Найдите Истину

В Палийских Суттах и Винае

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Заметка:Переводы, словари и комментарии сделаны не Благословенным.Сверяйтесь с Пали в 4 основных никаях.

  • Dīgha Nikāya 9Длинные Наставления 9

PoṭṭhapādasuttaПоттхапада Сутта

1. Poṭṭhapādaparibbājakavatthu1. История о страннике Поттхападе

Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)
Так мной услышано.
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.
anāthapiṇḍikassa ārāme → anāthapiṇḍikassārāme (sya-all)
Однажды Благостный остановился в Саваттхи, в Джетаване, в [монашеской] роще Анатхапиндики.

Tena kho pana samayena poṭṭhapādo paribbājako samayappavādake tindukācīre ekasālake mallikāya ārāme paṭivasati mahatiyā paribbājakaparisāya saddhiṁ tiṁsamattehi paribbājakasatehi.
tindukācīre ekasālake mallikāya ārāme → tiṇḍukācire ekasārike mallikārāme (sya-all) | tiṁsamattehi → timattehi (pts) | tindukācīre → SS tiṇḍukātīre here, but not in Sum. In 2 only Sd has -tīro. (pts note) | eka-sālake → Scdt sālike and so St in 2. (pts note) | Mallikāya → See J. iv. 148 foll. Dhp. Aṭṭh. 248. (pts note) | timattehi → BB tiṅsa-. (pts note) | paribbājakaparisāya → paribbājaka-parisāya (pts) | tiṁsamattehi paribbājakasatehi → timattehi paribbājaka-satehi (pts)
И в это самое время странствующий аскет Поттхапада вместе с большой группой странствующих аскетов, тремя сотнями странствующих аскетов, находился в [монашеской] роще Маллики, в обители из одного [помещения], [отделанной] корой тиндуки и предназначенной для диспутов.
Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṁ piṇḍāya pāvisi.
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj) | sāvatthiṁ → sāvatthiyaṁ (sya-all) | atha kho → athakho (th) | pubbaṇhasamayaṁ → pubbaṇha-samayaṁ (pts) | pattacīvaramādāya → patta-cīvaraṁ ādāya (pts)
И вот утром Благостный оделся, взял сосуд для подаяний и верхнюю одежду и отправился в Саваттхи за милостыней.

Atha kho bhagavato etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)
И Благостный сказал себе так:
“atippago kho tāva sāvatthiyaṁ piṇḍāya carituṁ.“Слишком рано ещё идти в Саваттхи за милостыней — Yannūnāhaṁ yena samayappavādako tindukācīro ekasālako mallikāya ārāmo, yena poṭṭhapādo paribbājako tenupasaṅkameyyan”ti.
tindukācīro ekasālako mallikāya ārāmo → tiṇḍukāciro ekasāliko mallikārāmo (sya-all) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | yannūnāhaṁ → yan nūnāhaṁ (pts) | ekasālako → eka-sālako (pts) | tenupasaṅkameyyanti → ten upasaṁkameyyan ti (pts)
приближусь-ка я к [монашеской] роще Маллики, к обители из одного [помещения], [отделанной] корой тиндуки и предназначенной для диспутов, где находится странствующий аскет Поттхапада”.
Atha kho bhagavā yena samayappavādako tindukācīro ekasālako mallikāya ārāmo tenupasaṅkami.
tindukācīro ekasālako mallikāya ārāmo → tiṇḍukāciro ekasāliko mallikārāmo (sya-all) | atha kho → athakho (th) | ekasālako → eka sālako (pts) | tenupasaṅkami → ten upasaṁkami (pts)
И Благостный приблизился к [монашеской] роще Маллики, к обители из одного [помещения], [отделанной] корой тиндуки и предназначенной для диспутов.

Tena kho pana samayena poṭṭhapādo paribbājako mahatiyā paribbājakaparisāya saddhiṁ nisinno hoti unnādiniyā uccāsaddamahāsaddāya anekavihitaṁ tiracchānakathaṁ kathentiyā.
paribbājakaparisāya → paribbājaka-parisāya (pts) | uccāsaddamahāsaddāya anekavihitaṁ → uccāsadda-mahāsaddāya aneka-vihitaṁ (pts)
И в это самое время странствующий аскет Поттхапада сидел вместе с большой группой странствующих аскетов, которые с криками, громким шумом, великим шумом вели различные низменные беседы,
Seyyathidaṁ—rājakathaṁ corakathaṁ mahāmattakathaṁ senākathaṁ bhayakathaṁ yuddhakathaṁ annakathaṁ pānakathaṁ vatthakathaṁ sayanakathaṁ mālākathaṁ gandhakathaṁ ñātikathaṁ yānakathaṁ gāmakathaṁ nigamakathaṁ nagarakathaṁ janapadakathaṁ itthikathaṁ sūrakathaṁ visikhākathaṁ kumbhaṭṭhānakathaṁ pubbapetakathaṁ nānattakathaṁ lokakkhāyikaṁ samuddakkhāyikaṁ itibhavābhavakathaṁ iti vā.
itthikathaṁ → itthikathaṁ purisakathaṁ (bj) | vā → vāti (bj) | itthikathaṁ sūrakathaṁ → itthīkathaṁ purisakathaṁ surākathaṁ (sya-all) | itthi-kathaṁ → BB add purisa-kathaṁ; as Sd BB at D.i.1.17 (not in M.V.v.6.3). (pts note) | iti → BB omit iti. (pts note) | + → gandhakathaṁ (bjt) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th) | seyyathidaṁ rājakathaṁ corakathaṁ mahāmattakathaṁ senākathaṁ bhayakathaṁ → seyyathīdaṁ rāja-kathaṁ cora-kathaṁ mahāmatta-kathaṁ senā-kathaṁ bhaya-kathaṁ (pts) | annakathaṁ pānakathaṁ vatthakathaṁ → anna-kathaṁ pāna-kathaṁ vattha-kathaṁ (pts) | mālākathaṁ gandhakathaṁ ñātikathaṁ → mālā-kathaṁ gandha-kathaṁ ñāti-kathaṁ (pts) | gāmakathaṁ nigamakathaṁ nagarakathaṁ janapadakathaṁ itthikathaṁ sūrakathaṁ → gāma-kathaṁ nigama-kathaṁ nagara-katham janapada-kathaṁ itthi-kathaṁ sūra-kathaṁ (pts) | kumbhaṭṭhānakathaṁ pubbapetakathaṁ → kumbhaṭṭhāna-kathaṁ pubba-peta-kathaṁ (pts) | samuddakkhāyikaṁ → samudda-kkhāyikaṁ (pts)
а именно: беседы о царе, беседы о ворах, беседы о советниках, беседы о войске, беседы об опасности, беседы о сражении, беседы о еде, беседы о питье, беседы об одеждах, беседы о ложах, беседы о венках, беседы о благовониях, беседы о родственниках, беседы о повозках, беседы о деревнях, беседы о торговых селениях, беседы о городах, беседы о странах, беседы о женщинах, беседы о мужчинах, беседы о героях, беседы о дорогах, беседы о водоёмах, беседы о прежде умерших, беседы о всякой всячине, разговоры о мире, разговоры об океане, беседы о том, что существует и чего не существует.

Addasā kho poṭṭhapādo paribbājako bhagavantaṁ dūratova āgacchantaṁ;
dūratova → dūrato va (th, pts)
А странствующий аскет Поттхапада увидел издали, как подходит Благостный,
disvāna sakaṁ parisaṁ saṇṭhapesi:
sakaṁ parisaṁ → sakaparisaṁ (sya-all) | saṇṭhapesi → saṇṭhāpesi (pts) | saṇṭhapesi → saṇṭhāpesi (bj: PTS) | disvā → BB disvāna. (pts note) | saṇṭhāpesi → Sm saṇṭhapesi. (pts note)
и, видя [его], призвал к тишине своё окружение:
“appasaddā bhonto hontu, mā bhonto saddamakattha.
saddamakattha → saddam akattha (pts)
“Поменьше шумите, почтенные, не производите шума, почтенные.
Ayaṁ samaṇo gotamo āgacchati.Вот подходит отшельник Готама — Appasaddakāmo kho so āyasmā appasaddassa vaṇṇavādī.
āyasmā → panāyasmā (bj); (sya-all) | kho → kho panāyasmā (sya-all); kho pana (pts) | pana → BB omit. (pts note) | appasaddakāmo → appasadda-kāmo (pts) | vaṇṇavādī → vaṇṇa-vādī (pts)
любя бесшумность, этот уважаемый восхваляет бесшумность и,
Appeva nāma appasaddaṁ parisaṁ viditvā upasaṅkamitabbaṁ maññeyyā”ti.
appeva nāma → appevanāma (bjt, th) | upasaṅkamitabbaṁ → upasaṁkamitabbaṁ (pts)
увидев, как бесшумно [наше] собрание, быть может, решит приблизиться”.
Evaṁ vutte, te paribbājakā tuṇhī ahesuṁ.Когда так было сказано, те странствующие аскеты умолкли.

Atha kho bhagavā yena poṭṭhapādo paribbājako tenupasaṅkami.
atha kho → athakho (th) | tenupasaṅkami → ten upasaṁkami (pts)
И вот Благостный приблизился к странствующему аскету Поттхападе.
Atha kho poṭṭhapādo paribbājako bhagavantaṁ etadavoca:
atha kho → athakho (th) | etadavoca → etad avoca (pts)
И странствующий аскет Поттхапада так сказал Благостному:
“etu kho, bhante, bhagavā.“Почтенный, пусть подойдёт Благостный. Svāgataṁ, bhante, bhagavato.
svāgataṁ → sāgataṁ (pts) | svāgataṁ → sāgataṁ (bj: PTS) | sāgataṁ → Sd BB svāgataṁ. (pts note)
Господин, добро пожаловать Благостному!
Cirassaṁ kho, bhante, bhagavā imaṁ pariyāyamakāsi, yadidaṁ idhāgamanāya.
pariyāyamakāsi → pariyāyam akāsi (pts) | idhāgamanāya → idh āgamanāya (pts)
Господин, давно уже Благостный отправился [в путь] и не приходил сюда.
Nisīdatu, bhante, bhagavā, idaṁ āsanaṁ paññattan”ti.
idaṁ āsanaṁ → idamāsanaṁ (bjt, th) | idaṁ → idam (pts) | paññattanti → paññattan ti (pts)
Господин, пусть Благостный сядет — вот предложенное [ему] сиденье”.

Nisīdi bhagavā paññatte āsane.Благостный сел на предложенное сиденье. Poṭṭhapādopi kho paribbājako aññataraṁ nīcaṁ āsanaṁ gahetvā ekamantaṁ nisīdi.
kho → BB pi kho. (pts note) | poṭṭhapādopi → poṭṭhapādo (pts)
А странствующий аскет Поттхапада выбрал другое, низкое сиденье и сел в стороне.
Ekamantaṁ nisinnaṁ kho poṭṭhapādaṁ paribbājakaṁ bhagavā etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)
И Благостный так сказал севшему в стороне странствующему аскету Поттхападе:
“kāya nuttha, poṭṭhapāda, etarahi kathāya sannisinnā, kā ca pana vo antarākathā vippakatā”ti?
kāya nuttha → kāya nottha (sya-all, mr) | nuttha → kāya nottha (cck: syā. ka.) | antarākathā vippakatāti → antarā kathā vippakatā ti (bjt, pts) | nuttha → nu ttha (pts)
“Ради какой беседы вы сейчас уселись здесь, Поттхапада, и на чем же прервалась беседа между вами?”

1.1. Abhisaññānirodhakathā1.1. Разговор о прекращении состояний сознания

Evaṁ vutte, poṭṭhapādo paribbājako bhagavantaṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)
Когда так было сказано, странствующий аскет Поттхапада сказал Благостному:
“tiṭṭhatesā, bhante, kathā, yāya mayaṁ etarahi kathāya sannisinnā.
tiṭṭhatesā → tiṭṭhat esā (pts)
“Оставь, господин, эту беседу — беседу, ради которой мы уселись здесь.
Nesā, bhante, kathā bhagavato dullabhā bhavissati pacchāpi savanāya.
savanāya → savaṇāya (bj) | esā → SS n'esāhaṁ. (pts note) | nesā → n esā (pts) | pacchāpi → pacchā pi (pts)
Не трудно будет, господин, и позже услышать Благостному об этой беседе.

Purimāni, bhante, divasāni purimatarāni, nānātitthiyānaṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ kotūhalasālāya sannisinnānaṁ sannipatitānaṁ abhisaññānirodhe kathā udapādi:
kotūhalasālāya → kutūhalasālāya (bj, pts); kotuhalasālāya (sya-all) | nānātitthiyānaṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ kotūhalasālāya → nānā-titthiyānaṁ samaṇa-brāhmaṇānaṁ kutūhala-sālāya (pts)
[Но] в прежние дни, господин, и ещё раньше у отшельников и брахманов из разных школ, собиравшихся и садившихся в общей обители, возникала беседа об уничтожении сознания:
‘kathaṁ nu kho, bho, abhisaññānirodho hotī’ti?
abhisaññānirodho → abhisaññanirodho (pts) | hotīti → hotī ti (bjt) | kathaṁ → kathan (pts)
„Как же, господа, происходит уничтожение сознания?“

Tatrekacce evamāhaṁsu:
tatrekacce evamāhaṁsu → tatr ekacce evam āhaṁsu (pts)
Некоторые там говорили так:
‘ahetū appaccayā purisassa saññā uppajjantipi nirujjhantipi.
ahetū → ahetu (bj, sya-all) | uppajjantipi nirujjhantipi → uppajjatipi nirujjhatipi (sya-all) | ahetū appaccayā → ahetuapaccayā (pts) | uppajjantipi nirujjhantipi → uppajjanti pi nirujjhanti pi (pts)
„Без причины и без основания возникают и уничтожаются у человека [состояния] сознания.
Yasmiṁ samaye uppajjanti, saññī tasmiṁ samaye hoti.
uppajjanti → uppajjati (sya-all)
В то время, когда они возникают, он становится сознающим;
Yasmiṁ samaye nirujjhanti, asaññī tasmiṁ samaye hotī’ti.
nirujjhanti → nirujjhati (sya-all)
в то время, когда они уничтожаются, он становится несознающим“ —
Ittheke abhisaññānirodhaṁ paññapenti.
paññapenti → paññāpenti (bj) | paññāpenti → paññapenti (bj: PTS) | ittheke abhisaññānirodhaṁ paññapenti → itth eke abhisaññā-nirodhaṁ paññāpenti (pts)
так некоторые учат об уничтожении сознания.

Tamañño evamāha:
tamañño evamāha → tam añño evam āha (pts)
Другой говорил на это так:
‘na kho pana metaṁ, bho, evaṁ bhavissati.
pana metaṁ → na kho nāmetaṁ (pts1ed) | pana metaṁ → nām etaṁ (pts) | me’taṁ → na kho nāmetaṁ (bj: PTS) | metaṁ → na kho nāmetaṁ (cck: sī. pī.) | bho → BB na kho pana me taṁ bho (thrice). In the next clause SS omit bho, and in the third Sm omits it, and Sdt have hoti. (pts note)
„Нет, господа, так ведь не может быть.
Saññā hi, bho, purisassa attā.Ведь сознание, господа, это своё ‘я’, Sā ca kho upetipi apetipi.
sā → so (sya-all) | upetipi apetipi → upeti pi apeti pi (pts)
и это [‘я’] приходит и уходит.
Yasmiṁ samaye upeti, saññī tasmiṁ samaye hoti.В то время, когда оно приходит, [человек] становится сознающим; Yasmiṁ samaye apeti, asaññī tasmiṁ samaye hotī’ti.в то время, когда оно уходит, он становится несознающим“ — Ittheke abhisaññānirodhaṁ paññapenti.
paññapenti → paññāpenti (bj) | ittheke abhisaññānirodhaṁ paññapenti → itth eke abhisaññā-nirodhaṁ paññāpenti (pts)
так некоторые учат об уничтожении сознания.

Tamañño evamāha:
tamañño evamāha → tam añño evam āha (pts)
Другой говорил на это так:
‘na kho pana metaṁ, bho, evaṁ bhavissati.
pana metaṁ → nām etaṁ (pts)
„Нет, господа, так ведь не может быть.
Santi hi, bho, samaṇabrāhmaṇā mahiddhikā mahānubhāvā.
samaṇabrāhmaṇā → samaṇa brāhmaṇā (pts)
Есть ведь, господа, отшельники и брахманы великой силы, великого могущества.
Te imassa purisassa saññaṁ upakaḍḍhantipi apakaḍḍhantipi.
upakaḍḍhantipi apakaḍḍhantipi → upakaḍḍhanti pi apakaḍḍhanti pi (pts)
Они приносят и уносят сознание человека.
Yasmiṁ samaye upakaḍḍhanti, saññī tasmiṁ samaye hoti.В то время, когда они приносят [сознание], он становится сознающим; Yasmiṁ samaye apakaḍḍhanti, asaññī tasmiṁ samaye hotī’ti.в то время, когда они уносят, он становится несознающим“ — Ittheke abhisaññānirodhaṁ paññapenti.
paññapenti → paññāpenti (bj) | ittheke abhisaññānirodhaṁ paññapenti → itth eke abhisaññā-nirodhaṁ paññāpenti (pts)
так некоторые учат об уничтожении сознания.

Tamañño evamāha:
tamañño evamāha → tam añño evam āha (pts)
Другой говорил на это так:
‘na kho pana metaṁ, bho, evaṁ bhavissati.
pana metaṁ → nām etaṁ (pts) | evaṁ → evam (pts)
„Нет, господа, так ведь не может быть.
Santi hi, bho, devatā mahiddhikā mahānubhāvā.
devatā → devā (sya-all) | devatā → devā (bj: syā)
Есть ведь, господа, божества великой силы, великого могущества.
Tā imassa purisassa saññaṁ upakaḍḍhantipi apakaḍḍhantipi.
tā → te (sya-all, pts) | tā → te (bj: syā) | upakaḍḍhantipi apakaḍḍhantipi → upakkaḍḍhantipi apakkaḍḍhantipi (th) | upakaḍḍhantipi apakaḍḍhantipi → upakaḍḍhanti pi apakaḍḍhanti pi (pts)
Они приносят и уносят сознание человека.
Yasmiṁ samaye upakaḍḍhanti, saññī tasmiṁ samaye hoti.
upakaḍḍhanti → upakkaḍḍhanti (th)
В то время, когда они приносят [сознание], он становится сознающим;
Yasmiṁ samaye apakaḍḍhanti, asaññī tasmiṁ samaye hotī’ti.
apakaḍḍhanti → apakkaḍḍhanti (th)
в то время, когда они уносят, он становится несознающим“ —
Ittheke abhisaññānirodhaṁ paññapenti.
paññapenti → paññāpenti (bj, pts) | ittheke abhisaññānirodhaṁ paññapenti → itth eke abhisaññā-nirodhaṁ paññāpenti (pts)
так некоторые учат об уничтожении сознания.

Tassa mayhaṁ, bhante, bhagavantaṁyeva ārabbha sati udapādi:
bhagavantaṁyeva → bhagavantaṁ yeva (bjt, pts)
И вот, господин, у меня пробудилась память о Благостном:
‘aho nūna bhagavā, aho nūna sugato, yo imesaṁ dhammānaṁ sukusalo’ti.
sukusaloti bhagavā bhante kusalo → sukusalo ti (pts) | ti → SS Aho nūna bhagavā sugato yo (Sdm so) bhante kusalo. (Sm has imesaṁ inserted, as a correction, after so.) (pts note)
„Да ведь это Благостный, да ведь это Счастливый, который столь искушён в этих вещах!“
Bhagavā, bhante, kusalo, bhagavā pakataññū abhisaññānirodhassa.Естественно, Благостный знает об уничтожении сознания. Kathaṁ nu kho, bhante, abhisaññānirodho hotī”ti?
hotīti → hotī ti (bjt) | kathaṁ nu → kathannu (th) | kathaṁ → kathan (pts) | abhisaññānirodho → abhisaññā-nirodho (pts)
Как же, господин, происходит уничтожение сознания?”

1.2. Sahetukasaññuppādanirodhakathā1.2. О причине прекращения состояний сознания

“Tatra, poṭṭhapāda, ye te samaṇabrāhmaṇā evamāhaṁsu:
evamāhaṁsu ahetū appaccayā → evam āhaṁsu ahetuappaccayā (pts) | samaṇabrāhmaṇā evamāhaṁsu → samaṇa-brāhmaṇā evam āhaṁsu (pts)
“Что касается, Поттхапада, тех отшельников и брахманов, которые говорили:
‘ahetū appaccayā purisassa saññā uppajjantipi nirujjhantipī’ti, āditova tesaṁ aparaddhaṁ.
ahetū → ahetu (sya-all)
„Без причины и без основания возникают и уничтожаются у человека [состояния] сознания“, то они неправы с самого начала.
Taṁ kissa hetu?Отчего же это? Sahetū hi, poṭṭhapāda, sappaccayā purisassa saññā uppajjantipi nirujjhantipi.
sahetū → sahetu (sya-all) | uppajjantipi nirujjhantipi → uppajjatipi nirujjhatipi (sya-all) | uppajjantipi nirujjhantipi → uppajjanti pi nirujjhanti pi (pts)
Ведь по причине и с основанием возникают и уничтожаются у человека [состояния] сознания.
Sikkhā ekā saññā uppajjati, sikkhā ekā saññā nirujjhati.
uppajjati → uppajjanti (bj, pts); uppajjatipi (sya-all) | nirujjhati → nirujjhanti (bj, pts); nirujjhatipi (sya-all) | nirujjhanti → BB uppajjati . . . nirujjhati (and so in 10, 16, etc.). (pts note)
Благодаря упражнению возникают одни [состояния] сознания, благодаря упражнению уничтожаются другие [состояния] сознания.

Kā ca sikkhā”ti? Bhagavā avoca.
sikkhāti → sikkhā ti (pts)
Каково это упражнение? — сказал Благостный.

