Evaṁ me sutaṁ—ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้ ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของอนาถ บิณฑิกเศรษฐี เขตกรุงสาวัตถี

Tena kho pana samayena āyasmā moḷiyaphagguno bhikkhunīhi saddhiṁ ativelaṁ saṁsaṭṭho viharati.
moḷiyaphagguno → moliyaphagguno (bj, sya-all, pts)สมัยนั้น ท่านพระโมลิยผัคคุนะอยู่คลุกคลีกับ ภิกษุณีทั้งหลายเกินเวลา Evaṁ saṁsaṭṭho āyasmā moḷiyaphagguno bhikkhunīhi saddhiṁ viharati—
moḷiyaphagguno → moliyaphagguno (bj, sya-all, pts)ท่านพระโมลิยผัคคุนะอยู่คลุกคลีกับภิกษุณีทั้งหลาย อย่างนี้ sace koci bhikkhu āyasmato moḷiyaphaggunassa sammukhā tāsaṁ bhikkhunīnaṁ avaṇṇaṁ bhāsati, tenāyasmā moḷiyaphagguno kupito anattamano adhikaraṇampi karoti.
moḷiyaphaggunassa → moliyaphaggunassa (bj, sya-all, pts) | moḷiyaphagguno → moliyaphagguno (bj, sya-all) | tenāyasmā moḷiyaphagguno → ten āyasmā moliyaphagguno (pts)ถ้าภิกษุบางรูปติเตียนภิกษุณีเหล่านั้นต่อหน้าท่านพระโมลิยผัคคุนะ ท่าน พระโมลิยผัคคุนะก็โกรธไม่พอใจภิกษุรูปนั้นถึงกับก่ออธิกรณ์ ขึ้นก็มี Sace pana koci bhikkhu tāsaṁ bhikkhunīnaṁ sammukhā āyasmato moḷiyaphaggunassa avaṇṇaṁ bhāsati, tena tā bhikkhuniyo kupitā anattamanā adhikaraṇampi karonti.
moḷiyaphaggunassa → moliyaphaggunassa (bj, sya-all, pts) | tā → (sya-all)อนึ่ง ถ้าภิกษุ บางรูปติเตียนท่านพระโมลิยผัคคุนะต่อหน้าภิกษุณีเหล่านั้น ภิกษุณีเหล่านั้นก็พากัน โกรธไม่พอใจภิกษุรูปนั้นถึงกับก่ออธิกรณ์ขึ้นก็มี Evaṁ saṁsaṭṭho āyasmā moḷiyaphagguno bhikkhunīhi saddhiṁ viharati.
moḷiyaphagguno → moliyaphagguno (bj, sya-all, pts)ท่านพระโมลิยผัคคุนะอยู่คลุกคลีกับ ภิกษุณีทั้งหลายอย่างนี้

Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca:ครั้งนั้น ภิกษุรูปหนึ่งเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายอภิวาทแล้ว นั่ง ณ ที่สมควร ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคว่า “āyasmā, bhante, moḷiyaphagguno bhikkhunīhi saddhiṁ ativelaṁ saṁsaṭṭho viharati.
moḷiyaphagguno → moliyaphagguno (bj, sya-all, pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ท่านพระโมลิยผัคคุนะอยู่คลุกคลีกับพวกภิกษุณีเกิน เวลา Evaṁ saṁsaṭṭho, bhante, āyasmā moḷiyaphagguno bhikkhunīhi saddhiṁ viharati—
moḷiyaphagguno → moliyaphagguno (bj, sya-all, pts)ท่านพระโมลิยผัคคุนะอยู่คลุกคลีกับพวกภิกษุณีอย่างนี้ sace koci bhikkhu āyasmato moḷiyaphaggunassa sammukhā tāsaṁ bhikkhunīnaṁ avaṇṇaṁ bhāsati, tenāyasmā moḷiyaphagguno kupito anattamano adhikaraṇampi karoti.
moḷiyaphaggunassa → moliyaphaggunassa (bj, sya-all) | moḷiyaphagguno → moliyaphagguno (bj, sya-all)ถ้าภิกษุบางรูป ติเตียนภิกษุณีเหล่านั้นต่อหน้าท่านพระโมลิยผัคคุนะ ท่านพระโมลิยผัคคุนะก็โกรธ ไม่พอใจภิกษุรูปนั้นถึงกับก่ออธิกรณ์ขึ้นก็มี Sace pana koci bhikkhu tāsaṁ bhikkhunīnaṁ sammukhā āyasmato moḷiyaphaggunassa avaṇṇaṁ bhāsati, tena tā bhikkhuniyo kupitā anattamanā adhikaraṇampi karonti.
moḷiyaphaggunassa → moliyaphaggunassa (bj, sya-all)อนึ่ง ถ้าภิกษุบางรูปติเตียนท่านพระ โมลิยผัคคุนะต่อหน้าภิกษุณีเหล่านั้น ภิกษุณีเหล่านั้นก็พากันโกรธไม่พอใจภิกษุรูป นั้นถึงกับก่ออธิกรณ์ขึ้นก็มี Evaṁ saṁsaṭṭho, bhante, āyasmā moḷiyaphagguno bhikkhunīhi saddhiṁ viharatī”ti.
moḷiyaphagguno → moliyaphagguno (bj, sya-all, pts)ท่านพระโมลิยผัคคุนะอยู่คลุกคลีกับพวกภิกษุณีอย่างนี้”

