CūḷadukkhakkhandhasuttaМалое наставление о груде боли
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ me → evam-me (pts)Так мной услышано.
ekaṁ samayaṁ bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṁ nigrodhārāme.Одно время Благословенный проживал в стране Сакьев, в Капилаваттху, в парке Нигродхи.
Atha kho mahānāmo sakko yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho mahānāmo sakko bhagavantaṁ etadavoca:
tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts)И тогда Маханама из клана Сакьев отправился к Благословенному, поклонился ему, сел рядом и сказал:
“dīgharattāhaṁ, bhante, bhagavatā evaṁ dhammaṁ desitaṁ ājānāmi:Почтенный, долгое время я понимал Дхамму, которой научил Благословенный, так:
‘lobho cittassa upakkileso, doso cittassa upakkileso, moho cittassa upakkileso’ti.
‘lobho cittassa upakkileso, doso cittassa upakkileso, moho cittassa upakkileso’ti → idaṁ vākyaṁ cck potthake | upakkilesoti → upakkileso ti evaṁ (pts)“Алчность-любовь – это изъян, который загрязняет ум, злоба – это изъян, который загрязняет ум, заблуждение – это изъян, который загрязняет ум”.
Evañcāhaṁ, bhante, bhagavatā dhammaṁ desitaṁ ājānāmi:
Evañcāhaṁ → evaṁpāhaṁ (mr) | Evañcāhaṁ → evaṁpāhaṁ (cck: ka.) | evañcāhaṁ → cāhaṁ (pts)
‘lobho cittassa upakkileso, doso cittassa upakkileso, moho cittassa upakkileso’ti.
cittassa upakkileso → u (pts) | cittassa upakkilesoti → u ti (pts)
Atha ca pana me ekadā lobhadhammāpi cittaṁ pariyādāya tiṭṭhanti, dosadhammāpi cittaṁ pariyādāya tiṭṭhanti, mohadhammāpi cittaṁ pariyādāya tiṭṭhanti.
lobhadhammāpi → lobhadhammā pi (pts) | dosadhammāpi → dosadhammā pi (pts) | mohadhammāpi → mohadhammā pi (pts)И, всё же, хоть я и понимаю Дхамму, которой научил Благословенный, временами состояния алчности, злобы, заблуждения наводняют мой ум и остаются в нём.
Tassa mayhaṁ, bhante, evaṁ hoti:
‘kosu nāma me dhammo ajjhattaṁ appahīno yena me ekadā lobhadhammāpi cittaṁ pariyādāya tiṭṭhanti, dosadhammāpi cittaṁ pariyādāya tiṭṭhanti, mohadhammāpi cittaṁ pariyādāya tiṭṭhantī’”ti.
kosu → ko su (pts) | lobhadhammāpi → lobhadhammā pi (pts) | dosadhammāpi cittaṁ pariyādāya → dosadhammā pi p (pts) | mohadhammāpi cittaṁ pariyādāya → mohadhammā pi p (pts)Я задумался, почтенный, какое состояние всё ещё не отброшено мной внутренне, из-за которого временами эти состояния алчности, злобы, заблуждения наводняют мой ум и остаются в нём?
“So eva kho te, mahānāma, dhammo ajjhattaṁ appahīno yena te ekadā lobhadhammāpi cittaṁ pariyādāya tiṭṭhanti, dosadhammāpi cittaṁ pariyādāya tiṭṭhanti, mohadhammāpi cittaṁ pariyādāya tiṭṭhanti.
lobhadhammāpi → lobhadhammā pi (pts) | dosadhammāpi cittaṁ pariyādāya → dosadhammā pi p (pts) | mohadhammāpi cittaṁ pariyādāya → mohadhammā pi p (pts)Маханама, в тебе всё ещё есть внутренне неотброшенное тобой состояние, из-за которого временами эти состояния алчности, злобы, заблуждения наводняют твой ум и остаются в нём.
So ca hi te, mahānāma, dhammo ajjhattaṁ pahīno abhavissa, na tvaṁ agāraṁ ajjhāvaseyyāsi, na kāme paribhuñjeyyāsi.Ведь если бы это состояние уже было бы внутренне отброшено тобой, ты бы не жил домохозяйской жизнью, ты бы не предавался желаниям.
Yasmā ca kho te, mahānāma, so eva dhammo ajjhattaṁ appahīno tasmā tvaṁ agāraṁ ajjhāvasasi, kāme paribhuñjasi.Именно из-за этого внутренне неотброшенного тобой состояния ты живёшь дома и предаёшься желаниям.
‘Appassādā kāmā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo’ti—
bahupāyāsā → bahūpāyāsā (bj, sya-all) | ādīnavo → bahūpāyāsā (cck: sī. syā. pī.) | bhiyyoti → bhiyyo ti (pts)'Желания неудовлетворительны, приносят много боли и тоски и что опасность их и того больше'—
iti cepi, mahānāma, ariyasāvakassa yathābhūtaṁ sammappaññāya sudiṭṭhaṁ hoti, so ca aññatreva kāmehi aññatra akusalehi dhammehi pītisukhaṁ nādhigacchati, aññaṁ vā tato santataraṁ;
hoti, so ca → sova (mr) | ca → sova (cck: ka.) | aññatreva kāmehi → aññatrevakāmehi (bjt) | cepi → ce pi (pts) | aññatreva → aññatr eva (pts)даже если это, Маханама, благородному ученику как-есть правильным пониманием является хорошо увиденным, но пока он всё ещё не достигает упоённости-озарённости и приятного, что отделены от желания, отделены от неблагих состояний, или же чего-то более умиротворённого, нежели это,
atha kho so neva tāva anāvaṭṭī kāmesu hoti.
neva → n eva (pts)то его всё ещё могут привлекать желания.
