CūḷarāhulovādasuttaМалое наставление Рахуле
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)Так мной услышано.
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.Одно время Благословенный располагается в Саваттхи, в роще Джеты, в парке Анатхапиндики.
Atha kho bhagavato rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi:
paṭisallīnassa → patisallīnassa (bj, pts) | udapādi → Cf. 1 Sum. Vil . p. 50. (pts note) | paṭisallīnassa → patissallīnassa (pts)И тогда, по мере того как Благословенный пребывал уединённым в медитации, такое раздумье возникло у него в уме:
“paripakkā kho rāhulassa vimuttiparipācanīyā dhammā.
vimuttiparipācanīyā → vimutti paripācaniyā (pts)“Те состояния, что созревают в освобождении, достигли зрелости в Рахуле.
Yannūnāhaṁ rāhulaṁ uttariṁ āsavānaṁ khaye vineyyan”ti.
yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | vineyyanti → vineyyan ti (pts)Что, если я поведу его дальше, к уничтожению пятен [умственных загрязнений]?”
Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṁ piṇḍāya pāvisi.
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj) | pattacīvaramādāya → pattacīvaraṁ ādāya (bjt, pts)И тогда, утром, Благословенный оделся, взял чашу и внешнее одеяние и отправился в Саваттхи за подаяниями.
Sāvatthiyaṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto āyasmantaṁ rāhulaṁ āmantesi:Когда он вернулся с хождения за подаяниями, после принятия пищи он обратился к уважаемому Рахуле так:
“gaṇhāhi, rāhula, nisīdanaṁ;“Возьми коврик для сидения, Рахула.
yena andhavanaṁ tenupasaṅkamissāma divāvihārāyā”ti.
yena → yen (pts) | tenupasaṅkamissāma → ten upasaṁkamissāma (pts)Пойдём в рощу Слепых, чтобы провести там остаток дня”.
“Evaṁ, bhante”ti kho āyasmā rāhulo bhagavato paṭissutvā nisīdanaṁ ādāya bhagavantaṁ piṭṭhito piṭṭhito anubandhi.
bhagavantaṁ → bhagavato (bj: sīmu) | Bhagavantaṁ → So Si; Sky Bhagavato,--omitting second piṭṭhito. (pts note) | evaṁ bhanteti → evambhanteti (th) | bhanteti → bhante ti (pts)“Да, почтенный” – ответил уважаемый Рахула и, взяв коврик для сиденья, он последовал вслед за Благословенным.
Tena kho pana samayena anekāni devatāsahassāni bhagavantaṁ anubandhāni honti:В то время многие тысячи божеств [также] последовали за Благословенным, думая: “ajja bhagavā āyasmantaṁ rāhulaṁ uttariṁ āsavānaṁ khaye vinessatī”ti.“Сегодня Благословенный приведёт уважаемого Рахулу дальше, к уничтожению пятен”.
Atha kho bhagavā andhavanaṁ ajjhogāhetvā aññatarasmiṁ rukkhamūle paññatte āsane nisīdi.
ajjhogāhetvā → ajjhogahetvā (bj, sya-all, pts)Затем Благословенный вошёл в рощу Слепых и сел под неким деревом на подготовленное сиденье.
Āyasmāpi kho rāhulo bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.
āyasmāpi → āyasmā pi (pts)Уважаемый Рахула поклонился ему и сел рядом.
Ekamantaṁ nisinnaṁ kho āyasmantaṁ rāhulaṁ bhagavā etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)Благословенный сказал ему:
“Taṁ kiṁ maññasi, rāhula,“Как ты думаешь, Рахула?
cakkhu niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
cakkhu → cakkhuṁ (pts) | niccaṁ → cakkhu niccaṁ (bj: machasaṁ, sīmu) | vāti → vā ti (pts)Глаз является надёжным или ненадёжным?”
“Aniccaṁ, bhante”.“Ненадёжен, почтенный”.