Atha kho bhagavā aññataraṁ bhikkhuṁ āmantesi:ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคได้รับสั่งเรียกภิกษุรูปหนึ่งมาตรัสว่า “ehi tvaṁ, bhikkhu, mama vacanena moḷiyaphaggunaṁ bhikkhuṁ āmantehi:
moḷiyaphaggunaṁ → moliyaphaggunaṁ (bj, sya-all, pts)“มาเถิด ภิกษุ เธอจงไปเรียกโมลิยผัคคุนภิกษุตามคำของเราว่า ‘satthā taṁ, āvuso phagguna, āmantetī’”ti.
phagguna → moliyaphagguna (sya-all)‘ท่านผัคคุนะ พระศาสดาตรัสเรียกท่าน”

“Evaṁ, bhante”ti kho so bhikkhu bhagavato paṭissutvā yenāyasmā moḷiyaphagguno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ moḷiyaphaggunaṁ etadavoca:
moḷiyaphagguno → moliyaphagguno (bj, sya-all) | moḷiyaphaggunaṁ → moliyaphaggunaṁ (bj, sya-all, pts)ภิกษุรูปนั้นทูลรับสนองพระดำรัสแล้วเข้าไปหาท่านพระโมลิยผัคคุนะถึงที่อยู่แล้ว ได้กล่าวกับท่านว่า “satthā taṁ, āvuso phagguna, āmantetī”ti.
phagguna → moliyaphagguna (sya-all)“ท่านผัคคุนะ พระศาสดาตรัสเรียกท่าน”

“Evamāvuso”ti kho āyasmā moḷiyaphagguno tassa bhikkhuno paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho āyasmantaṁ moḷiyaphaggunaṁ bhagavā etadavoca:
moḷiyaphagguno → moliyaphagguno (bj, sya-all, pts) | moḷiyaphaggunaṁ → moliyaphaggunaṁ (bj, sya-all, pts)ท่านพระโมลิยผัคคุนะรับคำภิกษุรูปนั้นแล้วเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายอภิวาทแล้วนั่ง ณ ที่สมควร พระผู้มีพระภาคได้ตรัสถามท่านโมลิยผัคคุนะว่า

“Saccaṁ kira tvaṁ, phagguna, bhikkhunīhi saddhiṁ ativelaṁ saṁsaṭṭho viharasi?“ผัคคุนะ จริงหรือที่เขาลือกันว่า เธออยู่คลุกคลีกับภิกษุณีทั้งหลายเกินเวลา Evaṁ saṁsaṭṭho kira tvaṁ, phagguna, bhikkhunīhi saddhiṁ viharasi—
kira → (sya-all)เธออยู่คลุกคลีกับภิกษุณีทั้งหลายอย่างนี้ sace koci bhikkhu tuyhaṁ sammukhā tāsaṁ bhikkhunīnaṁ avaṇṇaṁ bhāsati, tena tvaṁ kupito anattamano adhikaraṇampi karosi.ถ้าภิกษุบางรูปติเตียนภิกษุณีเหล่านั้น ต่อหน้าเธอ เธอก็โกรธไม่พอใจภิกษุรูปนั้นถึงกับก่ออธิกรณ์ขึ้นก็มี Sace pana koci bhikkhu tāsaṁ bhikkhunīnaṁ sammukhā tuyhaṁ avaṇṇaṁ bhāsati, tena tā bhikkhuniyo kupitā anattamanā adhikaraṇampi karonti.
bhikkhu tāsaṁ → (sya-all)อนึ่ง ถ้าภิกษุ บางรูปติเตียนเธอต่อหน้าภิกษุณีทั้งหลาย ภิกษุณีเหล่านั้นก็พากันโกรธ ไม่พอใจ ภิกษุรูปนั้นถึงกับก่ออธิกรณ์ขึ้นก็มี Evaṁ saṁsaṭṭho kira tvaṁ, phagguna, bhikkhunīhi saddhiṁ viharasī”ti?จริงหรือที่เธออยู่คลุกคลีกับภิกษุณีทั้งหลายอย่างนี้”

“Evaṁ, bhante”ti.
evaṁ bhanteti → evambhante (bj, pts)ท่านพระโมลิยผัคคุนะทูลรับว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

“Nanu tvaṁ, phagguna, kulaputto saddhā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito”ti?
pabbajitoti evaṁ bhanteti → pabbajito ti evambhante (pts)พระผู้มีพระภาคจึงตรัสถามต่อไปว่า “เธอเป็นกุลบุตรออกจากเรือนบวชเป็น บรรพชิตด้วยศรัทธามิใช่หรือ”

“Evaṁ, bhante”ti.
evaṁ bhanteti → evambhante (bj)ท่านพระโมลิยผัคคุนะทูลว่า “อย่างนั้น พระพุทธเจ้าข้า” พระผู้มีพระภาคตรัสว่า