Yato ca kho, mahānāma, ariyasāvakassa ‘appassādā kāmā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo’ti—evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya sudiṭṭhaṁ hoti, so ca aññatreva kāmehi aññatra akusalehi dhammehi pītisukhaṁ adhigacchati aññaṁ vā tato santataraṁ;
bahupāyāsā → bahūpāyāsā (sya-all) | yathābhūtaṁ → (sya-all) | aññaṁ vā → aññañca (pts) | bhiyyoti evametaṁ → bhiyyo ti evam-etaṁ (pts) | aññatreva → aññatr eva (pts) | aññaṁ vā → aññañ-ca (pts)Но когда благородный ученик ясно увидел как-есть правильным понимание, что желания приносят мало удовлетворения, много боли и тоски и что опасность, заключённая в них, и того больше, и [когда] он достигает упоённости и приятного, что отделены от желания, отделены от неблагих состояний, или же [когда он достигает] чего-то более умиротворённого, нежели это,
atha kho so anāvaṭṭī kāmesu hoti.то тогда его более не привлекают желания.
Mayhampi kho, mahānāma, pubbeva sambodhā, anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato,
mayhampi → mayham-pi (pts) | pubbeva → pubbe va (pts) | bodhisattasseva → bodhisattass eva (pts)До моего пробуждения, пока я всё ещё был только лишь непробужденным бодхисаттой, я тоже ясно видел как-есть правильным пониманием,
‘appassādā kāmā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo’ti—evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya sudiṭṭhaṁ hoti,
hoti → ahosi (bj, pts) | bahupāyāsā → bahūpāyāsā (sya-all) | evametaṁ → (sya-all) | ahosi → hoti (bj: machasaṁ, syā) | bhiyyoti evametaṁ → bhiyyo ti evam-etaṁ (pts)что желания приносят мало удовлетворения, много боли и тоски и как велика опасность, заключённая в них.
so ca aññatreva kāmehi aññatra akusalehi dhammehi pītisukhaṁ nājjhagamaṁ, aññaṁ vā tato santataraṁ;
ca → sova (mr) | nājjhagamaṁ → nājjhagamiṁ (sya-all) | aññatreva → aññatr eva (pts)Но пока я ещё не достигал упоённости и приятного, что отделены от желания, отделены от неблагих состояний, или же чего-то более умиротворённого, нежели это,
atha khvāhaṁ neva tāva anāvaṭṭī kāmesu paccaññāsiṁ.
neva → n eva (pts)я осознавал, что желания всё ещё могут привлекать меня.
Yato ca kho me, mahānāma, ‘appassādā kāmā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo’ti—evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya sudiṭṭhaṁ ahosi, so ca aññatreva kāmehi aññatra akusalehi dhammehi pītisukhaṁ ajjhagamaṁ, aññaṁ vā tato santataraṁ;
aññaṁ vā → aññañca (bj, pts) | bahupāyāsā → bahūpāyāsā (sya-all) | ajjhagamaṁ aññaṁ vā → ajjhagamiṁ aññañca (sya-all) | ca → sova (cck: ka.) | bhiyyoti evametaṁ → bhiyyo ti evam-etaṁ (pts) | aññatreva → aññatr eva (pts) | aññaṁ vā → aññañ-ca (pts)Но когда я ясно увидел правильным пониманием… [когда достигал] чего-то более умиротворённого, нежели это,
athāhaṁ anāvaṭṭī kāmesu paccaññāsiṁ.то я осознал, что меня более не привлекали желания.
Ko ca, mahānāma, kāmānaṁ assādo?И что такое привлекательность в отношении желания?
Pañcime, mahānāma, kāmaguṇā.
pañcime → pañc ime (pts)Маханама, есть эти пять множителей желания.
Katame pañca?Какие пять?
Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā;
kāmūpasaṁhitā → kāmūpasañhitā (th)Объекты, познаваемые глазом – желанные, желаемые, приятные, привлекательные, связанны с желанием, вызывающие страсть…
sotaviññeyyā saddā …pe…Звуки, познаваемые ухом…
ghānaviññeyyā gandhā …Запахи, познаваемые носом…
jivhāviññeyyā rasā …Вкусы, познаваемые языком…
kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā—
kāmūpasaṁhitā → kāmūpasañhitā (th)Касания, познаваемые телом, – желанные, желаемые, приятные, привлекательные, связанны с желанием, вызывающие страсть…
ime kho, mahānāma, pañca kāmaguṇā.Таковы пять множителей желания.
Yaṁ kho, mahānāma, ime pañca kāmaguṇe paṭicca uppajjati sukhaṁ somanassaṁ—Приятное и удовольствие, возникающие в зависимости от этих пяти множителей желания, являются привлекательностью желаний.
ayaṁ kāmānaṁ assādo.
Ko ca, mahānāma, kāmānaṁ ādīnavo?И что такое, монахи, опасность желаний?
Idha, mahānāma, kulaputto yena sippaṭṭhānena jīvikaṁ kappeti—
sippaṭṭhānena → sippuṭṭhānena (sya-all)Вот, монахи, что касается ремесла, которым представитель клана добывает себе на жизнь, –
yadi muddāya yadi gaṇanāya yadi saṅkhānena yadi kasiyā yadi vaṇijjāya yadi gorakkhena yadi issatthena yadi rājaporisena yadi sippaññatarena,
muddāya → muddhāya (sya-all)проверки, или подсчёта, или расчёта, или сельского хозяйства, или торговли, или земледелия, или стрельбы из лука, или служения царю, или какого бы то ни было ремесла, –
sītassa purakkhato uṇhassa purakkhato ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassehi rissamāno khuppipāsāya mīyamāno;
ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassehi → ḍaṁsamakasavātātapasiriṁsapasamphassehi (bj); ḍaṁsamakasavātātapasarīṁsapasamphassehi (cck) | mīyamāno → miyyamāno (sya-all) | ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassehi → ḍaṁsa makasa vātā tapa sariṁsapasamphassehi (th)ему приходится сталкиваться с холодом, приходится сталкиваться с жарой, ему вредят соприкосновения с мухами, с комарами, с ветром, с солнцем, с ползучими тварями. Ему грозит смерть от голода и жажды.
ayampi, mahānāma, kāmānaṁ ādīnavo sandiṭṭhiko dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṁ kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu.Вот что является опасностью желаний – груды боли, что видна здесь и сейчас, имеет желания причиной, желания источником, желания основой. Причина – одни лишь желания.
