Найдите Истину

В Палийских Суттах и Винае

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Заметка:Переводы, словари и комментарии сделаны не Благословенным.Сверяйтесь с Пали в 4 основных никаях.

  • Majjhima Nikāya 125Мадджхима Никая 125

DantabhūmisuttaУровень приручённого

Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)
Так мной услышано.
ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe.Одно время Благословенный располагается в Раджагахе, в Бамбуковой роще, в месте для кормления Белок.

Tena kho pana samayena aciravato samaṇuddeso araññakuṭikāyaṁ viharati.
araññakuṭikāyaṁ → araññe kuṭikāyaṁ (sya-all)
В то время младший монах Ачиравата проживал в лесной хижине.
Atha kho jayaseno rājakumāro jaṅghāvihāraṁ anucaṅkamamāno anuvicaramāno yena aciravato samaṇuddeso tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā aciravatena samaṇuddesena saddhiṁ sammodi.
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)
И тогда царевич Джаясена, по мере того как ходил и бродил [тут и там] ради того, чтобы размяться, подошёл к младшему монаху Ачиравате и обменялся с ним приветствиями.

Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho jayaseno rājakumāro aciravataṁ samaṇuddesaṁ etadavoca:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
После обмена вежливыми приветствиями и любезностями он сел рядом и сказал младшему монаху Ачиравате:
“Sutaṁ metaṁ, bho aggivessana:
sutaṁ metaṁ → sutam me tam (pts)
“Господин Аггивессана, я слышал, что
‘idha bhikkhu appamatto ātāpī pahitatto viharanto phuseyya cittassa ekaggatan’”ti.
ekaggatanti → ekaggatan ti (pts)
монах, который пребывает прилежным, старательным, решительным, может достичь единения ума”.

“Evametaṁ, rājakumāra, evametaṁ, rājakumāra.
evametaṁ → evam etaṁ (pts)
“Так оно, царевич, Так оно!
Idha bhikkhu appamatto ātāpī pahitatto viharanto phuseyya cittassa ekaggatan”ti.
ekaggatanti → ekaggatan ti (pts)
Монах, который пребывает прилежным, старательным, решительным, может достичь единения ума”.

“Sādhu me bhavaṁ aggivessano yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ desetū”ti.
yathāsutaṁ → yāthāsutaṁ (pts) | desetūti → desetīti (pts)
“Было бы хорошо, если бы господин Аггивессана научил меня Дхамме так, как он услышал и освоил её”.

“Na kho te ahaṁ, rājakumāra, sakkomi yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ desetuṁ.
desetuṁ ahañca hi → dassetuṁ ahañcarahi (sya-all)
“Царевич, я не могу тебя научить Дхамме так, как я услышал и освоил её.
Ahañca hi te, rājakumāra, yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ deseyyaṁ, tvañca me bhāsitassa atthaṁ na ājāneyyāsi; so mamassa kilamatho, sā mamassa vihesā”ti.
ahañca hi → ahaṁ carahi (bj) | tvañca → tavañca (sya-all) | carahi → ahañca hi (bj: sīmu, machasaṁ) | ahañca hi → ahañcarahi (th) | ahañca hi → ahañ carahi (pts) | tvañca → tvañ ca (pts) | mamassa → mam assa (pts) | mamassa vihesāti → mam assa vihesā ti (pts)
Ведь если бы я стал учить тебя Дхамме так, как услышал и освоил её, то ты бы не понял значения моих слов и это было бы утомительно и хлопотно для меня”.

“Desetu me bhavaṁ aggivessano yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ.
me → maṁ (pts)
“Пусть господин Аггивессана научит меня Дхамме так, как он услышал и освоил её.
Appevanāmāhaṁ bhoto aggivessanassa bhāsitassa atthaṁ ājāneyyan”ti.
appevanāmāhaṁ → appevanāmahaṁ (sya-all, pts) | appevanāmāhaṁ → appeva nām ahaṁ (pts) | ājāneyyanti → ājāneyyan ti (pts)
Быть может, я смогу понять значение его слов”.

“Deseyyaṁ kho te ahaṁ, rājakumāra, yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ.“Царевич, я научу тебя Дхамме так, как я услышал и освоил её. Sace me tvaṁ bhāsitassa atthaṁ ājāneyyāsi, iccetaṁ kusalaṁ;
icc → Sk here idh', and infra imetaṁ. (pts note) | iccetaṁ → etaṁ (pts)
Если сможешь понять значение моих слов, будет хорошо.
no ce me tvaṁ bhāsitassa atthaṁ ājāneyyāsi, yathāsake tiṭṭheyyāsi, na maṁ tattha uttariṁ paṭipuccheyyāsī”ti.
yathāsake → yathā sake (bjt)
Но если не сможешь понять значение, то оставь это и не задавай мне об этом дальнейших вопросов”.

“Desetu me bhavaṁ aggivessano yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ.“Пусть господин Аггивессана научит меня Дхамме так, как он услышал и освоил её. Sace ahaṁ bhoto aggivessanassa bhāsitassa atthaṁ ājānissāmi, iccetaṁ kusalaṁ;
ājānissāmi → ājāneyyāmi (sya-all, mr) | ājānissāmi → ājāneyyāmi (cck: ka.) | iccetaṁ → etaṁ (pts)
Но если не сможешь понять значение, то оставь это и не задавай мне об этом дальнейших вопросов”.
no ce ahaṁ bhoto aggivessanassa bhāsitassa atthaṁ ājānissāmi, yathāsake tiṭṭhissāmi, nāhaṁ tattha bhavantaṁ aggivessanaṁ uttariṁ paṭipucchissāmī”ti.
tiṭṭhissāmi → tiṭṭheyyāmi (mr) | tiṭṭhissāmi → tiṭṭheyyāmi (cck: ka.) | yathāsake → yathā sake (bjt)
Если я не смогу понять значение, то я оставлю это и не буду задавать ему об этом дальнейшие вопросы”.

Atha kho aciravato samaṇuddeso jayasenassa rājakumārassa yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ desesi.И тогда младший монах Ачиравата научил царевича Джаясену Дхамме, как он услышал и освоил её. Evaṁ vutte, jayaseno rājakumāro aciravataṁ samaṇuddesaṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)
После того как он закончил говорить, царевич Джаясена отметил:
“aṭṭhānametaṁ, bho aggivessana, anavakāso yaṁ bhikkhu appamatto ātāpī pahitatto viharanto phuseyya cittassa ekaggatan”ti.
aṭṭhānametaṁ → aṭṭhānam etaṁ (pts) | ekaggatanti → ekaggatan ti (pts)
“Этого не может быть, господин Аггивессана, не может статься, чтобы монах, который пребывает прилежным, старательным, решительным, смог бы достичь единения ума”.
Atha kho jayaseno rājakumāro aciravatassa samaṇuddesassa aṭṭhānatañca anavakāsatañca pavedetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.
aṭṭhānatañca anavakāsatañca → aṭṭhānattañca (sya-all) | aṭṭhānatañca anavakāsatañca → aṭṭhānañ ca anavakāsañ ca (pts) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts)
И затем, объявив младшему монаху Ачиравате, что это невозможно и что этого не может произойти, царевич Джаясена поднялся с сиденья и ушёл.

Atha kho aciravato samaṇuddeso acirapakkante jayasene rājakumāre yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)
Вскоре после того как царевич Джаясена ушёл, младший монах Ачиравата отправился к Благословенному. Поклонившись Благословенному, он сел рядом
Ekamantaṁ nisinno kho aciravato samaṇuddeso yāvatako ahosi jayasenena rājakumārena saddhiṁ kathāsallāpo taṁ sabbaṁ bhagavato ārocesi.
aciravato → aggivessano (sya-all)
и рассказал Благословенному обо всей беседе с царевичем Джаясеной.