“Na kho te etaṁ, phagguna, patirūpaṁ kulaputtassa saddhā agārasmā anagāriyaṁ pabbajitassa, yaṁ tvaṁ bhikkhunīhi saddhiṁ ativelaṁ saṁsaṭṭho vihareyyāsi.
patirūpaṁ → paṭirūpaṁ (sya-all)“ผัคคุนะ การที่เธออยู่คลุกคลีกับภิกษุณี ทั้งหลายเกินเวลานี้ ไม่สมควรแก่เธอผู้เป็นกุลบุตรออกจากเรือนบวชเป็นบรรพชิต ด้วยศรัทธาเลย Tasmātiha, phagguna, tava cepi koci sammukhā tāsaṁ bhikkhunīnaṁ avaṇṇaṁ bhāseyya, tatrāpi tvaṁ, phagguna, ye gehasitā chandā ye gehasitā vitakkā te pajaheyyāsi.
gehasitā → gehassitā (?) | gehasitā → gahasitā (pts) | gehasitā → gehassitā (cck: ?)เพราะฉะนั้น แม้ถ้าภิกษุบางรูปจะพึงติเตียนภิกษุณีเหล่านั้นต่อ หน้าเธอ แม้ในข้อนั้น เธอก็ควรละฉันทะและวิตกอันอาศัยเรือน เสีย Tatrāpi te, phagguna, evaṁ sikkhitabbaṁ:
te → (sya-all)แม้ในข้อนั้น เธอควรสำเหนียกอย่างนี้ว่า ‘na ceva me cittaṁ vipariṇataṁ bhavissati, na ca pāpikaṁ vācaṁ nicchāressāmi, hitānukampī ca viharissāmi mettacitto, na dosantaro’ti.‘จิตของเราจักไม่แปรผัน เราจักไม่เปล่งวาจาชั่วหยาบ และจักอนุเคราะห์ด้วยสิ่งที่เป็นประโยชน์อยู่อย่างผู้มีเมตตาจิต ไม่มีโทสะ’ Evañhi te, phagguna, sikkhitabbaṁ.
phagguna → phagguna evaṁ (sya-all)ผัคคุนะ เธอควรสำเหนียกอย่างนี้แล

Tasmātiha, phagguna, tava cepi koci sammukhā tāsaṁ bhikkhunīnaṁ pāṇinā pahāraṁ dadeyya, leḍḍunā pahāraṁ dadeyya, daṇḍena pahāraṁ dadeyya, satthena pahāraṁ dadeyya. Tatrāpi tvaṁ, phagguna, ye gehasitā chandā ye gehasitā vitakkā te pajaheyyāsi.เพราะฉะนั้น ถ้าใคร ๆ จะพึงทำร้ายภิกษุณีเหล่านั้นด้วยฝ่ามือ ก้อนดิน ท่อนไม้ และศัสตราต่อหน้าเธอ แม้ในข้อนั้น เธอก็ควรละฉันทะและวิตกอันอาศัย เรือนเสีย Tatrāpi te, phagguna, evaṁ sikkhitabbaṁเธอควรสำเหนียกอย่างนี้ว่า ‘na ceva me cittaṁ vipariṇataṁ bhavissati, na ca pāpikaṁ vācaṁ nicchāressāmi, hitānukampī ca viharissāmi mettacitto, na dosantaro’ti.‘จิตของเราจักไม่แปรผัน เราจักไม่เปล่ง วาจาชั่วหยาบ และจักอนุเคราะห์ด้วยสิ่งที่เป็นประโยชน์อยู่อย่างผู้มีเมตตาจิต ไม่มี โทสะ’ Evañhi te, phagguna, sikkhitabbaṁ.เธอควรสำเหนียกอย่างนี้แล

Tasmātiha, phagguna, tava cepi koci sammukhā avaṇṇaṁ bhāseyya, tatrāpi tvaṁ, phagguna, ye gehasitā chandā ye gehasitā vitakkā te pajaheyyāsi.เพราะฉะนั้น ถ้าใคร ๆ ติเตียนต่อหน้าเธอ แม้ในข้อนั้น เธอควรละฉันทะ และวิตกอันอาศัยเรือนเสีย Tatrāpi te, phagguna, evaṁ sikkhitabbaṁ ‘na ceva me cittaṁ vipariṇataṁ bhavissati, na ca pāpikaṁ vācaṁ nicchāressāmi, hitānukampī ca viharissāmi mettacitto, na dosantaro’ti.เธอควรสำเหนียกอย่างนี้ว่า ‘จิตของเราจักไม่แปรผัน เราจักไม่เปล่งวาจาชั่วหยาบ และจักอนุเคราะห์ด้วยสิ่งที่เป็นประโยชน์อยู่อย่างผู้มี เมตตาจิต ไม่มีโทสะ’ Evañhi te, phagguna, sikkhitabbaṁ.เธอควรสำเหนียกอย่างนี้แล