Tassa ce, mahānāma, kulaputtassa evaṁ uṭṭhahato ghaṭato vāyamato te bhogā nābhinipphajjanti,Если имущество не приходит к представителю клана по мере того, как он работает, старается, прилагает усилие, so socati kilamati paridevati urattāḷiṁ kandati sammohaṁ āpajjati ‘moghaṁ vata me uṭṭhānaṁ, aphalo vata me vāyāmo’ti.то тогда он печалится, горюет и плачет, бьёт себя в грудь, становится обезумевшим, рыдая: “Моя работа была напрасной, мои усилия были тщетными!” Ayampi, mahānāma, kāmānaṁ ādīnavo sandiṭṭhiko dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṁ kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu.И это также опасность в отношении желания – груды боли… Причина – одни лишь желания.
Tassa ce, mahānāma, kulaputtassa evaṁ uṭṭhahato ghaṭato vāyamato te bhogā abhinipphajjanti.Если имущество приходит к представителю клана по мере того, как он работает, старается, прилагает усилие,
So tesaṁ bhogānaṁ ārakkhādhikaraṇaṁ dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti:он переживает боль и недовольство, оберегая его:
‘kinti me bhoge neva rājāno hareyyuṁ, na corā hareyyuṁ, na aggi daheyya, na udakaṁ vaheyya, na appiyā vā dāyādā hareyyun’ti.
daheyya → ḍaheyya (sya-all) | vā → (sya-all)“Как сделать так, чтобы ни цари, ни воры не забрали его; чтобы огонь не сжёг его; чтобы вода не смыла его; чтобы ненавистные наследники не забрали его?”
Tassa evaṁ ārakkhato gopayato te bhoge rājāno vā haranti, corā vā haranti, aggi vā dahati, udakaṁ vā vahati, appiyā vā dāyādā haranti.
dahati → ḍahati (bj, sya-all) | + → dāyādā (th)По мере того как он охраняет и защищает своё имущество, цари и воры забирают его, или огонь сжигает его, или вода смывает его, или ненавистные наследники забирают его.
So socati kilamati paridevati urattāḷiṁ kandati sammohaṁ āpajjati:И тогда он печалится, горюет и плачет, бьёт себя в грудь, становится обезумевшим, рыдая:
‘yampi me ahosi tampi no natthī’ti.“У меня больше нет того, что было прежде!”
Ayampi, mahānāma, kāmānaṁ ādīnavo sandiṭṭhiko dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṁ kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu.И это также опасность в отношении желания – груды боли… Причина – одни лишь желания.
Puna caparaṁ, mahānāma, kāmahetu kāmanidānaṁ kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu rājānopi rājūhi vivadanti, khattiyāpi khattiyehi vivadanti, brāhmaṇāpi brāhmaṇehi vivadanti, gahapatīpi gahapatīhi vivadanti, mātāpi puttena vivadati, puttopi mātarā vivadati, pitāpi puttena vivadati, puttopi pitarā vivadati, bhātāpi bhātarā vivadati, bhātāpi bhaginiyā vivadati, bhaginīpi bhātarā vivadati, sahāyopi sahāyena vivadati.Далее, имеяжелания своей причиной, желания своим источником, желания своей основой, просто лишь из-за наличия желания, – цари ссорятся с царями, знать со знатью, брахманы с брахманами, домохозяева с домохозяевами. Мать ссорится с сыном, сын – с матерью; отец – с сыном, сын – с отцом. Брат ссорится с братом, брат – с сестрой; сестра – с братом; друг – с другом.
Te tattha kalahaviggahavivādāpannā aññamaññaṁ pāṇīhipi upakkamanti, leḍḍūhipi upakkamanti, daṇḍehipi upakkamanti, satthehipi upakkamanti.И в этих своих ссорах, перебранках, пререканиях, они нападают друг на друга с кулаками, дубинами, палками, ножами,
Te tattha maraṇampi nigacchanti, maraṇamattampi dukkhaṁ.
nigacchanti → niggacchanti (th)из-за чего навлекают на себя смерть или сопоставимую со смертью боль.
Ayampi, mahānāma, kāmānaṁ ādīnavo sandiṭṭhiko dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṁ kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu.И это также опасность в отношении желания – груды боли, что видна здесь и сейчас, имеет желания своей причиной, желания своим источником, желания своей основой. Причина – одни лишь желания.
Puna caparaṁ, mahānāma, kāmahetu kāmanidānaṁ kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu asicammaṁ gahetvā, dhanukalāpaṁ sannayhitvā, ubhatobyūḷhaṁ saṅgāmaṁ pakkhandanti usūsupi khippamānesu, sattīsupi khippamānāsu, asīsupi vijjotalantesu.
ubhatobyūḷhaṁ → ubhato viyūḷhaṁ (bj) | ubhatobyūḷhaṁ → ubhatobyuḷhaṁ (th)Далее, имеяжелания своей причиной… мужчины берутся за мечи и щиты, пристёгивают колчаны и луки и пускаются в битву стенкой на стенку с летящими стрелами и копьями, со взмахами мечей.