Evaṁ vutte, bhagavā aciravataṁ samaṇuddesaṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)
Когда он закончил, Благословенный сказал ему:

“‘taṁ kutettha, aggivessana, labbhā.
kutettha → kut ettha (pts)
“Аггивессана, разве могло быть иначе?
Yaṁ taṁ nekkhammena ñātabbaṁ nekkhammena daṭṭhabbaṁ nekkhammena pattabbaṁ nekkhammena sacchikātabbaṁ taṁ vata jayaseno rājakumāro kāmamajjhe vasanto kāme paribhuñjanto kāmavitakkehi khajjamāno kāmapariḷāhena pariḍayhamāno kāmapariyesanāya ussuko ñassati vā dakkhati vā sacchi vā karissatī’ti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
ussuko → ussukko (sabbattha) | ussukko → ussuko (bj: machasaṁ) | ussuko → ussukko (cck: sabbattha) | dakkhati → So Si Sky here; Sky infra dakkhīti. (pts note) | yaṁ → yan (pts) | netaṁ → n etaṁ (pts)
Царевич Джаясена, проживает среди желания, желания потребляющий, пожираем мыслями о желаниях, поглощаем взбудораженностью желания, склонен к поиску желания. Просто невозможно, чтобы он мог знать, видеть, или реализовать то, что должно быть познано через отречение [от желания], увидено через отречение, достигнуто через отречение, реализовано через отречение.

Seyyathāpissu, aggivessana, dve hatthidammā vā assadammā vā godammā vā sudantā suvinītā, dve hatthidammā vā assadammā vā godammā vā adantā avinītā.
adantā → adantāva (th) | seyyathāpissu → seyyathāpi ssu (pts)
Это как, Агивессана, если бы два приручаемых слона, или две приручаемых лошади, или два приручаемых быка были бы хорошо приручены и обучены, а также два приручаемых слона… лошади… быка были бы не приручены и не обучены.
Taṁ kiṁ maññasi, aggivessana,
kiṁ → kim (pts)
Как ты думаешь, Аггивессана?
ye te dve hatthidammā vā assadammā vā godammā vā sudantā suvinītā, api nu te dantāva dantakāraṇaṁ gaccheyyuṁ, dantāva dantabhūmiṁ sampāpuṇeyyun”ti?
gaccheyyuṁ dantāva → gaccheyyaṁ dantā va (pts) | sampāpuṇeyyunti → sampāpuṇeyyun ti (pts)
Могли бы два приручаемых слона, лошади, или быка, хорошо приручённых и обученных, обрести поведение приручённых, могли бы они достичь уровня приручённых?”

“Evaṁ, bhante”.
evaṁ → evam (pts)
“Да, почтенный”.

“Ye pana te dve hatthidammā vā assadammā vā godammā vā adantā avinītā, api nu te adantāva dantakāraṇaṁ gaccheyyuṁ, adantāva dantabhūmiṁ sampāpuṇeyyuṁ, seyyathāpi te dve hatthidammā vā assadammā vā godammā vā sudantā suvinītā”ti?
pana te → panete (sya-all, pts) | gaccheyyuṁ adantāva → gaccheyyaṁ adantā va (pts) | pana te → pan ete (pts) | suvinītāti → suvinītā ti (pts)
“И могли бы два приручаемых слона… лошади… быка, не приручённых и не обученных, обрести поведение приручённых, могли бы они достичь уровня приручённых – как те два слона… лошади… быка…?”

“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)
“Нет, почтенный”.

“Evameva kho, aggivessana, ‘yaṁ taṁ nekkhammena ñātabbaṁ nekkhammena daṭṭhabbaṁ nekkhammena pattabbaṁ nekkhammena sacchikātabbaṁ taṁ vata jayaseno rājakumāro kāmamajjhe vasanto kāme paribhuñjanto kāmavitakkehi khajjamāno kāmapariḷāhena pariḍayhamāno kāmapariyesanāya ussuko ñassati vā dakkhati vā sacchi vā karissatī’ti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
kāmamajjhe → kāmanajjhe (pts) | ussuko → ussukko (bjt, th, pts) | evameva → evam eva (pts) | yaṁ → yan (pts) | netaṁ → n etaṁ (pts)
Точно так же, царевич Джаясена, проживает среди желания, желания потребляющий, пожираем мыслями о желаниях, поглощаем взбудораженностью желания, склонен к поиску желания. Просто невозможно, чтобы он мог знать, видеть, или реализовать то, что должно быть познано через отречение [от желания], увидено через отречение, достигнуто через отречение, реализовано через отречение.

Seyyathāpi, aggivessana, gāmassa vā nigamassa vā avidūre mahāpabbato.
mahāpabbato → mahā pabbato (pts)
Это как, Аггивессана, высокая гора неподалёку от деревни или города,
Tamenaṁ dve sahāyakā tamhā gāmā vā nigamā vā nikkhamitvā hatthavilaṅghakena yena so pabbato tenupasaṅkameyyuṁ; upasaṅkamitvā eko sahāyako heṭṭhā pabbatapāde tiṭṭheyya, eko sahāyako uparipabbataṁ āroheyya.
nigamā → nighā mā (pts) | hatthavilaṅghakena → So Sky Si; Bu hatthavilaṅgakenāti hatthaṁ gahetvā. (pts note) | heṭṭhā pabbatapāde → heṭṭhāpabbatapāde (th, pts) | tamenaṁ → tam enaṁ (pts) | tenupasaṅkameyyuṁ upasaṅkamitvā → ten upasaṁkameyyuṁ upasaṁkamitvā (pts)
и двое друзей вышли бы из деревни или города и рука об руку подошли бы к горе. Подойдя к ней, один из друзей остался бы внизу у подножья горы, а другой взобрался бы на вершину.
Tamenaṁ heṭṭhā pabbatapāde ṭhito sahāyako uparipabbate ṭhitaṁ sahāyakaṁ evaṁ vadeyya:
vadeyya → vedayya (cck) | heṭṭhā pabbatapāde → heṭṭhāpabbatapāde (th) | tamenaṁ heṭṭhā pabbatapāde → tam enaṁ heṭṭhāpabbatapāde (pts)
И тогда друг, который остался внизу у подножья горы, сказал бы другу, стоящему на вершине:
‘yaṁ, samma, kiṁ tvaṁ passasi uparipabbate ṭhito’ti?
Yaṁ → So Si; Sky vadeyyāhaṁ. (pts note) | ṭhitoti → ṭhito (pts)
“Ну что же, друг, что ты видишь, стоя на вершине горы?”
So evaṁ vadeyya:Тот бы ответил: ‘passāmi kho ahaṁ, samma, uparipabbate ṭhito ārāmarāmaṇeyyakaṁ vanarāmaṇeyyakaṁ bhūmirāmaṇeyyakaṁ pokkharaṇīrāmaṇeyyakan’ti.
pokkharaṇīrāmaṇeyyakanti → pokkharaṇirāmaṇeyyakanti (sya-all, pts) | uparipabbate → upari pabbate (bjt) | pokkharaṇīrāmaṇeyyakanti → pokkharaṇirāmaṇeyyakan ti (pts)
“Стоя на вершине горы, друг, я вижу чудесные парки, чудесные рощи, чудесные поляны, чудесные пруды”.