“Idha, poṭṭhapāda, tathāgato loke uppajjati arahaṁ, sammāsambuddho …pe…
loke → loko (bj) | rajopatho → rajāpatho (bj: syā) | pe → BB yathā Sāmañaphalaṁ evaṁ vitthāretabbaṁ and omit down to end of 8 (D. ii. 40-63). (pts note) | Sa → BB atha as in D. ii. 63. (pts note) | + → yathā anucchedesu evaṁ vitthāretabbaṁ (my) | pe → spelled out in full (bjt) | + → yathā sāmaññaphale evaṁ vitthāretabbaṁ (th)
— Вот, Поттхапада, в мир приходит Татхагата …= II.40-62… . Это и есть часть его нравственности. 8. И вот, Поттхапада, обладающий подобной нравственностью …= 11.63… . Таким, Поттхапада, бывает монах, наделённый нравственностью. 9. Как же, Поттхапада, монах охраняет врата жизненных способностей? …= II.64-74… словно находящимся в спокойном пристанище.
Evaṁ kho, poṭṭhapāda, bhikkhu sīlasampanno hoti
hoti → BB add . . . pa . . . and omit 9. (pts note) | poṭṭhabbaṁ → So SS (see D.ii. 64). (pts note)
Когда он видит себя отказавшимся от этих пяти преград …= II.75…
…pe…
pe → spelled out in full (bjt)
…

tassime pañcanīvaraṇe pahīne attani samanupassato pāmojjaṁ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṁ vedeti, sukhino cittaṁ samādhiyati.
pañcanīvaraṇe pahīne → pañca nīvaraṇe pahīṇe (bj) | vedeti → vedayati (sya-all) | pāmojjaṁ → pāmujjaṁ (pts) | pāmojjaṁ → pāmujjaṁ (bj: PTS) | vedeti → paṭisaṁvedeti (bj: syā) | pāmujjaṁ → BB pāmojjaṁ (SS here u, but o at D.ii. 75). (pts note) | tassime pañcanīvaraṇe → d tass ime pañca nīvaraṇe (pts) | passaddhakāyo → passaddha-kāyo (pts)
Когда он видит себя отказавшимся от этих пяти преград …= II.75…

So vivicceva kāmehi, vivicca akusalehi dhammehi, savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
paṭhamaṁ jhānaṁ → paṭhamajjhānam (pts) | jhānaṁ → paṭhamajjhānaṁ (bj: kesuci) | vivicceva → eva (pts) | pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ → pīti-sukhaṁ paṭhamajjhānam (pts)
… он достигает первой ступени созерцания, связанной с устремлённым рассудком и углублённым рассуждением, рождённой уединённостью, дарующей упоение и приятное, и пребывает [в этом состоянии].
Tassa yā purimā kāmasaññā, sā nirujjhati.
kāmasaññā → kāma-saññā (pts)
Уничтожается его прежнее сознание желаний.
Vivekajapītisukhasukhumasaccasaññā tasmiṁ samaye hoti, vivekajapītisukhasukhumasaccasaññīyeva tasmiṁ samaye hoti.
samaye → (sya-all) | Vivekaja-pītisukha-sukhuma-sacca-saññā → In 10,11 MSS. have vivekajaṁ pītisukhaṁ, in 12-15 the ṁ's are usually omitted. (pts note) | vivekajapītisukhasukhumasaccasaññīyeva → vivekajapītisukhasukhuma-saccasaññīyeva (my) | vivekajapītisukhasukhumasaccasaññīyeva → vivekajapītisukhasukhumasaccasaññī yeva (bjt) | vivekajapītisukhasukhumasaccasaññīyeva → vivekaja pīti-sukha sukhuma-sacca-saññī yeva (pts)
В это время [в нем] возникает подлинное, утончённое сознание упоение и приятного, рождённого уединённостью, и с этого времени он становится подлинно и утончённо сознающим упоение и приятное, рождённое уединённостью.
Evampi sikkhā ekā saññā uppajjati, sikkhā ekā saññā nirujjhati.
uppajjati → uppajjanti (pts) | nirujjhati → nirujjhanti (pts) | uppajjati → uppajjanti (bj: PTS) | nirujjhati → nirujjhanti (bj: PTS) | nirujjhanti → BB in 10-16 uppajjati . . . nirujjhati. SS -anti in 10-14. In 15 Sdt -ati . . . ati; Sc -anti . . . anti; Sm -ati . . . -anti. In 16 SS ati . . . anti; (Sum. requires plural, see 22.) (pts note) | evampi → evaṁpi (th) | evampi → evam pi (pts)
Так, благодаря упражнению возникают одни [состояния] сознания, благодаря упражнению уничтожаются другие [состояния] сознания.
Ayaṁ sikkhā”ti bhagavā avoca.
ayaṁ → ayaṁpi (sya-all) | sikkhāti → sikkhā ti (pts)
Таково упражнение”, — сказал Благостный.

“Puna caparaṁ, poṭṭhapāda, bhikkhu vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
dutiyaṁ jhānaṁ → dutiyajjhānaṁ (pts) | jhānaṁ → dutiyajjhānaṁ (bj: PTS) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ → pīti-sukhaṁ dutiyajjhānaṁ (pts)
“И далее, Поттхапада, монах, подавив устремлённый рассудок и углублённое рассуждение, достигает второй ступени созерцания, несущей внутреннее успокоение и собранность в сердце, лишённой устремлённого рассудка, лишённой углублённого рассуждения, рождённой сосредоточенностью, дарующей упоение и приятное, и пребывает [в этом состоянии].
Tassa yā purimā vivekajapītisukhasukhumasaccasaññā, sā nirujjhati.
vivekajapītisukhasukhumasaccasaññā → vivekajaṁ pītisukhaṁ sukhumasaccasaññā (pts) | vivekajapītisukhasukhumasaccasaññā → vivekajaṁ pītisukhaṁ sukhumasaññā (bj: PTS) | vivekajapītisukhasukhumasaccasaññā → vivekajaṁ pīti-sukhaṁ sukhuma-sacca-saññā (pts)
Уничтожается его прежнее подлинное утончённое сознание упоение и приятного, рождённого уединённостью.
Samādhijapītisukhasukhumasaccasaññā tasmiṁ samaye hoti, samādhijapītisukhasukhumasaccasaññīyeva tasmiṁ samaye hoti.
samādhijapītisukhasukhumasaccasaññīyeva → samādhijapītisukhasukhumasaccasaññī yeva (bjt) | samādhijapītisukhasukhumasaccasaññā → samādhija pīti-sukha sukhuma-sacca-saññā (pts) | samādhijapītisukhasukhumasaccasaññīyeva → samādhija pīti-sukha sukhuma-sacca-saññī yeva (pts)
В это время [в нем] возникает подлинное утончённое сознание упоение и приятного, рождённого сосредоточенностью, и с этого времени он становится подлинно и утончённо сознающим упоение и приятное, рождённое сосредоточенностью.
Evampi sikkhā ekā saññā uppajjati, sikkhā ekā saññā nirujjhati.
ekā → ekaṁ (bj) | uppajjati → uppajjanti (pts) | nirujjhati ayampi sikkhāti → nirujjhanti ayaṁ sikkhā ti (pts) | evampi → evaṁpi (th) | evampi → evam pi (pts)
Так, благодаря упражнению возникают одни [состояния] сознания, благодаря упражнению уничтожаются другие [состояния] сознания.
Ayampi sikkhā”ti bhagavā avoca.
ayampi → ayaṁpi (th) | ayampi sikkhāti → ayaṁ sikkhā ti (pts)
Таково упражнение”, — сказал Благостный.

“Puna caparaṁ, poṭṭhapāda, bhikkhu pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno, sukhañca kāyena paṭisaṁvedeti, yaṁ taṁ ariyā ācikkhanti: ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti, tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
sukhavihārīti tatiyaṁ jhānaṁ → sukhavihārī ti tatiyajjhānaṁ (pts) | tatiyaṁjhānaṁ → tatiyajjhānaṁ (bj: kesuci potthakesu) | upekhako → BB upekkhako and so always. (pts note) | yaṁ taṁ → yantaṁ (bjt) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | sukhañca → sukhañ ca (pts) | yaṁ → yan (pts) | sukhavihārīti tatiyaṁ jhānaṁ → sukha-vihārī ti tatiyajjhānaṁ (pts)
“И далее, Поттхапада, монах, отказывается от радости и пребывает в уравновешенности, наделённый памятованием и сознательностью, испытывая телом то приятное, которое достойные описывают: „Уравновешенный, памятующий, пребывающий в приятном“, он достигает третьей ступени созерцания и пребывает [в этом состоянии].
Tassa yā purimā samādhijapītisukhasukhumasaccasaññā, sā nirujjhati.
samādhijapītisukhasukhumasaccasaññā → samādhijaṁ pītisukhaṁ sukhumasaccasaññā (pts) | samādhijapītisukhasukhumasaccasaññā → samādhijaṁ pīti-sukhaṁ sukhuma-sacca-saññā (pts)
Уничтожается его прежнее подлинное утончённое сознание упоение и приятного, рождённого сосредоточенностью.
Upekkhāsukhasukhumasaccasaññā tasmiṁ samaye hoti, upekkhāsukhasukhumasaccasaññīyeva tasmiṁ samaye hoti.
upekkhāsukhasukhumasaccasaññīyeva → upekkhāsukhasukhumasaccasaññī yeva (bjt) | upekkhāsukhasukhumasaccasaññā → upekhā-sukha-sukhumasacca-saññā (pts) | upekkhāsukhasukhumasaccasaññīyeva → upekhā-sukha-sukhumasacca-saññī yeva (pts)
В это время [в нем] возникает подлинное утончённое сознание приятного, рождённого уравновешенностью, и с этого времени он становится подлинно и утончённо сознающим приятное, рождённое уравновешенностью.
Evampi sikkhā ekā saññā uppajjati, sikkhā ekā saññā nirujjhati.
uppajjati → uppajjanti (pts) | nirujjhati ayampi sikkhāti → nirujjhanti ayaṁ sikkhā ti (pts) | evampi → evaṁpi (th) | evampi → evam pi (pts)
Так, благодаря упражнению возникают одни [состояния] сознания, благодаря упражнению уничтожаются другие [состояния] сознания.
Ayampi sikkhā”ti bhagavā avoca.
ayampi → ayaṁpi (th) | ayampi sikkhāti → ayaṁ sikkhā ti (pts)
Таково упражнение”, — сказал Благостный.

“Puna caparaṁ, poṭṭhapāda, bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
atthaṅgamā → atthagamā (bj, pts) | upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ → upekhāsatipārisuddhiṁ catutthajjhānaṁ (pts) | atthagamā → atathaṅgamā (bj: kesuci) | jhānaṁ → catutthajjhānaṁ (bj: kesuci) | pubbeva → pubbe va (th) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ → pubb eva somanassa-domanassānaṁ atthagamā adukkha-m-asukhaṁ upekhā-sati-pārisuddhiṁ catutthajjhānaṁ (pts)
“И далее, Поттхапада, монах, покинув приятное, покинув от боль, избавившись от прежней удовлетворённости и неудовлетворённости, достигает четвёртой ступени созерцания, ни-болезненной-ни-приятной, очищенной уравновешенностью и памятованием, и пребывает [в этом состоянии].
Tassa yā purimā upekkhāsukhasukhumasaccasaññā, sā nirujjhati.
upekkhāsukhasukhumasaccasaññā → upekhā-sukha-sukhuma-sacca-saññā (pts)
Уничтожается его прежнее подлинное утончённое сознание приятного, рождённого уравновешенностью.
Adukkhamasukhasukhumasaccasaññā tasmiṁ samaye hoti, adukkhamasukhasukhumasaccasaññīyeva tasmiṁ samaye hoti.
adukkhamasukhasukhumasaccasaññīyeva → adukkhamasukhasukhumasaccasaññī yeva (bjt) | adukkhamasukhasukhumasaccasaññā → adukkha-m-asukha sukhuma-sacca-saññā (pts) | adukkhamasukhasukhumasaccasaññīyeva → adukkha-m-asukha sukhuma-sacca-saññī yeva (pts)
В это время [в нем] возникает подлинное утончённое сознание свободы от ни-боли-ни-приятного, и с этого времени он становится подлинно и утончённо сознающим свободу от ни-боли-ни-приятного.
Evampi sikkhā ekā saññā uppajjati, sikkhā ekā saññā nirujjhati.
uppajjati → uppajjanti (pts) | nirujjhati ayampi sikkhāti → nirujjhanti ayaṁ sikkhā ti (pts) | evampi → evaṁpi (th) | evampi → evam pi (pts)
Так, благодаря упражнению возникают одни [состояния] сознания, благодаря упражнению уничтожаются другие [состояния] сознания.
Ayampi sikkhā”ti bhagavā avoca.
ayampi → ayaṁpi (th) | ayampi sikkhāti → ayaṁ sikkhā ti (pts)
Таково упражнение”, — сказал Благостный.

“Puna caparaṁ, poṭṭhapāda, bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṁ upasampajja viharati.
atthaṅgamā → atthagamā (bj, pts) | samatikkamā → BB samatikkamma, as in 15, 16; but see M.PṢ. p. 30. (pts note) | viharati → See D. i. 3. 13-15. (pts note) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ amanasikārā → paṭigha-saññānaṁ atthagamā nānatta-saññānaṁ amanasi-kārā (pts) | ākāsoti → ākāso ti (pts)
“И далее, Поттхапада, монах, всецело преодолев осознавание форм, избавившись от осознавания противодействия, отвлёкшись от осознавания множественности, достигает уровня осознавания бесконечности пространства, пребывает [на нем], [мысля]: „Пространство бесконечно“.
Tassa yā purimā rūpasaññā, sā nirujjhati.
purimā rūpasaññā → purimasaññā (mr) | rūpasaññā → purimasaññā (cck: ka.)
Уничтожается его прежнее осознавание форм.
Ākāsānañcāyatanasukhumasaccasaññā tasmiṁ samaye hoti, ākāsānañcāyatanasukhumasaccasaññīyeva tasmiṁ samaye hoti.
ākāsānañcāyatanasukhumasaccasaññā → ākāsānañcāyatanasukhasukhumasaccasaññā (pts) | ākāsānañcāyatanasukhumasaccasaññīyeva → ākāsānañcāyatanasukhumasaccasaññī yeva (bjt) | ākāsānañcāyatanasukhumasaccasaññā → ākāsānañcāyatana-sukha-sukhumasacca-saññā (pts) | ākāsānañcāyatanasukhumasaccasaññīyeva → ākāsānañcāyatanasukhuma-sacca-saññī yeva (pts)
В это время [в нем] возникает подлинное утончённое осознавание бесконечности пространства, и с этого времени он становится подлинно и утончённо осознающим бесконечность пространства.
Evampi sikkhā ekā saññā uppajjati, sikkhā ekā saññā nirujjhati.
uppajjati → uppajjanti (pts) | nirujjhati ayampi sikkhāti → nirujjhanti ayaṁ sikkhā ti (pts) | evampi → evaṁpi (th) | evampi → evam pi (pts)
Так, благодаря упражнению возникают одни [состояния] сознания, благодаря упражнению уничтожаются другие [состояния] сознания.
Ayampi sikkhā”ti bhagavā avoca.
ayampi → ayaṁpi (th) | ayampi sikkhāti → ayaṁ sikkhā ti (pts)
Таково упражнение”, — сказал Благостный.

“Puna caparaṁ, poṭṭhapāda, bhikkhu sabbaso ākāsānañcāyatanaṁ samatikkamma ‘anantaṁ viññāṇan’ti viññāṇañcāyatanaṁ upasampajja viharati.
caparaṁ → ca paraṁ (pts) | viññāṇanti → viññāṇan ti (pts)
“И далее, Поттхапада, монах, всецело преодолев уровень бесконечности пространства, достигает уровня бесконечности сознания и пребывает [на нем, мысля]: „Сознание бесконечно“.
Tassa yā purimā ākāsānañcāyatanasukhumasaccasaññā, sā nirujjhati.
ākāsānañcāyatanasukhumasaccasaññā → ākāsānañcāyatana-sukhuma-sacca-saññā (pts)
Уничтожается его прежнее подлинное утончённое осознавание бесконечности пространства.
Viññāṇañcāyatanasukhumasaccasaññā tasmiṁ samaye hoti, viññāṇañcāyatanasukhumasaccasaññīyeva tasmiṁ samaye hoti.
viññāṇañcāyatanasukhumasaccasaññīyeva → viññāṇañcāyatanasukhumasaccasaññī yeva (bjt) | viññāṇañcāyatanasukhumasaccasaññā → viññāṇañcāyatana sukhuma-sacca-saññā (pts) | viññāṇañcāyatanasukhumasaccasaññīyeva → viññāṇañcāyatana sukhuma-sacca-saññī yeva (pts)
В это время в нем возникает подлинное утончённое осознавание бесконечности сознания, и с этого времени он становится подлинно и утончённо осознающим бесконечность сознания.
Evampi sikkhā ekā saññā uppajjati, sikkhā ekā saññā nirujjhati.
uppajjati → uppajjanti (pts) | nirujjhati ayampi sikkhāti → nirujjhanti ayaṁ sikkhā ti (pts) | uppajjati → upapajjati (bj: kesuci) | evampi → evaṁpi (th) | evampi → evam pi (pts)
Так, благодаря упражнению возникают одни [состояния] сознания, благодаря упражнению уничтожаются другие [состояния] сознания.
Ayampi sikkhā”ti bhagavā avoca.
ayampi → ayaṁpi (th) | ayampi sikkhāti → ayaṁ sikkhā ti (pts)
Таково упражнение”, — сказал Благостный.

“Puna caparaṁ, poṭṭhapāda, bhikkhu sabbaso viññāṇañcāyatanaṁ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṁ upasampajja viharati.
caparaṁ → ca paraṁ (pts) | natthi → n atthi (pts)
“И далее, Поттхапада, монах, всецело преодолев уровень бесконечности сознания, достигает уровня отсутствия чего бы то ни было и пребывает [на нем, мысля]: „Не существует ничего“.
Tassa yā purimā viññāṇañcāyatanasukhumasaccasaññā, sā nirujjhati.
viññāṇañcāyatanasukhumasaccasaññā → viññāṇañcāyatana sukhuma-sacca-saññā (pts)
Уничтожается его прежнее подлинное утончённое осознавание бесконечности сознания.
Ākiñcaññāyatanasukhumasaccasaññā tasmiṁ samaye hoti, ākiñcaññāyatanasukhumasaccasaññīyeva tasmiṁ samaye hoti.
ākiñcaññāyatanasukhumasaccasaññīyeva → ākiñcaññāyatanasukhumasaccasaññī yeva (bjt) | ākiñcaññāyatanasukhumasaccasaññā → ākiñcaññāyatana-sukhuma-sacca-saññā (pts) | ākiñcaññāyatanasukhumasaccasaññīyeva → ākiñcaññāyatana-sukhuma-sacca-saññī yeva (pts)
В это время [в нем] возникает подлинное утончённое осознавание отсутствия чего бы то ни было, и с этого времени он становится подлинно и утончённо осознающим отсутствие чего бы то ни было.
Evampi sikkhā ekā saññā uppajjati, sikkhā ekā saññā nirujjhati.
uppajjati → uppajjanti (pts) | nirujjhati ayampi sikkhāti → nirujjhanti ayaṁ sikkhā ti (pts) | evampi → evaṁpi (th) | evampi → evam pi (pts)
Так, благодаря упражнению возникают одни [состояния] сознания, благодаря упражнению уничтожаются другие [состояния] сознания.
Ayampi sikkhā”ti bhagavā avoca.
pāpiyo → pāpiyyo (bj: kesuci potthakesu) | ceva → na ca (bj: syā) | nu → nu kho (bj: syā) | ājānāmi → bhagavatā dhammaṁ desitaṁ anujānāmīti (bj: syā) | ayampi → ayaṁpi (th) | ayampi sikkhāti → ayaṁ sikkhā ti (pts)
Таково упражнение”, — сказал Благостный.

“Yato kho, poṭṭhapāda, bhikkhu idha sakasaññī hoti, so tato amutra tato amutra anupubbena saññaggaṁ phusati.
yato → yathā (sya-all) | sakasaññī → saka-saññī (pts)
“С тех пор, Поттхапада, как монах становится здесь сознающим себя, он постепенно движется все дальше и дальше и обретает вершину сознания.
Tassa saññagge ṭhitassa evaṁ hoti:Находясь на вершине сознания, он говорит себе так: ‘cetayamānassa me pāpiyo, acetayamānassa me seyyo.
pāpiyo → BB pāpiyyo, and so in 18. (pts note)
„Размышлять для меня хуже, не размышлять для меня лучше.
Ahañceva kho pana ceteyyaṁ, abhisaṅkhareyyaṁ, imā ca me saññā nirujjheyyuṁ, aññā ca oḷārikā saññā uppajjeyyuṁ;
uppajjeyyuṁ → Scmt uppajjeyya abhisaṁkharoti (omitting yan . . . na, which they have in 18). (pts note) | ahañceva → ahañ ce va (pts)
Если я предамся размышлению и воображению, то у меня смогут уничтожиться эти [состояния] сознания и возникнуть другие, грубые [состояния] сознания.
yannūnāhaṁ na ceva ceteyyaṁ na ca abhisaṅkhareyyan’ti.
ceva → (pts) | ca → (pts) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | ca abhisaṅkhareyyanti → cābhisaṅkhareyyanti (bjt) | yannūnāhaṁ → yan nūnāham (pts) | ca abhisaṅkhareyyanti → abhisaṁkhareyyanti (pts)
Поэтому теперь я не буду предаваться ни размышлению, ни воображению“.
So na ceva ceteti, na ca abhisaṅkharoti.
ca → (pts) | ca abhisaṅkharoti → cābhisaṅkharoti (bjt) | ceva → eva (pts) | ca abhisaṅkharoti → abhisaṁkharoti (pts)
И он не предаётся ни размышлению, ни воображению.
Tassa acetayato anabhisaṅkharoto tā ceva saññā nirujjhanti, aññā ca oḷārikā saññā na uppajjanti.
anabhisaṅkharoto → nābhisaṁkharoto (bj: machasaṁ) | anabhisaṁkharoto → BB na abhi-. (pts note) | ceva → eva (pts)
У него, не предающегося ни размышлению, ни воображению, уничтожаются эти [состояния] сознания, и не возникают другие, грубые [состояния] сознания.
So nirodhaṁ phusati.Он обретает уничтожение. Evaṁ kho, poṭṭhapāda, anupubbābhisaññānirodhasampajānasamāpatti hoti.
anupubbābhisaññānirodhasampajānasamāpatti → anupubbābhisaññānirodha-sampajāna-samāpatti (my) | anupubbābhisaññānirodhasampajānasamāpatti → anupubbābhisaññā-nirodha-sampajāna-samāpatti (pts)
Таково, Поттхапада, постепенное внимательное достижение уничтожения сознания.