Tasmātiha, phagguna, tava cepi koci pāṇinā pahāraṁ dadeyya, leḍḍunā pahāraṁ dadeyya, daṇḍena pahāraṁ dadeyya, satthena pahāraṁ dadeyya, tatrāpi tvaṁ, phagguna, ye gehasitā chandā ye gehasitā vitakkā te pajaheyyāsi.ผัคคุนะ เพราะฉะนั้น ถ้าใคร ๆ จะพึงทำร้ายเธอด้วยฝ่ามือ ก้อนดิน ท่อนไม้ และศัสตรา แม้ในข้อนั้น เธอควรละฉันทะและวิตกอันอาศัยเรือนเสีย Tatrāpi te, phagguna, evaṁ sikkhitabbaṁ ‘na ceva me cittaṁ vipariṇataṁ bhavissati, na ca pāpikaṁ vācaṁ nicchāressāmi, hitānukampī ca viharissāmi mettacitto, na dosantaro’ti.เธอควร สำเหนียกอย่างนี้ว่า ‘จิตของเราจักไม่แปรผัน เราจักไม่เปล่งวาจาชั่วหยาบ และ จักอนุเคราะห์ด้วยสิ่งที่เป็นประโยชน์อยู่อย่างผู้มีเมตตาจิต ไม่มีโทสะ’ Evañhi te, phagguna, sikkhitabban”ti.ผัคคุนะ เธอควรสำเหนียกอย่างนี้แล”

Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi:ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาครับสั่งเรียกภิกษุทั้งหลายมาตรัสว่า “

“ārādhayiṁsu vata me, bhikkhave, bhikkhū ekaṁ samayaṁ cittaṁ.ภิกษุ ทั้งหลาย สมัยหนึ่ง ภิกษุจำนวนมากได้ทำให้เรามีจิตยินดี Idhāhaṁ, bhikkhave, bhikkhū āmantesiṁ—เราได้เตือนภิกษุทั้งหลาย ณ ที่นี้ว่า ahaṁ kho, bhikkhave, ekāsanabhojanaṁ bhuñjāmi.‘เราฉันอาหารมื้อเดียว Ekāsanabhojanaṁ kho ahaṁ, bhikkhave, bhuñjamāno appābādhatañca sañjānāmi appātaṅkatañca lahuṭṭhānañca balañca phāsuvihārañca.เราเมื่อฉันอาหารมื้อเดียว ย่อมรู้สึกว่ามี อาพาธน้อย มีความลำบากกายน้อย มีความเบากาย มีกำลัง และอยู่อย่างผาสุก Etha tumhepi, bhikkhave, ekāsanabhojanaṁ bhuñjatha.มาเถิด แม้พวกเธอก็จงฉันอาหารมื้อเดียว Ekāsanabhojanaṁ kho, bhikkhave, tumhepi bhuñjamānā appābādhatañca sañjānissatha appātaṅkatañca lahuṭṭhānañca balañca phāsuvihārañcāti.แม้เธอทั้งหลายเมื่อฉันอาหารมื้อเดียว จักรู้สึกว่ามีอาพาธน้อย มีความลำบากกายน้อย มีความเบากาย มีกำลัง และ อยู่อย่างผาสุก’ Na me, bhikkhave, tesu bhikkhūsu anusāsanī karaṇīyā ahosi;เราไม่ต้องพร่ำสอนภิกษุเหล่านั้นอีก satuppādakaraṇīyameva me, bhikkhave, tesu bhikkhūsu ahosi.
bhikkhūsu → bhikkhusu (bj) | me → (sya-all) | me → bhikkhave (bj: syā) | bhikkhusu → bhikkhūsu (bj: machasaṁ, syā)เพียงแต่ทำให้สติเกิดขึ้นใน ภิกษุเหล่านั้นเท่านั้น

Seyyathāpi, bhikkhave, subhūmiyaṁ catumahāpathe ājaññaratho yutto assa ṭhito odhastapatodo.
catumahāpathe → cātummahāpathe (bj, sya-all, pts) | ājaññaratho → ājaññaratho sudanto (sya-all) | yutto → sudanto yutto (bj: syā)รถที่เทียมด้วยม้าอาชาไนย ซึ่งฝึกมาดีแล้ว แล่นไปตาม ทางใหญ่สี่แพร่ง บนพื้นราบเรียบโดยไม่ต้องใช้แส้ Tamenaṁ dakkho yoggācariyo assadammasārathi abhiruhitvā, vāmena hatthena rasmiyo gahetvā, dakkhiṇena hatthena patodaṁ gahetvā, yenicchakaṁ yadicchakaṁ sāreyyapi paccāsāreyyapi.
sāreyyapi paccāsāreyyapi → sāreyyāpi paccāsāreyyāpi (bj, sya-all) | sāreyyāpi → sāreyyapi (bj: machasaṁ, PTS) | paccāsāreyyāpi → paccāsāreyyapi (bj: machasaṁ, PTS)เพียงแต่นายสารถีผู้ฝึกหัดม้าที่ ฉลาดขึ้นรถแล้วจับสายบังเหียนด้วยมือซ้าย จับแส้ด้วยมือขวา เตือนม้าให้วิ่งตรงไป หรือเลี้ยวกลับไปตามถนนที่ต้องการได้ตามความปรารถนา