So evaṁ vadeyya:И тогда первый из друзей сказал бы: ‘aṭṭhānaṁ kho etaṁ, samma, anavakāso yaṁ tvaṁ uparipabbate ṭhito passeyyāsi ārāmarāmaṇeyyakaṁ vanarāmaṇeyyakaṁ bhūmirāmaṇeyyakaṁ pokkharaṇīrāmaṇeyyakan’ti.
pokkharaṇīrāmaṇeyyakanti → pokkharaṇirāmaṇeyyakanti (sya-all) | pokkharaṇīrāmaṇeyyakanti tamenaṁ → pokkharaṇirāmaṇeyyakan ti tam enaṁ (pts) | pokkharaṇīrāmaṇeyyakanti → pokkharaṇī rāmaṇeyyakanti (bjt)
“Этого не может быть, друг, не может статься, чтобы стоя на вершине горы ты мог бы видеть чудесные парки, чудесные рощи, чудесные поляны, чудесные пруды”.
Tamenaṁ uparipabbate ṭhito sahāyako heṭṭhimapabbatapādaṁ orohitvā taṁ sahāyakaṁ bāhāyaṁ gahetvā uparipabbataṁ āropetvā muhuttaṁ assāsetvā evaṁ vadeyya:
uparipabbate → uparipabbate sahāyo (sya-all) | sahāyako → (sya-all) | heṭṭhimapabbatapādaṁ → heṭṭhāpabbatapādaṁ (pts) | bāhāyaṁ → bāhāya (th, pts) | tamenaṁ → tam enaṁ (pts)
И тогда второй из друзей спустился бы к подножью горы, взял бы своего друга за руку, помог бы ему взобраться на вершину горы. Дав ему немного времени, чтобы отдышаться, он бы спросил:
‘yaṁ, samma, kiṁ tvaṁ passasi uparipabbate ṭhito’ti?
ṭhitoti → ṭhito ti (pts)
“Ну что же, друг, стоя на вершине горы, что ты видишь?”
So evaṁ vadeyya:Тот бы ответил: ‘passāmi kho ahaṁ, samma, uparipabbate ṭhito ārāmarāmaṇeyyakaṁ vanarāmaṇeyyakaṁ bhūmirāmaṇeyyakaṁ pokkharaṇīrāmaṇeyyakan’ti.
pokkharaṇīrāmaṇeyyakanti → pokkharaṇirāmaṇeyyakanti (sya-all, pts) | pokkharaṇīrāmaṇeyyakanti → pokkharaṇirāmaṇeyyakan ti (pts)
“Стоя на вершине горы, друг, я вижу чудесные парки, чудесные рощи, чудесные поляны, чудесные пруды”.

So evaṁ vadeyya:И тогда другой бы сказал: ‘idāneva kho te, samma, bhāsitaṁ—mayaṁ evaṁ ājānāma—
idāneva → idān eva (pts)
“Друг, чуть ранее мы слышали, что ты говорил:
aṭṭhānaṁ kho etaṁ samma, anavakāso yaṁ tvaṁ uparipabbate ṭhito passeyyāsi ārāmarāmaṇeyyakaṁ vanarāmaṇeyyakaṁ bhūmirāmaṇeyyakaṁ pokkharaṇīrāmaṇeyyakan’ti.
pokkharaṇīrāmaṇeyyakanti → pokkharaṇirāmaṇeyyakanti (sya-all) | vanarāmaṇeyyakaṁ bhūmirāmaṇeyyakaṁ pokkharaṇīrāmaṇeyyakanti idāneva → pokkharaṇirāmaṇeyyakan ti idān eva (pts)
“Этого не может быть, друг, не может статься, чтобы стоя на вершине горы ты мог бы видеть чудесные парки, чудесные рощи, чудесные поляны, чудесные пруды”.
Idāneva ca pana te bhāsitaṁ mayaṁ evaṁ ājānāma:
idāneva → idān eva (pts)
Но теперь мы слышим от тебя:
‘passāmi kho ahaṁ, samma, uparipabbate ṭhito ārāmarāmaṇeyyakaṁ vanarāmaṇeyyakaṁ bhūmirāmaṇeyyakaṁ pokkharaṇīrāmaṇeyyakan’ti.
pokkharaṇīrāmaṇeyyakanti → pokkharaṇirāmaṇeyyakanti (sya-all) | vanarāmaṇeyyakaṁ bhūmirāmaṇeyyakaṁ pokkharaṇīrāmaṇeyyakanti → pokkharaṇirāmaṇeyyakan ti (pts)
“Стоя на вершине горы, друг, я вижу чудесные парки, чудесные рощи, чудесные поляны, чудесные пруды”.
So evaṁ vadeyya:И тогда другой бы сказал: ‘tathā hi panāhaṁ, samma, iminā mahatā pabbatena āvuto daṭṭheyyaṁ nāddasan’ti.
āvuto → āvaṭo (bj-a, pts1ed); āvuṭo (sya-all, km, mr) | nāddasanti → nāddasanti evameva kho (bj, sya-all) | āvuto daṭṭheyyaṁ → āvuṭo diṭṭheyyaṁ (sya-all) | āvuto → āvaṭo (pts) | āvuto → āvaṭo (cck: sī. aṭṭha. pī.); āvuṭo (cck: syā. kaṁ. ka.) | āvaṭo → So Sk Bu; Si āvuṭo; Sy āvāṭo. (pts note) | kho → Sky omit these three words. (pts note) | nāddasanti → nāddasan ti evam eva kho (pts)
“Поскольку мне препятствовала эта высокая гора, друг, я не видел того, что можно увидеть”.

Ato mahantatarena, aggivessana, ‘avijjākhandhena jayaseno rājakumāro āvuto nivuto ophuṭo pariyonaddho.
nivuto → nivuṭo (sya-all, km, pts1ed, mr) | ophuṭo → ovuto (bj); ovuṭo (sya-all, km, pts1ed) | āvuto nivuto ophuṭo → āvuṭo nivuṭo ovuṭo (sya-all); āvaṭo nivuṭo ovuṭo (pts) | āvuto → ovuṭo (bj: machasaṁ) | nivuto → nivuṭo (cck: syā. kaṁ. pī. ka.) | ophuṭo → ovuto (cck: sī.); ovuṭo (cck: syā. kaṁ. pī.) | + → kho (bjt, th, pts) | avijjākhandhena → avijjākkhandhena (th) | avijjākhandhena → avijākhandhena (pts)
Точно так же, Аггивессана, царевич Джаясена загромождён, преграждён, заблокирован, закрыт ещё большей грудой, нежели эта – грудой неведения.
So vata yaṁ taṁ nekkhammena ñātabbaṁ nekkhammena daṭṭhabbaṁ nekkhammena pattabbaṁ nekkhammena sacchikātabbaṁ taṁ vata jayaseno rājakumāro kāmamajjhe vasanto kāme paribhuñjanto kāmavitakkehi khajjamāno kāmapariḷāhena pariḍayhamāno kāmapariyesanāya ussuko ñassati vā dakkhati vā sacchi vā karissatī’ti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
dakkhati → dakkhiti (bj) | vijjati → vijjatīti (sya-all) | kāmamajjhe → kāmanajjhe (pts) | pariḍayhamāno → Si omits these two words. (pts note) | vijjati → So Sy; Sk Si vijjatīti. (pts note) | ussuko → ussukko (bjt, th, pts) | yaṁ taṁ → yantaṁ (th) | yaṁ → yan (pts) | netaṁ → n etaṁ (pts)
Царевич Джаясена, проживает среди желаний, желания потребляющий, пожираем мыслями о желаниях, поглощаем взбудораженностью желания, склонен к поиску желания. Просто невозможно, чтобы он мог знать, видеть, или реализовать то, что должно быть познано через отречение [от желания], увидено через отречение, достигнуто через отречение, реализовано через отречение.
Sace kho taṁ, aggivessana, jayasenassa rājakumārassa imā dve upamā paṭibhāyeyyuṁ, anacchariyaṁ te jayaseno rājakumāro pasīdeyya, pasanno ca te pasannākāraṁ kareyyā”ti.
paṭibhāyeyyuṁ → paṭibhāseyyuṁ (bj, sya-all, km, pts1ed) | paṭibhāyeyyuṁ anacchariyaṁ te → paṭibhāseyyuṁ anacchariyante (sya-all) | imā → ime (pts) | paṭibhāyeyyuṁ → paṭibhāseyyuṁ (pts) | paṭibhāyeyyuṁ → paṭibhāseyyuṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | pasannākāraṁ → passannākāraṁ (pts)
Аггивессана, если бы эти две метафоры пришли бы к тебе [во время разговора] с царевичем Джаясеной, то он бы тут же обрёл доверие к тебе, стал бы уверенным, проявил бы к тебе доверие”.