Taṁ kiṁ maññasi, poṭṭhapāda,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ → kim (pts)
Как ты об этом думаешь, Поттхапада?
api nu te ito pubbe evarūpā anupubbābhisaññānirodhasampajānasamāpatti sutapubbā”ti?
anupubbābhisaññānirodhasampajānasamāpatti → anupubbābhisaññānirodha-sampajāna-samāpatti (my) | sutapubbāti → sutapubbā ti (bjt) | + → kho (th) | anupubbābhisaññānirodhasampajānasamāpatti sutapubbāti → anupubbābhisaññā-nirodha-sampajāna-samāpatti suta-pubbā ti (pts)
Слыхал ли ты раньше, до этого о подобном постепенном внимательном достижении уничтожения сознания?”

“No hetaṁ, bhante.
hetaṁ bhante → hetambhante (bjt) | hetaṁ → h etaṁ (pts)
“Конечно нет, господин.
Evaṁ kho ahaṁ, bhante, bhagavato bhāsitaṁ ājānāmi:
bhagavato bhāsitaṁ ājānāmi → bhagavatā dhammaṁ desitaṁ ājānāmīti (sya-all) | desitaṁ → bhagavato bhāsitaṁ (sya-all: sī.)
И я понимаю, господин, сказанное Благостным:
‘yato kho, poṭṭhapāda, bhikkhu idha sakasaññī hoti, so tato amutra tato amutra anupubbena saññaggaṁ phusati,
idha → (sya-all) | sakasaññī → saka-saññī (pts)
„С тех пор, Поттхапада, как монах становится здесь сознающим себя, он постепенно движется все дальше и дальше и обретает вершину сознания.
tassa saññagge ṭhitassa evaṁ hoti:Находясь на вершине сознания, он говорит себе так: “cetayamānassa me pāpiyo, acetayamānassa me seyyo.‘Размышлять для меня хуже, не размышлять для меня лучше. Ahañceva kho pana ceteyyaṁ abhisaṅkhareyyaṁ, imā ca me saññā nirujjheyyuṁ, aññā ca oḷārikā saññā uppajjeyyuṁ;
ahañceva → ahañ ce va (pts)
Если я предамся размышлению и воображению, то у меня смогут уничтожиться эти [состояния] сознания и возникнуть другие, грубые [состояния] сознания.
yannūnāhaṁ na ceva ceteyyaṁ, na ca abhisaṅkhareyyan”ti.
ceva → (pts) | ca abhisaṅkhareyyanti → abhisaṁkhareyyan ti (pts) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | abhisaṅkhareyyanti → abhisaṅkhareyyan ti (ms2005) | yannūnāhaṁ → yan nūnāhaṁ (pts)
Поэтому теперь я не буду предаваться ни размышлению, ни воображению’.
So na ceva ceteti, na cābhisaṅkharoti, tassa acetayato anabhisaṅkharoto tā ceva saññā nirujjhanti, aññā ca oḷārikā saññā na uppajjanti.
cābhisaṅkharoti → ca abhisaṅkharoti (sya-all); abhisaṁkharoti (pts) | anabhisaṅkharoto → anabhasaṅkharoto (sya-all) | tā → Sdt na. (pts note) | ceva → eva (pts) | anabhisaṅkharoto → anabhisaṁkharoto (pts)
И он не предаётся ни размышлению, ни воображению. У него, не предающегося ни размышлению, ни воображению, уничтожаются эти [состояния] сознания, и не возникают другие, грубые [состояния] сознания.
So nirodhaṁ phusati.Он обретает уничтожение. Evaṁ kho, poṭṭhapāda, anupubbābhisaññānirodhasampajānasamāpatti hotī’”ti.
anupubbābhisaññānirodhasampajānasamāpatti → anupubbābhisaññānirodhasampadānasamāpatti (pts) | anupubbābhisaññānirodhasampajānasamāpatti → anupubbābhisaññānirodha-sampajāna-samāpatti (my) | anupubbābhisaññānirodhasampajānasamāpatti → anupubbābhisaññā-nirodha-sampadānasamāpatti (pts)
Таково, Поттхапада, постепенное внимательное достижение уничтожения сознания“”.

“Evaṁ, poṭṭhapādā”ti.
+ → kho (bjt, pts)
“Это так, Поттхапада”.

“Ekaññeva nu kho, bhante, bhagavā saññaggaṁ paññapeti, udāhu puthūpi saññagge paññapetī”ti?
ekaññeva → ekañceva (sya-all) | paññapeti → paññāpeti (pts) | puthūpi → puthu pi (pts) | paññapetīti ekampi → paññāpetīti ekam pi (pts) | ekaññeva → ekaṁ yeva (bj: kesuci potthakesu) | puthu → All MSS. ū (four times). (pts note) | paññapetīti → paññapetī ti (bjt)
“Почтенный, учит ли Благостный лишь об одной вершине сознания или же он учит о различных вершинах сознания?”

“Ekampi kho ahaṁ, poṭṭhapāda, saññaggaṁ paññapemi, puthūpi saññagge paññapemī”ti.
paññapemi puthūpi → paññāpemi puthu pi (pts) | paññapemīti → paññāpemīti (pts) | poṭṭhapāda → poṭṭhapāda ahaṁ (bj: syā) | ekampi → ekaṁpi (th) | ekampi → ekam pi (pts)
“Я учу, Поттхапада, об одной вершине сознания, но и учу о различных вершинах сознания”.

“Yathā kathaṁ pana, bhante, bhagavā ekampi saññaggaṁ paññapeti, puthūpi saññagge paññapetī”ti?
paññapeti puthūpi → paññāpeti puthu pi (pts) | paññapetīti → paññāpetīti (pts) | yathā kathaṁ → yathākathaṁ (bjt, th) | paññapetīti → paññapetī ti (bjt) | ekampi → ekaṁpi (th) | ekampi → ekam pi (pts)
“Как же это, господин, Благостный и учит об одной вершине сознания, и учит о различных вершинах сознания?”

“Yathā yathā kho, poṭṭhapāda, nirodhaṁ phusati tathā tathāhaṁ saññaggaṁ paññapemi.
tathāhaṁ → tathā ahaṁ (sya-all) | paññapemi → paññāpemi (pts) | tathā’haṁ → tathā ahaṁ (bj: syā) | tathāhaṁ → tathā haṁ (pts)
“По мере того, Поттхапада, как он обретает уничтожение, я [каждый раз] учу о вершине сознания.
Evaṁ kho ahaṁ, poṭṭhapāda, ekampi saññaggaṁ paññapemi, puthūpi saññagge paññapemī”ti.
paññapemi puthūpi → paññāpemi puthu pi (pts) | paññapemīti → paññāpemīti (pts) | pi → SS ekasmiṁ for ekam pi. (pts note) | ekampi → ekaṁpi (th)
Таким образом, Поттхапада, я и учу об одной вершине сознания, и учу о различных вершинах сознания”.

“Saññā nu kho, bhante, paṭhamaṁ uppajjati, pacchā ñāṇaṁ, udāhu ñāṇaṁ paṭhamaṁ uppajjati, pacchā saññā, udāhu saññā ca ñāṇañca apubbaṁ acarimaṁ uppajjantī”ti?
uppajjantīti → Comp. Mil. 57. (pts note) | uppajjantīti → uppajjantī ti (bjt) | ñāṇañca → ñāṇaṁ ca (th) | + → paṭhamaṁ (pts) | ñāṇañca → ñāṇañ ca (pts)
“Почтенный, возникает ли сознание сначала, а потом — знание, или знание возникает сначала, а потом — сознание, или и сознание, и знание возникают [одновременно], не раньше и не позже [одно другого]?”

“Saññā kho, poṭṭhapāda, paṭhamaṁ uppajjati, pacchā ñāṇaṁ, saññuppādā ca pana ñāṇuppādo hoti.
hoti → SS hotīti. (pts note)
“Сознание, Поттхапада, возникает сначала, а потом — знание, ведь возникновение знания зависит от возникновения сознания.
So evaṁ pajānāti:И ведь [человек] постигает: ‘idappaccayā kira me ñāṇaṁ udapādī’ti.„Вот по этой причине у меня возникло знание“. Iminā kho etaṁ, poṭṭhapāda, pariyāyena veditabbaṁ—
iminā → iminā ca (sya-all) | iminā → iminā ca kho etaṁ (bj: machasaṁ); imināpetaṁ (bj: PTS) | etaṁ → Scmt etaṁ; BB kho. (pts note) | kho → p (pts)
Таким образом, Поттхапада, следует знать,
yathā saññā paṭhamaṁ uppajjati, pacchā ñāṇaṁ, saññuppādā ca pana ñāṇuppādo hotī”ti.
yathā → Scmt tathā. (pts note)
что сознание возникает сначала, а потом — знание, ведь возникновение знания зависит от возникновения сознания”.

1.3. Saññāattakathā1.3. Беседа о своём я

“Saññā nu kho, bhante, purisassa attā, udāhu aññā saññā añño attā”ti?
attāti kaṁ → attā ti kim (pts)
“Почтенный, является ли сознание тем же, что и своё „я“ человека, или же сознание — одно, а своё „я“ — другое?”

“Kaṁ pana tvaṁ, poṭṭhapāda, attānaṁ paccesī”ti?
kaṁ → kiṁ (bj, sya-all) | pana → kiṁ (bj: sīmu) | Kim → BB Kaṁ. (pts note) | paccesīti → paccesī ti (bjt)
““Как же ты, Поттхапада, понимаешь своё „я“?”

“Oḷārikaṁ kho ahaṁ, bhante, attānaṁ paccemi rūpiṁ cātumahābhūtikaṁ kabaḷīkārāhārabhakkhan”ti.
cātumahābhūtikaṁ kabaḷīkārāhārabhakkhanti → cātummahābhūtikaṁ kavalīkārabhakkhanti (sya-all); cātummahābhūtikaṁ kabaliṅkārāhāra bhakkhan ti (pts) | cātummahābhūtikaṁ → cātumahābhūtikaṁ (bj: machasaṁ) | kabaḷīkārāhārabhakkhanti → kabalīkārāhāraṁ (bj: syā) | kabaḷīkārāhārabhakkha’’nti → kabaḷīkārabhakkhanti (cck: syā. ka.) | cātummahābhūtikaṁ → BB cātumahā-. (pts note) | kabaliṅkārāhāra → BB kabaliṅkāra- (thrice). See i. 3. 11. (pts note) | oḷārikaṁ → oḷārikam (pts)
“Я, господин, понимаю своё „я“ как грубое, имеющее форму, состоящее из четырёх великих элементов, питающееся материальной пищей”.

“Oḷāriko ca hi te, poṭṭhapāda, attā abhavissa rūpī cātumahābhūtiko kabaḷīkārāhārabhakkho. Evaṁ santaṁ kho te, poṭṭhapāda, aññāva saññā bhavissati añño attā.
cātumahābhūtiko kabaḷīkārāhārabhakkho → cātummahābhūtiko kavalīkārabhakkho (sya-all); cātummahābhūtiko kabaliṅkārāhārabhakkho (pts) | aññāva → aññā ca (sya-all) | cātummahābhūtiko → cātumahābhūtikaṁ (bj: machasaṁ) | kabaḷīkārāhārabhakkho → kabalīkārāhāraṁ (bj: syā) | aññā’va → ca (bj: syā) | bhavissati → abhavissa (bj: sīmu) | attā → attāti (bj: sīmu) | hi → Sc oḷāriko hoti vegi; Sd oḷāriko va hi; Sm oḷāriko hi ce hi; St oḷārikehi ce hi. (pts note) | rūpī → Sct Bm bhūtirūpī (and so Sm with bhūti erased). (pts note) | cātummahābhūtiko → Sct -- mahārājiko ! (and so Sm prima manu). (pts note) | va → No MS. is consistent as to the five va's printed in each of the 21-23; either va or ca is written, and sometimes before, sometimes after aññā. (pts note) | bhavissati → BB bhavissa. (pts note) | attā → BB add ti. (pts note) | cātumahābhūtiko kabaḷīkārāhārabhakkho → cātummahābhūtiko kabaliṅkārāhāra-bhakkho (pts) | aññāva → aññā va (pts)
“Даже если бы своё „я“, Поттхапада, было у тебя грубым, имеющим форму, состоящим из четырёх великих элементов, питающимся материальной пищей, то и тогда, Поттхапада, сознание было бы у тебя одним, а своё „я“ — другим.
Tadamināpetaṁ, poṭṭhapāda, pariyāyena veditabbaṁ yathā aññāva saññā bhavissati añño attā.
tadamināpetaṁ → tadimināpetaṁ (sya-all) | tadamināpetaṁ → tadaminā (bj: PTS) | aññāva → aññā va (th, pts) | tadamināpetaṁ → tad iminā p etaṁ (pts)
Таким образом, Поттхапада, следует знать, что сознание — одно, а своё „я“ — другое.
Tiṭṭhateva sāyaṁ, poṭṭhapāda, oḷāriko attā rūpī cātumahābhūtiko kabaḷīkārāhārabhakkho, atha imassa purisassa aññā ca saññā uppajjanti, aññā ca saññā nirujjhanti.
Tiṭṭhateva sāyaṁ → tiṭṭhateva ayaṁ (sya-all); tiṭṭhatevāyaṁ (pts1ed) | cātumahābhūtiko kabaḷīkārāhārabhakkho → cātummahābhūtiko kavalīkārabhakkho (sya-all); cātummahābhūtiko kabaliṅkārāhārabhakkho (pts) | ca → va (sya-all, pts) | uppajjanti → uppajjati (sya-all) | nirujjhanti → nirujjhati (sya-all) | tiṭṭhateva sāyaṁ → tiṭṭhat evāyaṁ (pts) | tiṭṭhatevasāyaṁ → tiṭṭhate ca, ayaṁ (bj note) | uppajjanti → uppajjati (bj: syā) | nirujjhanti → nirujjhati (bj: syā) | sāyaṁ → tiṭṭhatevāyaṁ (cck: sī. pī.) | evāyaṁ → Sd ev'ayaṁ; Scmt evabhayaṁ(!); BB sāyaṁ (and so in 22, 23). (pts note) | aññā ca → aññāca (bjt) | cātumahābhūtiko kabaḷīkārāhārabhakkho → cātummahābhūtiko kabaliṅkārāhāra-bhakkho (pts)
И пусть, Поттхапада, это своё „я“ остаётся грубым, имеющим форму, состоящим из четырёх великих элементов, питающимся материальной пищей, — всё же у этого человека возникают одни [состояния] сознания, и уничтожаются другие [состояния] сознания.
Iminā kho etaṁ, poṭṭhapāda, pariyāyena veditabbaṁ yathā aññāva saññā bhavissati añño attā”ti.
iminā → iminā pi (pts) | iminā → imināpi kho (bj: PTS) | aññāva → aññā va (th, pts) | attāti → attā ti (pts)
Таким образом, Поттхапада, следует знать, что сознание — одно, а своё „я“ — другое”.

“Manomayaṁ kho ahaṁ, bhante, attānaṁ paccemi sabbaṅgapaccaṅgiṁ ahīnindriyan”ti.
sabbaṅgapaccaṅgiṁ → sabbaṅgapaccaṅgaṁ (sya-all) | sabbaṅgapaccaṅgiṁ → paccaṅgaṁ (bj: syā) | ahīnindriyan → Scd abhinindriyan thrice, but St BB ahīnindriyaṁ thrice, and so Sm in the second and third places. See i. 3.12 and ii. 85, and below, 39. (pts note) | sabbaṅgapaccaṅgiṁ ahīnindriyanti → sabbaṅga-paccaṅgiṁ ahīnindriyan ti (pts)
“[Тогда], господин, я понимаю своё „я“ как состоящее из разума, наделённое всеми большими и малыми частями, не знающее ущерба в жизненных способностях”.

“Manomayo ca hi te, poṭṭhapāda, attā abhavissa sabbaṅgapaccaṅgī ahīnindriyo, evaṁ santampi kho te, poṭṭhapāda, aññāva saññā bhavissati añño attā.
aññāva → aññā ca (sya-all) | santampi → santaṁpi (th) | sabbaṅgapaccaṅgī → sabbaṅga-paccaṅgī (pts) | santampi → santam pi (pts) | aññāva → aññā va (pts)
“Даже если бы своё „я“, Поттхапада, было у тебя состоящим из разума, наделённым всеми большими и малыми частями, не знающим ущерба в жизненных способностях, то и тогда, Поттхапада, сознание было бы у тебя одним, а своё „я“ — другим.
Tadamināpetaṁ, poṭṭhapāda, pariyāyena veditabbaṁ yathā aññāva saññā bhavissati añño attā.
tadamināpetaṁ → tadimināpetaṁ (sya-all) | aññāva → aññā va (th, pts) | tadamināpetaṁ → tad iminā p etaṁ (pts)
Таким образом, Поттхапада, следует знать, что сознание — одно, а своё „я“ — другое.
Tiṭṭhateva sāyaṁ, poṭṭhapāda, manomayo attā sabbaṅgapaccaṅgī ahīnindriyo, atha imassa purisassa aññā ca saññā uppajjanti, aññā ca saññā nirujjhanti.
tiṭṭhateva sāyaṁ → tiṭṭhatevāyaṁ (bj, pts) | sāyaṁ → ayaṁ (sya-all) | ca → va (sya-all, pts) | uppajjanti → uppajjati (sya-all) | nirujjhanti → nirujjhati (sya-all) | aññā ca → aññāca (bjt) | tiṭṭhateva sāyaṁ → tiṭṭhat evāyaṁ (pts) | sabbaṅgapaccaṅgī → sabbaṅga-paccaṅgī (pts)
И пусть, Поттхапада это своё „я“ остаётся состоящим из разума, наделённым всеми большими и малыми частями, не знающим ущерба в жизненных способностях, — всё же у этого человека возникают одни [состояния] сознания, и уничтожаются другие [состояния] сознания.
Imināpi kho etaṁ, poṭṭhapāda, pariyāyena veditabbaṁ yathā aññāva saññā bhavissati añño attā”ti.
aññāva → aññā ca (sya-all) | imināpi → iminā pi (pts) | aññāva → aññā va (pts) | attāti → attā ti (pts)
Таким образом, Поттхапада, следует знать, что сознание — одно, а своё „я“ — другое”.

“Arūpiṁ kho ahaṁ, bhante, attānaṁ paccemi saññāmayan”ti.
saññāmayanti → saññāmayan ti (pts)
“[Тогда], господин, я понимаю своё „я“ как лишённое формы, состоящее из сознания”.

“Arūpī ca hi te, poṭṭhapāda, attā abhavissa saññāmayo, evaṁ santampi kho te, poṭṭhapāda, aññāva saññā bhavissati añño attā.
hi → (bj) | santampi → santaṁpi (th) | aññāva → aññā va (th, pts) | santampi → santam pi (pts)
“Даже если бы своё „я“, Поттхапада, было у тебя лишённым формы, состоящим из сознания, то и тогда, Поттхапада, сознание было бы у тебя одним, а своё „я“ — другим.
Tadamināpetaṁ, poṭṭhapāda, pariyāyena veditabbaṁ yathā aññāva saññā bhavissati añño attā.
tadamināpetaṁ → tadimināpetaṁ (sya-all) | aññāva → aññā va (th, pts) | tadamināpetaṁ → tad iminā p etaṁ (pts)
Таким образом, Поттхапада, следует знать, что сознание — одно, а своё „я“ — другое.
Tiṭṭhateva sāyaṁ, poṭṭhapāda, arūpī attā saññāmayo, atha imassa purisassa aññā ca saññā uppajjanti, aññā ca saññā nirujjhanti.
tiṭṭhateva sāyaṁ → tiṭṭhatevāyaṁ (bj, pts) | sāyaṁ → ayaṁ (sya-all) | ca → va (sya-all, pts) | uppajjanti → uppajjati (sya-all) | nirujjhanti → nirujjhati (sya-all) | aññā ca → aññāca (bjt) | tiṭṭhateva sāyaṁ → tiṭṭhat evāyaṁ (pts)
И пусть, Поттхапада это своё „я“ остаётся лишённым формы, состоящим из сознания — всё же у этого человека возникают одни [состояния] сознания, и уничтожаются другие [состояния] сознания.
Imināpi kho etaṁ, poṭṭhapāda, pariyāyena veditabbaṁ yathā aññāva saññā bhavissati añño attā”ti.
aññāva → aññā va (th, pts) | imināpi → iminā pi (pts) | attāti → attā ti (pts)
Таким образом, Поттхапада, следует знать,

“Sakkā panetaṁ, bhante, mayā ñātuṁ:
etaṁ → evaṁ (mr) | sakkā → sakkā ca (sya-all) | panetaṁ → pan etaṁ (pts)
24. “Но можно ли мне, господин, узнать является ли сознание тем же, что и своё „я“ человека, или же сознание — одно, а своё „я“ — другое?”
‘saññā purisassa attā’ti vā ‘aññāva saññā añño attā’ti vā”ti?
vāti → (bj) | aññāva → aññā ca (sya-all) | añño → añño ca (sya-all) | attāti vāti → attā ti vā (pts) | aññā → aññā ca (bj: syā) | añño → añño ca (bj: syā)
что сознание — одно, а своё „я“ — другое”.

“Dujjānaṁ kho etaṁ, poṭṭhapāda, tayā aññadiṭṭhikena aññakhantikena aññarucikena aññatrāyogena aññatrācariyakena:
aññatrāyogena aññatrācariyakena → aññatthaāyogena aññatthācariyakena (sya-all) | aññatrācariyakena → aññatthācariyakena (pts) | aññatrāyogena → aññattha āyogena (bj: syā) | aññatrācariyakena → aññatthācariyakena (bj: syā) | etaṁ → evaṁ (cck: ka.) | aññatrāyogena → SS twice annatra-payogena. (pts note) | aññadiṭṭhikena aññakhantikena aññarucikena → añña-diṭṭhikena añña-khantikena añña-rucikena (pts)
“Трудно, Поттхапада, тебе, имеющему другой взгляд, другую веру, другие желания, другие занятия, других наставников, узнать, является ли сознание тем же,
‘saññā purisassa attā’ti vā, ‘aññāva saññā añño attāti’ vā”ti.
aññāva → aññā ca (sya-all) | añño → añño ca (sya-all) | attāti → attā ti (pts) | attāti vāti → attā ti vā (pts)
что и своё „я“ человека, или же сознание — одно, а своё „я“ — другое”.