Evameva kho, bhikkhave, na me tesu bhikkhūsu anusāsanī karaṇīyā ahosi,แม้ฉันใด เราก็ฉันนั้น เหมือนกัน ไม่ต้องพร่ำสอนภิกษุเหล่านั้นอีก satuppādakaraṇīyameva me, bhikkhave, tesu bhikkhūsu ahosi.
bhikkhūsu → bhikkhusu (bj) | me → (sya-all) | bhikkhusu → bhikkhūsu (bj: machasaṁ, syā)เพียงแต่ทำให้สติเกิดขึ้นในภิกษุ เหล่านั้นเท่านั้น Tasmātiha, bhikkhave, tumhepi akusalaṁ pajahatha, kusalesu dhammesu āyogaṁ karotha.
tumhepi → tumhe (bj: PTS)เพราะฉะนั้น แม้เธอทั้งหลายก็จงละอกุศลธรรม จงทำความ พากเพียรในกุศลธรรมทั้งหลาย Evañhi tumhepi imasmiṁ dhammavinaye vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjissatha.
vuddhiṁ → vuḍḍhiṁ (sya-all)เมื่อเป็นเช่นนี้ แม้เธอทั้งหลายก็จักถึงความเจริญ งอกงาม ไพบูลย์ในธรรมวินัยนี้

Seyyathāpi, bhikkhave, gāmassa vā nigamassa vā avidūre mahantaṁ sālavanaṁ.ภิกษุทั้งหลาย ป่าสาละอันกว้าง ใกล้บ้านหรือนิคม Tañcassa eḷaṇḍehi sañchannaṁ.
eḷaṇḍehi → elaṇḍehi (bj, sya-all) | tañcassa eḷaṇḍehi → tañc assa elaṇḍehi (pts)ป่านั้นรกไปด้วยต้นละหุ่ง Tassa kocideva puriso uppajjeyya atthakāmo hitakāmo yogakkhemakāmo.
puriso → manusso (bj: katthaci)บุรุษบางคนหวังดี หวังประโยชน์ และหวังความเจริญเติบโตของต้นสาละนั้น So yā tā sālalaṭṭhiyo kuṭilā ojāpaharaṇiyo tā chetvā bahiddhā nīhareyya, antovanaṁ suvisodhitaṁ visodheyya.
ojāpaharaṇiyo → ojasāraṇiyo (sya-all); ojaharaṇiyo (mr) | chetvā → tacchetvā (bj, sya-all, pts1ed) | ojāpaharaṇiyo → ojāpaharaṇīyo (bj) | suvisodhitaṁ → susodhitaṁ (sya-all) | chetvā → tacchetvā (pts) | ojāpaharaṇīyo → ojāsāraṇiyo (bj: syā) | tacchetvā → chetvā (bj: machasaṁ) | suvisodhitaṁ → susodhitaṁ (bj: syā) | ojāpaharaṇiyo → ojaharaṇiyo (cck: ka.) | chetvā → tacchetvā (cck: sī. syā. pī.) | ojasāraṇiyo → ojāpaharaṇīyo (sya-all: sī. yu.)เขา จึงตัดหน่อต้นสาละที่คด ซึ่งคอยแย่งอาหารแล้วนำออกไปทิ้งที่ภายนอก แผ้วถาง ภายในป่าให้สะอาดเรียบร้อย Yā pana tā sālalaṭṭhiyo ujukā sujātā tā sammā parihareyya.
tā → (sya-all) | sammā → sammā (bj: syā)คอยบำรุงรักษาต้นสาละเล็ก ๆ ซึ่งตรง แข็งแรงดี ไว้อย่างดี Evañhetaṁ, bhikkhave, sālavanaṁ aparena samayena vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjeyya.
evañhetaṁ → evañahi taṁ (sya-all) | vuddhiṁ → vuḍḍhiṁ (sya-all) | hetaṁ → hi taṁ (bj: syā)ด้วยการกระทำดังกล่าวมานี้ ต่อมา ป่าไม้สาละนั้นก็เจริญ งอกงาม ไพบูลย์ขึ้นโดยลำดับ

Evameva kho, bhikkhave, tumhepi akusalaṁ pajahatha, kusalesu dhammesu āyogaṁ karotha.แม้ฉันใด แม้เธอทั้งหลายก็ฉันนั้นเหมือนกัน จงละอกุศลธรรม จงทำความพากเพียรในกุศลธรรมทั้งหลาย Evañhi tumhepi imasmiṁ dhammavinaye vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjissatha.
vuddhiṁ → vuḍḍhiṁ (sya-all) | āpajjissatha → āpajjatha (sya-all) | āpajjissatha → āpajjatha (bj: syā)เมื่อเป็นเช่นนี้ เธอทั้งหลายก็จักถึง ความเจริญ งอกงาม ไพบูลย์ในธรรมวินัยนี้

Bhūtapubbaṁ, bhikkhave, imissāyeva sāvatthiyā vedehikā nāma gahapatānī ahosi.ภิกษุทั้งหลาย เรื่องเคยมีมาแล้ว ในกรุงสาวัตถีนี้แล Vedehikāya, bhikkhave, gahapatāniyā evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato:ได้มีหญิงแม่ เรือนชื่อเวเทหิกา ‘soratā vedehikā gahapatānī, nivātā vedehikā gahapatānī, upasantā vedehikā gahapatānī’ti.เธอมีกิตติศัพท์อันงามขจรไปแล้วอย่างนี้ว่า ‘หญิงแม่เรือนชื่อ เวเทหิกาเป็นคนเรียบร้อย เจียมตน ใจเย็น Vedehikāya kho pana, bhikkhave, gahapatāniyā kāḷī nāma dāsī ahosi dakkhā analasā susaṁvihitakammantā.และเธอมีสาวใช้ชื่อกาลีเป็นคนขยัน ไม่เกียจคร้าน จัดการงานดี’