“Kuto pana maṁ, bhante, jayasenassa rājakumārassa imā dve upamā paṭibhāyissanti anacchariyā pubbe assutapubbā, seyyathāpi bhagavantan”ti?
paṭibhāyissanti → paṭibhāsissanti (bj, sya-all, pts) | paṭibhāyissanti → paṭibhāsissanti (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | bhagavantanti → bhagavantan ti (pts)
“Почтенный, как эти две метафоры могли прийти ко мне [во время разговора] с царевичем Джаясеной, как они приходят к Благословенному, ведь они спонтанные и никогда прежде не слышанные?”

“Seyyathāpi, aggivessana, rājā khattiyo muddhāvasitto nāgavanikaṁ āmanteti:
āmanteti → āmantesi (sya-all) | muddhāvasitto → So Sky; Si m--ito. (pts note)
“Это как, Аггивессана, помазанный на царствование знатный царь обратился бы к слоновьему лесничему:
‘ehi tvaṁ, samma nāgavanika, rañño nāgaṁ abhiruhitvā nāgavanaṁ pavisitvā āraññakaṁ nāgaṁ atipassitvā rañño nāgassa gīvāyaṁ upanibandhāhī’ti.
āraññakaṁ nāgaṁ → āraññanāgaṁ (sya-all) | ehi → (pts) | gīvāya → gīvāyaṁ (bj: sīmu, machasaṁ) | Tvaṁ → Si ehi tvaṁ. (pts note) | gīvāya → Si givāyaṁ. (pts note) | abhiruhitvā → abhirūhitvā (th)
“Дорогой слоновий лесничий, взбирайся на царского слона, отправляйся в слоновий лес, и когда увидишь лесного слона, привяжи его к шее царского слона”.
‘Evaṁ, devā’ti kho, aggivessana, nāgavaniko rañño khattiyassa muddhāvasittassa paṭissutvā rañño nāgaṁ abhiruhitvā nāgavanaṁ pavisitvā āraññakaṁ nāgaṁ atipassitvā rañño nāgassa gīvāyaṁ upanibandhati.
kho → kho te (sya-all, km, mr) | āraññakaṁ nāgaṁ → āraññanāgaṁ (sya-all) | gīvāya → gīvāyaṁ (bj: sīmu, machasaṁ) | abhiruhitvā → abhirūhitvā (th)
Отвечая: “Да, ваше величество”, слоновий лесничий взбирается на царского слона, отправляется в слоновий лес, и когда видит лесного слона, то привязывает его за шею к царскому слону.
Tamenaṁ rañño nāgo abbhokāsaṁ nīharati.
tamenaṁ → tam enaṁ (pts)
Царский слон выводит его на открытую местность.
Ettāvatā kho, aggivessana, āraññako nāgo abbhokāsaṁ gato hoti.
ettāvatā → ettāvatā ca (bj, pts) | abbhokāsaṁ gato → abbhokāsagato (sya-all) | ca → Si omits ca (pts note)
Вот каким образом этот лесной слон выходит на открытую местность,
Etthagedhā hi, aggivessana, āraññakā nāgā yadidaṁ—nāgavanaṁ.
etthagedhā → etagedhā (pts) | āraññakā nāgā → āraññako nāgo (pts) | Etthagedhā → etagedhā (cck: sī. pī.) | etagedhā → So Sky Bu (etagedhā ti etasmiṁ pavatte gedhā); Si ettha gedhā. (pts note) | nāgo → Sī ār--ā nāgā. (pts note)
ведь лесной слон цепляется за слоновий лес.
Tamenaṁ nāgavaniko rañño khattiyassa muddhāvasittassa ārocesi:
ārocesi abbhokāsagato → āroceti ābbhokāsagato (bj) | ārocesi → āroceti (pts) | tamenaṁ → tam enaṁ (pts)
Затем слоновий лесничий сообщает помазанному на царствование знатному царю:
‘abbhokāsagato kho, deva, āraññako nāgo’ti.
kho → kho te (sya-all) | kho → kho te (cck: syā. kaṁ. ka.) | abbhokāsagato → ābbhokāsagato (bjt) | nāgoti → nāgo ti (pts)
“Ваше величество, лесной слон вышел на открытую местность”.
Atha kho aggivessana, tamenaṁ rājā khattiyo muddhāvasitto hatthidamakaṁ āmantesi:
atha kho aggivessana → (sya-all) | āmantesi → āmanteti (pts)
Царь обращается к слоновьему укротителю:
‘ehi tvaṁ, samma hatthidamaka, āraññakaṁ nāgaṁ damayāhi āraññakānañceva sīlānaṁ abhinimmadanāya āraññakānañceva sarasaṅkappānaṁ abhinimmadanāya āraññakānañceva darathakilamathapariḷāhānaṁ abhinimmadanāya gāmante abhiramāpanāya manussakantesu sīlesu samādapanāyā’ti.
samādapanāyā’ti → samādāpanāyāti (?) | samādapanāyā’’’ti → samādāpanāyāti (cck: ?) | āraññakānañceva → āraññakānañ eva (pts) | āraññakānañceva sarasaṅkappānaṁ → āraññakānañ eva sarasaṁkappānaṁ (pts)
“Ну же, дорогой слоновий укротитель, укроти лесного слона. Подави его лесные повадки, подави его лесные воспоминания и устремления, подави его беспокойство, утомление, взбудораженность из-за оставления леса. Сделай так, чтобы он наслаждался городом, насади ему привычки, которые приятны людям”.

‘Evaṁ, devā’ti kho, aggivessana, hatthidamako rañño khattiyassa muddhāvasittassa paṭissutvā mahantaṁ thambhaṁ pathaviyaṁ nikhaṇitvā āraññakassa nāgassa gīvāyaṁ upanibandhati āraññakānañceva sīlānaṁ abhinimmadanāya āraññakānañceva sarasaṅkappānaṁ abhinimmadanāya āraññakānañceva darathakilamathapariḷāhānaṁ abhinimmadanāya gāmante abhiramāpanāya manussakantesu sīlesu samādapanāya.
pathaviyaṁ → paṭhaviyaṁ (bj) | upanibandhati → upari bandhati (bj) | pathaviyaṁ nikhaṇitvā → paṭhaviyaṁ nikkhanitvā (sya-all) | thambhaṁ pathaviyaṁ → thambaṁ paṭhaviyaṁ (pts) | āraññakassa → ārāññakassa (pts) | darathakilamathapariḷāhānaṁ → daratha kilamatha pariḷāhānaṁ (th) | gīvāyaṁ → gīvāya (pts) | āraññakānañceva → āraññakānañ eva (pts) | āraññakānañceva sarasaṅkappānaṁ → āraññakānañ eva sarasaṁkappānaṁ (pts)
Ответив: “Да, ваше величество”, слоновий укротитель вбил бы в землю большой столб и привязал бы к нему лесного слона за шею, чтобы подавить его лесные повадки, его лесные воспоминаний, его беспокойство, утомление, взбудораженность из-за оставления леса и насадить ему привычки, которые приятны людям.
Tamenaṁ hatthidamako yā sā vācā nelā kaṇṇasukhā pemanīyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā tathārūpāhi vācāhi samudācarati.
pemanīyā → pemaniyā (th) | tamenaṁ → tam enaṁ (pts)
И затем слоновий укротитель обратился бы к слону словами, которые мягкие, приятные уху, милые, проникающие в сердце, вежливые, желанные многими, приятные многим.
Yato kho, aggivessana, āraññako nāgo hatthidamakassa yā sā vācā nelā kaṇṇasukhā pemanīyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā tathārūpāhi vācāhi samudācariyamāno sussūsati, sotaṁ odahati, aññā cittaṁ upaṭṭhāpeti;
upaṭṭhāpeti → upaṭṭhapeti (bj, sya-all) | sussūsati → sussusati (sya-all, pts) | nelā → nela (pts) | upaṭṭhāpeti tamenaṁ → upaṭṭhapeti tam enaṁ (pts) | pemanīyā → pemaniyā (th)
Когда к лесному слону обращаются такими словами, он слушает, склоняет ухо, направляет ум на познание.
tamenaṁ hatthidamako uttari tiṇaghāsodakaṁ anuppavecchati.
uttari → uttariṁ (bj, sya-all, pts) | tamenaṁ → tam enaṁ (pts)
Затем слоновий укротитель награждает его травяным кормом и водой.