“Sacetaṁ, bhante, mayā dujjānaṁ aññadiṭṭhikena aññakhantikena aññarucikena aññatrāyogena aññatrācariyakena:
aññatrāyogena aññatrācariyakena → aññatthaāyogena aññatthācariyakena (sya-all) | aññatrācariyakena → aññatthācariyakena (pts) | sacetaṁ → sace taṁ (my, bjt, th) | sacetaṁ → sac etaṁ (pts) | aññadiṭṭhikena aññakhantikena aññarucikena → añña-diṭṭhikena añña-khantikena añña-rucikena (pts)
“Если, господин, трудно мне, имеющему другой взгляд, другую веру, другие желания, другие занятия, других наставников, узнать,
‘saññā purisassa attā’ti vā, ‘aññāva saññā añño attā’ti vā;
aññāva → aññā ca (sya-all) | añño → añño ca (sya-all) | attāti → attā ti (pts)
является ли сознание тем же, что и своё „я“ человека, или же сознание — одно, а своё „я“ — другое, то [скажи], господин, мир вечен? Является ли это правдой, а прочее — заблуждением?” “Мной не было объяснено, Поттхапада, что мир вечен и что это — правда, а прочее — заблуждение”. “Почтенный, мир не вечен?
kiṁ pana, bhante, ‘sassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan’”ti?
loko → See the questions raised at M. 1. 157, 426, etc. (pts note) | kiṁ → kim (pts) | idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)
Является ли это правдой, а прочее — заблуждением?

“Abyākataṁ kho etaṁ, poṭṭhapāda, mayā:
abyākataṁ → etaṁpi (sya-all) | etaṁ → (sya-all) | mayā → mayā abyākataṁ (sya-all) | abyākataṁ → avyākataṁ (bj: sabbattha)
“Мной не было объяснено, Поттхапада,
‘sassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan’”ti.
sassato → antavā (pts) | idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)
что мир вечен и что это — правда, а прочее — заблуждение”.

“Kiṁ pana, bhante, ‘asassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan’”ti?
asassato → anantavā (pts) | kiṁ → kim (pts) | idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)
“Почтенный, мир не вечен? Является ли это правдой, а прочее — заблуждением?”

“Etampi kho, poṭṭhapāda, mayā abyākataṁ:
abyākataṁ asassato → avyākataṁ anantavā (pts) | etampi → etaṁpi (th) | etampi → etam pi (pts)
“Мной не было объяснено, Поттхапада,
‘asassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan’”ti.
idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)
что мир не вечен и что это — правда, а прочее — заблуждение”.

“Kiṁ pana, bhante, ‘antavā loko …pe…
loko → BB pa, down to anantavā loko. Then only the questions are given, ‘tam jīvaṁ taṁ sarīraṁ,'; etc. (pts note) | pe → spelled out in full (bjt)
“Почтенный, мир конечен …
‘anantavā loko …
pe → spelled out in full (bjt)
мир бесконечен …
‘taṁ jīvaṁ taṁ sarīraṁ …
ti → SS omit this question. (pts note) | pe → spelled out in full (bjt)
жизненное начало тем же, что и тело …
‘aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīraṁ …
pe → spelled out in full (bjt)
жизненное начало — одно, а тело — другое …
‘hoti tathāgato paraṁ maraṇā …
paraṁ maraṇā → parammaraṇā (th) | pe → spelled out in full (pts)
Татхагата существует после смерти …
‘na hoti tathāgato paraṁ maraṇā …
paraṁ maraṇā → parammaraṇā (th) | pe → spelled out in full (pts)
Татхагата не существует после смерти …
‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā …
na → na hoti (bj) | hoti → hoti ca na hoti ca (bj) | ca → St omits; Sd ca after hoti. (pts note) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (th) | paraṁ → param (pts)
Татхагата и существует, и не существует после смерти …
‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññan’”ti?
eva → SS no ca in the question, n'eva in the answer. Cp. Trenckner, Majjhima, p. 426. (pts note) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th)
“Почтенный, Татхагата ни существует, ни не существует после смерти? Является ли это правдой, а прочее — заблуждением?”

“Etampi kho, poṭṭhapāda, mayā abyākataṁ:
etampi → etaṁpi (th) | etampi → etam pi (pts) | abyākataṁ → avyākataṁ (pts)
“Мной не было объяснено, Поттхапада:
‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññan’”ti.
paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | neva → n eva (pts) | paraṁ → param (pts) | idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)
“Татхагата ни существует, ни не существует после смерти, это правда, а прочее — заблуждение”.

“Kasmā panetaṁ, bhante, bhagavatā abyākatan”ti?
panetaṁ → (pts) | Kasmā → BB add pan'etaṁ. So SS below, 30. (pts note) | Bhagavatā → SS -to. (pts note) | abyākatanti → avyākatan ti (pts)
“Почему же, господин, [это] не было объяснено Благостным?”

“Na hetaṁ, poṭṭhapāda, atthasaṁhitaṁ na dhammasaṁhitaṁ nādibrahmacariyakaṁ, na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṁvattati,
dhammasaṁhitaṁ nādibrahmacariyakaṁ → dhammasañhitaṁ na ādibrahmacariyakaṁ (sya-all) | nādibrahmacariyakaṁ → na ādibrahmacariyakaṁ (pts) | saṁvattati → Sc -nti; Sdmt -ntīti. (pts note) | atthasaṁhitaṁ → atthasañhitaṁ na dhammasañhitaṁ (th) | hetaṁ → h etaṁ (pts) | atthasaṁhitaṁ → attha-saṁhitaṁ (pts) | virāgāya → virā gāya (pts)
“Ведь это, Поттхапада, не приносит пользы, не связано с истиной, не относится к целомудрию, не ведёт ни к отвращению [от мира], ни к бесстрастию, ни к уничтожению, ни к успокоению, ни к постижению, ни к пробуждению, ни к ниббане. Поэтому оно не было мной объяснено”
tasmā etaṁ mayā abyākatan”ti.
etaṁ → taṁ (bj, pts) | tasmā etaṁ → tasmātaṁ (sya-all) | abyākatanti → avyākatan ti (pts)
поэтому оно не было мной объяснено”.

“Kiṁ pana, bhante, bhagavatā byākatan”ti?
kiṁ → kim (pts) | byākatanti → vyākatan ti (pts)
“Что же, господин, было объяснено Благостным?”

“Idaṁ dukkhanti kho, poṭṭhapāda, mayā byākataṁ. Ayaṁ dukkhasamudayoti kho, poṭṭhapāda, mayā byākataṁ. Ayaṁ dukkhanirodhoti kho, poṭṭhapāda, mayā byākataṁ. Ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti kho, poṭṭhapāda, mayā byākatan”ti.
dukkhasamudayoti → dukkhanirodho ti (pts) | dukkhanirodhoti → dukkhanirodhagāminī paṭipadā ti (pts) | dukkha-nirodha-gāminī → BB gāmini (and so in 33). (pts note) | dukkhanirodhagāminī paṭipadāti → dukkhanirodhagāminīpaṭipadāti (bjt) | idaṁ dukkhanti kho → idam dukkhan ti (pts) | byākataṁ → vyākataṁ (pts) | dukkhasamudayoti → dukkha-samudayo ti (pts) | dukkhanirodhoti → dukkha-nirodho ti (pts) | dukkhanirodhagāminī paṭipadāti → dukkha-nirodha-gāminī paṭipadā ti (pts) | byākatanti → vyākatan ti (pts)
“„Это — боль“ — вот что, Поттхапада, было мной объяснено. „Это — боли-скапливание“ — вот что, Поттхапада, было мной объяснено. „Это — боли-устранение“ — вот что, Поттхапада, было мной объяснено. „Это — к боли-устранению ведущая практика“, — вот что, Поттхапада, было мной объяснено”.

“Kasmā panetaṁ, bhante, bhagavatā byākatan”ti?
panetaṁ → pan etaṁ (pts) | byākatanti → vyākatan ti etaṁ (pts)
“Почему же, господин, [это] было объяснено Благостным?”

“Etañhi, poṭṭhapāda, atthasaṁhitaṁ, etaṁ dhammasaṁhitaṁ, etaṁ ādibrahmacariyakaṁ, etaṁ nibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati;
etañhi → etaṁ hi kho (bj) | etaṁ → (sya-all) | kho → BB omit kho. (pts note) | atthasaṁhitaṁ → atthasañhitaṁ (th) | dhammasaṁhitaṁ → dhammasañhitaṁ (th) | atthasaṁhitaṁ → attha-saṁhitaṁ (pts) | dhammasaṁhitaṁ → dhamma-saṁhitaṁ (pts)
“Ведь это, Поттхапада, приносит пользу, это связано с истиной, это относится к целомудрию, это ведёт к отвращению [от мира], к бесстрастию, к уничтожению, к успокоению, к постижению, к пробуждению, к ниббане;
tasmā etaṁ mayā byākatan”ti.
etaṁ → hetaṁ (sya-all) | mayā byākatanti evametaṁ → (pts) | Tasmātaṁ → BB etaṁ (but taṁ in 28). (pts note)
поэтому оно было мной объяснено”.

“Evametaṁ, bhagavā, evametaṁ, sugata.
evametaṁ → evam etaṁ (pts)
“Это так, Благостный! Это так, Счастливый.
Yassadāni, bhante, bhagavā kālaṁ maññatī”ti.
yassadāni → yassa dāni (pts)
[Делай] теперь, господин, как Благостный считает нужным”.
Atha kho bhagavā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.
atha kho → athakho (th) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts)
И тогда Благостный, поднявшись с сиденья, удалился.

Atha kho te paribbājakā acirapakkantassa bhagavato poṭṭhapādaṁ paribbājakaṁ samantato vācā sannitodakena sañjhabbharimakaṁsu:
vācā → vācāya (si, sya-all, pts1ed, mr) | vācā sannitodakena sañjhabbharimakaṁsu → vācāsattitodakena sañjambhariṁ akaṁsu (bj); vācāya sannipatodakena sañjambharimakaṁsu (sya-all) | vācā → vācāya (pts) | sañjhabbharimakaṁsu evameva → sañjambhariyaṁ akaṁsu evam eva (pts) | vācāsattitodakena → vācāsattitodakehi (bj: katthaci); vācāya sattitodakena (bj: sīmu) | sañjambhariṁ → sañjabbhariṁ (bj: machasaṁ) | vācā → vācāya (cck: syā. ka.) | Bhagavato → SS -pakkante Bhagavato (See M. P. S. 4). (pts note) | sañjambhariyaṁ → Sd BB sañjabbhariyaṁ, and so in 32 (A. 3. 64. 6. sañjambhariṁ at first, then sañjhambhariṁ). (pts note) | atha kho → athakho (th) | acirapakkantassa → acira-pakkantassa (pts)
И вот, вскоре после того как Благостный удалился, те странствующие аскеты стали со всех сторон задевать язвительной речью странствующего аскета Поттхападу:
“evameva panāyaṁ bhavaṁ poṭṭhapādo yaññadeva samaṇo gotamo bhāsati, taṁ tadevassa abbhanumodati:
bhavaṁ → (pts) | assa → BB tan tad ev'; assa, here and in 32; SS here taṁ tad eva tassa; in 32 tad ev'assa. (pts note) | taṁ tadevassa → tantadevassa (th) | evameva → evam eva (pts) | yaññadeva → yaṁ yad eva (pts)
“Да ведь этот Поттхапада одобряет всё, что ни говорит отшельник Готама, [повторяя]: „Это так, Благостный! Это так, Счастливый!“:
‘evametaṁ, bhagavā, evametaṁ, sugatā’ti.
evametaṁ → evam etaṁ (pts)
“это так, Благостный! это так, Счастливый.
Na kho pana mayaṁ kiñci samaṇassa gotamassa ekaṁsikaṁ dhammaṁ desitaṁ ājānāma:
kiñci → kañci (cck: pī.)
Мы же не знаем ни одного положения, которое разъяснил бы отшельник Готама:
‘sassato loko’ti vā, ‘asassato loko’ti vā, ‘antavā loko’ti vā, ‘anantavā loko’ti vā, ‘taṁ jīvaṁ taṁ sarīran’ti vā, ‘aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran’ti vā, ‘hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti vā, ‘na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti vā, ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti vā, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti vā”ti.
ti → Scdt omit ti. (pts note) | paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt) | lokoti → loko ti (pts) | sarīranti → sarīran ti (pts) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts) | neva → n eva (pts) | paraṁ maraṇāti vāti → param maraṇā ti vā ti (pts)
вечен мир или не вечен мир, конечен мир или бесконечен мир, является ли жизненное начало тем же, что и тело, или жизненное начало — одно, а тело — другое; существует ли Татхагата после смерти, или Татхагата не существует после смерти, или Татхагата и существует, и не существует после смерти, или Татхагата ни существует, ни не существует после смерти“.

Evaṁ vutte, poṭṭhapādo paribbājako te paribbājake etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)
Когда так было сказано, странствующий аскет Поттхапада сказал тем странствующим аскетам:
“ahampi kho, bho, na kiñci samaṇassa gotamassa ekaṁsikaṁ dhammaṁ desitaṁ ājānāmi:
na → Sct omit, but insert below. (pts note) | ahampi → ahaṁpi (th) | ahampi → aham pi (pts)
“И я, господа, не знаю ни одного положения, которое разъяснил бы отшельник Готама:
‘sassato loko’ti vā, ‘asassato loko’ti vā …pe…
asassato lokoti vā → (sya-all) | lokoti → loko ti (pts)
— вечен мир или не вечен мир …
‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti vā;
paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt, th) | neva → n eva (pts) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts)
или Татхагата ни существует, ни не существует после смерти;
api ca samaṇo gotamo bhūtaṁ tacchaṁ tathaṁ paṭipadaṁ paññapeti dhammaṭṭhitataṁ dhammaniyāmataṁ.
paññapeti dhammaṭṭhitataṁ dhammaniyāmataṁ → paññāpeti dhammaṭṭhitaṁ dhammaniyāmakaṁ (bj, pts) | paññāpeti → paññapeti (bj: kesuci) | dhammaṭṭhitaṁ → dhammaṭṭhitataṁ (bj: sīmu) | dhammaniyāmakaṁ → dhammaniyāmataṁ (bj: sīmu) | dhammaṭṭhitaṁ → BB -ṭhitataṁ (and so in 32); SS -ṭṭhitam (thrice). (pts note) | api ca → apica (th) | paññapeti dhammaṭṭhitataṁ dhammaniyāmataṁ → paññāpeti dhammaṭṭhitaṁ dhamma-niyāmakaṁ (pts)
но отшельник Готама учит подлинному, правильному, настоящему пути, основанному на истине и следующему истине.
Bhūtaṁ kho pana tacchaṁ tathaṁ paṭipadaṁ paññapentassa dhammaṭṭhitataṁ dhammaniyāmataṁ, kathañhi nāma mādiso viññū samaṇassa gotamassa subhāsitaṁ subhāsitato nābbhanumodeyyā”ti?
viññū → viññū puriso (sya-all) | nābbhanumodeyyāti atha kho → na abbhanumodeyyāti athakho (sya-all) | nāma → SS omit, here and in 32. (pts note) | paññapentassa dhammaṭṭhitataṁ dhammaniyāmataṁ kathañhi → paññāpentassa dhammaṭṭhitaṁ dhammaniyāmakaṁ kathaṁ hi (bjt) | nābbhanumodeyyāti → nābbhanumodeyyā ti (bjt) | kathañhi → kathaṁ hi (th) | paññapentassa dhammaṭṭhitataṁ dhammaniyāmataṁ kathañhi → paññāpentassa dhammaṭṭhitaṁ dhamma-niyāmakaṁ kathaṁ hi (pts)
Как же разумный человек, подобный мне, не выскажет одобрения хорошо сказанному отшельником Готамой, как хорошо сказанному, когда [тот] учит подлинному, правильному, настоящему пути, основанному на истине и следующему истине?”

2. Cittahatthisāriputtapoṭṭhapādavatthu2. Разговор с Читтой и Поттхападой

Atha kho dvīhatīhassa accayena citto ca hatthisāriputto poṭṭhapādo ca paribbājako yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā citto hatthisāriputto bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.
putto → Sd sāyip-. (pts note) | atha kho → athakho (th) | dvīhatīhassa → dvīha-tīhassa (pts) | hatthisāriputto → hatthisāri putto (pts) | tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā → ten upasaṁkamiṁsu upasaṁkamitvā (pts)
И вот два или три дня спустя Читта, сын Хаттхисари, и странствующий аскет Поттхапада приблизились к Благостному. Приблизившись, Читта, сын Хаттхисари, приветствовал Благостного и сел в стороне.
Poṭṭhapādo pana paribbājako bhagavatā saddhiṁ sammodi. Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi.
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all); sārāṇīyaṁ kathaṁ (pts) | sārāṇīyaṁ → sāraṇīyaṁ (bj: machasaṁ); saṁrañjanīyaṁ (bj: mahāyāna pothi)
И странствующий аскет Поттхапада обменялся с Благостным дружескими, дружелюбными словами и. почтительным приветствием и сел в стороне.
Ekamantaṁ nisinno kho poṭṭhapādo paribbājako bhagavantaṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)
И, сидя в стороне, странствующий аскет Поттхапада так сказал Благостному:
“tadā maṁ, bhante, te paribbājakā acirapakkantassa bhagavato samantato vācāsannitodakena sañjhabbharimakaṁsu:
vācāsannitodakena sañjhabbharimakaṁsu → vācāsattitodakena sañjambhariṁ akaṁsu (bj); vācāya sannipatodakena sañjambharimakaṁsu (sya-all) | te → (pts) | acirapakkantassa → acira-pakkantassa (pts) | vācāsannitodakena sañjhabbharimakaṁsu → vācāya sannitodakena sañjambhariyaṁ akaṁsu (pts)
“Почтенный, тогда, вскоре после того как Благостный удалился, странствующие аскеты стали со всех сторон задевать меня язвительной речью:
‘evameva panāyaṁ bhavaṁ poṭṭhapādo yaññadeva samaṇo gotamo bhāsati, taṁ tadevassa abbhanumodati:
poṭṭhapādo → poṭṭhapādo paribbājako (sya-all) | bhavaṁ → (pts) | panāyaṁ → BB add bhavaṁ. (pts note) | taṁ tadevassa → tantadevassa (th) | evameva → evam eva (pts) | yaññadeva → yaṁ yad eva (pts) | tadevassa → tad ev assa (pts)
„Да ведь этот Поттхапада одобряет всё, что ни говорит отшельник Готама, [повторяя]:
“evametaṁ, bhagavā, evametaṁ, sugatā”ti.
sugatāti → sugatā ti (ms2005) | evametaṁ → evam etaṁ (pts)
‘Это так, Благостный! Это так, Счастливый!’.
Na kho pana mayaṁ kiñci samaṇassa gotamassa ekaṁsikaṁ dhammaṁ desitaṁ ājānāma:
pana → SS omit pana. (pts note)
Мы же не знаем ни одного положения, которое разъяснил бы отшельник Готама, —:
“sassato loko”ti vā, “asassato loko”ti vā, “antavā loko”ti vā, “anantavā loko”ti vā, “taṁ jīvaṁ taṁ sarīran”ti vā, “aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran”ti vā, “hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti vā, “na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti vā, “hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti vā, “neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti vā’ti.
lokoti vā → loko ti va (pts) | paraṁ maraṇāti vāti → param maraṇā ti vā (pts) | vā → BB add ti. (pts note) | sarīranti vā → sarīrantivā (bjt) | paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt) | + → hoti (bjt) | paraṁ maraṇāti vāti → parammaraṇātivā ti (bjt) | sarīranti → sarīran ti (ms2005, pts) | neva → n eva (pts)
вечен мир или не вечен мир, конечен мир или бесконечен мир, является ли жизненное начало тем же, что и тело, или жизненное начало — одно, а тело — другое; существует ли Татхагата после смерти, или Татхагата не существует после смерти, или Татхагата и существует, и не существует после смерти, или Татхагата ни существует, ни не существует после смерти“.
Evaṁ vuttāhaṁ, bhante, te paribbājake etadavocaṁ:
vuttāhaṁ → vuttohaṁ (bj) | etadavocaṁ → etad avocaṁ (pts)
Когда так было сказано, я, господин, сказал тем странствующим аскетам:
‘ahampi kho, bho, na kiñci samaṇassa gotamassa ekaṁsikaṁ dhammaṁ desitaṁ ājānāmi:
ahampi → ahaṁpi (th) | ahampi → aham pi (pts)
„И я, господа, не знаю ни одного положения, которое разъяснил бы отшельник Готама:
“sassato loko”ti vā, “asassato loko”ti vā …pe…
asassato lokoti vā → (sya-all) | lokoti → loko ti (ms2005, pts)
вечен мир или не вечен мир …
“neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti vā;
paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt) | maraṇāti → maraṇā ti (ms2005) | neva → n eva (pts) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts)
или Татхагата ни существует, ни не существует после смерти;
api ca samaṇo gotamo bhūtaṁ tacchaṁ tathaṁ paṭipadaṁ paññapeti dhammaṭṭhitataṁ dhammaniyāmataṁ.
paññapeti dhammaṭṭhitataṁ dhammaniyāmataṁ → paññāpeti dhammaṭṭhitaṁ dhammaniyāmakaṁ (bj) | paññāpeti → paññapeti (bj: kesuci) | dhammaṭṭhitaṁ → dhammaṭṭhitaṁ (bj: PTS); dhammaṭṭhitataṁ (bj: sīmu) | dhammaniyāmakaṁ → dhammaniyāmataṁ (bj: sīmu); dhammaniyāmakaṁ (bj: PTS); taduppādakaṁ (bj: ṭīkā) | api ca → apica (th) | paññapeti dhammaṭṭhitataṁ dhammaniyāmataṁ → paññāpeti dhamma (pts)
но отшельник Готама учит подлинному, правильному, настоящему пути, основанному на истине и следующему истине.
Bhūtaṁ kho pana tacchaṁ tathaṁ paṭipadaṁ paññapentassa dhammaṭṭhitataṁ dhammaniyāmataṁ, kathañhi nāma mādiso viññū samaṇassa gotamassa subhāsitaṁ subhāsitato nābbhanumodeyyā’”ti?
viññū → viññū puriso (sya-all) | nābbhanumodeyyāti sabbeva → na anumodeyyāti sabbeheva (sya-all) | dhammaṭṭhitaṁ → dhammaṭṭhitaṁ (bj: PTS); dhammaṭṭhitataṁ (bj: sīmu) | dhammaniyāmakaṁ → dhammaniyāmataṁ (bj: sīmu); dhammaniyāmakaṁ (bj: PTS); taduppādakaṁ (bj: ṭīkā) | paññapentassa dhammaṭṭhitataṁ dhammaniyāmataṁ kathañhi → paññāpentassa dhammaṭṭhitaṁ dhammaniyāmakaṁ kathaṁ hi (bjt) | nābbhanumodeyyāti → nābbhanumodeyyā ti (bjt) | kathañhi → kathaṁ hi (th)
Как же разумный человек, подобный мне, не выскажет одобрения хорошо сказанному отшельником Готамой, как хорошо сказанному?“”

“Sabbeva kho ete, poṭṭhapāda, paribbājakā andhā acakkhukā;
sabbeva → sabbeheva (th) | sabbeva → sabbe va (pts)
“Все эти странствующие аскеты, Поттхапада, слепы и не видят;
tvaṁyeva nesaṁ eko cakkhumā.
tvaṁyeva → tvaṁ yeva (bjt, pts) | tvaṁyeva → tvaññeva (th)
ты — единственный среди них, который видишь.
Ekaṁsikāpi hi kho, poṭṭhapāda, mayā dhammā desitā paññattā;
kho → (pts) | ekaṁsikāpi → ekaṁsikā pi (pts)
Ведь одни положения Поттхапада, были мной разъяснены и преподаны;
anekaṁsikāpi hi kho, poṭṭhapāda, mayā dhammā desitā paññattā.
anekaṁsikāpi → anekaṁsikā pi (pts)
ведь одни положения Поттхапада, были мной не разъяснены и преподаны.