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?
yaṁ panāniccaṁ → yampanāniccaṁ (th) | vāti → vā ti (pts)“А то, что ненадёжно – то болезненно или приятно?”
“Dukkhaṁ, bhante”.“Болезненно, почтенный”.
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ:
yaṁ panāniccaṁ → yampanāniccaṁ (th) | kallaṁ → kallan (pts)“А то, что ненадёжно, болезненно, подвержено изменению – может ли считаться таковым:
‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti?
esohamasmi → eso ham asmi (pts) | attāti → attā ti (pts)“Это моё, я таков, это моё “я”?
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)“Нет, почтенный”.
“Taṁ kiṁ maññasi, rāhula,
kiṁ → kim (pts)“Как ты думаешь, Рахула?
rūpā niccā vā aniccā vā”ti?
vāti → vā ti (pts)Формы надёжны или ненадёжны?”
“Aniccā, bhante”.“Ненадёжны, почтенный”.
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?
yaṁ panāniccaṁ → yampanāniccaṁ (th) | vāti → vā ti (pts)“А то, что ненадёжно – то болезненно или приятно?”
“Dukkhaṁ, bhante”.“Болезненно, почтенный”.
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ:
yaṁ panāniccaṁ → yampanāniccaṁ (th) | kallaṁ → kallan (pts)“А то, что является ненадёжным, болезненным и подвержено изменению, может ли считаться таковым:
‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti?
esohamasmi → eso ham asmi (pts) | attāti → attā ti (pts)“Это моё, я таков, это моё “я”?
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)“Нет, почтенный”.
“Taṁ kiṁ maññasi, rāhula,
kiṁ → kim (pts)“Как ты думаешь, Рахула?
cakkhuviññāṇaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
cakkhuviññāṇaṁ → cakkhuviñañāṇaṁ (sya-all) | vāti → vā ti (pts)Сознание глаза надёжно или ненадёжно?”
“Aniccaṁ, bhante”.“Ненадёжно, почтенный”.
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?
yaṁ panāniccaṁ → yampanāniccaṁ (th) | yaṁ → yam (pts) | vāti → vā ti (pts)“А то, что ненадёжно – то болезненно или приятно?”
“Dukkhaṁ, bhante”.“Болезненно, почтенный”.
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ:
yaṁ panāniccaṁ → yampanāniccaṁ (th) | yaṁ → yam (pts) | kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ → attā ti no h (pts)“А то, что ненадёжно, болезненно, подвержено изменению – может ли считаться таковым:
‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti?
esohamasmi → eso hamasmi (bjt)“Это моё, я таков, это моё “я”?
“No hetaṁ, bhante”.“Нет, почтенный”.
“Taṁ kiṁ maññasi, rāhula,
kiṁ → kim (pts)“Как ты думаешь, Рахула?
cakkhusamphasso nicco vā anicco vā”ti?
vāti → vā ti (pts)Контакт глаза постоянен или ненадёжен?”
“Anicco, bhante”.“Ненадёжен, почтенный”.
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?
yaṁ panāniccaṁ → yampanāniccaṁ (th)“А то, что ненадёжно – то болезненно или приятно?”
“Dukkhaṁ, bhante”.
dukkhaṁ bhante → h (pts)“Болезненно, почтенный”.
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ:
yaṁ panāniccaṁ → yampanāniccaṁ (th)“А то, что ненадёжно, болезненно, подвержено изменению – может ли считаться таковым:
‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti?
esohamasmi → eso hamasmi (bjt)“Это моё, я таков, это моё “я”?
“No hetaṁ, bhante”.“Нет, почтенный”.