Yato kho, aggivessana, āraññako nāgo hatthidamakassa tiṇaghāsodakaṁ paṭiggaṇhāti, tatra hatthidamakassa evaṁ hoti:
kho → nu kho (si, mr) | paṭiggaṇhāti → patigaṇhāti (bj) | paṭiggaṇhāti tatra → paṭigaṇhāti tattha (pts) | patigaṇhāti → paṭiggaṇahāti (bj: machasaṁ, syā)
Когда лесной слон принимает травяной корм и воду от него, слоновий укротитель знает:
‘jīvissati kho dāni āraññako nāgo’ti.
khodāni → jīvissati nukho dāni (bj: sīmu, PTS) | āraññako → rañño (bj: PTS) | kho → nu kho (cck: sī. ka.) | āraññako → rañño (cck: sī. pī.) | rañño → Si āraññako here, but not infra. (pts note) | āraññako nāgoti → rañño nāgo ti (pts)
“Теперь лесной слон будет жить!”
Tamenaṁ hatthidamako uttari kāraṇaṁ kāreti:
uttari → uttariṁ (bj, sya-all, pts) | kāreti ādiya → karoti ādissa (pts) | karoti → Si kāreti. (pts note) | tamenaṁ → tam enaṁ (pts)
И затем слоновий укротитель тренирует его далее так:
‘ādiya, bho, nikkhipa, bho’ti.
ādiya → ādissa (sya-all) | nikkhipa → So Si; Sky abhikkama bho paṭikkama bho ti. (pts note)
“Бери!” “Положи!”
Yato kho, aggivessana, āraññako nāgo hatthidamakassa ādānanikkhepe vacanakaro hoti ovādappaṭikaro, tamenaṁ hatthidamako uttari kāraṇaṁ kāreti:
ovādappaṭikaro → ovādapatikaro (bj); ovādapaṭikaroti (sya-all) | uttari → uttariṁ (bj, sya-all, pts) | āraññako → rañño (sya-all, pts) | ovādappaṭikaro tamenaṁ → ovādapaṭikaroti tam enaṁ (pts) | kāreti → karoti (pts) | ovādapatikaro → ovādappaṭikaro (bj: machasaṁ) | ādānanikkhepe → So Si; Sky adānanikkhape. (pts note)
Когда лесной слон слушается приказов укротителя брать и класть, исполняет его указания, тогда слоновий укротитель тренирует его далее так:
‘abhikkama, bho, paṭikkama, bho’ti.
bhoti → bho ti (pts)
“Иди вперёд!” “Иди назад!”
Yato kho, aggivessana, āraññako nāgo hatthidamakassa abhikkamapaṭikkamavacanakaro hoti ovādappaṭikaro, tamenaṁ hatthidamako uttari kāraṇaṁ kāreti:
abhikkamapaṭikkamavacanakaro → abhikkamapaṭikkame vacanakaro (bj, sya-all, pts) | ovādappaṭikaro → ovāda patikaro (bj); ovādapaṭikaroti (sya-all) | uttari → uttariṁ (bj, sya-all, pts) | āraññako → rañño (sya-all, pts) | ovādappaṭikaro tamenaṁ → ovādapaṭikaroti tam enaṁ (pts) | kāreti → karoti (pts) | vacanakaro → abhikkamapaṭikkama vacanakaro (bj: sīmu, machasaṁ) | abhikkamapaṭikkamavacanakaro → abhikkama paṭikkame vacanakaro (th)
Когда лесной слон слушается приказов укротителя идти вперёд и идти назад, исполняет его указания, тогда слоновий укротитель тренирует его далее так:
‘uṭṭhaha, bho, nisīda, bho’ti.
nisīda → nipajja (sya-all) | bhoti → nisajja bhoti (bj: syā) | nisīda → Si nipajja. (pts note) | bhoti → bho ti (pts)
“Вставай!” “Садись!”

Yato kho, aggivessana, āraññako nāgo hatthidamakassa uṭṭhānanisajjāya vacanakaro hoti ovādappaṭikaro, tamenaṁ hatthidamako uttari āneñjaṁ nāma kāraṇaṁ kāreti, mahantassa phalakaṁ soṇḍāya upanibandhati, tomarahattho ca puriso uparigīvāya nisinno hoti, samantato ca tomarahatthā purisā parivāretvā ṭhitā honti, hatthidamako ca dīghatomarayaṭṭhiṁ gahetvā purato ṭhito hoti.
ovādappaṭikaro → ovādapatikaro (bj); ovādapaṭikaroti (sya-all) | uttari → uttariṁ (bj, sya-all) | āraññako → rañño (sya-all, pts) | uṭṭhānanisajjāya → uṭṭhānanipajjāya (sya-all) | ovādappaṭikaro tamenaṁ → ovādapaṭikaroti tam enaṁ (pts) | uttari āneñjaṁ → uttariṁ ānejjaṁ (pts) | kāreti → karoti (pts) | uṭṭhānanisajjāya → uṭṭhānanipajjāya (bj: syā) | uṭṭhānanisajjāya → Si u--nipajjāya. (pts note) | ānejjaṁ → So Sky; Si āneñjaṁ. Cf. supra p. 112. (pts note) | ca → Sky omit ca. (pts note) | uparigīvāya → upari gīvāya (bjt, pts) | dīghatomarayaṭṭhiṁ → dīghaṁ tomarayaṭṭhiṁ (th)
Когда лесной слон слушается приказов укротителя вставать и садиться, исполняет его указания, тогда слоновий укротитель обучает его далее заданию, которое называется “непоколебимость”. Он привязывает к его хоботу огромную доску. Человек с пикой в руке садится ему на шею. Люди с пиками в руках окружают его со всех сторон. А слоновий укротитель сам встаёт перед ним и держит пику с длинным древком.
So āneñjaṁ kāraṇaṁ kāriyamāno neva purime pāde copeti na pacchime pāde copeti, na purimakāyaṁ copeti na pacchimakāyaṁ copeti, na sīsaṁ copeti, na kaṇṇe copeti, na dante copeti, na naṅguṭṭhaṁ copeti, na soṇḍaṁ copeti.
āneñjaṁ kāraṇaṁ → āneñjakaraṇaṁ (bj); ānejjakāraṇaṁ (pts) | purimakāyaṁ → purimaṁ kāyaṁ (bj, pts) | pacchimakāyaṁ → pacchimaṁ kāyaṁ (bj, sya-all, pts) | kaṇṇe → kaṇṇaṁ (pts) | copeti → So Si; Sky dhopeti usually. (pts note) | copeti → Sky omit these four words. (pts note) | āneñjaṁ kāraṇaṁ → āneñjakāraṇaṁ (th) | neva → n eva (pts)
Когда слона обучают заданию “непоколебимости”, он не двигает передними или задними ногами. Он не двигает ни передней, ни задней частью. Он не двигает головой, ушами, бивнями, хвостом, хоботом.
So hoti āraññako nāgo khamo sattippahārānaṁ asippahārānaṁ usuppahārānaṁ sarapattappahārānaṁ bheripaṇavavaṁsasaṅkhaḍiṇḍimaninnādasaddānaṁ sabbavaṅkadosanihitaninnītakasāvo rājāraho rājabhoggo rañño aṅganteva saṅkhaṁ gacchati.
sarapattappahārānaṁ bheripaṇavavaṁsasaṅkhaḍiṇḍimaninnādasaddānaṁ → parasatthappahārānaṁ bheripaṇava vaṁsasaṅkhadeṇḍimaninnādasaddānaṁ (bj); parasattuppahārānaṁ bheripaṇava saṅkhatinava ninnādasaddānaṁ (pts) | āraññako → rañño (sya-all, pts) | aṅganteva → aṅgantve (sya-all) | parasatthappahārānaṁ → parasattuppahārānaṁ (bj: syā, PTS) | bheripaṇava → tinava (bj: PTS); paṇḍa (bj: syā) | vaṁsasaṅkhadeṇḍimaninnādasaddānaṁ → diṇḍima (bj: sīmu, syā); ḍiṇḍima (bj: machasaṁ) | sarapattappahārānaṁ → parasatthappahārānaṁ (cck: sī.); parasattuppahārānaṁ (cck: syā. kaṁ. pī.) | bheripaṇavavaṁsasaṅkhaḍiṇḍimaninnādasaddānaṁ → bheripaṇavasaṅkhatiṇavaninnādasaddānaṁ (cck: pī.) | parasattuppahārānaṁ → So Si; Sky omit this word. (pts note) | bheripaṇava → Si bheripaṇḍava; Sky Bu--paṇava--. (pts note) | saṅkhatinava → So Sky; Si saṅkhadindima--. (pts note) | sabbavaṅkadosanihitaninnītakasāvo → Si--ninnita--. (pts note) | sarapattappahārānaṁ bheripaṇavavaṁsasaṅkhaḍiṇḍimaninnādasaddānaṁ sabbavaṅkadosanihitaninnītakasāvo → parasattuppahārānaṁ bheri paṇḍava saṅkha diṇḍimaninnādasaddānaṁ sabbavaṅkadosaniha taninnitakasāvo (th) | aṅganteva saṅkhaṁ → aṅgan t eva saṁkhaṁ (pts)
Лесной слон способен выдержать удары копий, удары мечей, удары стрел, удары других существ, грохочущие звуки барабанов, литавр, горнов, тамтамов. Избавившись от всех изъянов и дефектов, смыв все недостатки, он достоин царя, находится на царской службе, считается одним из аспектов царя.