Katame ca te, poṭṭhapāda, mayā anekaṁsikā dhammā desitā paññattā?
te → (sya-all)
Какие же положения, Поттхапада, были мной не разъяснены и преподаны?
‘Sassato loko’ti kho, poṭṭhapāda, mayā anekaṁsiko dhammo desito paññatto;
loko’ti → lokoti vā (bj, mr) | lokoti → lokoti vā (bj) | lokoti kho → loko ti vā (pts) | loko’ti → lokoti vā (cck: sī. ka.) | anekaṁsiko → ane kaṁsiko (pts)
„Мир вечен“ — это положение, Поттхапада, мной не было разъяснено и преподано;
‘asassato loko’ti kho, poṭṭhapāda, mayā anekaṁsiko dhammo desito paññatto;
lokoti → lokoti vā (bj) | loko’ti → lokoti vā (cck: sī. ka.) | lokoti → loko ti (pts)
„Мир не вечен“ — это положение, Поттхапада, мной не было разъяснено и преподано;
‘antavā loko’ti kho, poṭṭhapāda …pe…
lokoti → lokoti vā (bj) | poṭṭhapāda → poṭṭhapādā mayā (pts) | loko’ti → lokoti vā (cck: sī. ka.) | ti → BB add vā. (pts note) | lokoti → loko ti (pts)
„Мир конечен“ — это положение, Поттхапада …
‘anantavā loko’ti kho, poṭṭhapāda …
lokoti → lokoti vā (bj) | loko’ti → lokoti vā (cck: sī. ka.) | + → mayā anekaṁsiko dhammo desito paññatto (th) | lokoti → loko ti (pts)
„Мир бесконечен“ — это положение, Поттхапада …
‘taṁ jīvaṁ taṁ sarīran’ti kho, poṭṭhapāda …
sarīranti → sarīrantivā (bj) | + → mayā anekaṁsiko dhammo desito paññatto (th) | sarīranti → sarīran ti (pts)
„Жизненное начало является тем же, что и тело“ — это положение, Поттхапада, мной не было разъяснено и преподано…
‘aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran’ti kho, poṭṭhapāda …
sarīranti → sarīrantivā (bj) | + → mayā anekaṁsiko dhammo desito paññatto (th) | sarīranti → sarīran ti (pts)
„Жизненное начало — одно, а тело — другое“ — это положение, Поттхапада, мной не было разъяснено и преподано …
‘hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti kho, poṭṭhapāda …
paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti vā (bj) | + → mayā (th) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts)
„Татхагата существует после смерти“ — это положение, Поттхапада, мной не было разъяснено и преподано…
na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti kho, poṭṭhapāda …
paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti vā (bj) | + → mayā (th) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts)
„Татхагата не существует после смерти“ — это положение, Поттхапада, мной не было разъяснено и преподано…
‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti kho, poṭṭhapāda …
paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti vā (bj) | ca → (pts) | + → mayā (th) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts)
„Татхагата и существует, и не существует после смерти“ — это положение, Поттхапада, мной не было разъяснено и преподано…
‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti kho, poṭṭhapāda, mayā anekaṁsiko dhammo desito paññatto.
paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti vā (bj) | neva → n eva (pts) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts)
„Татхагата ни существует, ни не существует после смерти“ — это положение, Поттхапада, мной не было разъяснено и преподано.

Kasmā ca te, poṭṭhapāda, mayā anekaṁsikā dhammā desitā paññattā?
ca te → cete (sya-all) | Kasmā → SS tasmā. (pts note) | anekaṁsikā → All MSS. ekaṅsikā. (pts note)
Почему же, Поттхапада, мной не были разъяснены и преподаны эти положения?
Na hete, poṭṭhapāda, atthasaṁhitā na dhammasaṁhitā na ādibrahmacariyakā na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṁvattanti.
abhiññāya → abhisaññāya (pts) | atthasaṁhitā → atthasañhitā (th) | dhammasaṁhitā → dhammasañhitā (th) | hete → h ete (pts) | atthasaṁhitā → attha-saṁhitā (pts) | dhammasaṁhitā → dhamma-saṁhitā (pts)
Ведь они, Поттхапада, не приносят пользы, не связаны с истиной, не относятся к целомудрию, не ведут ни к отказу [от мира], ни к бесстрастию, ни к уничтожению, ни к успокоению, ни к постижению, ни к пробуждению, ни к ниббане.
Tasmā te mayā anekaṁsikā dhammā desitā paññattā.
te → ete (sya-all)
Поэтому мной были разъяснены и преподаны эти положения.

2.1. Ekaṁsikadhammā2.1. Наставляю о несомненном

Katame ca te, poṭṭhapāda, mayā ekaṁsikā dhammā desitā paññattā?
te → (sya-all)
Какие же положения, Поттхапада, были мной объяснены и преподаны?
Idaṁ dukkhanti kho, poṭṭhapāda, mayā ekaṁsiko dhammo desito paññatto.
dukkhanti → dukkhan ti (pts)
„Это — боль“ — вот какое положение, Поттхапада, было мной разъяснено и преподано.
Ayaṁ dukkhasamudayoti kho, poṭṭhapāda, mayā ekaṁsiko dhammo desito paññatto.
dukkhasamudayoti → dukkha-samudayo ti (pts)
„Это — боли-скапливание“ — вот какое положение, Поттхапада, было мной разъяснено и преподано.
Ayaṁ dukkhanirodhoti kho, poṭṭhapāda, mayā ekaṁsiko dhammo desito paññatto.
dukkhanirodhoti → dukkha-nirodho ti (pts)
„Это — боли-устранение“ — вот какое положение, Поттхапада, было мной разъяснено и преподано.
Ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti kho, poṭṭhapāda, mayā ekaṁsiko dhammo desito paññatto.
dukkhanirodhagāminī paṭipadāti → dukkhanirodha-gāminī paṭipadā ti (pts)
„Это — к боли-устранению ведущая практика“ — вот какое положение, Поттхапада, было мной разъяснено и преподано.

Kasmā ca te, poṭṭhapāda, mayā ekaṁsikā dhammā desitā paññattā?
ca te → cete (sya-all)
Почему же, Поттхапада, мной были разъяснены и преподаны эти положения?
Ete hi, poṭṭhapāda, atthasaṁhitā, ete dhammasaṁhitā, ete ādibrahmacariyakā ete nibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattanti.
hi → (bj, cck, sya-all, pts) | atthasaṁhitā → mayā atthasañhitā (sya-all) | dhammasaṁhitā → dhammasañhitā (th) | atthasaṁhitā → attha-saṁhitā (pts)
Ведь они, Поттхапада, приносят пользу, они связаны с истиной, они относятся к целомудрию, они ведут к отказу [от мира], к бесстрастию, к уничтожению, к успокоению, к постижению, к пробуждению, к ниббане.
Tasmā te mayā ekaṁsikā dhammā desitā paññattā.
te → ete (sya-all)
Поэтому мной были разъяснены и преподаны эти положения.

Santi, poṭṭhapāda, eke samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:
eke → ete (sya-all) | + → kho (bjt, th) | samaṇabrāhmaṇā → samaṇa brāhmaṇā (pts) | evaṁdiṭṭhino → evaṁ-diṭṭhino (pts)
Есть, Поттхапада, некоторые отшельники и брахманы, которые проповедуют так, считают так:
‘ekantasukhī attā hoti arogo paraṁ maraṇā’ti.
arogo → Sdt ārogo. (pts note) | paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt, th) | ekantasukhī → ekanta-sukhī (pts) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts)
„После смерти своё ‘я’ чувствует только приятное, свободно от недуга“.
Tyāhaṁ upasaṅkamitvā evaṁ vadāmi:
upasaṅkamitvā → upasaṁkamitvā (pts)
Я приблизился [к ним] и сказал:
‘saccaṁ kira tumhe āyasmanto evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:
evaṁvādino evaṁdiṭṭhino → evaṁ vādino evaṁ diṭṭhino (pts)
„Правда ли, уважаемые, что вы так проповедуете и так считаете:
“ekantasukhī attā hoti arogo paraṁ maraṇā”’ti?
paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt, th) | maraṇāti → maraṇā ti (ms2005) | ekantasukhī → ekanta-sukhī (pts) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts)
‘После смерти своё 'я' чувствует только приятное, свободно от недуга’“.
Te ce me evaṁ puṭṭhā ‘āmā’ti paṭijānanti.
āmāti → āmo ti (pts) | āmā’ti → āmoti (bj: PTS) | ti → BB āmāti (and so at 35, 36 and xiii. 16). (pts note)
И, будучи спрошены, они согласились, что это так.
Tyāhaṁ evaṁ vadāmi:Тогда я сказал: ‘api pana tumhe āyasmanto ekantasukhaṁ lokaṁ jānaṁ passaṁ viharathā’ti?
api → apica (sya-all) | ekantasukhaṁ → ekanta-sukhaṁ (pts)
„Приходилось ли вам, уважаемые, знать или видеть только приятный мир?“
Iti puṭṭhā ‘no’ti vadanti.
noti → no ti (pts)
Будучи спрошены, они сказали, что нет.

Tyāhaṁ evaṁ vadāmi:Тогда я сказал: ‘api pana tumhe āyasmanto ekaṁ vā rattiṁ ekaṁ vā divasaṁ upaḍḍhaṁ vā rattiṁ upaḍḍhaṁ vā divasaṁ ekantasukhiṁ attānaṁ sañjānāthā’ti?
sañjānāthā’ti → sampajānāthāti (bj, mr); sampajānathāpi (sya-all) | api → api ca (bj, sya-all) | sañjānāthāti → sampajānāthāti (bj); sampajānathāti (sya-all) | sañjānāthā’ti → sampajānāthāti (cck: sī. syā. ka.) | sañjānāthāti → Sc pajānathāti; BB sampajānathāti (and so in 36, 38). (pts note) | sañjānāthāti → sampajānāthā ti (bjt) | api → apica (th) | ekantasukhiṁ → ekanta sukhiṁ (pts)
„Приходилось ли вам, уважаемые сознавать своё ‘я’ чувствующим только приятное хотя бы в течение одной ночи, или одного дня, или половины ночи, или половины дня?“
Iti puṭṭhā ‘no’ti vadanti.
noti → no ti (pts)
Будучи спрошены, они сказали, что нет.

Tyāhaṁ evaṁ vadāmi:Тогда я сказал: ‘api pana tumhe āyasmanto jānātha:
api → apica (sya-all)
„Знаете ли вы, уважаемые:
“ayaṁ maggo ayaṁ paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāyā”’ti?
sacchikiriyāyāti → sacchikiriyāyā ti (bjt, ms2005) | ekantasukhassa → ekanta-sukhassa (pts)
‘Вот путь, вот способ испытать [существование во] всецело приятном мире?’
Iti puṭṭhā ‘no’ti vadanti.
noti → no ti (pts)
“Будучи спрошены, они сказали, что нет.

Tyāhaṁ evaṁ vadāmi:Тогда я сказал: ‘api pana tumhe āyasmanto yā tā devatā ekantasukhaṁ lokaṁ upapannā, tāsaṁ bhāsamānānaṁ saddaṁ suṇātha:
api → apica (sya-all) | upapannā → uppannā (pts) | uppannā → BB upapannā, here and below. (pts note)
„Слыхали ли вы, уважаемые, голос тех божеств, которые достигли чувствует только приятного мира и говорят:
“suppaṭipannāttha, mārisā, ujuppaṭipannāttha, mārisā, ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāya;
suppaṭipannāttha → supaṭipannattha (sya-all, pts) | ujuppaṭipannāttha → ujupaṭipannattha (sya-all, pts) | Suppaṭipann → BB supaṭippannā . . . paṭippannā twice. (pts note) | suppaṭipannāttha → supaṭipannāttha (bjt) | ujuppaṭipannāttha → ujupaṭipannāttha (bjt) | suppaṭipannāttha → suppaṭipann attha (pts) | ujuppaṭipannāttha → ujupaṭipann attha (pts) | ekantasukhassa → ekanta-sukhassa (pts)
‘Следуйте должным путём, достойные, следуйте прямым путём, достойные, чтобы испытать [существование во] всецело приятном мире, —
mayampi hi, mārisā, evaṁpaṭipannā ekantasukhaṁ lokaṁ upapannā”’ti?
upapannāti → uppannā ti (pts) | evaṁpaṭipannā → evampaṭipannā (bjt) | mayampi → mayaṁpi (th) | upapannāti → upapannā ti (ms2005) | mayampi → mayam pi (pts) | evaṁpaṭipannā ekantasukhaṁ → evam pi paṭipannā ekanta-sukhaṁ (pts)
ведь мы, достойные, следуя подобным путём, достигли чувствует только приятного мира’“
Iti puṭṭhā ‘no’ti vadanti.
noti → no ti (pts)
Будучи спрошены, они сказали, что нет.

Taṁ kiṁ maññasi, poṭṭhapāda,
poṭṭhapāda nanu → poṭṭhapada na nu (pts) | kiṁ → kim (pts)
Как же ты думаешь об этом, Поттхапада?
nanu evaṁ sante tesaṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ appāṭihīrakataṁ bhāsitaṁ sampajjatī”ti?
appāṭihīrakataṁ → appāṭihirikataṁ (sya-all) | appāṭihīrakataṁ → BB apāṭihira- in this sutta, appātihira in D. xiii. 14,18; -kataṁ here, and vary in D. xiii.; Scdt appaṭihīra- in this sutta, and so in D. xiii. 14, but in xiii.18 foll. usually appāṭihīra-; as Smt here also, except in the first place; Sd kathaṁ; Scmt -kataṁ in both suttas. (pts note) | sampajjatīti → sampajjatī ti (bjt) | nanu → na nu (pts) | samaṇabrāhmaṇānaṁ → samaṇa-brāhmaṇānaṁ (pts)
Если так, то не оказываются ли слова этих отшельников и брахманов необоснованными?”

“Addhā kho, bhante, evaṁ sante tesaṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ appāṭihīrakataṁ bhāsitaṁ sampajjatī”ti.
appāṭihīrakataṁ → appāṭihirikataṁ (sya-all)
“Несомненно, господин, если так, то слова этих отшельников и брахманов оказываются необоснованными”.

“Seyyathāpi, poṭṭhapāda, puriso evaṁ vadeyya:
seyyathāpi poṭṭhapāda → seyyathā pi (pts)
“Ведь подобным же образом, Поттхапада, мужчина мог бы сказать:
‘ahaṁ yā imasmiṁ janapade janapadakalyāṇī, taṁ icchāmi taṁ kāmemī’ti.
janapadakalyāṇī → janapada-kalyāṇī (pts)
„Я желаю, я люблю самую прекрасную женщину в этой стране“.
Tamenaṁ evaṁ vadeyyuṁ:
tamenaṁ → tam enaṁ (pts)
Ему сказали бы на это:
‘ambho purisa, yaṁ tvaṁ janapadakalyāṇiṁ icchasi kāmesi, jānāsi taṁ janapadakalyāṇiṁ khattiyī vā brāhmaṇī vā vessī vā suddī vā’ti?
khattiyī → khattiyiṁ (sya-all) | brāhmaṇī → brāhmaṇiṁ (sya-all); disāya pacchimāya (pts) | vessī → vessiṁ (sya-all); disāya uttarāya (pts) | suddī → suddiṁ (sya-all) | yaṁ → yassa (pts) | janapadakalyāṇiṁ icchasi kāmesi → pāsādassa ārohaṇāya nisseṇiṁ karosi (pts) | janapadakalyāṇiṁ khattiyī → pāsādaṁ puratthimāya (pts) | vāti → vā ti (bjt, pts) | yaṁ → yan (pts) | janapadakalyāṇiṁ → janapada-kalyāṇiṁ (pts) | janapadakalyāṇiṁ khattiyī → janapada-kalyāṇiṁ khattī (pts)
„Эй, мужчина, знаешь ли ты о той самой прекрасной женщине в стране, которую ты желаешь и любишь, — кто эта самая прекрасная женщина в стране: кшатрийка, брахманка, вайшийка или шудрянка?“
Iti puṭṭho ‘no’ti vadeyya.
noti → va no ti (pts)
И, будучи спрошен, он сказал бы, что не [знает].
Tamenaṁ evaṁ vadeyyuṁ:
tamenaṁ → tam enaṁ (pts)
Ему сказали бы на это:
‘ambho purisa, yaṁ tvaṁ janapadakalyāṇiṁ icchasi kāmesi, jānāsi taṁ janapadakalyāṇiṁ evaṁnāmā evaṅgottāti vā, dīghā vā rassā vā majjhimā vā kāḷī vā sāmā vā maṅguracchavī vāti, amukasmiṁ gāme vā nigame vā nagare vā’ti?
evaṅgottāti → vā evaṁgottā (sya-all) | kāḷī → kaṇhā (sya-all) | maṅguracchavī → maṅguracchavi (sya-all) | amukasmiṁ → asukasmiṁ (sya-all) | ti → All MSS. ti vā . . . ti vā . . . vā ti . . . vā ti except that in the first place Sc has vā ti, and Sdmt ti vā ti. (pts note) | evaṅgottāti → evaṁgottāti (my, ms2005) | evaṁnāmā → evannāmā (bjt) | janapadakalyāṇiṁ → janapada-kalyāṇiṁ (pts) | janapadakalyāṇiṁ evaṁnāmā evaṅgottāti → janapada-kalyāṇiṁ evaṁ-nāmā evaṁ-gottā ti (pts) | maṅguracchavī vāti → maṅgura-cchavī vā ti (pts)
„Эй, мужчина, знаешь ли ты о той самой прекрасной женщине в стране, которую ты желаешь и любишь, — каково имя этой самой прекрасной женщины в стране, каков род, высокого она роста, низкого или среднего, тёмная [у неё] кожа, чёрная или золотистая, в каком селении, торговом посёлке или городе она живёт?“ —
Iti puṭṭho ‘no’ti vadeyya.
puṭṭho → SS add samāno (but not at D. xiii. 19). (pts note) | noti → no ti (pts)
И, будучи спрошен, он сказал бы, что не [знает].
Tamenaṁ evaṁ vadeyyuṁ:
tamenaṁ → tam enaṁ (pts)
Ему сказали бы на это:
‘ambho purisa, yaṁ tvaṁ na jānāsi na passasi, taṁ tvaṁ icchasi kāmesī’ti?
taṁ → tassa (pts) | icchasi kāmesīti → pāsādassa ārohaṇāya nisseṇiṁ karosīti (pts) | kāmesīti → kāmesī ti (bjt) | yaṁ → yan (pts)
„Эй, мужчина, не желаешь ли ты и любишь ту, которой не знаешь и не видишь?“ —
Iti puṭṭho ‘āmā’ti vadeyya.
āmāti → āmo ti (pts)
И, будучи спрошен, он сказал бы, что это так.

Taṁ kiṁ maññasi, poṭṭhapāda,
kiṁ → kim (pts)
Как же ты думаешь об этом, Поттхапада?
nanu evaṁ sante tassa purisassa appāṭihīrakataṁ bhāsitaṁ sampajjatī”ti?
appāṭihīrakataṁ → appāṭihirikataṁ (sya-all) | sampajjatīti → sampajjatī ti (bjt) | nanu → na nu (pts)
Если так, то не оказываются ли слова этого мужчины необоснованными?”

“Addhā kho, bhante, evaṁ sante tassa purisassa appāṭihīrakataṁ bhāsitaṁ sampajjatī”ti.
appāṭihīrakataṁ → appāṭihirikataṁ (th)
“Несомненно, господин, если так, то слова этого мужчины оказываются необоснованными”.