“Taṁ kiṁ maññasi, rāhula,
kiṁ → kim (pts)“Как ты думаешь, Рахула?
yamidaṁ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedanāgataṁ saññāgataṁ saṅkhāragataṁ viññāṇagataṁ tampi niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
yamidaṁ → yampidaṁ (bj, mr) | yamidaṁ → yampidaṁ (cck: sī. ka.) | yamidaṁ → yampidaṁ (sya-all: sī.) | idaṁ → Si yaṁ idaṁ,--with note that the Sinhalese reading is yam p'; idaṁ. (pts note) | saṅkhāragataṁ → saṁkhāragataṁ (pts) | tampi → tam pi (pts) | vāti → vā ti (pts)“Что-либо, что входит в чувство, восприятие, составляющие, или сознание, и возникает, имея в качестве причины контакт глаза, надёжно или ненадёжно?”
“Aniccaṁ, bhante”.“Ненадёжно, почтенный”.
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?
yaṁ panāniccaṁ → yampanāniccaṁ (th)“А то, что ненадёжно – то болезненно или приятно?”
“Dukkhaṁ, bhante”.
dukkhaṁ bhante → h (pts)“Болезненно, почтенный”.
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ:
yaṁ panāniccaṁ → yampanāniccaṁ (th)“А то, что ненадёжно, болезненно, подвержено изменению – может ли считаться таковым:
‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti?
esohamasmi → eso hamasmi (bjt)“Это моё, я таков, это моё “я”?
“No hetaṁ, bhante”.“Нет, почтенный”.
“Taṁ kiṁ maññasi rāhula, sotaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
vāti → va ti (pts) | kiṁ → kim (pts)“Как ты думаешь, Рахула? Ухо является надёжным или ненадёжным?…
“Aniccaṁ, bhante …pe…
ghānaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
vāti → vā ti (pts)Нос является …?
“Aniccaṁ, bhante …pe…
jivhā niccā vā aniccā vā”ti?
vāti → vā ti (pts)Язык является…?
“Aniccā, bhante …
kāyo nicco vā anicco vā”ti?
vāti → vā ti (pts)Тело является…?
“Anicco, bhante …
+ → taṁ kiṁ maññasi rāhula (th)
mano nicco vā anicco vā”ti?
vāti → vā ti (pts)Ум является надёжным или ненадёжным?”
“Anicco, bhante”.“Ненадёжным, почтенный”.
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?
yaṁ panāniccaṁ → yampanāniccaṁ (th)“А то, что ненадёжно – то болезненно или приятно?”
“Dukkhaṁ, bhante”.“Болезненно, почтенный”.
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ:
yaṁ panāniccaṁ → yampanāniccaṁ (th)“А то, что ненадёжно, болезненно, подвержено изменению – может ли считаться таковым:
‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti?“Это моё, я таков, это моё “я”?
“No hetaṁ, bhante”.“Нет, почтенный”.
“Taṁ kiṁ maññasi rāhula, dhammā niccā vā aniccā vā”ti?
kiṁ → kim (pts) | vāti → vā ti (pts)“Как ты думаешь, Рахула? Явления надёжны или ненадёжны?”
“Aniccā, bhante”.“Ненадёжны, почтенный”.
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?
yaṁ panāniccaṁ → yampanāniccaṁ (th)“А то, что ненадёжно – то болезненно или приятно?”
“Dukkhaṁ, bhante”.
dukkhaṁ bhante → h (pts)“Болезненно, почтенный”.
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ:
yaṁ panāniccaṁ → yampanāniccaṁ (th)“А то, что является ненадёжным, болезненным и подвержено изменению, может ли считаться таковым:
‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti?“Это моё, я таков, это моё “я”?
“No hetaṁ, bhante”.“Нет, почтенный”.
“Taṁ kiṁ maññasi rāhula, manoviññāṇaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
kiṁ → kim (pts) | vāti → vā ti (pts)“Как ты думаешь, Рахула? Сознание ума надёжно или ненадёжно?”
“Aniccaṁ, bhante”.“Ненадёжно, почтенный”.
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?
yaṁ panāniccaṁ → yampanāniccaṁ (th)“А то, что ненадёжно – то болезненно или приятно?”
“Dukkhaṁ, bhante”.
dukkhaṁ bhante → h (pts)“Болезненно, почтенный”.