Evameva kho, aggivessana, idha tathāgato loke uppajjati arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā.
evameva → evam eva (pts)
Точно так же, Аггивессана, в мире возникает Татхагата – тот, кто достиг совершенства, Правильно Пробуждённый, видением и поведением наделённый, высочайший, знаток миров, непревзойдённый вожак тех, кто должен обуздать себя, учитель богов и людей, пробуждённый, благословенный.
So imaṁ lokaṁ sadevakaṁ samārakaṁ sabrahmakaṁ sassamaṇabrāhmaṇiṁ pajaṁ sadevamanussaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedeti.Он провозглашает этот мир с богами и людьми, Марами и Брахмами, с поколением шраманов и брахманов, князей и [простых] людей, который он сам реализовал посредством прямого знания. So dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ, kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāseti.Он обучает Дхамме – прекрасной в начале, прекрасной в середине и прекрасной в конце – в правильных значениях и формулировках. Он раскрывает святую жизнь, всецело совершенную и чистую.

Taṁ dhammaṁ suṇāti gahapati vā gahapatiputto vā aññatarasmiṁ vā kule paccājāto.
paccājāto → pacchājāto (sya-all)
Домохозяин или сын домохозяина, или некто, рождённый в каком-либо другом клане, слышит эту Дхамму.
So taṁ dhammaṁ sutvā tathāgate saddhaṁ paṭilabhati.Услышав Дхамму, он обретает веру в Татхагату. So tena saddhāpaṭilābhena samannāgato iti paṭisañcikkhati:Обладая верой, он размышляет: ‘sambādho gharāvāso rajāpatho, abbhokāso pabbajjā.“Домохозяйская жизнь тесная и пыльная. Бездомная жизнь подобна бескрайним просторам. Nayidaṁ sukaraṁ agāraṁ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṁ ekantaparisuddhaṁ saṅkhalikhitaṁ brahmacariyaṁ carituṁ.Непросто, проживая дома, вести святую жизнь всецело чистую и совершенную, словно отполированная морская раковина. Yannūnāhaṁ kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajeyyan’ti.
yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my, bjt)
Что, если я, обрив волосы и бороду и надев жёлтые одежды, оставлю домохозяйскую жизнь ради жизни бездомной?”

So aparena samayena appaṁ vā bhogakkhandhaṁ pahāya mahantaṁ vā bhogakkhandhaṁ pahāya appaṁ vā ñātiparivaṭṭaṁ pahāya mahantaṁ vā ñātiparivaṭṭaṁ pahāya kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajati.
pabbajati → pabbaji (sya-all)
Так через некоторое время он оставляет всё богатство – большое или малое. Оставляет круг родных – большой или малый. Обривает волосы и бороду, надевает жёлтые одежды и оставляет домохозяйскую жизнь ради бездомной.
Ettāvatā kho, aggivessana, ariyasāvako abbhokāsagato hoti.Вот каким образом благородный ученик выходит на открытую местность. Etthagedhā hi, aggivessana, devamanussā yadidaṁ—pañca kāmaguṇā.
etthagedhā → etagedhā (pts) | etthagedhā → ettha gedhā (bjt, th) | pañca kāmaguṇā → pañcakāmaguṇā (bjt, th)
Ведь божества и люди цепляются к пяти множителям желания.

Tamenaṁ tathāgato uttariṁ vineti:
tamenaṁ → tam enaṁ (pts)
Затем Татхагата обучает его далее:
‘ehi tvaṁ, bhikkhu, sīlavā hohi, pātimokkhasaṁvarasaṁvuto viharāhi ācāragocarasampanno, aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhassu sikkhāpadesū’ti.
hohi → hoti (pts) | sikkhassu → sikkhāhi (pts) | sikkhāhi → Si sikkhassu. (pts note)
“Ну же, монах, будь нравственным, сдерживая себя соблюдением Патимоккхи, [будучи] наделённым поведением и средствами, видя боязнь в мельчайшей оплошности, тренируйся, соблюдая правила тренировки”.

Yato kho, aggivessana, ariyasāvako sīlavā hoti, pātimokkhasaṁvarasaṁvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu, tamenaṁ tathāgato uttariṁ vineti:
tamenaṁ → tam enaṁ (pts)
Когда, Агивессана, монах [стал] нравственным… и видит боязнь в мельчайшей оплошности, тренируется, соблюдая правила тренировки, тогда Татхагата обучает его далее:
‘ehi tvaṁ, bhikkhu, indriyesu guttadvāro hohi, cakkhunā rūpaṁ disvā mā nimittaggāhī …pe…
disvā → disvāna (sya-all) | rūpaṁ disvā → rūpa disvāna (pts) | nimittaggāhī → Si here inserts pe and omits to So ime pañca nīvaraṇe on page 136. (pts note) | āpajja → Sky add ti. (pts note) | āpajjāti → Sky āpajja. (pts note) | pe → spelled out in full (bjt)
“Ну же, монах, охраняй двери способностей [органов] чувств. Видя форму глазом, не цепляйся за её образ и черты…

(yathā gaṇakamoggallānasuttante, evaṁ vitthāretabbāni.)
hohīti → Sk hoti; Sy hohi. (pts note)
(Фрагмент раскрывается также, как в МН 107).

So ime pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇeОставив эти пять помех – изъянов ума, что ослабляют понимание, kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.он пребывает в наблюдении тела в теле – старательным, сознательным, памятующим, устранив алчность и грусть к миру.

