dassanāya upasaṅkamissatī”ti.
Svedāni → dāni sve (mr) | pokkharasāti → pokkharasātī (bj); pokkharasādi (pts) | Svedāni → dāni sve (cck: sī. ka.) | sve → Sd Bp sve ca. (pts note) | dassanāya → Sd Bp dassanaṁ. (pts note) | svedāni → sve dāni (pts) | upasaṅkamissatīti → upasaṁkamissatīti (pts)
Neka brahman Pokkharasāti sutra poseti asketu Gotamu.”

Atha kho brāhmaṇo pokkharasāti sake nivesane paṇītaṁ khādanīyaṁ bhojanīyaṁ paṭiyādāpetvā yāne āropetvā ukkāsu dhāriyamānāsu ukkaṭṭhāya niyyāsi, yena icchānaṅgalavanasaṇḍo tena pāyāsi.
pokkharasāti → pokkharasādī (bj); pokkharasādi (pts) | yāne → yānesu (bj) | atha → evaṁ (pts) | khādanīyaṁ bhojanīyaṁ paṭiyādāpetvā yāne → khādaniyaṁ bhojaniyaṁ paṭiyādetvā yānesu (pts) | dhāriyamānāsu → dhārīyamānāsu (pts) | icchānaṅgalavanasaṇḍo → icchānaṅkalavanasaṇḍo (pts) | Evaṁ → Sd Bp evaṁ atha. (pts note) | paṭiyādetvā → Bp paṭiyādāpetvā. (pts note) | atha kho → athakho (th) | icchānaṅgalavanasaṇḍo → icchānaṅkala-vana-saṇḍo (pts)
I brahman Pokkharasāti dade da se u njegovom domu pripremi mnogo ukusnih jela. Onda se pope na kočije i sa slugama koji su pred njim nosili baklje, zaputi se od Ukkaṭṭhe ka šumi kraj Iććhānaṅgale.
Yāvatikā yānassa bhūmi yānena gantvā, yānā paccorohitvā pattikova yena bhagavā tenupasaṅkami. upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi, sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho brāhmaṇo pokkharasāti bhagavantaṁ etadavoca:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, pts) | pokkharasāti → pokkharasādī (bj); pokkharasādi (pts) | etadavoca āgamā nu khvidha → etad avoca āgama nuvidha (pts) | pattikova → pattiko va (th, pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)
Vozio se u kočijama dokle je bilo moguće, pa onda sa njih siđe i peške stiže do Blaženog. Kada je stigao, pozdravi se sa Blaženim, a kada taj učtivi i prijateljski razgovor bi završen, sede sa strane i reče:
“āgamā nu khvidha, bho gotama, amhākaṁ antevāsī ambaṭṭho māṇavo”ti?
te → tedha (sya-all); te idha (pts1ed) | āgamā nu khvidha → āgamānukhavidha (bj) | khvidha → kho idha (cck) | Āgama → Bp agamā (see ii. 12). (pts note) | nuvidha → Bp nu khvidha. (pts note) | māṇavoti → māṇavo ti (bjt, pts) | āgamā nu khvidha → āgama nuvidha (pts)
„Učitelju Gotama, je li moj učenik, mladi brahman Ambaṭṭha bio ovde?”

“Āgamā kho te, brāhmaṇa, antevāsī ambaṭṭho māṇavo”ti.
te → tedha (sya-all); te idha (pts) | te → tedha (cck: syā.); te idha (cck: pī.) | idha → Sm kho te'dha; Sc te kho idha; Bp agamā te b-. (pts note) | māṇavoti → māṇavo ti (pts)
„Da, brahmane. tvoj učenik, mladi brahman Ambaṭṭha bio je ovde.”

“Ahu pana te, bho gotama, ambaṭṭhena māṇavena saddhiṁ kocideva kathāsallāpo”ti?
kocideva kathāsallāpoti → koci kathāsallāpo ti (pts) | koci → So all MSS. here only; Bp koci also in the next two speeches. (pts note) | kocideva kathāsallāpoti → koci kathā-sallāpo ti (pts)
„Jeste li učitelj Gotama razgovarao sa mladim brahmanom Ambaṭṭhom?”

“Ahu kho me, brāhmaṇa, ambaṭṭhena māṇavena saddhiṁ kocideva kathāsallāpo”ti.
kocideva kathāsallāpoti → kocid eva kathā-sallāpo ti (pts)
„Jesam, razgovarao sam sa njim.”