Te tattha usūhipi vijjhanti, sattiyāpi vijjhanti, asināpi sīsaṁ chindanti.Там их ранят стрелы и копья, головы отрубают мечами,
Te tattha maraṇampi nigacchanti, maraṇamattampi dukkhaṁ.
nigacchanti → niggacchanti (th)из-за чего навлекают на себя смерть или сопоставимую со смертью боль.
Ayampi, mahānāma, kāmānaṁ ādīnavo sandiṭṭhiko dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṁ kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu.И это также опасность в отношении желания – груды боли, что видна здесь и сейчас, имеет желания причиной, желания источником, желания основой. Причина – одни лишь желания.
Puna caparaṁ, mahānāma, kāmahetu kāmanidānaṁ kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu asicammaṁ gahetvā, dhanukalāpaṁ sannayhitvā, addāvalepanā upakāriyo pakkhandanti usūsupi khippamānesu, sattīsupi khippamānāsu, asīsupi vijjotalantesu.
addāvalepanā → aṭṭācalepatā (bj: syā) | addāvalepanā → aṭṭāvalepanā (th)Далее, имеяжелания своей причиной… мужчины берутся за мечи и щиты, пристёгивают колчаны и луки, и они нападают на скользкие укрепления, с летящими стрелами и копьями, со взмахами мечей.
Te tattha usūhipi vijjhanti, sattiyāpi vijjhanti, chakaṇakāyapi osiñcanti, abhivaggenapi omaddanti, asināpi sīsaṁ chindanti.
chakaṇakāyapi → pakkaṭṭhiyāpi (bj); chakaṇaṭiyāpi (sya-all) | pakkaṭṭhiyāpi → chakaṇakāyapi (bj: machasaṁ)Там их ранят стрелы и копья, их поливают [со стен бастионов] кипящими жидкостями, крушат тяжестями, отрубают головы мечами,
Te tattha maraṇampi nigacchanti, maraṇamattampi dukkhaṁ.
nigacchanti → niggacchanti (th)из-за чего навлекают на себя смерть или сопоставимую со смертью боль.
Ayampi, mahānāma, kāmānaṁ ādīnavo sandiṭṭhiko dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṁ kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu.И это также опасность в отношении желания – груды боли, что видна здесь и сейчас, имеет желания причиной, желания источником, желания основой. Причина – одни лишь желания.
Puna caparaṁ, mahānāma, kāmahetu kāmanidānaṁ kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu sandhimpi chindanti, nillopampi haranti, ekāgārikampi karonti, paripanthepi tiṭṭhanti, paradārampi gacchanti.
paripanthepi → panthepi (sya-all)Далее, имеяжелания своей причиной… мужчины вламываются в дома, воруют богатство, совершают кражи, устраивают засады на дорогах, соблазняют чужих жён,
Tamenaṁ rājāno gahetvā vividhā kammakāraṇā kārenti—
vividhā kammakāraṇā → vividhāni kammakaraṇāni (sya-all) | vividhā → vividhæni (bj note) | kammakāraṇā → kammakāraṇāni (bj: syā)а когда их ловят, цари подвергают их многочисленным видам пыток.
kasāhipi tāḷenti, vettehipi tāḷenti, aḍḍhadaṇḍakehipi tāḷenti; hatthampi chindanti, pādampi chindanti, hatthapādampi chindanti, kaṇṇampi chindanti, nāsampi chindanti, kaṇṇanāsampi chindanti; bilaṅgathālikampi karonti, saṅkhamuṇḍikampi karonti, rāhumukhampi karonti, jotimālikampi karonti, hatthapajjotikampi karonti, erakavattikampi karonti, cīrakavāsikampi karonti, eṇeyyakampi karonti, baḷisamaṁsikampi karonti, kahāpaṇikampi karonti, khārāpatacchikampi karonti, palighaparivattikampi karonti, palālapīṭhakampi karonti, tattenapi telena osiñcanti, sunakhehipi khādāpenti, jīvantampi sūle uttāsenti, asināpi sīsaṁ chindanti.
aḍḍhadaṇḍakehipi → addhadaṇḍakehipi (bj) | baḷisamaṁsikampi → balisamaṁsikampi (sya-all) | kahāpaṇikampi → kahāpaṇakampi (sya-all) | khārāpatacchikampi → khārāpaṭicchakampi (sya-all)Цари приказывают хлестать их кнутами, бить тростями, бить дубинами. Они приказывают отрезать им руки, отрезать им ноги, отрезать им руки и ноги; отрезать им уши, отрезать им нос, отрезать им уши и нос. Они приказывают подвергнуть их [пыткам под названием] “котёл с кашей”, “бритьё [до состояния] отполированной раковины”, “рот Раху”, “огненный венок”, “пылающая длань”, “лезвия травы”, “одежда из коры”, “антилопа”, “мясные крюки”, “монеты”, “пикелевание щёлоком”, “крутящийся штифт”, “свёрнутая подстилка”. Они приказывают облить их кипящим маслом, приказывают отдать на растерзание собакам, приказывают насадить их заживо на кол, приказывают отрубить им голову мечом.
Te tattha maraṇampi nigacchanti, maraṇamattampi dukkhaṁ.
nigacchanti → niggacchanti (th)Этим они навлекают на себя смерть или сопоставимую со смертью боль.
Ayampi, mahānāma, kāmānaṁ ādīnavo sandiṭṭhiko dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṁ kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu.И это также опасность в отношении желания – груды боли, что видна здесь и сейчас, имеет желания причиной, желания источником, желания основой. Причина – одни лишь желания.
Puna caparaṁ, mahānāma, kāmahetu kāmanidānaṁ kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu kāyena duccaritaṁ caranti, vācāya duccaritaṁ caranti, manasā duccaritaṁ caranti.Далее, имеяжелания своей причиной… люди пускаются в неблагое поведение телом, речью, умом.