Vedanāsu …pe…Он пребывает в наблюдении чувств в чувствах, будучи решительным, сознательным, памятующим, устранив алчность и грусть к миру. citte …ума в уме… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.
ātāpī → ātāpi (pts)
явлений в явлениях, будучи решительными, сознательными, памятующими, устранив алчность и грусть к миру.
Seyyathāpi, aggivessana, hatthidamako mahantaṁ thambhaṁ pathaviyaṁ nikhaṇitvā āraññakassa nāgassa gīvāyaṁ upanibandhati āraññakānañceva sīlānaṁ abhinimmadanāya āraññakānañceva sarasaṅkappānaṁ abhinimmadanāya āraññakānañceva darathakilamathapariḷāhānaṁ abhinimmadanāya gāmante abhiramāpanāya manussakantesu sīlesu samādapanāya;
pathaviyaṁ → paṭhaviyaṁ (bj, pts) | pathaviyaṁ nikhaṇitvā → paṭhaviyaṁ nikhanitvā (sya-all) | āraññakassa → ārāññakassa (pts) | samādapanāya → kāyūpasaṁhitaṁ (bj: PTS) | darathakilamathapariḷāhānaṁ → daratha kilamatha pariḷāhānaṁ (th) | gīvāyaṁ → gīvāya (pts) | āraññakānañceva → āraññakānañ eva (pts) | āraññakānañceva sarasaṅkappānaṁ → āraññakānañ eva saṁkappānaṁ (pts) | āraññakānañceva darathakilamathapariḷāhānaṁ → āraññakānañ eva darathakilamathapariḷāhāmaṁ (pts)
Это, Аггивессана, как слоновий укротитель вбивает в землю большой столб и привязывает к нему за шею лесного слона, чтобы подавить его лесные повадки… насадить ему привычки, которые приятны людям,
evameva kho, aggivessana, ariyasāvakassa ime cattāro satipaṭṭhānā cetaso upanibandhanā honti gehasitānañceva sīlānaṁ abhinimmadanāya gehasitānañceva sarasaṅkappānaṁ abhinimmadanāya gehasitānañceva darathakilamathapariḷāhānaṁ abhinimmadanāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya.
upanibandhanā → upanibandhā nāma (sya-all) | satipaṭṭhānā → satipaṭṭhāna (pts) | darathakilamathapariḷāhānaṁ → daratha kilamatha pariḷāhānaṁ (th) | evameva → evam eva (pts) | gehasitānañceva → gehasittānañ eva (pts) | gehasitānañceva sarasaṅkappānaṁ → gehasitānañ eva saṁkappānaṁ (pts) | gehasitānañceva → gehasitānañ eva (pts)
то точно так же эти четыре основы памятования являются привязками ума благородного ученика, чтобы подавить его привычки, основанные на домохозяйской жизни, чтобы подавить его воспоминания и устремления, основанные на домохозяйской жизни, чтобы подавить его беспокойство, утомление, взбудораженность, основанные на домохозяйской жизни, так чтобы он смог достичь истинного пути и реализовать ниббану.

Tamenaṁ tathāgato uttariṁ vineti:
tamenaṁ → tam enaṁ (pts) | uttariṁ → uttarim (pts)
Затем Татхагата обучает его далее:
‘ehi tvaṁ, bhikkhu, kāye kāyānupassī viharāhi, mā ca kāmūpasaṁhitaṁ vitakkaṁ vitakkesi.
kāmūpasaṁhitaṁ → kāyūpasañhitaṁ (sya-all); vedanūpasaṁhitaṁ (pts) | kāmūpasaṁhitaṁ → kāyūpasaṁhitaṁ (bj: PTS) | ca kāmūpasaṁhitaṁ vitakkaṁ → cā kāyūpasaṁhitaṁ vitakkam (pts)
“Ну же, монах, пребывай в наблюдении тела в теле, но не обдумывай мыслей, [основанных] на желании.
Vedanāsu …
+ → vedaṇānupassī viharāhi mā ca vedanūpasaṁhitaṁ vitakkaṁ vitakkesi (pts)
Пребывай в наблюдении чувств в чувствах…
citte …
+ → cittānupassī viharāhi mā ca cittūpasaṁhitaṁ vitakkaṁ vitakkesi (pts)
ума в уме…
dhammesu dhammānupassī viharāhi, mā ca kāmūpasaṁhitaṁ vitakkaṁ vitakkesī’ti.
kāmūpasaṁhitaṁ → dhammūpasañhitaṁ (sya-all) | kāmūpasaṁhitaṁ vitakkaṁ → dhammūpasaṁhitaṁ vitakkam (pts) | kāmūpasaṁhitaṁ → dhammūpasaṁhitaṁ (bj: PTS)
явлений в явлениях, но не обдумывай мыслей, [основанных] на желании”.

So vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ …
dutiyaṁ jhānaṁ → dutiyajjhānaṁ (pts)
Затем, с успокоением направления и удержания [ума], он входит и пребывает во второй джхане…
tatiyaṁ jhānaṁ …
tatiyaṁ jhānaṁ → tatiyajjhānaṁ (pts)
третьей джхане…
catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.четвёртой джхане…

So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte pubbenivāsānussatiñāṇāya cittaṁ abhininnāmeti.Когда его ум стал таким сосредоточенным, очищенным, ярким, безупречным, избавленным от недостатков, гибким, податливым, устойчивым и непоколебимым, он направляет его к знанию воспоминаний прошлых жизней. So anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati, seyyathidaṁ—ekampi jātiṁ dvepi jātiyo …pe… iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati.
seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th)
Он вспоминает множество прошлых жизней. Одну, две, три, четыре, пять, десять, двадцать, тридцать, сорок, пятьдесят, сто, тысячу, сто тысяч, многие циклы свёртывания мира, многие циклы развёртывания мира, многие циклы свёртывания и развёртывания мира. И так он вспоминает многочисленные прошлые жизни в подробностях и деталях.

So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte sattānaṁ cutūpapātañāṇāya cittaṁ abhininnāmeti.Когда его ум стал таким сконцентрированным, очищенным, ярким, незапятнанным, лишённым нечистоты, гибким, покорённым, устойчивым и погруженным в неколебимость, он направляет к знанию смерти и перерождения существ. So dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate …pe… yathākammūpage satte pajānāti.
pe → spelled out in full (bjt) | yathākammūpage → yathā kammūpage (bjt)
Посредством божественного видения, очищенного и превосходящего человеческое, он видит как существа покидают жизнь и перерождаются, и он распознаёт низменных и высоких, прекрасных и уродливых, удачливых и неудачливых. Он понимает, как существа переходят [из жизни в жизнь] в соответствии с их поступками.

So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte āsavānaṁ khayañāṇāya cittaṁ abhininnāmeti.Когда его ум становится сконцентрированным, очищенным, ярким, незапятнанным, лишённым нечистоты, гибким, покорённым, устойчивым и погруженным в неколебимость, он направляет его к знанию уничтожения пятен [умственных загрязнений]. So ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti;
dukkhanirodhagāminī paṭipadāti → dukkhanirodhagāminīpaṭipadāti (bjt)
Он 'это - боль' как-есть понимает, 'это - боли-скапливание' как-есть понимает, 'это - боли-устранение' как-есть понимает, 'это к боли-устранению ведущая практика' как-есть понимает
‘ime āsavā’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ āsavasamudayo’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ āsavanirodho’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ āsavanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti.
āsavanirodhagāminī paṭipadāti → āsavanirodhagāminīpaṭipadāti (bjt)
Это – пятна [загрязнений ума]… Это – происхождение пятен… Это – прекращение пятен… Это – путь, ведущий к прекращению пятен”.
Tassa evaṁ jānato evaṁ passato kāmāsavāpi cittaṁ vimuccati, bhavāsavāpi cittaṁ vimuccati, avijjāsavāpi cittaṁ vimuccati.Когда он знает и видит так, его ум освобождается от пятна желания, от пятна существования, от пятна неведения. Vimuttasmiṁ vimuttamiti ñāṇaṁ hoti.Когда он освободился, приходит знание: “Он освобождён”.

‘Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāti.Он понимает: “Рождение уничтожено, святая жизнь прожита, сделано то, что следовало сделать, не будет более появления в каком-либо состоянии существования”.