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ:
yaṁ panāniccaṁ → yampanāniccaṁ (th)“А то, что ненадёжно, болезненно, подвержено изменению – может ли считаться таковым:
‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti?
esohamasmi → eso hamasmi (bjt)“Это моё, я таков, это моё “я”?
“No hetaṁ, bhante”.“Нет, почтенный”.
“Taṁ kiṁ maññasi rāhula, manosamphasso nicco vā anicco vā”ti?
kiṁ → kim (pts) | vāti → vā ti (pts)“Как ты думаешь, Рахула? Контакт ума постоянен или ненадёжен?”
“Anicco, bhante”.“Ненадёжен, почтенный”.
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?
yaṁ panāniccaṁ → yampanāniccaṁ (th)“А то, что ненадёжно – то болезненно или приятно?”
“Dukkhaṁ, bhante”.
dukkhaṁ bhante → h (pts)“Болезненно, почтенный”.
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ:
yaṁ panāniccaṁ → yampanāniccaṁ (th)“А то, что ненадёжно, болезненно, подвержено изменению – может ли считаться таковым:
‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti?“Это моё, я таков, это моё “я”?
“No hetaṁ, bhante”.“Нет, почтенный”.
“Taṁ kiṁ maññasi, rāhula,
kiṁ → kim (pts)“Как ты думаешь, Рахула?
yamidaṁ manosamphassapaccayā uppajjati vedanāgataṁ saññāgataṁ saṅkhāragataṁ viññāṇagataṁ, tampi niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
yamidaṁ → yampidaṁ (bj) | yamidaṁ → yam p idaṁ (pts) | saṅkhāragataṁ → saṁkhāragataṁ (pts) | tampi → tam pi (pts) | vāti → vā ti (pts)Что-либо, что входит в чувство, восприятие, составляющие, или сознание, и возникает, имея в качестве причины контакт ума, надёжно или ненадёжно?”
“Aniccaṁ, bhante”.“Ненадёжно, почтенный”.
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?
yaṁ panāniccaṁ → yampanāniccaṁ (th)“А то, что ненадёжно – то болезненно или приятно?”
“Dukkhaṁ, bhante”.
dukkhaṁ bhante → h (pts)“Болезненно, почтенный”.
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ:
yaṁ panāniccaṁ → yampanāniccaṁ (bjt, th)“А то, что ненадёжно, болезненно, подвержено изменению – может ли считаться таковым:
‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti?“Это моё, я таков, это моё “я”?
“No hetaṁ, bhante”.“Нет, почтенный”.
“Evaṁ passaṁ, rāhula, sutavā ariyasāvako cakkhusmiṁ nibbindati, rūpesu nibbindati, cakkhuviññāṇe nibbindati, cakkhusamphasse nibbindati, yamidaṁ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedanāgataṁ saññāgataṁ saṅkhāragataṁ viññāṇagataṁ tasmimpi nibbindati.
cakkhusmiṁ → cakkhusmiṁpi (sya-all, km) | yamidaṁ → yampidaṁ (bj) | rūpesu → rūpesupi (sya-all) | cakkhuviññāṇe → cakkhuviññāṇepi (sya-all) | cakkhusamphasse → cakkhusamphassepi (sya-all) | yampidaṁ → yamidaṁ (bj: sīmu, machasaṁ) | cakkhusmiṁ → cakkhusmimpi (syā. kaṁ.) evamitaresupi (cck note) | cakkhusmiṁ → Si cakkhusmiṁ pi (and infra rūpesu pi, &c.) (pts note) | tasmimpi → tasmiṁpi (th) | yamidaṁ → yam p idaṁ (pts) | saṅkhāragataṁ → saṁkhāragataṁ (pts) | tasmimpi → tasmim pi (pts)“Видя так, Рахула, хорошо обученный благородный ученик теряет очарованность [по отношению] к глазу, формам, сознанию глаза, контакту глаза, и ко всему, что входит в чувство, восприятие, составляющие, сознание, и возникает, имея в качестве причины контакт глаза.