Te kāyena duccaritaṁ caritvā, vācāya duccaritaṁ caritvā, manasā duccaritaṁ caritvā, kāyassa bhedā paraṁ maraṇā, apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjanti.
paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th)Сделав так, с распадом тела, после смерти, они возникают в состоянии лишения, в неблагом уделе, в погибели, даже в аду.
Ayampi, mahānāma, kāmānaṁ ādīnavo samparāyiko, dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṁ kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu.
ayampi → ayaṁ (bj, sya-all) | kāmānameva → kāmānam-eva (pts)Это – опасность в отношении желания, груда боли в жизни, которая придёт, имеющаяжелания причиной, желания источником, желания основой. Причина – одни лишь желания.
Ekamidāhaṁ, mahānāma, samayaṁ rājagahe viharāmi gijjhakūṭe pabbate.
ekamidāhaṁ → ekam-idāhaṁ (pts)Однажды, Маханама, я проживал в Раджагахе на горе Пик Грифов.
Tena kho pana samayena sambahulā nigaṇṭhā isigilipasse kāḷasilāyaṁ ubbhaṭṭhakā honti āsanapaṭikkhittā, opakkamikā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayanti.
nigaṇṭhā → niganthā (sya-all, mr) | tibbā kharā → tippā (bj, pts) | vedayanti → vediyanti (bj, sya-all, pts) | tibbā → tippā (sya-all) | nigaṇṭhā → niganthā (cck: syā. ka.)И тогда группа нигантхов, живущих на Чёрной Скале, что на склоне Исигили, практиковали продолжительное стояние, отвергая сиденья, и переживали болезненные, мучительные, пронзающие боли из-за усердия [в этом]
Atha khvāhaṁ, mahānāma, sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito yena isigilipasse kāḷasilā yena te nigaṇṭhā tenupasaṅkamiṁ; upasaṅkamitvā te nigaṇṭhe etadavocaṁ:
khvāhaṁ → khohaṁ (bj, pts) | sāyanhasamayaṁ → sāyaṇhasamayaṁ (sya-all) | te nigaṇṭhā → niganthā (sya-all) | nigaṇṭhe → niganthe (sya-all) | paṭisallānā → paṭisallāṇā (pts) | isigilipasse → isigilipassaṁ (pts) | khvāhaṁ → atha khohaṁ (sya-all: sī. yu.) | isigilipasse → isigilipassaṁ (sya-all: sī. yu.) | isigilipasse → isigili passe (bjt) | khvāhaṁ → kho haṁ (pts) | tenupasaṅkamiṁ → ten upasaṅkamiṁ (pts) | etadavocaṁ → etad-avocaṁ (pts)И тогда, вечером, я вышел из медитации и отправился туда, к нигантхам. Я спросил их:
‘kiṁ nu tumhe, āvuso nigaṇṭhā, ubbhaṭṭhakā āsanapaṭikkhittā, opakkamikā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayathā’ti?
dukkhā tibbā kharā → tippā (bj) | vedayathāti → vediyathāti (bj, sya-all, pts) | nigaṇṭhā → niganthā (sya-all) | ubbhaṭṭhakā → ubbhaṭṭhakā hotha (sya-all) | tibbā → tippā (sya-all) | tibbā kharā → tippā (pts) | kiṁ nu → kinnu (my, bjt, th) | kiṁ nu → kin-nu (pts)Товарищи, почему вы практикуете продолжительное стояние, отвергая сиденья, переживая болезненные, мучительные, пронзающие боли из-за усердия?”
Evaṁ vutte, mahānāma, te nigaṇṭhā maṁ etadavocuṁ:
nigaṇṭhā → niganthā (sya-all) | etadavocuṁ → etad-avocuṁ (pts)Когда так было сказано, они ответили:
‘nigaṇṭho, āvuso, nāṭaputto sabbaññū sabbadassāvī aparisesaṁ ñāṇadassanaṁ paṭijānāti:
nāṭaputto → nātaputto (bj); nāthaputto (pts1ed) | nigaṇṭho → nigantho (sya-all) | nāṭaputto → nāthaputto (pts) | nāṭaputto → nāthaputto (cck: sī. pī.)“Товарищ, Нигантха Натапутта – всезнающий и всевидящий, он заявляет о том, что обладает абсолютным знанием и видением –
“carato ca me tiṭṭhato ca suttassa ca jāgarassa ca satataṁ samitaṁ ñāṇadassanaṁ paccupaṭṭhitan”ti.
paccupaṭṭhitanti → paccupaṭṭhitan ti (ms2005)“Иду ли я, стою, сплю или бодрствую, знание и видение непрерывно и постоянно присутствуют у меня”.
So evamāha:
evamāha → evam-āha (pts)Он говорит:
“atthi kho vo, nigaṇṭhā, pubbe pāpakammaṁ kataṁ, taṁ imāya kaṭukāya dukkarakārikāya nijjīretha;
atthi kho vo → atthi vo (bj); atthi kho bho (sya-all, mr) | nijjīretha → nijjaretha (bj, sya-all, pts1ed) | kho → (bj) | pāpakammaṁ → pāpaṁ kammaṁ (bj, pts) | vo nigaṇṭhā → bho niganthā (sya-all) | kaṭukāya → dukkhāya (sya-all) | nijjīretha → nijjaretha (pts) | vo → atthi kho bho (cck: syā. ka.) | nijjīretha → nijjaretha (cck: sī. syā. pī.) | bho → voti pāṭho dissati (sya-all: sī. yu.) | dukkhāya → kaṭukāya (sya-all: sī. yu.)Он говорит: “Нигантхи, в прошлом вы совершали порочные деяния. Истощите их исполнением пронзающей аскезы.
yaṁ panettha etarahi kāyena saṁvutā vācāya saṁvutā manasā saṁvutā taṁ āyatiṁ pāpassa kammassa akaraṇaṁ;
yaṁ panettha → mayaṁ panettha (mr) | panettha → mayaṁ panettha (cck: ka.) | panettha → pan ettha (pts)А когда вы здесь и сейчас сдержаны в теле, речи, и уме, это является не-деланием порочных деяний на будущее.
iti purāṇānaṁ kammānaṁ tapasā byantibhāvā, navānaṁ kammānaṁ akaraṇā, āyatiṁ anavassavo;
byantibhāvā → vyantībhāvā (bj, sya-all) | byantibhāvā → byantībhāvā (th)Поэтому, истребив аскезой прошлые действия и не делая новых действий, вы не будете иметь последствий в будущем.