“Yathākathaṁ pana te, bho gotama, ahu ambaṭṭhena māṇavena saddhiṁ kocideva kathāsallāpo”ti?
kathāsallāpoti → kathāsallāpo ti (bjt) | yathākathaṁ → yathā kathaṁ (pts) | kocideva kathāsallāpoti → kocid eva kathā-sallāpo ti (pts)
„A o čemu je učitelju Gotama razgovarao sa mladim brahmanom Ambaṭṭhom?”
Atha kho bhagavā yāvatako ahosi ambaṭṭhena māṇavena saddhiṁ kathāsallāpo, taṁ sabbaṁ brāhmaṇassa pokkharasātissa ārocesi.
yāvatako → yāvatiko (bj, pts) | pokkharasātissa → pokkharasādissa (bj) | atha kho → athakho (th) | kathāsallāpo → kathā-sallāpo (pts)
Na to Blaženi ispriča čitav razgovor sa Ambaṭṭhom,

Evaṁ vutte, brāhmaṇo pokkharasāti bhagavantaṁ etadavoca:
pokkharasāti → pokkharasādī (bj) | bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantametadavoca (th) | etadavoca → etad avoca (pts)
a brahman Pokkharasāti mu reče:
“bālo, bho gotama, ambaṭṭho māṇavo, khamatu bhavaṁ gotamo ambaṭṭhassa māṇavassā”ti.
khamatu → khamataṁ (pts) | Khamataṁ → Bp khamatu. (pts note)
„Učitelju Gotama, Ambaṭṭha je budala! Neka učitelj Gotama oprosti mladom brahmanu Ambaṭṭhi.”

“Sukhī hotu, brāhmaṇa, ambaṭṭho māṇavo”ti.
brāhmaṇa → Sd Bp brāhmaṇo. (pts note) | māṇavoti → māṇavo ti (pts)
„Neka mladi brahman Ambaṭṭha bude spokojan.”

Atha kho brāhmaṇo pokkharasāti bhagavato kāye dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇāni samannesi.
pokkharasāti → pokkharasādī (bj); pokkharasādi (pts) | atha kho → athakho (th) | samannesi → sammannesi (th) | dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇāni samannesi → dvattiṁsa mahāpurisa-lakkhaṇāni sammannesi (pts)
Onda brahman Pokkharasāti poče pogledom da na telu Blaženog traži trideset dva obeležja velikog čoveka.
Addasā kho brāhmaṇo pokkharasāti bhagavato kāye dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇāni yebhuyyena ṭhapetvā dve.
pokkharasāti → pokkharasādī (bj); pokkharasādi (pts) | dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇāni → dvattiṁsa mahāpurisa-lakkhaṇāni (pts)
Video je skoro sva obeležja velikog čoveka na telu Blaženoga, osim dva.
Dvīsu mahāpurisalakkhaṇesu kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati—
mahāpurisalakkhaṇesu → mahāpurisa-lakkhaṇesu (pts)
Bio je sumnjičav, nesiguran u pogledu dva obeležja, te nije mogao da se odluči i bude uveren u njih:
kosohite ca vatthaguyhe pahūtajivhatāya ca.
vatthaguyhe pahūtajivhatāya → vattha-guyhe pahūta-jivhatāya (pts)
u vezi s polnim organom obavijenim naborima kože i sa dužinom jezika.