Atha kho, bhikkhave, kāḷiyā dāsiyā etadahosi:ต่อมา สาวใช้ชื่อกาลีได้มีความคิดอย่างนี้ว่า ‘mayhaṁ kho ayyāya evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato:‘กิตติศัพท์อันงามของนายหญิง ของเราขจรไปแล้วอย่างนี้ว่า “soratā vedehikā gahapatānī, nivātā vedehikā gahapatānī, upasantā vedehikā gahapatānī”ti.
gahapatānī → gahapatāni (pts)‘หญิงแม่เรือนชื่อเวเทหิกาเป็นคนเรียบร้อย เจียมตน ใจเย็น นายหญิงของเราไม่แสดงความโกรธที่มีอยู่ในภายในให้ปรากฏ Kiṁ nu kho me ayyā santaṁyeva nu kho ajjhattaṁ kopaṁ na pātukaroti udāhu asantaṁ
na → (sya-all)หรือว่า หล่อนไม่มีความโกรธอยู่เลย หรือนายหญิงของเราไม่แสดงความโกรธที่มีอยู่ใน udāhu mayhamevete kammantā susaṁvihitā yena me ayyā santaṁyeva ajjhattaṁ kopaṁ na pātukaroti, no asantaṁ?
mayhamevete → mayhevete (bj, pts1ed); mayhaṁpete (sya-all) | mayhamevete → mayh ev ete (pts) | no → na (pts) | mayhevete → mayhamevete (bj: machasaṁ) | mayhamevete → mayhevete (cck: sī. pī.) | mayhaṁpete → mayhete (sya-all: sī. yu.)ภายในให้ปรากฏ เพราะเราจัดการงานทั้งหลายเรียบร้อยดี ไม่ใช่หล่อนไม่มีความ โกรธ ทางที่ดี Yannūnāhaṁ ayyaṁ vīmaṁseyyan’ti.เราจะต้องทดลองนายหญิงดู’

Atha kho, bhikkhave, kāḷī dāsī divā uṭṭhāsi.วันรุ่งขึ้น นางกาลีก็แกล้งตื่นสาย Atha kho, bhikkhave, vedehikā gahapatānī kāḷiṁ dāsiṁ etadavoca:ฝ่ายหญิงแม่เรือนชื่อเวเทหิกาได้ตวาดสาวใช้ชื่อกาลีว่า ‘he je kāḷī’ti.
kāḷīti → kāḷi (pts) | kāḷīti → kāḷī (bj: PTS, sī.væa)‘เฮ้ย นางกาลี’

‘Kiṁ, ayye’ti?
ayyeti → ayye (bj: syā)นางกาลีขานรับว่า ‘อะไรเจ้าค่ะ นายหญิง’

‘Kiṁ, je, divā uṭṭhāsī’ti?นางเวเทหิกาถามว่า ‘เฮ้ย ทำไมจึงตื่นสาย’

‘Na khvayye, kiñcī’ti.
Na khvayye → na kho ayye (bj, pts1ed) | khvayye kiñcīti → kho ayye kiñci (pts) | ayye → nakhvayye (bj: machasaṁ, syā) | kiñcīti → kiñci (bj: PTS, sī.væa) | khvayye → na kho ayye (cck: sī. pī.)นางกาลีตอบว่า ‘ไม่มีอะไรเจ้าค่ะ’

‘No vata re kiñci, pāpi dāsi, divā uṭṭhāsī’ti kupitā anattamanā bhākuṭiṁ akāsi.
pāpi dāsi → pāpadāsi (sya-all, mr) | pāpi dāsi → pāpī dāsī (bj) | bhākuṭiṁ akāsi → bhakuṭimakāsi (sya-all) | bhākuṭiṁ → bhūkuṭiṁ (pts) | dāsī → pāpadāsī (bj: syā) | bhākuṭiṁ → bhakuṭiṁ (bj: aṭṭhakathā); bhūkuṭi (bj: PTS, sīmu); bhakuṭimakāsi (bj: syā) | dāsi → pāpadāsi (cck: syā. ka.) | bhākuṭiṁ → bhūkuṭiṁ (cck: sī. pī.); bhakuṭīṁ (cck: syā.) | pāpadāsi → pāpi dāsi (sya-all: sī. yu.) | bhakuṭimakāsi → bhūkuṭiṁ (sya-all: sī. yu.)นางจึงกล่าวอีกว่า ‘เฮ้ย นางชาติชั่ว เมื่อไม่มีอะไร ทำไมจึงตื่นสาย’ แล้วโกรธ ไม่พอใจ ทำหน้านิ่วคิ้วขมวด