So hoti bhikkhu khamo sītassa uṇhassa jighacchāya pipāsāya ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassānaṁ duruttānaṁ durāgatānaṁ vacanapathānaṁ, uppannānaṁ sārīrikānaṁ vedanānaṁ dukkhānaṁ tibbānaṁ kharānaṁ kaṭukānaṁ asātānaṁ amanāpānaṁ pāṇaharānaṁ adhivāsakajātiko hoti
ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassānaṁ → ḍaṁsamakasavātātapasiriṁsapasamphassānaṁ (bj, pts) | tibbānaṁ → tippānaṁ (bj) | hoti → (sya-all, pts) | tibbānaṁ kharānaṁ → tippānaṁ (sya-all); tippānaṁ kharānam (pts) | adhivāsakajātiko → adhivāsikajātiko (sya-all) | uppannānaṁ → upapannānaṁ (pts) | So → Sky omit. (pts note) | kharānam → Si omits. 2 So Sky; Si adhivāsikaj. (pts note) | ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassānaṁ → ḍaṁsa makasa vātā tapa siriṁsapasamphassānaṁ (th)
Этот монах способен вытерпеть холод и жару, голод и жажду, контакты с мухами, комарами, с солнцем, ветром и ползучими тварями; грубые и неприветливые слова и возникшие телесные чувства – болезненные, мучительные, острые, пронзающие, неприятные, терзающие, угрожающие жизни.
sabbarāgadosamohanihitaninnītakasāvo āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassa.
sabbarāgadosamohanihitaninnītakasāvo → sabbarāgadosamohanihataninnītakasāvo (bj); sabbarāgadosamohanihata ninnitakasāvo (sya-all) | lokassa → lokassāti (bj, pts) | sabbarāgadosamohanihitaninnītakasāvo → Sky Sabbarāgadosamohāni. (pts note) | pāhuneyyo → Si āhuṇeyyo pāhuṇeyyo. 5 Si, unlike Sky and Bu, adds mato. (pts note)
Избавившись от всякой жажды, злобы, заблуждения, смывший недостатки, он достоин даров, достоин гостеприимства, достоин подношений, достоин почтительного приветствия – непревзойдённое поле заслуг для мира.

Mahallako cepi, aggivessana, rañño nāgo adanto avinīto kālaṁ karoti, ‘adantamaraṇaṁ mahallako rañño nāgo kālaṅkato’tveva saṅkhaṁ gacchati;
adantamaraṇaṁ → adantaṁ maraṇaṁ (mr) | kālaṅkatotveva → mato kālakatotveva (sya-all); kālakato tveva (pts) | adantamaraṇaṁ → adantaṁ maraṇaṁ (cck: ka.) | tveva → Si and (infra) Sky t'; eva. (pts note) | kālaṁ karoti → kālaṅkaroti (my) | kālaṁ karoti → kālaṁkaroti (bjt) | cepi → ce pi (pts)
Если, Аггивессана, царский слон умирает в старости неукрощённым и неприрученным, то он считается старым слоном, который умер неукрощённой смертью. Если царский слон умирает в среднем возрасте неукрощённым и неприрученным, то он считается слоном среднего возраста, который умер неукрощённой смертью. Если царский слон умирает в молодом возрасте неукрощённым и неприрученным, то он считается молодым слоном, который умер неукрощённой смертью.
majjhimo cepi, aggivessana, rañño nāgo.
cepi → ce pi (pts)
Daharo cepi, aggivessana, rañño nāgo adanto avinīto kālaṁ karoti, ‘adantamaraṇaṁ daharo rañño nāgo kālaṅkato’tveva saṅkhaṁ gacchati;
kālaṅkatotveva → kālaṅkakatotveva (bj); mato kālakatotveva (sya-all); kālakato tveva (pts) | kālaṁ karoti → kālaṅkaroti (my) | kālaṁ karoti → kālaṁkaroti (bjt) | cepi → ce pi (pts)
evameva kho, aggivessana, thero cepi bhikkhu akhīṇāsavo kālaṁ karoti, ‘adantamaraṇaṁ thero bhikkhu kālaṅkato’tveva saṅkhaṁ gacchati;
kālaṅkatotveva → mato kālakatotveva (sya-all); kālakato tveva (pts) | kālaṁ karoti → kālaṅkaroti (my) | kālaṁ karoti → kālaṁkaroti (bjt) | evameva → evam eva (pts) | cepi → ce pi (pts)
Точно так же, Аггивессана, если старший монах умирает с неуничтоженными пятнами [умственных загрязнений], то он считается старшим монахом, который умер неукрощённой смертью. Если монах среднего срока в монашестве… Если недавно получивший посвящение монах умирает с неуничтоженными пятнами [умственных загрязнений], то он считается только что получившим посвящение монахом, который умер неукрощённой смертью.
majjhimo cepi, aggivessana, bhikkhu.
cepi → ce pi (pts)
Navo cepi, aggivessana, bhikkhu akhīṇāsavo kālaṁ karoti, ‘adantamaraṇaṁ navo bhikkhu kālaṅkato’tveva saṅkhaṁ gacchati.
kālaṅkatotveva → mato kālakatotveva (sya-all); kālakato tveva (pts) | kālaṁ karoti → kālaṅkaroti (my) | kālaṁ karoti → kālaṁkaroti (bjt) | cepi → ce pi (pts)

Mahallako cepi, aggivessana, rañño nāgo sudanto suvinīto kālaṁ karoti, ‘dantamaraṇaṁ mahallako rañño nāgo kālaṅkato’tveva saṅkhaṁ gacchati;
kālaṅkatotveva → mato kālakatotveva (sya-all); kālakato tveva (pts) | kālaṁ karoti → kālaṅkaroti (my, bjt) | cepi → ce pi (pts)
Если, Аггивессана, царский слон умирает в старости хорошо укрощённым и приручённым, то он считается старым слоном, который умер укрощённой смертью. Если царский слон умирает в среднем возрасте… Если царский слон умирает в молодом возрасте хорошо укрощённым и приручённым, то он считается молодым слоном, который умер укрощённой смертью.
majjhimo cepi, aggivessana, rañño nāgo …
cepi → ce pi (pts)
daharo cepi, aggivessana, rañño nāgo sudanto suvinīto kālaṁ karoti, ‘dantamaraṇaṁ daharo rañño nāgo kālaṅkato’tveva saṅkhaṁ gacchati;
kālaṅkatotveva → mato kālakatotveva (sya-all); kālakato tveva (pts) | cepi aggivessana → ce pi aggivesanna (pts) | kālaṁ karoti → kālaṅkaroti (my) | kālaṁ karoti → kālaṁkaroti (bjt)
evameva kho, aggivessana, thero cepi bhikkhu khīṇāsavo kālaṁ karoti, ‘dantamaraṇaṁ thero bhikkhu kālaṅkato’tveva saṅkhaṁ gacchati;
kālaṅkatotveva → mato kālakatotveva (sya-all); kālakato tveva (pts) | kālaṁ karoti → kālaṅkaroti (my, bjt) | evameva → evam eva (pts) | cepi → ce pi (pts)
Точно так же, Аггивессана, если старший монах.. Если монах среднего срока в монашестве… Если недавно получивший посвящение монах умирает с уничтоженными пятнами [умственных загрязнений], то он считается только что получившим посвящение монахом, который умер укрощённой смертью”.
majjhimo cepi, aggivessana, bhikkhu.
cepi → ce pi (pts)
Navo cepi, aggivessana, bhikkhu khīṇāsavo kālaṁ karoti, ‘dantamaraṇaṁ navo bhikkhu kālaṅkato’tveva saṅkhaṁ gacchatī”ti.
gacchatīti → gacchati (bj) | kālaṅkatotveva → mato kālakatotveva (sya-all); kālakato tveva (pts) | kālaṁ karoti → kālaṅkaroti (my, bjt) | cepi → ce pi (pts)

Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)
Так сказал Благословенный.
Attamano aciravato samaṇuddeso bhagavato bhāsitaṁ abhinandīti.Младший монах Ачиравата был доволен и восхитился словами Благословенного.

Dantabhūmisuttaṁ niṭṭhitaṁ pañcamaṁ.
dantabhūmisuttaṁ niṭṭhitaṁ → dantabhūmi suttaṁ (bjt)

Слушать в MP3: пали · русский (пер. SV theravada.ru с Англ, ред. o)

Принципы по Суттам · Обоснование · Глоссарий