“Evameva kho, poṭṭhapāda, ye te samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:
evameva → evam eva (pts) | samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino → samaṇa-brāhmaṇā evaṁ vādino evaṁ diṭṭhino (pts)
“Так же точно, Поттхапада, обстоит и с теми отшельниками и брахманами, которые проповедуют так, считают так:
‘ekantasukhī attā hoti arogo paraṁ maraṇā’ti.
paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt, th) | ekantasukhī → ekanta-sukhī (pts) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts)
„После смерти своё ‘я’ чувствует только приятное, свободно от недуга“.
Tyāhaṁ upasaṅkamitvā evaṁ vadāmi:
upasaṁkamitvā → BB omit. (pts note)
Я приблизился к ним и сказал:
‘saccaṁ kira tumhe āyasmanto evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:
evaṁdiṭṭhino → evaṁ-diṭṭhino (pts)
„Правда ли, уважаемые, что вы так проповедуете и так считаете:
“ekantasukhī attā hoti arogo paraṁ maraṇā”’ti?
paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt, th) | maraṇāti → maraṇā ti (ms2005) | ekantasukhī → ekanta-sukhī (pts) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts)
‘После смерти своё 'я' чувствует только приятное, свободно от недуга?’
Te ce me evaṁ puṭṭhā ‘āmā’ti paṭijānanti.
āmāti → āmo ti (pts) | ce → ca (bj: PTS)
“И, будучи спрошены, они согласились, что это так.
Tyāhaṁ evaṁ vadāmi:Тогда я сказал: ‘api pana tumhe āyasmanto ekantasukhaṁ lokaṁ jānaṁ passaṁ viharathā’ti?
api → apica (sya-all) | ekantasukhaṁ → ekanta-sukhaṁ (pts)
„Приходилось ли вам, уважаемые, знать или видеть только приятный мир?“
Iti puṭṭhā ‘no’ti vadanti.
puṭṭhā → puṭṭho (sya-all) | noti → no ti (pts)
И, будучи спрошены, они сказали, что нет.

Tyāhaṁ evaṁ vadāmi:Тогда я сказал: ‘api pana tumhe āyasmanto ekaṁ vā rattiṁ ekaṁ vā divasaṁ upaḍḍhaṁ vā rattiṁ upaḍḍhaṁ vā divasaṁ ekantasukhiṁ attānaṁ sañjānāthā’ti?
sañjānāthāti → sampajānāthāti (bj); sampajānathāti (sya-all) | api → apica (sya-all) | ekantasukhiṁ → ekanta-sukhiṁ (pts)
„Приходилось ли вам, уважаемые, сознавать своё ‘я’ чувствующим только приятное хотя бы в течение одной ночи, или одного дня, или половины ночи, или половины дня?“
Iti puṭṭhā ‘no’ti vadanti.
noti → no ti (pts)
И, будучи спрошены, они согласились, что нет.

Tyāhaṁ evaṁ vadāmi:Тогда я сказал: ‘api pana tumhe āyasmanto jānātha:
api → apica (sya-all)
„Знаете ли вы, уважаемые:
“ayaṁ maggo ayaṁ paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāyā”’ti?
sacchikiriyāyāti → sacchikiriyāyā ti (ms2005) | ekantasukhassa → ekanta-sukhassa (pts)
‘Вот путь, вот способ испытать [существование во] всецело приятном мире?’
Iti puṭṭhā ‘no’ti vadanti.
noti → no ti (pts)
“Будучи спрошены, они сказали, что нет.

Tyāhaṁ evaṁ vadāmi:Тогда я сказал: ‘api pana tumhe āyasmanto yā tā devatā ekantasukhaṁ lokaṁ upapannā, tāsaṁ bhāsamānānaṁ saddaṁ suṇātha:
api → apica (sya-all) | upapannā → uppannā (pts)
„Слыхали ли вы, уважаемые, голос тех божеств, которые достигли чувствует только приятного мира и говорят:
“suppaṭipannāttha, mārisā, ujuppaṭipannāttha, mārisā, ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāya;
suppaṭipannāttha → supaṭipannattha (sya-all, pts) | ujuppaṭipannāttha → ujupaṭipannattha (sya-all, pts) | suppaṭipannāttha → supaṭipannāttha (bjt) | ujuppaṭipannāttha → ujupaṭipannāttha (bjt) | suppaṭipannāttha → supaṭipann attha (pts) | ujuppaṭipannāttha → uju paṭipann attha (pts) | ekantasukhassa → ekanta-sukhassa (pts)
‘Следуйте должным путём, достойные, следуйте прямым путём, достойные, чтобы испытать [существование во] всецело приятном мире, —
mayampi hi, mārisā, evaṁpaṭipannā ekantasukhaṁ lokaṁ upapannā”’ti?
mayampi → mayaṁpi (th) | upapannāti → upapannā ti (ms2005) | mayampi → mayam pi (pts) | evaṁpaṭipannā ekantasukhaṁ → evaṁ paṭipannā ekanta-sukhaṁ (pts) | upapannāti → uppannā ti (pts)
ведь мы, достойные, следуя подобным путём, достигли чувствует только приятного мира’“.
Iti puṭṭhā ‘no’ti vadanti.
noti → no ti (pts)
Будучи спрошены, они сказали, что нет.

Taṁ kiṁ maññasi, poṭṭhapāda, nanu evaṁ sante tesaṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ appāṭihīrakataṁ bhāsitaṁ sampajjatī”ti?
appāṭihīrakataṁ → appāṭihirikataṁ (sya-all) | sampajjatīti → sampajjatī ti (bjt) | kiṁ → kim (pts) | poṭṭhapāda nanu → poṭṭhapada na nu (pts) | samaṇabrāhmaṇānaṁ appāṭihīrakataṁ → samaṇa-brāhmaṇānaṁ appāṭihīra-kataṁ (pts)
Как же ты думаешь об этом, Поттхапада? Если так, то не оказываются ли слова этих отшельников и брахманов необоснованными?”

“Addhā kho, bhante, evaṁ sante tesaṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ appāṭihīrakataṁ bhāsitaṁ sampajjatī”ti.
appāṭihīrakataṁ → appāṭihirikataṁ (th) | samaṇabrāhmaṇānaṁ appāṭihīrakataṁ → samaṇa-brāhmaṇānaṁ appāṭihīra-kataṁ (pts)
“Несомненно господин, если так, то слова этих отшельников и брахманов оказываются необоснованными”.

“Seyyathāpi, poṭṭhapāda, puriso cātumahāpathe nisseṇiṁ kareyya pāsādassa ārohaṇāya.
cātumahāpathe → cātummahāpathe (bjt, th, pts) | ārohaṇāya → ārohanāya (th) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)
“Ведь подобным же образом, Поттхапада, мужчина мог бы сооружать на перекрёстке лестницу, чтобы подняться на террасу [дома].
Tamenaṁ evaṁ vadeyyuṁ:
tamenaṁ → tam enaṁ (pts)
Ему сказали бы на это:
‘ambho purisa, yassa tvaṁ pāsādassa ārohaṇāya nisseṇiṁ karosi, jānāsi taṁ pāsādaṁ puratthimāya vā disāya dakkhiṇāya vā disāya pacchimāya vā disāya uttarāya vā disāya ucco vā nīco vā majjhimo vā’ti?
yassa tvaṁ → yaṁ tvaṁ (mr) | tvaṁ → yaṁ tvaṁ (cck: sī. ka.) | yassa → BB yaṁ. (pts note) | disāya → BB (as usual) put the fourth direction 2nd (so in 46). (pts note) | vāti → vā ti (bjt, pts) | ārohaṇāya → ārohanāya (th) | majjhimo → majjho (th) | dakkhiṇāya → pacchimāya (pts) | pacchimāya → uttarāya (pts) | uttarāya → dakkhiṇāya (pts)
„Эй, мужчина, знаешь ли ты ту террасу, для подъёма на которую сооружаешь лестницу, — расположена ли эта терраса с восточной стороны, с западной стороны, с северной стороны или с южной стороны; высокая ли она, низкая или средняя?“ —
Iti puṭṭho ‘no’ti vadeyya.
noti → va no ti (pts)
И, будучи спрошен, он сказал бы, что не [знает].
Tamenaṁ evaṁ vadeyyuṁ:
tamenaṁ → tam enaṁ (pts)
Ему сказали бы на это:
‘ambho purisa, yaṁ tvaṁ na jānāsi na passasi, tassa tvaṁ pāsādassa ārohaṇāya nisseṇiṁ karosī’ti?
karosīti → karosī ti (bjt) | ārohaṇāya → ārohanāya (th) | yaṁ → yan (pts)
„Эй, мужчина, не сооружаешь ли ты лестницу, чтобы подняться на террасу, которой не знаешь и не видишь?“ —
Iti puṭṭho ‘āmā’ti vadeyya.
āmāti → āmo ti (pts)
И, будучи спрошен, он сказал бы, что это так.

Taṁ kiṁ maññasi, poṭṭhapāda,
kiṁ → kim (pts)
Как же ты думаешь об этом, Поттхапада?
nanu evaṁ sante tassa purisassa appāṭihīrakataṁ bhāsitaṁ sampajjatī”ti?
sampajjatīti → sampajjatī ti (bjt) | appāṭihīrakataṁ → appāṭihirikataṁ (th) | nanu → na nu (pts)
Если так, то не оказываются ли слова этого мужчины необоснованными?”

“Addhā kho, bhante, evaṁ sante tassa purisassa appāṭihīrakataṁ bhāsitaṁ sampajjatī”ti.
appāṭihīrakataṁ → appāṭihirikataṁ (th)
“Несомненно, господин, если так, то слова этого мужчины оказываются необоснованными”.

“Evameva kho, poṭṭhapāda, ye te samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:
evameva → evam eva (pts) | samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino → samaṇa-brāhmaṇā evaṁ-vādino evaṁ-diṭṭhino (pts)
“Так же точно, Поттхапада, обстоит и с теми отшельниками и брахманами, которые проповедуют так, считают так:
‘ekantasukhī attā hoti arogo paraṁ maraṇā’ti.
paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt) | ekantasukhī → ekanta-sukhī (pts) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts)
„После смерти своё ‘я’ чувствует только приятное, свободно от недуга“.
Tyāhaṁ upasaṅkamitvā evaṁ vadāmi:
upasaṅkamitvā → upasaṁkamitvā (pts)
Я приблизился [к ним] и сказал:
‘saccaṁ kira tumhe āyasmanto evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:
evaṁvādino evaṁdiṭṭhino → evaṁ-vādino evaṁ-diṭṭhino (pts)
„Правда ли, уважаемые, что вы так проповедуете и так считаете:
“ekantasukhī attā hoti arogo paraṁ maraṇā”’ti?
paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt) | maraṇāti → maraṇā ti (ms2005) | ekantasukhī → ekanta-sukhī (pts) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts)
‘После смерти своё 'я' чувствует только приятное, свободно от недуга?’
Te ce me evaṁ puṭṭhā ‘āmā’ti paṭijānanti.
āmāti → āmo ti (pts)
“И, будучи спрошены, они согласились, что это так.
Tyāhaṁ evaṁ vadāmi:Тогда я сказал: ‘api pana tumhe āyasmanto ekantasukhaṁ lokaṁ jānaṁ passaṁ viharathā’ti?
api → apica (th) | ekantasukhaṁ → ekanta-sukhaṁ (pts)
„Приходилось ли вам, уважаемые, знать или видеть только приятный мир?“
Iti puṭṭhā ‘no’ti vadanti.
puṭṭhā → puṭṭho (th) | noti → no ti (pts)
Будучи спрошены, они сказали, что нет.

Tyāhaṁ evaṁ vadāmi:Тогда я сказал: ‘api pana tumhe āyasmanto ekaṁ vā rattiṁ ekaṁ vā divasaṁ upaḍḍhaṁ vā rattiṁ upaḍḍhaṁ vā divasaṁ ekantasukhiṁ attānaṁ sañjānāthā’ti?
sañjānāthāti → sampajānāthāti (bj) | api → apica (th) | sañjānāthāti → sampajānathāti (th) | ekantasukhiṁ → ekanta-sukhiṁ (pts)
„Приходилось ли вам, уважаемые сознавать своё ‘я’ чувствующим только приятное хотя бы в течение одной ночи, или одного дня, или половины ночи, или половины дня?“
Iti puṭṭhā ‘no’ti vadanti.
noti → no ti (pts)
Будучи спрошены, они сказали, что нет.

Tyāhaṁ evaṁ vadāmi:Тогда я сказал: ‘api pana tumhe āyasmanto jānātha ayaṁ maggo ayaṁ paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāyā’ti?
api → apica (th) | ekantasukhassa → ekanta-sukhassa (pts)
„Знаете ли вы, уважаемые: ‘Вот путь, вот способ испытать [существование во] всецело приятном мире?’“
Iti puṭṭhā ‘no’ti vadanti.
noti → no ti (pts)
Будучи спрошены, они сказали, что нет.

Tyāhaṁ evaṁ vadāmi:Тогда я сказал: ‘api pana tumhe āyasmanto yā tā devatā ekantasukhaṁ lokaṁ upapannā tāsaṁ devatānaṁ bhāsamānānaṁ saddaṁ suṇātha:
tāsaṁ → BB (here only) add devatānaṁ. (pts note) | api → apica (th) | upapannā → uppannā (pts)
„Слыхали ли вы, уважаемые, голос тех божеств, которые достигли чувствует только приятного мира и говорят:
“suppaṭipannāttha, mārisā, ujuppaṭipannāttha, mārisā, ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāya;
suppaṭipannāttha → supaṭipannāttha (bjt) | ujuppaṭipannāttha → ujupaṭipannāttha (bjt) | suppaṭipannāttha → supaṭipannattha (th) | ujuppaṭipannāttha → ujupaṭipannattha (th) | suppaṭipannāttha → supaṭipann attha (pts) | ujuppaṭipannāttha → uju-paṭipann attha (pts) | ekantasukhassa → ekanta-sukhassa (pts)
‘Следуйте должным путём, достойные, следуйте прямым путём, достойные, чтобы испытать [существование во] всецело приятном мире, —
mayampi hi, mārisā, evaṁ paṭipannā ekantasukhaṁ lokaṁ upapannā”’ti?
upapannāti → uppannā ti (pts) | mayampi → mayaṁpi (th) | evaṁ paṭipannā → evaṁpaṭipannā (th) | upapannāti → upapannā ti (ms2005) | mayampi → mayam pi (pts) | ekantasukhaṁ → ekanta-sukhaṁ (pts)
ведь мы, достойные, следуя подобным путём, достигли чувствует только приятного мира’“.
Iti puṭṭhā ‘no’ti vadanti.
noti → no ti (pts)
Будучи спрошены, они сказали, что нет.

Taṁ kiṁ maññasi, poṭṭhapāda, nanu evaṁ sante tesaṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ appāṭihīrakataṁ bhāsitaṁ sampajjatī”ti?
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | sampajjatīti → sampajjatī ti (bjt) | appāṭihīrakataṁ → appāṭihirikataṁ (th) | kiṁ → kim (pts) | nanu → na nu (pts) | samaṇabrāhmaṇānaṁ → samaṇa-brāhmaṇānaṁ (pts)
Как же ты думаешь об этом, Поттхапада? Если так, то не оказываются ли слова этих отшельников и брахманов необоснованными?”

“Addhā kho, bhante, evaṁ sante tesaṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ appāṭihīrakataṁ bhāsitaṁ sampajjatī”ti.
appāṭihīrakataṁ → appāṭihirikataṁ (th) | samaṇabrāhmaṇānaṁ → samaṇa-brāhmaṇānaṁ (pts)
“Несомненно, господин, если так, то слова этих отшельников и брахманов оказываются необоснованными”.

2.2. Tayoattapaṭilābha2.2. Три вида своего я

“Tayo kho me, poṭṭhapāda, attapaṭilābhā—
atta-paṭilābhā → SS paṭilābhāya. (pts note) | kho me → khome (bjt, th)
“Вот, Поттхапада, какие [виды] своего „я“ [могут быть] обретены:
oḷāriko attapaṭilābho, manomayo attapaṭilābho, arūpo attapaṭilābho.
attapaṭilābho → attapaṭilābhoti (bj) | attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts)
обретение грубого „я“; обретение „я“, состоящего из разума; обретение „я“, лишённого формы.
Katamo ca, poṭṭhapāda, oḷāriko attapaṭilābho?
attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts)
Каково же, Поттхапада, обретение грубого „я“?
Rūpī cātumahābhūtiko kabaḷīkārāhārabhakkho, ayaṁ oḷāriko attapaṭilābho.
cātumahābhūtiko kabaḷīkārāhārabhakkho → cātummahābhūtiko kavalīkārabhakkho (sya-all); cātummahābhūtiko kabaliṅkārāhāra bhakkho (pts) | kabaḷīkārāhārabhakkho → kabaḷīkārabhakkho (cck: syā. ka.) | kabaliṅkārāhāra → BB kabaliṅkāra-. (pts note) | attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts)
[Когда своё „я“] имеет форму, состоит из четырёх великих элементов, питается материальной пищей, то это — обретение грубого „я“.
Katamo manomayo attapaṭilābho?
attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts)
Каково же обретение „я“, состоящего из разума?
Rūpī manomayo sabbaṅgapaccaṅgī ahīnindriyo, ayaṁ manomayo attapaṭilābho.
ahīnindriyo → Scdt abhinindriyo; Sm abhīnindriyo; BB ahīn- (see 22). (pts note) | sabbaṅgapaccaṅgī → sabbaṅga-paccaṅgī (pts) | attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts)
[Когда своё „я“] имеет форму, состоит из разума, наделено всеми большими и малыми частями, не знает ущерба в жизненных способностях, то это — обретение „я“, состоящего из разума.
Katamo arūpo attapaṭilābho?
katamo → katamo ca (bj, pts) | attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts)
Каково же обретение „я“, лишённого формы?
Arūpī saññāmayo, ayaṁ arūpo attapaṭilābho.
attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts)
[Когда своё „я“] лишено формы, состоит из сознания, то это — обретение „я“, лишённого формы.

Oḷārikassapi kho ahaṁ, poṭṭhapāda, attapaṭilābhassa pahānāya dhammaṁ desemi:
Oḷārikassa → BB add pi. (pts note) | attapaṭilābhassa → atta-paṭilābhassa (pts)
И вот, Поттхапада, я разъясняю истину, ведущую к отказу от обретения грубого „я“;
‘yathāpaṭipannānaṁ vo saṅkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti.
viharissathāti → viharissantī ti (bj) | vepullattañca → vepullataṁ (bj: PTS) | viharissantī → vihārissatī (bj: bahūsu) | saṅkilesikā → saṁkilesikā (my, ms2005, pts) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th) | yathāpaṭipannānaṁ → yathā paṭipannānaṁ (pts) | paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva → paññā-pāripūriṁ vepullatañ ca diṭṭhe va (pts)
у вас, следующих её путём, исчезнут порочные свойства, возрастут чистые свойства, и вы будете жить, сами познав, испытав и обретя в зримом мире полноту и совершенство постижения.
Siyā kho pana te, poṭṭhapāda, evamassa:
te → SS omit te. (pts note) | evamassa → evam assa (pts)
Но, может быть, ты, Поттхапада, скажешь себе так:
‘saṅkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati, dukkho ca kho vihāro’ti.
viharissati → viharissāma (bj) | kho → (sya-all) | viharissati → SS viharissanti here and twice in 41, but Sm -ati the second time in 40, and all four -ati twice in 42. (pts note) | saṅkilesikā → saṁkilesikā (my, bjt, ms2005, pts) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th) | paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva → paññā-pāripūriṁ vepullatañ ca diṭṭhe va (pts) | vihāroti → vihāro ti (pts)
„Исчезнут порочные свойства, возрастут чистые свойства, и можно будет жить, самому познав, испытав и обретя в зримом мире полноту и совершенство постижения, но существование будет болезненным“.
Na kho panetaṁ, poṭṭhapāda, evaṁ daṭṭhabbaṁ.
panetaṁ → pan etaṁ (pts)
Не следует, Поттхапада, так смотреть на это.
Saṅkilesikā ceva dhammā pahīyissanti, vodāniyā ca dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati, pāmujjañceva bhavissati pīti ca passaddhi ca sati ca sampajaññañca sukho ca vihāro.
ca → (bj, pts) | viharissati → viharissanti (bj) | pāmujjañceva → pāmojjañceva (sya-all) | vodāniyā → BB add ca (three times). (pts note) | saṅkilesikā → saṁkilesikā (my, ms2005) | pāmujjañceva → pāmujjaṁ ceva (my) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th) | saṅkilesikā ceva → saṁkilesikā eva (pts) | paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva → paññā-pāripūriṁ vepullatañ ca diṭṭhe va (pts) | pāmujjañceva → pāmujjaṁ eva (pts) | sampajaññañca → sampajaññañ ca (pts)
Исчезнут порочные свойства, возрастут чистые свойства, и можно будет жить, самому познав, испытав и обретя в зримом мире полноту и совершенство постижения; и будут удовлетворённость, и радость, и успокоение, и памятование, и сознательность, и приятное существование.

Manomayassapi kho ahaṁ, poṭṭhapāda, attapaṭilābhassa pahānāya dhammaṁ desemi:
manomayassapi → manomayassa pi (pts) | attapaṭilābhassa → atta-paṭilābhassa (pts)
И вот, Поттхапада, я разъясняю истину, ведущую к отказу от обретения „я“, состоящего из разума;
‘yathāpaṭipannānaṁ vo saṅkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti.
viharissathāti → viharissati (bj: bahūsu) | vo → SS kho. (pts note) | saṅkilesikā → saṁkilesikā (my, ms2005, pts) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th) | yathāpaṭipannānaṁ → yathā paṭipannānaṁ (pts) | paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva → paññā-pāripūriṁ vepullatañ ca diṭṭhe va (pts)
у вас, следующих её путём, исчезнут порочные свойства, возрастут чистые свойства, и вы будете жить, сами познав, испытав и обретя в зримом мире полноту и совершенство постижения.
Siyā kho pana te, poṭṭhapāda, evamassa:
evamassa → evam assa (pts)
Но, может быть, ты, Поттхапада, скажешь себе так:
‘saṅkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati, dukkho ca kho vihāro’ti.
viharissati → viharissāma (bj) | kho → (sya-all) | vihāroti → vihāro cāti (pts) | cāti → SS dukkho vihāro cāti(here and in 42). (pts note) | saṅkilesikā → saṁkilesikā (my, ms2005, pts) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th) | paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva → paññā pāripūriṁ vepullatañ ca diṭṭhe va (pts)
„Исчезнут порочные свойства, возрастут чистые свойства, и можно будет жить, самому познав, испытав и обретя в зримом мире полноту и совершенство постижения, но существование будет болезненным“.
Na kho panetaṁ, poṭṭhapāda, evaṁ daṭṭhabbaṁ.
panetaṁ → pan etaṁ (pts)
Не следует, Поттхапада, так смотреть на это.
Saṅkilesikā ceva dhammā pahīyissanti, vodāniyā ca dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati, pāmujjañceva bhavissati pīti ca passaddhi ca sati ca sampajaññañca sukho ca vihāro.
ca → (bj, pts) | viharissati → viharissatha (bj) | eva → SS omit here. (pts note) | saṅkilesikā → saṁkilesikā (my, ms2005) | pāmujjañceva → pāmujjaṁ ceva (my) | paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati pāmujjañceva → peyyālo pāmojjañceva (th) | saṅkilesikā ceva → saṁkilesikā eva (pts) | paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva → paññā-pāripūriṁ vepullatañ ca diṭṭhe va (pts) | pāmujjañceva → pāmujjaṁ eva (pts) | sampajaññañca → sampajaññañ ca (pts)
Исчезнут порочные свойства, возрастут чистые свойства, и можно будет жить, самому познав, испытав и обретя в зримом мире полноту и совершенство постижения; и будут удовлетворённость, и радость, и успокоение, и памятование, и сознательность, и приятное существование.