Atha kho bhagavato etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)
Na to Blaženi pomisli:
“passati kho me ayaṁ brāhmaṇo pokkharasāti dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇāni yebhuyyena ṭhapetvā dve.
pokkharasāti → pokkharasādī (bj) | pokkharasāti dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇāni → pokkharasādi dvattiṁsa mahāpurisalakkhaṇāni (pts)
„Brahman Pokkharasāti je video skoro sva obeležja velikog čoveka na mom telu, osim dva.
Dvīsu mahāpurisalakkhaṇesu kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati—Sumnjičav je, nesiguran u pogledu dva obeležja, neodlučan i bez poverenja u njih: kosohite ca vatthaguyhe pahūtajivhatāya cā”ti.
vatthaguyhe pahūtajivhatāya → vattha-guyhe pahūta-jivhatāya (pts)
u vezi s polnim organom obavijenim naborima kože i sa dužinom jezika.”
Atha kho bhagavā tathārūpaṁ iddhābhisaṅkhāraṁ abhisaṅkhāsi yathā addasa brāhmaṇo pokkharasāti bhagavato kosohitaṁ vatthaguyhaṁ.
pokkharasāti → pokkharasādī (bj); pokkharasādi (pts) | abhisaṅkhāsi → abhisaṅkhāresi (sya-all) | atha kho → athakho (th) | iddhābhisaṅkhāraṁ abhisaṅkhāsi → iddhābhisaṁkhāraṁ abhisaṁkhāsi (pts) | vatthaguyhaṁ → vattha-guyhaṁ (pts)
Na to Blaženi svojom natprirodnom moći učini da brahman Pokkharasāti vidi da je organ Blaženog obavijen naborima kože.
Atha kho bhagavā jivhaṁ ninnāmetvā ubhopi kaṇṇasotāni anumasi paṭimasi, ubhopi nāsikasotāni anumasi paṭimasi, kevalampi nalāṭamaṇḍalaṁ jivhāya chādesi.
nāsikasotāni → nāsikāsotāni (bj) | nalāṭamaṇḍalaṁ → naḷāṭamaṇḍalaṁ (bj) | atha kho → athakho (th) | ubhopi kaṇṇasotāni → ubho pi kaṇṇa-sotāni (pts) | ubhopi nāsikasotāni → ubho pi nāsika-sotāni (pts) | kevalampi nalāṭamaṇḍalaṁ → kevalam pi nalāṭa-maṇḍalaṁ (pts)
Potom Blaženi izbaci jezik i više puta njime dodirnu oba uveta i obe nozdrve, te potom čitavo čelo prekri svojim jezikom.

Atha kho brāhmaṇassa pokkharasātissa etadahosi:
pokkharasātissa → pokkharasādissa (bj) | pokkharasātissa etadahosi → pokkharasādissa etad ahosi (pts) | atha kho → athakho (th)
A brahman Pokkharasāti pomisli:
“samannāgato kho samaṇo gotamo dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇehi paripuṇṇehi no aparipuṇṇehī”ti.
kho → bho (pts) | dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇehi → dvattiṁsa mahāpurisalakkhaṇehi (pts)
„Asketa Gotama poseduje trideset dva obeležja velikog čoveka”.

Bhagavantaṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)
I reče Blaženome:
“adhivāsetu me bhavaṁ gotamo ajjatanāya bhattaṁ saddhiṁ bhikkhusaṅghenā”ti.
me → (sya-all) | bhikkhusaṅghenāti → bhikkhusaṁghenāti (ms2005) | bhikkhusaṅghenāti → bhikkhu-saṁghenāti (pts)
„Da li bi učitelj Gotama, zajedno sa svojom monaškom zajednicom, prihvatio poziv da danas jede u mojoj kući?”
Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.
tuṇhībhāvena → tuṇhī-bhāvena (pts)
Blaženi ćutke prihvati ovaj poziv.

Atha kho brāhmaṇo pokkharasāti bhagavato adhivāsanaṁ viditvā bhagavato kālaṁ ārocesi:
pokkharasāti → pokkharasādī (bj); pokkharasādi (pts) | atha kho → athakho (th)
Razumevši da je Blaženi prihvatio poziv, brahman Pokkharasāti objavi:
“kālo, bho gotama, niṭṭhitaṁ bhattan”ti.
bhattanti → bhattan ti (pts)
„Vreme je, učitelju Gotama, obrok je spreman”.
Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya saddhiṁ bhikkhusaṅghena yena brāhmaṇassa pokkharasātissa nivesanaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj) | pokkharasātissa nivesanaṁ → pokkharasādissa parivesanā (bj) | pokkharasātissa nivesanaṁ tenupasaṅkami → pokkharasādissa parivesanā ten upasaṁkami (pts) | atha kho → athakho (th) | bhikkhusaṅghena → bhikkhusaṁghena (ms2005) | pubbaṇhasamayaṁ → pubbaṇha-samayaṁ (pts) | pattacīvaramādāya → patta-cīvaraṁ ādāya (pts) | bhikkhusaṅghena → bhikkhu-saṁghena (pts) | pokkharasātissa nivesanaṁ tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → pokkharasādissa parivesanā ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)
A Blaženi se ujutro obukao, uze svoju prosjačku zdelu i gornji ogrtač, pa praćen monasima krenu put doma brahmana Pokkharasātija. Kada je tamo stigao, sede na unapred pripremljeno mesto.
Atha kho brāhmaṇo pokkharasāti bhagavantaṁ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi, māṇavakāpi bhikkhusaṅghaṁ.
pokkharasāti → pokkharasātī (bj); pokkharasādi (pts) | māṇavakāpi → māṇavakā ca (sya-all, pts) | atha kho → athakho (th) | bhikkhusaṅghaṁ → bhikkhusaṁghaṁ (ms2005) | māṇavakāpi bhikkhusaṅghaṁ → māṇavakā ca bhikkhu-saṁghaṁ (pts)
Onda brahman Pokkharasāti svojim rukama posluži i različitim vrstama jela nahrani monašku zajednicu predvođenu Blaženim.
Atha kho brāhmaṇo pokkharasāti bhagavantaṁ bhuttāviṁ onītapattapāṇiṁ aññataraṁ nīcaṁ āsanaṁ gahetvā ekamantaṁ nisīdi.
pokkharasāti → pokkharasātī (bj); pokkharasādi (pts) | atha kho → athakho (th) | onītapattapāṇiṁ → onīta-patta-pāṇiṁ (pts)
Kad je Blaženi jeo i odložio zdelu, brahman Pokkharasāti sede na niže mesto, sa strane.