Sotasmiṁ nibbindati, saddesu nibbindati …pe…
sotasmiṁ → sotasmiṁpi (sya-all) | saddesu → saddesupi (sya-all) | + → ghānasmiṁpi (th)Он теряет очарованность [по отношению] к уху…
ghānasmiṁ nibbindati, gandhesu nibbindati …
gandhesu → gandhesupi (sya-all)носу…
jivhāya nibbindati, rasesu nibbindati …
jivhāya → jivhāyapi (sya-all) | rasesu → rasesupi (sya-all)языку…
kāyasmiṁ nibbindati, phoṭṭhabbesu nibbindati …
kāyasmiṁ → kāyasmiṁpi (sya-all) | phoṭṭhabbesu → phoṭṭhabbesupi (sya-all)телу…
manasmiṁ nibbindati, dhammesu nibbindati, manoviññāṇe nibbindati, manosamphasse nibbindati, yamidaṁ manosamphassapaccayā uppajjati vedanāgataṁ saññāgataṁ saṅkhāragataṁ viññāṇagataṁ tasmimpi nibbindati.
yamidaṁ → yampidaṁ (bj) | manasmiṁ → manasmiṁpi (sya-all) | dhammesu → dhammesupi (sya-all) | manoviññāṇe → manoviññāṇepi (sya-all) | manosamphasse → manosamphassepi (sya-all) | yampidaṁ → yamidaṁ (bj: sīmu, machasaṁ) | nibbindati → Sky omit dh. n. (pts note) | tasmimpi → tasmiṁpi (th) | yamidaṁ → yam p idaṁ (pts) | saṅkhāragataṁ → saṁkhāragataṁ (pts) | tasmimpi → tasmiṁ pi (pts)явлениям, сознанию ума, контакту ума, и ко всему, что входит в чувство, восприятие, составляющие, сознание, и возникает, имея в качестве причины контакт ума.
Nibbindaṁ virajjati, virāgā vimuccati. Vimuttasmiṁ vimuttamiti ñāṇaṁ hoti.
vimuttamiti → vimuttam iti (pts)Утратив очарованность, он становится беспристрастным. Посредством беспристрастия [его ум] освобождается. Когда он освободился, приходит знание: “Он освобождён”.
‘Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānātī”ti.Он понимает: “Рождение уничтожено, святая жизнь прожита, сделано то, что следовало сделать, не будет более появления в каком-либо состоянии существования”.
Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)Так сказал Благословенный.
Attamano āyasmā rāhulo bhagavato bhāsitaṁ abhinandīti.
attamano → (pts)Уважаемый Рахула был доволен и восхитился словами Благословенного.
Imasmiñca pana veyyākaraṇasmiṁ bhaññamāne āyasmato rāhulassa anupādāya āsavehi cittaṁ vimucci.
imasmiñca → imasmiṁ kho (pts)И по мере того как произносилось это наставление, ум уважаемого Рахулы освободился от пятен [умственных загрязнений] посредством не-цепляния,
Tāsañca anekānaṁ devatāsahassānaṁ virajaṁ vītamalaṁ dhammacakkhuṁ udapādi:
tāsañca → tāsañ (pts)а у многих тысяч божеств возникло незапылённое, незапятнанное видение Дхаммы:
“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti.
yaṁ kiñci → yaṅkiñci (th) | sabbaṁ taṁ → sabbantaṁ (th) | sabbaṁ → sabban (pts) | nirodhadhammanti → nirodhadhamman ti (pts)“Всё что подвержено происхождению, также подвержено и прекращению”.
Cūḷarāhulovādasuttaṁ niṭṭhitaṁ pañcamaṁ.
cūḷarāhulovādasuttaṁ niṭṭhitaṁ → cūḷarāhulovāda suttaṁ (bjt)