āyatiṁ anavassavā kammakkhayo, kammakkhayā dukkhakkhayo, dukkhakkhayā vedanākkhayo, vedanākkhayā sabbaṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ bhavissatī”ti.
bhavissatīti → bhavissatī ti (ms2005)Когда нет последствий в будущем, то имеет место уничтожение действия. С уничтожением действия имеет место уничтожение боли. С уничтожением боли имеет место уничтожение чувств. С уничтожением чувств вся боль будет истощена”.
Tañca panamhākaṁ ruccati ceva khamati ca, tena camha attamanā’ti.
panamhākaṁ → panamhākā (bj); pana amhākaṁ (sya-all) | camha → camhā (bj) | tañca panamhākaṁ → tañ-ca pan amhākaṁ (pts) | ceva → eva (pts) | camha attamanāti → amhā attamanā ti (pts)Такова [доктрина], которую мы одобряем и принимаем, мы довольны ей”.
Evaṁ vutte, ahaṁ, mahānāma, te nigaṇṭhe etadavocaṁ:
nigaṇṭhe → niganthe (sya-all) | etadavocaṁ → etad-avocaṁ (pts)Когда так было сказано, я сказал им:
‘kiṁ pana tumhe, āvuso nigaṇṭhā, jānātha—
nigaṇṭhā → niganthā (sya-all) | kiṁ pana → kimpana (bjt) | kiṁ pana → kim-pana (pts)“Но, товарищи, знаете ли вы,
ahuvamheva mayaṁ pubbe na nāhuvamhā’ti?
ahuvamheva → ahuvām eva (pts)что вы существовали в прошлом, и что не так оно вовсе, что вас не было в прошлом?”
‘No hidaṁ, āvuso’.
āvuso → āvusoti (sya-all) | hidaṁ → h idaṁ (pts)[Они ответили]: “Нет, товарищ”.
‘Kiṁ pana tumhe, āvuso nigaṇṭhā, jānātha—
nigaṇṭhā → niganthā (sya-all) | kiṁ pana → kimpana (bjt) | kiṁ pana → kim-pana (pts)“Но, товарищи, знаете ли вы,
akaramheva mayaṁ pubbe pāpakammaṁ na nākaramhā’ti?
pāpakammaṁ na → pāpaṁ kammaṁ (bj) | akaramheva → akarām eva (pts) | pāpakammaṁ → pāpaṁ kammaṁ (pts)что вы совершали порочные деяния в прошлом не не совершали?”
‘No hidaṁ, āvuso’.
āvuso → āvusoti (sya-all) | hidaṁ → h idaṁ (pts)[Они ответили]: “Нет, товарищ”.
‘Kiṁ pana tumhe, āvuso nigaṇṭhā, jānātha—
nigaṇṭhā → niganthā (sya-all) | kiṁ pana → kimpana (bjt) | kiṁ pana → kim-pana (pts)“Но, товарищи, знаете ли вы,
evarūpaṁ vā evarūpaṁ vā pāpakammaṁ akaramhā’ti?
pāpakammaṁ → pāpaṁ kammaṁ (bj, pts)что вы совершали такие-то и такие-то порочные деяния?”
‘No hidaṁ, āvuso’.
āvuso → āvusoti (sya-all) | hidaṁ → h idaṁ (pts)[Они ответили]: “Нет, товарищ”.
‘Kiṁ pana tumhe, āvuso nigaṇṭhā, jānātha—
nigaṇṭhā → niganthā (sya-all) | kiṁ pana → kimpana (bjt) | kiṁ pana → kim-pana (pts)“Но, товарищи, знаете ли вы,
ettakaṁ vā dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ, ettakaṁ vā dukkhaṁ nijjīretabbaṁ, ettakamhi vā dukkhe nijjiṇṇe sabbaṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ bhavissatī’ti?
nijjīretabbaṁ → nijjaretabbaṁ (bj, sya-all, pts)что столько-то боли уже было истощено, или столько-то боли ещё следует истощить, или что если истощить столько-то боли, то вся боль истощится?”
‘No hidaṁ, āvuso’.
āvuso → āvusoti (sya-all) | hidaṁ → h idaṁ (pts)[Они ответили]: “Нет, товарищ”.
‘Kiṁ pana tumhe, āvuso nigaṇṭhā, jānātha—
nigaṇṭhā → niganthā (sya-all) | kiṁ pana → kimpana (bjt) | kiṁ pana → kim-pana (pts)“Но, товарищи, знаете ли вы,
diṭṭheva dhamme akusalānaṁ dhammānaṁ pahānaṁ, kusalānaṁ dhammānaṁ upasampadan’ti?
diṭṭheva → diṭṭhe va (pts) | upasampadanti → upasampadan-ti (pts)то такое отбрасывание неблагих состояний, и что такое взращивание благих состояний здесь и сейчас?”
‘No hidaṁ, āvuso’.
āvuso → āvusoti (sya-all) | hidaṁ → h idaṁ (pts)[Они ответили]: “Нет, товарищ”.