Ekamantaṁ nisinnassa kho brāhmaṇassa pokkharasātissa bhagavā anupubbiṁ kathaṁ kathesi, seyyathidaṁ—
pokkharasātissa → pokkharasādissa (bj, pts) | anupubbiṁ kathaṁ → ānupubbikathaṁ (bj, pts); anupubbīkathaṁ (sya-all) | ānupubbikathaṁ → Sd Bp anupubbi-. (pts note) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th, pts)
Dok je tako sedeo, Blaženi mu postupno izloži pouku i to kroz
dānakathaṁ sīlakathaṁ saggakathaṁ; kāmānaṁ ādīnavaṁ okāraṁ saṅkilesaṁ, nekkhamme ānisaṁsaṁ pakāsesi.
nekkhamme → nekkhamme ca (bj) | saṅkilesaṁ → saṁkilesaṁ (my, bjt, ms2005, pts) | saggakathaṁ → sagga-kathaṁ (pts)
govor o davanju, govor o vrlini, govor o nebesima; objasni opasnost, propadanje i prljanje u zadovoljstvima čula, kao i blagoslov obuzdavanja.
Yadā bhagavā aññāsi brāhmaṇaṁ pokkharasātiṁ kallacittaṁ muducittaṁ vinīvaraṇacittaṁ udaggacittaṁ pasannacittaṁ, atha yā buddhānaṁ sāmukkaṁsikā dhammadesanā, taṁ pakāsesi—
atha → athassa (sya-all) | pokkharasātiṁ → pokkharasādiṁ (pts) | atha → Sd Bp atha kho. (pts note) | muducittaṁ vinīvaraṇacittaṁ udaggacittaṁ pasannacittaṁ → mudu-cittaṁ vinīvaraṇa-cittaṁ udagga-cittaṁ pasanna-cittaṁ (pts) | dhammadesanā → dhamma-desanā (pts)
Kada je video da je um brahmana Pokkharasātija spreman, prijemčiv, oslobođen prepreka, nadahnut i ispunjen poverenjem, izloži mu učenje koje je posebno svojstveno budama:
dukkhaṁ samudayaṁ nirodhaṁ maggaṁ.patnju, nastanak patnje, prestanak patnje i put. Seyyathāpi nāma suddhaṁ vatthaṁ apagatakāḷakaṁ sammadeva rajanaṁ paṭiggaṇheyya;
paṭiggaṇheyya evameva → patigaṇheyya evam eva (pts) | patigaṇheyya → Bp paṭigaṇheyya. (pts note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | apagatakāḷakaṁ sammadeva → apagata-kāḷakaṁ sammad eva (pts)
I baš kao kad bi čist komad platna, bez ikakvih mrlja, bio obojen svuda jednako,
evameva brāhmaṇassa pokkharasātissa tasmiññeva āsane virajaṁ vītamalaṁ dhammacakkhuṁ udapādi:
pokkharasātissa tasmiññeva → pokkharasādissa tasmiṁ yeva (bj, pts) | + → kho (th) | tasmiññeva → tasmiṁyeva (th) | evameva → evam eva (pts) | dhammacakkhuṁ → dhamma-cakkhuṁ (pts)
isto tako i u brahmanu Pokkharasātiju, dok je tu sedeo, javi se potpuno čisto oko Dhamme, bez mrlja:
“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti.
yaṁ kiñci → yaṅkiñci (th) | sabbaṁ taṁ → sabbantaṁ (th) | samudayadhammaṁ sabbaṁ → samudaya-dhammaṁ sabban (pts) | nirodhadhammanti → nirodhadhamman ti (pts)
’Sve što je podložno nastanku jeste podložno i nestanku.’