Atha kho, bhikkhave, kāḷiyā dāsiyā etadahosi:ลำดับนั้น นางกาลีได้คิดว่า‘ ‘santaṁyeva kho me ayyā ajjhattaṁ kopaṁ na pātukaroti, no asantaṁ;
kho → (sya-all)นายหญิงของเราไม่แสดงความโกรธที่มีอยู่ใน ภายในเท่านั้น mayhamevete kammantā susaṁvihitā, yena me ayyā santaṁyeva ajjhattaṁ kopaṁ na pātukaroti, no asantaṁ.
mayhamevete → mayhevete (bj, pts)ไม่ใช่หล่อนไม่มีความโกรธ ที่ไม่แสดงความโกรธที่มีอยู่ในภายใน ให้ปรากฏ ก็เพราะเราจัดการงานทั้งหลายเรียบร้อยดี ไม่ใช่หล่อนไม่มีความโกรธ Yannūnāhaṁ bhiyyoso mattāya ayyaṁ vīmaṁseyyan’ti.ทางที่ดี เราจะต้องทดลองนายหญิงให้ยิ่งขึ้นไป’

Atha kho, bhikkhave, kāḷī dāsī divātaraṁyeva uṭṭhāsi.ต่อมา นางกาลีก็ตื่นสายกว่าทุกวัน Atha kho, bhikkhave, vedehikā gahapatānī kāḷiṁ dāsiṁ etadavoca:ครั้งนั้น หญิงแม่เรือนชื่อเวเทหิกา ก็ร้องตวาดด่านางกาลีอีกว่า ‘he je kāḷī’ti.
kāḷīti → kāḷi (pts)‘เฮ้ย นางกาลี’

‘Kiṁ, ayye’ti?นางกาลีขานรับว่า ‘อะไรเจ้าค่ะ นายหญิง’

‘Kiṁ, je, divātaraṁ uṭṭhāsī’ti?นางเวเทหิกาถามว่า ‘เฮ้ย ทำไมจึงตื่นสาย’

‘Na khvayye, kiñcī’ti.
khvayye → kho ayye (bj) | khvayye kiñcīti → kho ayye kiñci (pts)นางกาลีตอบว่า ‘ไม่มีอะไรเจ้าค่ะ’

‘No vata re kiñci, pāpi dāsi, divātaraṁ uṭṭhāsī’ti kupitā anattamanā anattamanavācaṁ nicchāresi.
divātaraṁ → divā (bj: syā, PTS, __va__)นางจึงกล่าวอีกว่า ‘เฮ้ย นางชาติชั่ว เมื่อไม่มีอะไร ทำไมจึงตื่นสายเล่า’ แล้วโกรธ ไม่พอใจ แผดเสียงด้วยความขุ่นเคือง

Atha kho, bhikkhave, kāḷiyā dāsiyā etadahosi:ลำดับนั้น นางกาลีได้คิดว่า ‘ ‘santaṁyeva kho me ayyā ajjhattaṁ kopaṁ na pātukaroti, no asantaṁ.นายหญิงของเราไม่แสดงความโกรธที่มีอยู่ใน ภายในเท่านั้น Mayhamevete kammantā susaṁvihitā, yena me ayyā santaṁyeva ajjhattaṁ kopaṁ na pātukaroti, no asantaṁ.
mayhamevete → mayh ev ete (pts)ไม่ใช่หล่อนไม่มีความโกรธ ที่ไม่แสดงความโกรธที่มีอยู่ในภายในให้ ปรากฏ ก็เพราะเราจัดการงานทั้งหลายเรียบร้อยดี ไม่ใช่หล่อนไม่มีความโกรธ Yannūnāhaṁ bhiyyoso mattāya ayyaṁ vīmaṁseyyan’ti.ทาง ที่ดี เราจะต้องทดลองให้ยิ่งขึ้นไปกว่านี้อีก’

Atha kho, bhikkhave, kāḷī dāsī divātaraṁyeva uṭṭhāsi.ต่อมา นางกาลีก็ตื่นสายยิ่งกว่าทุกวัน Atha kho, bhikkhave, vedehikā gahapatānī kāḷiṁ dāsiṁ etadavoca:ครั้งนั้น หญิงแม่เรือนชื่อเวเทหิกาก็ร้องตวาดด่านางกาลีว่า ‘he je kāḷī’ti.
kāḷīti → kāḷi (pts)‘เฮ้ย นางกาลี ชาติชั่ว’

‘Kiṁ, ayye’ti?นางกาลีขานรับว่า ‘อะไรเจ้าค่ะ นายหญิง’

‘Kiṁ, je, divā uṭṭhāsī’ti?นางเวเทหิกาถามว่า ‘เฮ้ย ทำไมจึงตื่นสายนัก’

‘Na khvayye, kiñcī’ti.
khvayye kiñcīti → kho ayye kiñci (pts)นางกาลีตอบว่า ‘ไม่มีอะไรเจ้าค่ะ’

‘No vata re kiñci, pāpi dāsi, divā uṭṭhāsī’ti kupitā anattamanā aggaḷasūciṁ gahetvā sīse pahāraṁ adāsi, sīsaṁ vobhindi.
vobhindi → te bhindissāmīti (sya-all) | pāpi dāsi → pāpadāsi (sya-all) | vobhindi → sīsaṁ te bhindissāmīti (bj: syā) | vobhindi → vi + ava + bhindi = vobhindi (cck note) | bhindissāmīti → sīsaṁ vobhindi (sya-all: sī. yu.)นางจึงกล่าวอีกว่า ‘เฮ้ย นางชาติชั่ว เมื่อไม่มีอะไร ทำไมจึงตื่นสายเล่า’ แล้วโกรธจัด คว้าลิ่มประตูขว้างศีรษะ ปากก็ด่าว่า ‘ข้าจะตีหัวเอ็งให้แตก’