‘Iti kira tumhe, āvuso nigaṇṭhā, na jānātha—
nigaṇṭhā → niganthā (sya-all)[Тогда я сказал]: “Итак, товарищи, выходит, что вы не знаете, существовали ли вы в прошлом…
ahuvamheva mayaṁ pubbe na nāhuvamhāti, na jānātha—
ahuvamheva → ahuvām eva (pts)
akaramheva mayaṁ pubbe pāpakammaṁ na nākaramhāti, na jānātha—
pāpakammaṁ → pāpaṁ kammaṁ (bj, pts) | akaramheva → akarām eva (pts)
evarūpaṁ vā evarūpaṁ vā pāpakammaṁ akaramhāti, na jānātha—
pāpakammaṁ → pāpaṁ kammaṁ (bj, pts)
ettakaṁ vā dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ, ettakaṁ vā dukkhaṁ nijjīretabbaṁ, ettakamhi vā dukkhe nijjiṇṇe sabbaṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ bhavissatīti.
nijjīretabbaṁ → nijjaretabbaṁ (bj, pts) | nijjīretabbaṁ ettakamhi → nijjaretabbaṁ ettake (sya-all)
Na jānātha—
diṭṭheva dhamme akusalānaṁ dhammānaṁ pahānaṁ, kusalānaṁ dhammānaṁ upasampadaṁ.
akusalānaṁ → akusulānaṁ (pts) | diṭṭheva → diṭṭhe va (pts)что такое взращивание благих состояний здесь и сейчас.
Evaṁ sante, āvuso nigaṇṭhā, ye loke luddā lohitapāṇino kurūrakammantā manussesu paccājātā te nigaṇṭhesu pabbajantī’ti?
nigaṇṭhā → niganthā (sya-all) | luddā → luddhā (sya-all) | paccājātā → pacchā jātā (sya-all) | nigaṇṭhesu pabbajantīti → niganthesu pabbajjantīti (sya-all) | kurūrakammantā → kurārakammantā (pts)А раз так, то выходит, что когда те, кто являются убийцами, кровожадными злодеями в мире, перерождаются среди человеческих существ, они оставляют жизнь домохозяйскую и идут жить жизнью бездомной как нигантхи”
‘Na kho, āvuso gotama, sukhena sukhaṁ adhigantabbaṁ, dukkhena kho sukhaṁ adhigantabbaṁ;
sukhaṁ → sukhaṁ āvuso (sya-all)[Они ответили]: “Готама, товарищ, приятное не обретается через приятное. Приятное обретается через боль.
sukhena cāvuso gotama, sukhaṁ adhigantabbaṁ abhavissa, rājā māgadho seniyo bimbisāro sukhaṁ adhigaccheyya, rājā māgadho seniyo bimbisāro sukhavihāritaro āyasmatā gotamenā’ti.
cāvuso → ca hāvuso (bj); ca āvuso (sya-all, pts) | seniyo bimbisāro → s b (pts)Ведь если бы приятное обреталось через приятное, то тогда царь Сения Бимбисара из Магадхи обретал бы приятное, ведь он пребывает в куда большем приятном, нежели уважаемый Готама”.
‘Addhāyasmantehi nigaṇṭhehi sahasā appaṭisaṅkhā vācā bhāsitā:
nigaṇṭhehi → niganthehi (sya-all)[Они ответили]: “Вне сомнений, Готама, товарищ, мы произнесли эти слова поспешно, не обдумав.
“na kho, āvuso gotama, sukhena sukhaṁ adhigantabbaṁ, dukkhena kho sukhaṁ adhigantabbaṁ;
sukhena cāvuso gotama, sukhaṁ adhigantabbaṁ abhavissa, rājā māgadho seniyo bimbisāro sukhaṁ adhigaccheyya, rājā māgadho seniyo bimbisāro sukhavihāritaro āyasmatā gotamenā”ti.
cāvuso → ca hāvuso (bj); ca āvuso (sya-all, pts) | gotamenāti → gotamenā ti (ms2005) | seniyo bimbisāro → s b (pts)
Api ca ahameva tattha paṭipucchitabbo:
api ca → apica (th) | ahameva → aham-eva (pts)Ведь это меня следовало спросить:
“ko nu kho āyasmantānaṁ sukhavihāritaro rājā vā māgadho seniyo bimbisāro āyasmā vā gotamo”ti?
gotamoti → gotamo ti (ms2005, pts) | seniyo bimbisāro → s b (pts)“Кто пребывает в большем приятном – царь Сения Бимбисара из Магадхи или же уважаемый Готама?”
Addhāvuso gotama, amhehi sahasā appaṭisaṅkhā vācā bhāsitā, na kho, āvuso gotama, sukhena sukhaṁ adhigantabbaṁ, dukkhena kho sukhaṁ adhigantabbaṁ;[Они ответили]: “Вне сомнений, Готама, товарищ, мы произнесли эти слова поспешно, не обдумав.
sukhena cāvuso gotama, sukhaṁ adhigantabbaṁ abhavissa, rājā māgadho seniyo bimbisāro sukhaṁ adhigaccheyya, rājā māgadho seniyo bimbisāro sukhavihāritaro āyasmatā gotamenāti.
cāvuso → ca hāvuso (bj); ca āvuso (sya-all, pts) | seniyo bimbisāro → s b (pts)
Api ca tiṭṭhatetaṁ, idānipi mayaṁ āyasmantaṁ gotamaṁ pucchāma:
api ca → apica (th) | tiṭṭhatetaṁ idānipi → tiṭṭhat etaṁ idāni pi (pts)Пусть так и будет. Но теперь мы спросим уважаемого Готаму:
“ko nu kho āyasmantānaṁ sukhavihāritaro rājā vā māgadho seniyo bimbisāro āyasmā vā gotamo”ti?
gotamoti → gotamo ti (ms2005, pts) | seniyo bimbisāro → s b (pts)“Кто пребывает в большем приятном – царь Сения Бимбисара из Магадхи или же уважаемый Готама?”