9. Pokkharasātiupāsakattapaṭivedanā9. Pokkharasāti se deklariše kao sledbenik

Atha kho brāhmaṇo pokkharasāti diṭṭhadhammo pattadhammo viditadhammo pariyogāḷhadhammo tiṇṇavicikiccho vigatakathaṅkatho vesārajjappatto aparappaccayo satthusāsane bhagavantaṁ etadavoca:
pokkharasāti → pokkharasādī (bj); pokkharasādi (pts) | vigatakathaṅkatho → vigatakathaṁkatho (my, bjt, th, ms2005) | atha kho → athakho (th) | satthusāsane → satthu sāsane (th)
Tada brahman Pokkharasāti ugleda istinu, doseže istinu, razumede istinu, uroni u istinu; nadvlada sumnju, oslobodi se zbunjenosti, steknu samopouzdanje i postade nezavisan od drugih u učiteljevom nauku, pa reče Blaženome:
“abhikkantaṁ, bho gotama, abhikkantaṁ, bho gotama.„Zadivljujuće je to, učitelju Gotama, čudesno je to! Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya: ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṁ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito.
evamevaṁ → evameva kho (sya-all) | dakkhantīti evamevaṁ → dakkhintīti evam eva (pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | telapajjotaṁ → tela pajjotaṁ (pts) | anekapariyāyena → aneka-pariyāyena (pts)
Baš kao kad bi neko ispravio ono što je stajalo naglavce, otkrio skriveno, pokazao put zalutalome ili upalio svetiljku u tami, tako da oni koji imaju oči mogu da vide, tako je i Blaženi, na više različitih načina, razjasnio Dhammu.
Esāhaṁ, bho gotama, saputto sabhariyo sapariso sāmacco bhavantaṁ gotamaṁ saraṇaṁ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca.
bhavantaṁ → bhagavantaṁ (pts) | bhikkhusaṅghañca → bhikkhusaṁghañca (ms2005) | + → kho (pts) | dhammañca bhikkhusaṅghañca → dhammañ ca bhikkhu-saṁghañ ca (pts)
Uzimam Blaženog za utočište, njegovo učenje i zajednicu monaha za utočište.
Upāsakaṁ maṁ bhavaṁ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gataṁ.
saraṇaṁ gataṁ → saraṇaṅgataṁ (th) | upāsakaṁ → upāsakam (pts)
Neka me Blaženi prihvati kao svog nezaređenog sledbenika koji, odsad pa do kraja života, pronađe svoje utočište!

Yathā ca bhavaṁ gotamo ukkaṭṭhāya aññāni upāsakakulāni upasaṅkamati, evameva bhavaṁ gotamo pokkharasātikulaṁ upasaṅkamatu.
pokkharasātikulaṁ → pokkharasādikulaṁ (bj, pts) | ukkaṭṭhāya → ukkaṭṭhāyaṁ (sya-all, pts) | + → kho (th) | upāsakakulāni upasaṅkamati evameva → upāsaka-kulāni upasaṁkamati evam eva (pts) | pokkharasātikulaṁ upasaṅkamatu → pokkharasādi-kulaṁ upasaṁkamatu (pts)
Kao što učitelj Gotama posećuje druge porodice u Ukkaṭṭhi, neka tako poseti i moju.
Tattha ye te māṇavakā vā māṇavikā vā bhavantaṁ gotamaṁ abhivādessanti vā paccuṭṭhissanti vā āsanaṁ vā udakaṁ vā dassanti cittaṁ vā pasādessanti, tesaṁ taṁ bhavissati dīgharattaṁ hitāya sukhāyā”ti.
bhavantaṁ → bhagavantaṁ (pts) | abhivādessanti → abhivādissanti (pts) | paccuṭṭhissanti → paccuṭṭhassanti (pts) | paccuṭṭhissanti → paccuṭṭhassanti (cck: pī.) | bhagavantaṁ → So all MSS. (pts note)
Brahmanski učenici i učenice će mu se klanjati, ustajati u njegovom prisustvu, ustupati mesto i vodu, srca ispunjenog poverenjem. To će biti zadugo na njihovu korist i sreću.”

“Kalyāṇaṁ vuccati, brāhmaṇā”ti.„Dobro je što tako govoriš, brahmane.”

Ambaṭṭhasuttaṁ niṭṭhitaṁ tatiyaṁ.

Principles · Rationale · Glossary · 6 Pali editions
MP3: Pali