Arūpassapi kho ahaṁ, poṭṭhapāda, attapaṭilābhassa pahānāya dhammaṁ desemi:
arūpassapi → arūpassa pi (pts) | attapaṭilābhassa → atta-paṭilābhassa (pts)
И вот, Поттхапада, я разъясняю истину, ведущую к отказу от обретения „я“, лишённого формы;
‘yathāpaṭipannānaṁ vo saṅkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti.
saṅkilesikā → saṁkilesikā (my, ms2005, pts) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th) | yathāpaṭipannānaṁ → yathā paṭipannānaṁ (pts) | paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva → paññā-pāripūriṁ vepullatañ ca diṭṭhe va (pts)
у вас, следующих её путём, исчезнут порочные свойства, возрастут чистые свойства, и вы будете жить, сами познав, испытав и обретя в зримом мире полноту и совершенство постижения.
Siyā kho pana te, poṭṭhapāda, evamassa:
evamassa → evam assa (pts)
Но может быть ты, Поттхапада, скажешь себе так:
‘saṅkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati, dukkho ca kho vihāro’ti.
viharissati → viharissāma (bj) | saṅkilesikā → saṁkilesikā (my, ms2005, pts) | paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva → paññā-pāripūriṁ vepullatañ ca diṭṭhe va (pts) | vihāroti → vihāro ti (pts)
„Исчезнут порочные свойства, возрастут чистые свойства, и можно будет жить, самому познав, испытав и обретя в зримом мире полноту и совершенство постижения, но существование будет болезненным“.
Na kho panetaṁ, poṭṭhapāda, evaṁ daṭṭhabbaṁ.
panetaṁ → pan etaṁ (pts)
Не следует, Поттхапада, так смотреть на это.
Saṅkilesikā ceva dhammā pahīyissanti, vodāniyā ca dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati, pāmujjañceva bhavissati pīti ca passaddhi ca sati ca sampajaññañca sukho ca vihāro.
ca → (bj, pts) | viharissati → viharissatha (bj) | ca → SS omit ca. (pts note) | saṅkilesikā → saṁkilesikā (my, ms2005) | pāmujjañceva → pāmujjaṁ ceva (my) | saṅkilesikā ceva → saṁkilesikā eva (pts) | vepullattañca diṭṭheva → vepullatañ ca diṭṭhe va (pts) | pāmujjañceva → pāmujjaṁ eva (pts) | sampajaññañca → sampajaññañ ca (pts)
Исчезнут порочные свойства, возрастут чистые свойства, и можно будет жить, самому познав, испытав и обретя в зримом мире полноту и совершенство постижения; и будут удовлетворённость, и радость, и успокоение, и памятование, и сознательность, и приятное существование.

Pare ce, poṭṭhapāda, amhe evaṁ puccheyyuṁ:И другие, Поттхапада, могли бы спросить нас так: ‘katamo pana so, āvuso, oḷāriko attapaṭilābho, yassa tumhe pahānāya dhammaṁ desetha, yathāpaṭipannānaṁ vo saṅkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti, tesaṁ mayaṁ evaṁ puṭṭhā evaṁ byākareyyāma:
pahānāya → pahāṇāya (bj) | abhivaḍḍhissanti → ābhivaḍḍhissanti (pts) | viharissathā’ti → viharissatīti (bj: sīmu); viharissathāti (bj: PTS) | āvuso → katamā panāvuso (sya-all: sī.) | saṅkilesikā → saṁkilesikā (my, ms2005, pts) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th) | attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts) | yathāpaṭipannānaṁ → yathā paṭipannānaṁ (pts) | abhivaḍḍhissanti paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva → ābhivaḍḍhissanti paññā-pāripūriṁ vepullatañ ca diṭṭhe va (pts) | byākareyyāma → vyākareyyāma (pts)
„Что это, уважаемые, за обретение грубого ‘я’, к отказу от которого ведёт истина, разъясняемая вами, так, что у вас, следующих её путём, исчезнут порочные свойства, возрастут чистые свойства, и вы будете жить, сами познав, испытав и обретя в зримом мире полноту и совершенство постижения?“ Будучи спрошены, мы могли бы ответить им так:
‘ayaṁ vā so, āvuso, oḷāriko attapaṭilābho, yassa mayaṁ pahānāya dhammaṁ desema, yathāpaṭipannānaṁ vo saṅkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti.
saṅkilesikā → saṁkilesikā (my, ms2005, pts) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th) | attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts) | yathāpaṭipannānaṁ → yathā paṭipannānaṁ (pts) | paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva → paññā-pāripūriṁ vepullatañ ca diṭṭhe va (pts)
„Это и есть, уважаемые, то самое [ваше] обретение грубого ‘я’, к отказу от которого ведёт истина, разъясняемая нами, так, что у вас, следующих её путём, исчезнут порочные свойства, возрастут чистые свойства, и вы будете жить, сами познав, испытав и обретя в зримом мире полноту и совершенство постижения“.

Pare ce, poṭṭhapāda, amhe evaṁ puccheyyuṁ:И другие, Поттхапада, могли бы спросить нас так: ‘katamo pana so, āvuso, manomayo attapaṭilābho, yassa tumhe pahānāya dhammaṁ desetha, yathāpaṭipannānaṁ vo saṅkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti?
saṅkilesikā → saṁkilesikā (my, ms2005, pts) | attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts) | yathāpaṭipannānaṁ → yathā paṭipannānaṁ (pts) | paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva → paññā-pāripūriṁ vepullatañ ca diṭṭhe va (pts)
„Что это, уважаемые, за обретение ‘я’, состоящего из разума, к отказу от которого ведёт истина, разъясняемая вами, так, что у вас, следующих её путём, исчезнут порочные свойства, возрастут чистые свойства, и вы будете жить, сами познав, испытав и обретя в зримом мире полноту и совершенство постижения?“
Tesaṁ mayaṁ evaṁ puṭṭhā evaṁ byākareyyāma:
byākareyyāma → vyākareyyāma (pts)
Будучи спрошены, мы могли бы ответить им так:
‘ayaṁ vā so, āvuso, manomayo attapaṭilābho yassa mayaṁ pahānāya dhammaṁ desema, yathāpaṭipannānaṁ vo saṅkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti.
desema → SS deseyyāma (here only). (pts note) | saṅkilesikā → saṁkilesikā (my, ms2005, pts) | attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts) | yathāpaṭipannānaṁ → yathā paṭipannānaṁ (pts) | paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva → paññā-pāripūriṁ vepullatañ ca diṭṭhe va (pts)
„Это и есть, уважаемые, то самое [ваше] обретение ‘я’, состоящего из разума, к отказу от которого ведёт истина, разъясняемая нами, так, что у вас, следующих её путём, исчезнут порочные свойства, возрастут чистые свойства, и вы будете жить, сами познав, испытав и обретя в зримом мире полноту и совершенство постижения“.

Pare ce, poṭṭhapāda, amhe evaṁ puccheyyuṁ:И другие, Поттхапада, могли бы спросить нас так: ‘katamo pana so, āvuso, arūpo attapaṭilābho, yassa tumhe pahānāya dhammaṁ desetha, yathāpaṭipannānaṁ vo saṅkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti?
āvuso → (sya-all) | arūpo → SS rūpo. (pts note) | saṁkilesikā → St adds c'; eva. (pts note) | attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts) | yathāpaṭipannānaṁ → yathā paṭipannānaṁ (pts) | paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva → paññā-pāripūriṁ vepullatañ ca diṭṭhe va (pts)
„Что это, уважаемые, за обретение ‘я’, лишённого формы, к отказу от которого ведёт истина, разъясняемая вами, так, что у вас, следующих её путём, исчезнут порочные свойства, возрастут чистые свойства, и вы будете жить, сами познав, испытав и обретя в зримом мире полноту и совершенство постижения?“
Tesaṁ mayaṁ evaṁ puṭṭhā evaṁ byākareyyāma:
byākareyyāma → vyākareyyāma (pts)
Будучи спрошены, мы могли бы ответить им так:
‘ayaṁ vā so, āvuso, arūpo attapaṭilābho yassa mayaṁ pahānāya dhammaṁ desema, yathāpaṭipannānaṁ vo saṅkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti.
yassa → MSS yassa vā (here only). (pts note) | saṁkilesikā → St adds c'; eva. (pts note) | attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts) | yathāpaṭipannānaṁ → yathā paṭipannānaṁ (pts) | paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva → paññā-pāripūriṁ vepullatañ ca diṭṭhe va (pts)
„Это и есть, уважаемые, то самое [ваше] обретение ‘я’, лишённого формы, к отказу от которого ведёт истина, разъясняемая нами, так, что у вас, следующих её путём, исчезнут порочные свойства, возрастут чистые свойства, и вы будете жить, сами познав, испытав и обретя в зримом мире полноту и совершенство постижения?“

Taṁ kiṁ maññasi, poṭṭhapāda,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ → kim (pts)
Как же ты думаешь об этом Поттхапада?
nanu evaṁ sante sappāṭihīrakataṁ bhāsitaṁ sampajjatī”ti?
sappāṭihīrakataṁ → sappāṭihirikataṁ (sya-all) | evaṁ → Sct c'; eva; Sm c'evam. (pts note) | sampajjatīti → sampajjatī ti (bjt)
Если так, то не оказываются ли эти слова хорошо обоснованными?”

“Addhā kho, bhante, evaṁ sante sappāṭihīrakataṁ bhāsitaṁ sampajjatī”ti.
sappāṭihīrakataṁ → sappāṭihirikataṁ (sya-all)
“Несомненно, господин, если так, то эти слова оказываются хорошо обоснованными”.

“Seyyathāpi, poṭṭhapāda, puriso nisseṇiṁ kareyya pāsādassa ārohaṇāya tasseva pāsādassa heṭṭhā.
ārohaṇāya → ārohanāya (sya-all) | + → kho (th) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | tasseva → tass eva (pts)
“Ведь подобным же образом, Поттхапада, мужчина мог бы сооружать лестницу под самой террасой дома, чтобы подняться на террасу дома.
Tamenaṁ evaṁ vadeyyuṁ:
tamenaṁ → tam enaṁ (pts)
Ему сказали бы на это:
‘ambho purisa, yassa tvaṁ pāsādassa ārohaṇāya nisseṇiṁ karosi, jānāsi taṁ pāsādaṁ, puratthimāya vā disāya dakkhiṇāya vā disāya pacchimāya vā disāya uttarāya vā disāya ucco vā nīco vā majjhimo vā’ti?
ārohaṇāya → ārohanāya (sya-all) | majjhimo → majjho (sya-all) | majjhimo vāti → majjho vā ti (pts)
„Эй, мужчина, знаешь ли ты ту террасу, для подъёма на которую сооружаешь лестницу, — расположена ли эта терраса с восточной стороны, с западной стороны, с северной стороны или с южной стороны; высокая ли она, низкая или средняя?“
So evaṁ vadeyya:
so → so ce (bj, sya-all, pts)
И он сказал бы:
‘ayaṁ vā so, āvuso, pāsādo, yassāhaṁ ārohaṇāya nisseṇiṁ karomi, tasseva pāsādassa heṭṭhā’ti.
ārohaṇāya → ārohanāya (sya-all) | vā → BB omit. (pts note) | tasseva → tass eva (pts) | heṭṭhāti → heṭṭhā ti (pts)
„Да ведь это и есть, уважаемые, та терраса, для подъёма на которую я сооружаю лестницу под самой террасой“.

Taṁ kiṁ maññasi, poṭṭhapāda,Как же ты думаешь об этом Поттхапада? nanu evaṁ sante tassa purisassa sappāṭihīrakataṁ bhāsitaṁ sampajjatī”ti?
sappāṭihīrakataṁ → sappāṭihirikataṁ (sya-all) | sappāṭihīrakataṁ → Sd sappaṭihīrakathaṁ. (pts note) | sampajjatīti → sampajjatī ti (bjt)
Если так, то не оказываются ли слова этого мужчины хорошо обоснованными?”

“Addhā kho, bhante, evaṁ sante tassa purisassa sappāṭihīrakataṁ bhāsitaṁ sampajjatī”ti.
sappāṭihīrakataṁ → sappāṭihirikataṁ (sya-all)
“Несомненно, господин, если так, то эти слова этого мужчины оказываются хорошо обоснованными”.

“Evameva kho, poṭṭhapāda, pare ce amhe evaṁ puccheyyuṁ:
evameva → evam eva (pts)
“Так же точно, Поттхапада, и другие могли бы спросить нас так:
‘katamo pana so, āvuso, oḷāriko attapaṭilābho …pe…
attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts)
„Что это, уважаемые, за обретение грубого ‘я’ …
katamo pana so, āvuso, manomayo attapaṭilābho …pe…
attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts) | + → pare ce poṭṭhapāda amhe evaṁ puccheyyuṁ (pts)
„Что это, уважаемые, за обретение ‘я’, состоящего из разума …
katamo pana so, āvuso, arūpo attapaṭilābho, yassa tumhe pahānāya dhammaṁ desetha, yathāpaṭipannānaṁ vo saṅkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti?
pahānāya → pahāṇāya (bj) | sayaṁ → (pts) | saṅkilesikā → saṁkilesikā (my, ms2005, pts) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th) | yathāpaṭipannānaṁ → yathā paṭipannānaṁ (pts) | paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva → paññā-pāripūriṁ vepullatañ ca diṭṭhe va (pts)
„Что это, уважаемые, за обретение ‘я’, лишённого формы, к отказу от которого ведёт истина, разъясняемая вами, так, что у вас, следующих её путём, исчезнут порочные свойства, возрастут чистые свойства, и вы будете жить, сами познав, испытав и обретя в зримом мире полноту и совершенство постижения?“
Tesaṁ mayaṁ evaṁ puṭṭhā evaṁ byākareyyāma:
byākareyyāma → vyākareyyāma (pts)
Будучи спрошены, мы могли бы ответить им так:
‘ayaṁ vā so, āvuso, arūpo attapaṭilābho, yassa mayaṁ pahānāya dhammaṁ desema, yathāpaṭipannānaṁ vo saṅkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti.
saṅkilesikā → saṁkilesikā (my, ms2005, pts) | + → oḷāriko attapaṭilābho manomayo attapaṭilābho (bjt) | attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts) | yathāpaṭipannānaṁ → yathā paṭipannānaṁ (pts) | paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva → paññā-pāripūriṁ vepullatañ ca diṭṭhe va (pts)
„Это и есть, уважаемые, то самое [ваше] обретение ‘я’, лишённого формы, к отказу от которого ведёт истина, разъясняемая нами, так, что у вас, следующих её путём, исчезнут порочные свойства, возрастут чистые свойства, и вы будете жить, сами познав, испытав и обретя в зримом мире полноту и совершенство постижения“.

Taṁ kiṁ maññasi, poṭṭhapāda, nanu evaṁ sante sappāṭihīrakataṁ bhāsitaṁ sampajjatī”ti?
sappāṭihīrakataṁ → sappāṭihirikataṁ (sya-all) | kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | sampajjatīti → sampajjatī ti (bjt) | kiṁ → kim (pts) | nanu → na nu (pts)
Как же ты думаешь об этом Поттхапада? Если так, то не оказываются ли эти слова хорошо обоснованными?”
“Addhā kho, bhante, evaṁ sante sappāṭihīrakataṁ bhāsitaṁ sampajjatī”ti.
sappāṭihīrakataṁ → sappāṭihirikataṁ (sya-all)
“Несомненно, господин, если так, то эти слова оказываются хорошо обоснованными”.

Evaṁ vutte, citto hatthisāriputto bhagavantaṁ etadavoca:
hatthisāriputto → hatthisāri-putto (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
Когда так было сказано, Читта сын Хаттхисари, сказал:
“yasmiṁ, bhante, samaye oḷāriko attapaṭilābho hoti, moghassa tasmiṁ samaye manomayo attapaṭilābho hoti, mogho arūpo attapaṭilābho hoti;
attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts) | moghassa → mogh assa (pts)
“Почтенный, когда человек обретает грубое „я“, то в это время для него неосуществимо обретение „я“, состоящего из разума, и неосуществимо обретение „я“, лишённого формы?
oḷāriko vāssa attapaṭilābho tasmiṁ samaye sacco hoti.
oḷāriko vāssa → oḷārikopassa (sya-all) | vāssa → assa (pts) | assa → BB va 'ssa (thrice). (pts note)
Для него в это время существует лишь обретение грубого „я“?
Yasmiṁ, bhante, samaye manomayo attapaṭilābho hoti, moghassa tasmiṁ samaye oḷāriko attapaṭilābho hoti, mogho arūpo attapaṭilābho hoti;
hoti → (bj) | attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts) | moghassa → mogh assa (pts)
Господин, когда человек обретает „я“, состоящее из разума, то в это время для него неосуществимо обретение грубого „я“ и неосуществимо обретение „я“, лишённого формы?
manomayo vāssa attapaṭilābho tasmiṁ samaye sacco hoti.
vāssa → va (bj); (sya-all) | vāssa attapaṭilābho → assa atta paṭilābho (pts)
Для него в это время существует лишь обретение „я“, состоящего из разума?
Yasmiṁ, bhante, samaye arūpo attapaṭilābho hoti, moghassa tasmiṁ samaye oḷāriko attapaṭilābho hoti, mogho manomayo attapaṭilābho hoti;
hoti arūpo vāssa → arūpovāssa (bj) | moghassa → mogh assa (pts) | attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts)
Господин, когда человек обретает „я“, лишённое формы, то в это время для него неосуществимо обретение грубого „я“ и неосуществимо обретение „я“, состоящего из разума?
arūpo vāssa attapaṭilābho tasmiṁ samaye sacco hotī”ti.
vāssa → (sya-all); assa (pts) | arūpo vāssa → arūpovāssa (bjt) | vāssa attapaṭilābho → assa atta-paṭilābho (pts)
Для него в это время существует лишь „я“, лишённое формы?”

“Yasmiṁ, citta, samaye oḷāriko attapaṭilābho hoti, neva tasmiṁ samaye manomayo attapaṭilābhoti saṅkhaṁ gacchati, na arūpo attapaṭilābhoti saṅkhaṁ gacchati;
saṅkhaṁ → saṅkhyaṁ (sya-all) | na → na ca (sya-all) | saṅkhyaṁ → saṅkhaṁ (sya-all: sī.) | ti → SS hoti for ti throughout 49, 51, 53: (pts note) | attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts) | neva → n eva (pts) | attapaṭilābhoti → atta-paṭilābho ti (pts)
“Когда, Читта, существует обретение грубого „я“, то в это время нет речи об обретении „я“, состоящего из разума, и нет речи об обретении „я“, лишённого формы, —
oḷāriko attapaṭilābhotveva tasmiṁ samaye saṅkhaṁ gacchati.
saṅkhaṁ → saṅkhyaṁ (sya-all) | attapaṭilābhotveva → atta-paṭilābho tveva (pts)
в это время речь идёт лишь об обретении грубого „я“.
Yasmiṁ, citta, samaye manomayo attapaṭilābho hoti, neva tasmiṁ samaye oḷāriko attapaṭilābhoti saṅkhaṁ gacchati, na arūpo attapaṭilābhoti saṅkhaṁ gacchati;
saṅkhaṁ → saṅkhyaṁ (sya-all) | na → na ca (sya-all) | attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts) | neva → n eva (pts) | attapaṭilābhoti → atta-paṭilābho ti (pts)
Когда, Читта, существует обретение „я“, состоящего из разума, то в это время нет речи об обретении грубого „я“ и нет речи об обретении „я“, лишённого формы, —
manomayo attapaṭilābhotveva tasmiṁ samaye saṅkhaṁ gacchati.
saṅkhaṁ → saṅkhyaṁ (sya-all) | attapaṭilābhotveva → atta-paṭilābho tveva (pts)
в это время речь идёт лишь об обретении „я“, состоящего из разума.
Yasmiṁ, citta, samaye arūpo attapaṭilābho hoti, neva tasmiṁ samaye oḷāriko attapaṭilābhoti saṅkhaṁ gacchati, na manomayo attapaṭilābhoti saṅkhaṁ gacchati;
saṅkhaṁ → saṅkhyaṁ (sya-all) | na → na ca (sya-all) | neva → n eva (pts) | attapaṭilābhoti → atta-paṭilābho ti (pts)
Когда, Читта, существует обретение „я“, лишённого формы, то в это время нет речи об обретении грубого „я“ и нет речи об обретении „я“, состоящего из разума, —
arūpo attapaṭilābhotveva tasmiṁ samaye saṅkhaṁ gacchati.
saṅkhaṁ → saṅkhyaṁ (sya-all) | attapaṭilābhotveva → atta-paṭilābho tveva (pts)
в это время речь идёт лишь об обретении „я“, лишённого формы.