Tena hāvuso nigaṇṭhā, tumheva tattha paṭipucchissāmi, yathā vo khameyya tathā naṁ byākareyyātha.
tena hāvuso nigaṇṭhā tumheva → tenahāvuso niganthā tumhe (sya-all) | hāvuso → h āvuso (pts) | tumheva → tumhe va (pts)“В таком случае, товарищи, я задам вам встречный вопрос. Отвечайте так, как сочтёте нужным.
Taṁ kiṁ maññathāvuso nigaṇṭhā, pahoti rājā māgadho seniyo bimbisāro,
nigaṇṭhā → niganthā (sya-all) | kiṁ maññathāvuso → kim-maññath āvuso (pts) | seniyo bimbisāro → s b (pts)Как вы думаете, товарищи?
aniñjamāno kāyena, abhāsamāno vācaṁ, satta rattindivāni ekantasukhaṁ paṭisaṁvedī viharitun’ti?
ekantasukhaṁ paṭisaṁvedī → ekantasukhapaṭisaṁvedī (bj, pts) | ekantasukhapaṭisaṁvedī → ekantasukhaṁ paṭisaṁvedi (bj: machasaṁ) | ekantasukhaṁ paṭisaṁvedī viharitunti → ekantasukhapaṭisaṁvedī viharitun-ti (pts)Может ли царь Сения Бимбисара из Магадхи пребывать, не двигаясь телом, не произнося [единого] слова, ощущая только приятное в течение семи дней и ночей [непрерывно]?”
‘No hidaṁ, āvuso’.
āvuso → āvusoti (sya-all) | hidaṁ → h idaṁ (pts)[Они ответили]: “Нет, товарищ”.
‘Taṁ kiṁ maññathāvuso nigaṇṭhā, pahoti rājā māgadho seniyo bimbisāro,
nigaṇṭhā → niganthā (sya-all) | kiṁ maññathāvuso → kim-maññath āvuso (pts) | seniyo bimbisāro → s b (pts)Как вы думаете, товарищи?
aniñjamāno kāyena, abhāsamāno vācaṁ, cha rattindivāni …pe…“Может ли царь Сения Бимбисара из Магадхи пребывать, не двигаясь телом, не произнося [единого] слова, чувствуя только приятное в течение шести дней [непрерывно]?”
pañca rattindivāni …
rattindivāni → r (pts)пяти дней …
cattāri rattindivāni …
rattindivāni → r (pts)четырёх дней …
tīṇi rattindivāni …
rattindivāni → r (pts)трёх дней …
dve rattindivāni …
rattindivāni → r (pts)двух дней …
ekaṁ rattindivaṁ ekantasukhaṁ paṭisaṁvedī viharitun’ti?
ekantasukhaṁ paṭisaṁvedī → ekantasukhapaṭisaṁvedī (bj, pts)одного дня и ночи [непрерывно]?’
‘No hidaṁ, āvuso’.
āvuso → āvusoti (sya-all) | hidaṁ → h idaṁ (pts)[Они ответили]: “Нет, товарищ”.
‘Ahaṁ kho, āvuso nigaṇṭhā, pahomi aniñjamāno kāyena, abhāsamāno vācaṁ, ekaṁ rattindivaṁ ekantasukhaṁ paṭisaṁvedī viharituṁ.
ekantasukhaṁ paṭisaṁvedī → ekantasukhapaṭisaṁvedī (bj, pts) | nigaṇṭhā → niganthā (sya-all)[Тогда я сказал]: “Но, товарищи, я могу пребывать, не двигаясь телом, не произнося [единого] слова, чувствуя только приятное в течение одного дня и ночи [непрерывно]…
Ahaṁ kho, āvuso nigaṇṭhā, pahomi aniñjamāno kāyena, abhāsamāno vācaṁ, dve rattindivāni …
nigaṇṭhā → niganthā (sya-all)Я могу пребывать, не двигаясь телом, не произнося [единого] слова, чувствуя только приятное в течение двух дней…
tīṇi rattindivāni …
tīṇi rattindivāni → tiṇi r (pts)трёх дней…
cattāri rattindivāni …
rattindivāni → r (pts)четырёх дней…
pañca rattindivāni …
rattindivāni → r (pts)пяти дней…
cha rattindivāni …
rattindivāni → r (pts)шести дней…
satta rattindivāni ekantasukhaṁ paṭisaṁvedī viharituṁ.
ekantasukhaṁ paṭisaṁvedī → ekantasukhapaṭisaṁvedī (bj, pts)семи дней.
Taṁ kiṁ maññathāvuso nigaṇṭhā, evaṁ sante ko sukhavihāritaro rājā vā māgadho seniyo bimbisāro ahaṁ vā’ti?
nigaṇṭhā → niganthā (sya-all) | sukhavihāritaro → sukhaṁ viharati (sya-all) | kiṁ maññathāvuso → kim-maññath āvuso (pts) | vāti → vā ti (pts)Как вы думаете, товарищи? Если это так, то кто пребывает в более приятном, царь Сения Бимбисара из Магадхи или я?”
‘Evaṁ sante āyasmāva gotamo sukhavihāritaro raññā māgadhena seniyena bimbisārenā’”ti.
āyasmāva → āyasmā ca (sya-all) | āyasmāva → āyasmā va (pts)“Если это так, то тогда уважаемый Готама пребывает в более приятном, нежели царь Сения Бимбисара из Магадхи”.
Idamavoca bhagavā.Так сказал Благословенный. Attamano mahānāmo sakko bhagavato bhāsitaṁ abhinandīti.Маханама из клана Сакьев был доволен и восхитился словами Благословенного.