Sace taṁ, citta, evaṁ puccheyyuṁ:И если бы, Читта, тебя спросили так: ‘ahosi tvaṁ atītamaddhānaṁ, na tvaṁ nāhosi;
nāhosi → na ahosi (sya-all, pts) | atītamaddhānaṁ → atītam addhānaṁ (pts)
„Существовал ли ты в прошлое время — ведь не было так, чтобы ты не существовал?
bhavissasi tvaṁ anāgatamaddhānaṁ, na tvaṁ na bhavissasi;
anāgatamaddhānaṁ → anāgatam addhānaṁ (pts)
Будешь ли ты существовать в будущем времени — ведь не будет так, что ты не будешь существовать?
atthi tvaṁ etarahi, na tvaṁ natthī’ti.
natthīti → n atthīti (pts)
Существуешь ли ты сейчас — ведь нет того, что ты не существуешь?“ —
Evaṁ puṭṭho tvaṁ, citta, kinti byākareyyāsī”ti?
kinti byākareyyāsīti → kin ti vyākareyyāsītī (pts) | byākareyyāsīti → byākareyyāsī ti (bjt)
то как бы, Читта, ты ответил, будучи спрошен?”

“Sace maṁ, bhante, evaṁ puccheyyuṁ:“Если бы, господин, меня спросили так: ‘ahosi tvaṁ atītamaddhānaṁ, na tvaṁ na ahosi;
atītamaddhānaṁ → atītam addhānaṁ (pts)
„Существовал ли ты в прошлое время — ведь не было так, чтобы ты не существовал?
bhavissasi tvaṁ anāgatamaddhānaṁ, na tvaṁ na bhavissasi;
anāgatamaddhānaṁ → anāgatam addhānaṁ (pts)
Будешь ли ты существовать в будущем времени — ведь не будет так, что ты не будешь существовать?
atthi tvaṁ etarahi, na tvaṁ natthī’ti.
natthīti → natthī ti (bjt) | natthīti → n atthīti (pts)
Существуешь ли ты сейчас — ведь нет того, что ты не существуешь?“ —
Evaṁ puṭṭho ahaṁ, bhante, evaṁ byākareyyaṁ:
ahaṁ → haṁ (bj) | vyākareyyaṁ → BB -yuṁ. (pts note)
То, будучи спрошен, я, господин, ответил бы так:
‘ahosāhaṁ atītamaddhānaṁ, nāhaṁ na ahosiṁ;
ahosāhaṁ → ahosahaṁ (bj note)
„Я существовал в прошлое время — не было так, чтобы я не существовал;
bhavissāmahaṁ anāgatamaddhānaṁ, nāhaṁ na bhavissāmi;
ahaṁ → SS bhavissāhaṁ. (pts note) | bhavissāmahaṁ anāgatamaddhānaṁ → bhavissām ahaṁ anāgatam addhānam (pts)
я буду существовать в будущем времени — не будет так, что я не буду существовать;
atthāhaṁ etarahi, nāhaṁ natthī’ti.
natthīti → n atthīti (pts)
я существую сейчас — нет того, что я не существую“.
Evaṁ puṭṭho ahaṁ, bhante, evaṁ byākareyyan”ti.
ahaṁ → haṁ (bj) | ti → SS vyākareyyaṁ; BB byākareyyan ti. (pts note) | byākareyyanti → vyākareyyan ti (pts)
Вот как, господин, я ответил бы, будучи спрошен”.

“Sace pana taṁ, citta, evaṁ puccheyyuṁ:
taṁ → SS evaṁ. (pts note)
“А если бы, Читта, тебя ещё спросили так:
‘yo te ahosi atīto attapaṭilābho, sova te attapaṭilābho sacco, mogho anāgato, mogho paccuppanno?
sova → svera (bj, pts1ed); soyeva (sya-all); so ca (mr) | sova → sveva (bj, pts) | sveva → soyeva (bj: syā) | sova → sveva (cck: sī. pī.); soyeva (cck: syā.) | sveva → Sd so ca; St so ca va (here only); Sm so c'eva; BB so va through this paragraph, so ca through the next. (pts note) | attapaṭilābho sova → atta-paṭilābho sveva (pts) | attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts)
„То обретение своего ‘я’, которое было у тебя в прошлом, — было ли у тебя действительным лишь это обретение своего ‘я’, а будущее [обретение своего ‘я’] — мнимым и настоящее — мнимым?
Yo te bhavissati anāgato attapaṭilābho, sova te attapaṭilābho sacco, mogho atīto, mogho paccuppanno?
Yo → yo va (pts1ed) | sova → sveva (bj); soyeva (sya-all) | yo → yo vā (pts) | te → yo vā te (bj: PTS) | Yo → yo vā (cck: pī.) | vā → BB omit vā (six times). (pts note) | attapaṭilābho sova → atta-paṭilābho sveva (pts) | attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts) | atīto → anāgato (pts)
То обретение своего ‘я’, которое будет у тебя в будущем, — будет ли у тебя действительным лишь это обретение своего ‘я’, а прошлое [обретение своего ‘я’] — мнимым и настоящее — мнимым?
Yo te etarahi paccuppanno attapaṭilābho, sova te attapaṭilābho sacco, mogho atīto, mogho anāgato’ti.
yo te etarahi paccuppanno → (bj) | sova → sveva (bj); soyeva (sya-all) | Yo → yo vā (cck: pī.) | sova → so ca (cck: ka.) | anāgatoti → anāgato ti (bjt, pts) | attapaṭilābho sova → atta-paṭilābho sveva (pts) | attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts)
То обретение своего ‘я’, которое есть у тебя сейчас, — является ли у тебя действительным лишь это обретение своего ‘я’, а прошлое [обретение своего ‘я’] — мнимым и будущее — мнимым?“.
Evaṁ puṭṭho tvaṁ, citta, kinti byākareyyāsī”ti?
byākareyyāsīti → byākareyyāsī ti (bjt) | kinti byākareyyāsīti → kin ti vyākareyyāsīti (pts)
То, будучи спрошен, как бы, Читта, ты ответил?”

“Sace pana maṁ, bhante, evaṁ puccheyyuṁ:
maṁ → SS omit. (pts note)
“Если бы, господин, меня ещё спросили так:
‘yo te ahosi atīto attapaṭilābho, sova te attapaṭilābho sacco, mogho anāgato, mogho paccuppanno.
sova → sveva (bj, pts); soyeva (sya-all) | attapaṭilābho sova → atta-paṭilābho sveva (pts) | attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts)
„То обретение своего ‘я’, которое было у тебя в прошлом, — было ли у тебя действительным лишь это обретение своего ‘я’, а будущее [обретение своего ‘я’] — мнимым и настоящее — мнимым.
Yo te bhavissati anāgato attapaṭilābho, sova te attapaṭilābho sacco, mogho atīto, mogho paccuppanno.
sova → sveva (bj, pts); soyeva (sya-all) | yo → yo vā (pts) | attapaṭilābho sova → atta-paṭilābho sveva (pts) | attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts)
То обретение своего ‘я’, которое будет у тебя в будущем, — будет ли у тебя действительным лишь это обретение своего ‘я’, а прошлое [обретение своего ‘я’] — мнимым и настоящее — мнимым.
Yo te etarahi paccuppanno attapaṭilābho, sova te attapaṭilābho sacco, mogho atīto, mogho anāgato’ti.
sova → sveva (bj, pts); soyeva (sya-all) | yo → yo vā (pts) | anāgatoti → anāgato ti (bjt, pts) | attapaṭilābho sova → atta-paṭilābho sveva (pts) | attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts)
То обретение своего ‘я’, которое есть у тебя сейчас, — является ли у тебя действительным лишь это обретение своего ‘я’, а прошлое [обретение своего ‘я’] — мнимым и будущее — мнимым?“
Evaṁ puṭṭho ahaṁ, bhante, evaṁ byākareyyaṁ:
byākareyyaṁ → vyākareyyaṁ (pts)
— то, будучи спрошен, я, господин, ответил бы так:
‘yo me ahosi atīto attapaṭilābho, sova me attapaṭilābho tasmiṁ samaye sacco ahosi, mogho anāgato, mogho paccuppanno.
sova → sveva (bj, pts); soyeva (sya-all) | yo → yo ca (sya-all) | attapaṭilābho sova → atta-paṭilābho sveva (pts) | attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts)
„То обретение своего ‘я’, которое было у меня в прошлом, — это обретение своего ‘я’ было у меня в это время действительным, а будущее [обретение своего ‘я’] — мнимым и настоящее — мнимым.
Yo me bhavissati anāgato attapaṭilābho, sova me attapaṭilābho tasmiṁ samaye sacco bhavissati, mogho atīto, mogho paccuppanno.
sova → sveva (bj, pts); soyeva (sya-all) | yo → yo ca (sya-all); yo vā (pts) | atīto → atīto bhavissati (pts) | yo → yo ca (bj: syā); yo vā (bj: PTS) | attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts)
То обретение своего ‘я’, которое будет у меня в будущем, — это обретение своего ‘я’ будет у меня в это время действительным, а прошлое [обретение своего ‘я’] — мнимым и настоящее — мнимым.
Yo me etarahi paccuppanno attapaṭilābho, sova me attapaṭilābho sacco, mogho atīto, mogho anāgato’ti.
sova → sveva (bj, pts); soyeva (sya-all) | yo → yo ca (sya-all) | anāgatoti → anāgato ti (bjt, pts) | attapaṭilābho sova → atta-paṭilābho sveva (pts)
То обретение своего ‘я’, которое есть у меня сейчас, — это обретение своего ‘я’ является у меня действительным, а прошлое [обретение своего ‘я’] — мнимым и будущее — мнимым“. —
Evaṁ puṭṭho ahaṁ, bhante, evaṁ byākareyyan”ti.
evaṁ byākareyyanti evameva → vyākareyyan ti evam eva (pts)
Вот как, господин, я ответил бы, будучи спрошен”.

“Evameva kho, citta, yasmiṁ samaye oḷāriko attapaṭilābho hoti, neva tasmiṁ samaye manomayo attapaṭilābhoti saṅkhaṁ gacchati, na arūpo attapaṭilābhoti saṅkhaṁ gacchati.
saṅkhaṁ → saṅkhyaṁ (sya-all) | neva tasmiṁ → n eva tasmim (pts) | attapaṭilābhoti → attapaṭilābho ti (pts) | attapaṭilābhoti → atta-paṭilābho ti (pts)
“Так же точно, Читта, и когда существует обретение грубого „я“, то в это время нет речи об обретении „я“, состоящего из разума, и нет речи об обретении „я“, лишённого формы, —
Oḷāriko attapaṭilābhotveva tasmiṁ samaye saṅkhaṁ gacchati.
saṅkhaṁ → saṅkhyaṁ (sya-all) | attapaṭilābhotveva → attapaṭilābho tveva (my) | attapaṭilābhotveva → atta-paṭilābho tveva (pts)
в это время речь идёт лишь об обретении грубого „я“.
Yasmiṁ, citta, samaye manomayo attapaṭilābho hoti …pe…
pe → spelled out in full (bjt) | attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts)
И когда, Читта, существует обретение „я“, состоящего из разума …
yasmiṁ, citta, samaye arūpo attapaṭilābho hoti, neva tasmiṁ samaye oḷāriko attapaṭilābhoti saṅkhaṁ gacchati, na manomayo attapaṭilābhoti saṅkhaṁ gacchati;
saṅkhaṁ → saṅkhyaṁ (sya-all) | na → SS omit. (pts note) | attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts) | neva → n eva (pts) | attapaṭilābhoti → atta-paṭilābho ti (pts)
И когда, Читта, существует обретение „я“, лишённого формы, то в это время нет речи об обретении грубого „я“ и нет речи об обретении „я“, состоящего из разума, —
arūpo attapaṭilābhotveva tasmiṁ samaye saṅkhaṁ gacchati.
saṅkhaṁ → saṅkhyaṁ (sya-all) | attapaṭilābhotveva → attapaṭilābho tveva (my) | attapaṭilābhotveva → atta-paṭilābho tveva (pts)
в это время речь идёт лишь об обретении „я“, лишённого формы.

Seyyathāpi, citta, gavā khīraṁ, khīramhā dadhi, dadhimhā navanītaṁ, navanītamhā sappi, sappimhā sappimaṇḍo.
dadhimhā → dadimhā (pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)
Ведь подобным же образом, Читта, от коровы бывает молоко, от молока — творог, от творога — свежее масло, от свежего масла — очищенное масло, от очищенного масла — масляная пена;
Yasmiṁ samaye khīraṁ hoti, neva tasmiṁ samaye dadhīti saṅkhaṁ gacchati, na navanītanti saṅkhaṁ gacchati, na sappīti saṅkhaṁ gacchati, na sappimaṇḍoti saṅkhaṁ gacchati;
saṅkhaṁ → saṅkhyaṁ (sya-all) | na → na ca (sya-all) | neva → n eva (pts) | navanītanti → navanītan ti (pts) | sappimaṇḍoti → sappi-maṇḍo ti (pts)
и когда есть молоко, то в это время нет речи о твороге, нет речи о свежем масле, нет речи об очищенном масле, нет речи о масляной пене —
khīrantveva tasmiṁ samaye saṅkhaṁ gacchati.
saṅkhaṁ → saṅkhyaṁ (sya-all) | khīrantveva → khīraṁ tveva (my, bjt) | khīrantveva → khīraṁtveva (th) | khīrantveva → khīran tveva (pts)
в это время речь идёт лишь о молоке;
Yasmiṁ samaye dadhi hoti …pe…и когда есть творог … navanītaṁ hoti …свежее масло … sappi hoti …
+ → yasmiṁ samaye (bjt)
очищенное масло …
sappimaṇḍo hoti, neva tasmiṁ samaye khīranti saṅkhaṁ gacchati, na dadhīti saṅkhaṁ gacchati, na navanītanti saṅkhaṁ gacchati, na sappīti saṅkhaṁ gacchati;
saṅkhaṁ → saṅkhyaṁ (sya-all) | sappimaṇḍo → sappi-maṇḍo (pts) | neva → n eva (pts) | khīranti → khīran ti (pts) | navanītanti → navanītan ti (pts)
масляная пена, то в это время нет речи о молоке, нет речи о твороге, нет речи о свежем масле, нет речи об очищенном масле —
sappimaṇḍotveva tasmiṁ samaye saṅkhaṁ gacchati.
saṅkhaṁ → saṅkhyaṁ (sya-all) | sappimaṇḍotveva → sappimaṇḍo tveva (my) | sappimaṇḍotveva → sappi-maṇḍo tveva (pts)
в это время речь идёт лишь о масляной пене.
Evameva kho, citta, yasmiṁ samaye oḷāriko attapaṭilābho hoti …pe…
+ → neva (th) | evameva → evam eva (pts)
Так же точно, Читта, и когда существует обретение грубого „я“, то в это время нет речи об обретении „я“, состоящего из разума, и нет речи об обретении „я“, лишённого формы, — в это время речь идёт лишь об обретении грубого „я“.
yasmiṁ, citta, samaye manomayo attapaṭilābho hoti …pe…
pe → spelled out in full (th) | + → samaye (th) | attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts)
И когда, Читта, существует обретение „я“, состоящего из разума …
yasmiṁ, citta, samaye arūpo attapaṭilābho hoti, neva tasmiṁ samaye oḷāriko attapaṭilābhoti saṅkhaṁ gacchati, na manomayo attapaṭilābhoti saṅkhaṁ gacchati;
yasmiṁ citta samaye → (sya-all) | saṅkhaṁ → saṅkhyaṁ (sya-all) | na → na ca (sya-all) | attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts) | neva → n eva (pts) | attapaṭilābhoti → atta-paṭilābho ti (pts)
И когда, Читта, существует обретение „я“, состоящего из разума, то в это время нет речи об обретении грубого „я“ и нет речи об обретении „я“, лишённого формы, — в это время речь идёт лишь об обретении „я“, состоящего из разума.
arūpo attapaṭilābhotveva tasmiṁ samaye saṅkhaṁ gacchati.
saṅkhaṁ → saṅkhyaṁ (sya-all) | attapaṭilābhotveva → attapaṭilābho tveva (my) | attapaṭilābhotveva → atta-paṭilābho tveva (pts)
И когда, Читта, существует обретение „я“, лишённого формы, то в это время нет речи об обретении грубого „я“ и нет речи об обретении „я“, состоящего из разума, — в это время речь идёт лишь об обретении „я“, лишённого формы.
Imā kho, citta, lokasamaññā lokaniruttiyo lokavohārā lokapaññattiyo, yāhi tathāgato voharati aparāmasan”ti.
aparāmasanti → aparāmasantoti (sya-all) | imā → itimā (pts) | imā → itimā (bj: PTS) | Itimā → BB Imā (and so Sm itimā corrected to imā). (pts note) | lokasamaññā lokaniruttiyo lokavohārā lokapaññattiyo → loka-samaññā loka-niruttiyo loka-vohārā loka-paññattiyo (pts) | aparāmasanti → aparāmasan ti (pts)
Ибо это, Читта, лишь обычные имена, обычные выражения, обычные способы обозначения, обычные описания, и Татхагата употребляет эти способы обозначения, не привязываясь [к ним]”.

Evaṁ vutte, poṭṭhapādo paribbājako bhagavantaṁ etadavoca:
bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantametadavoca (th) | etadavoca → etad avoca (pts)
Когда так было сказано, странствующий аскет Поттхапада так сказал Благостному:
“abhikkantaṁ, bhante, abhikkantaṁ, bhante.“Превосходно, господин! Превосходно, господин! Seyyathāpi, bhante, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya: ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṁ bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito.
dakkhantīti evamevaṁ → dakkhintīti evameva bhante (bj); dakkhintīti evam evaṁ (pts) | nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya → (sya-all) | paṭicchannaṁ → paticchannaṁ (pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | andhakāre → andha-kāre (pts) | telapajjotaṁ → tela-pajjotaṁ (pts) | anekapariyāyena → aneka-pariyāyena (pts)
Это, господин, как поднимают упавшее, или раскрывают сокрытое, или указывают дорогу заблудившемуся, или ставят в темноте масляный светильник, чтобы наделённые зрением различали образы, так же точно Благостный с помощью многих наставлений преподал истину.
Esāhaṁ, bhante, bhagavantaṁ saraṇaṁ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca.
bhikkhusaṅghañca → bhikkhusaṁghañca (ms2005) | dhammañca bhikkhusaṅghañca → dhammañ ca bhikkhu-saṁghañ ca (pts)
И вот, господин, я иду как к прибежищу к Благостному, и к дхамме, и к сангхе монахов.
Upāsakaṁ maṁ bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.
maṁ → maṁ bhante (bj) | bhagavā → bhagavā (bj: syā); bhavaṁ gotamo (bj: sīmu) | saraṇaṁ → So all MSS. (pts note) | saraṇaṁ gatanti → saraṇaṅgatanti (th) | gatanti → gatan ti (pts)
Пусть же Благостный примет меня как преданного мирянина, отныне и на всю жизнь нашедшего [здесь] прибежище”.

2.3. Cittahatthisāriputtaupasampadā2.3. Читта принимает монашеские обеты

Citto pana hatthisāriputto bhagavantaṁ etadavoca:
bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantametadavoca (th) | hatthisāriputto → hatthisāri-putto (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
И Читта, сын Хаттхисари, так сказал Благостному:
“abhikkantaṁ, bhante, abhikkantaṁ, bhante.“Превосходно, господин! Превосходно, господин! Seyyathāpi, bhante, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya: ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṁ bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito.
dakkhantīti evamevaṁ → dakkhintīti evameva bhante (bj); dakkhintīti evam evaṁ (pts) | paṭicchannaṁ → paticchannaṁ (pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | telapajjotaṁ → tela-pajjotaṁ (pts) | anekapariyāyena → aneka-pariyāyena (pts)
Это, господин, как поднимают упавшее, или раскрывают сокрытое, или указывают дорогу заблудившемуся, или ставят в темноте масляный светильник, чтобы наделённые зрением различали образы, так же точно Благостный с помощью многих наставлений преподал истину.
Esāhaṁ, bhante, bhagavantaṁ saraṇaṁ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca.
bhikkhusaṅghañca → bhikkhusaṁghañca (ms2005) | dhammañca bhikkhusaṅghañca → dhammañ ca bhikkhu-saṁghañ ca (pts)
И вот, господин, я иду как к прибежищу к Благостному, и к дхамме, и к сангхе монахов.
Labheyyāhaṁ, bhante, bhagavato santike pabbajjaṁ, labheyyaṁ upasampadan”ti.
upasampadanti → upasampadan ti (pts)
Да обрету я, господин, странничество вблизи Благостного, да обрету я доступ в общину!”

Alattha kho citto hatthisāriputto bhagavato santike pabbajjaṁ, alattha upasampadaṁ.
hatthisāriputto → hatthisāri-putto (pts)
И так Читта, сын Хаттхисари, обрёл странничество вблизи Благостного, обрёл доступ в общину.
Acirūpasampanno kho panāyasmā citto hatthisāriputto eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto na cirasseva—yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi.
panāyasmā citto → āyasmā (sya-all) | eko → BB omit. (pts note) | na cirasseva → nacirasseva (th) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th) | panāyasmā → pan āyasmā (pts) | hatthisāriputto → hatthisāri-putto (pts) | cirasseva yassatthāya kulaputtā sammadeva → cirass eva yass atthāya kula-puttā sammad eva (pts) | tadanuttaraṁ brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva → tad anuttaraṁ brahmacariyaṁ pariyosānaṁ diṭṭhe va (pts)
И вскоре после того как уважаемый Читта, сын Хаттхисари, обрёл доступ в общину, он, предавшись одиночеству, пребывая в усердии, рвении и решимости, скоро сам познал, испытал и обрёл в зримом мире ту цель, ради которой люди из славных семейств, оставив дом, странствуют бездомными — несравненный венец целомудрия —
“khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthAttāyā”ti abbhaññāsi.
nāparaṁ → nāparam (pts)
и постиг: “Уничтожено следующее рождение, исполнен [обет] целомудрия, сделано то, что надлежит сделать, нет ничего вслед за этим состоянием”.
Aññataro kho panāyasmā citto hatthisāriputto arahataṁ ahosīti.
aññataro → aññataro ca (bj) | panāyasmā citto → āyasmā (sya-all) | panāyasmā → pan āyasmā (pts) | hatthisāriputto → hatthisāri-putto (pts)
И так уважаемый Читта, сын Хаттхисари, стал одним из архатов.

Poṭṭhapādasuttaṁ niṭṭhitaṁ navamaṁ.“Попхапада-сутта” Окончена. Девятая.

Принципы · Обоснование · Глоссарий · 6 изданий Пали
MP3: пали · русский


Переводы: English · Русский · Deutsch · Српски · ไทย