Atha kho, bhikkhave, kāḷī dāsī bhinnena sīsena lohitena galantena paṭivissakānaṁ ujjhāpesi:
galantena → gaḷantena (bj, sya-all, pts) | gaḷantena → galantena (bj: katthaci)คราวนั้น นางกาลีหัวแตกมีเลือดไหลโชก เที่ยวโพนทะนาแก่คนบ้านใกล้ เรือนเคียงว่า ‘passathayye, soratāya kammaṁ;
passathayye → passathayyā (bj)‘พ่อคุณแม่คุณทั้งหลาย ขอเชิญดูการกระทำของคนเรียบร้อย passathayye, nivātāya kammaṁ, passathayye, upasantāya kammaṁ.
passathayye → passathayyā (bj)เจียมตน ใจเย็นเถิด Kathañhi nāma ekadāsikāya divā uṭṭhāsīti kupitā anattamanā aggaḷasūciṁ gahetvā sīse pahāraṁ dassati, sīsaṁ vobhindissatī’ti.
ekadāsikāya → ekadāsiyā (sya-all) | vobhindissatīti → te bhindissāmīti (sya-all) | bhindissāmīti → sīsaṁ vobhindissatīti (sya-all: sī. yu.)นางโกรธไม่พอใจว่าตื่นสาย จึงคว้าลิ่มประตูขว้างศีรษะของสาวใช้คนหนึ่ง ปากก็ด่าว่า ‘ข้าจะตีหัวเอ็งให้แตก’

Atha kho, bhikkhave, vedehikāya gahapatāniyā aparena samayena evaṁ pāpako kittisaddo abbhuggacchi:
abbhuggacchi → abbhuggañchi (bj, pts) | abbhuggañchi → abbhuggacchi (bj: syā)ภิกษุทั้งหลาย ตั้งแต่นั้นมา กิตติศัพท์อันชั่วช้าของหญิงแม่เรือนชื่อเวเทหิกา ‘caṇḍī vedehikā gahapatānī, anivātā vedehikā gahapatānī, anupasantā vedehikā gahapatānī’ti.ก็ขจรไปอย่างนี้ว่า ‘หญิงแม่เรือนชื่อเวเทหิกา เป็นหญิงดุร้าย ไม่เจียมตน ใจร้อน’

Evameva kho, bhikkhave, idhekacco bhikkhu tāvadeva soratasorato hoti nivātanivāto hoti upasantūpasanto hoti yāva na amanāpā vacanapathā phusanti.
upasantūpasanto → upasantupasanto (bj) | amanāpā → na amanāpā (bj: machasaṁ, syā, PTS)แม้ฉันใด ภิกษุบางรูปในธรรมวินัยนี้ก็ฉันนั้นเหมือนกัน เป็นผู้เรียบร้อยนักเรียบร้อยหนา เจียมตนนักเจียมตนหนา ใจเย็นนักใจเย็นหนา ก็เพียงชั่วเวลาที่ถ้อยคำอันไม่เป็นที่ พอใจไม่มากระทบเท่านั้น Yato ca, bhikkhave, bhikkhuṁ amanāpā vacanapathā phusanti, atha bhikkhu ‘sorato’ti veditabbo, ‘nivāto’ti veditabbo, ‘upasanto’ti veditabbo.
bhikkhu → kho bhikkhave (sya-all) | bhikkhu → kho bhikkhu (bj: PTS)แต่เมื่อใด ถ้อยคำอันไม่เป็นที่พอใจมากระทบเธอเข้า เมื่อนั้น ควรทราบว่า ‘เธอเป็นผู้เรียบร้อย เป็นผู้เจียมตน เป็นผู้ใจเย็นจริง‘ Nāhaṁ taṁ, bhikkhave, bhikkhuṁ ‘suvaco’ti vadāmi yo cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārahetu suvaco hoti, sovacassataṁ āpajjati.
suvacoti → sukhkhacoti (bj: katthaci)ภิกษุที่ทำตน เป็นคนว่าง่าย ถึงความเป็นผู้ว่าง่าย เพราะเหตุแห่งจีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และ คิลานปัจจัยเภสัชบริขาร เราไม่เรียกว่า ‘เป็นผู้ว่าง่ายเลย’ Taṁ kissa hetu?ข้อนั้นเพราะเหตุไร Tañhi so, bhikkhave, bhikkhu cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhāraṁ alabhamāno na suvaco hoti, na sovacassataṁ āpajjati.
bhikkhu cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhāraṁ → cīvara piṇḍapāta senāsana gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ (sya-all)เพราะภิกษุนั้นเมื่อไม่ได้จีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และคิลานปัจจัยเภสัชบริขารนั้น ก็จะไม่เป็นผู้ว่าง่าย ไม่ถึงความเป็นผู้ว่าง่าย Yo ca kho, bhikkhave, bhikkhu dhammaṁyeva sakkaronto, dhammaṁ garuṁ karonto, dhammaṁ mānento, dhammaṁ pūjento, dhammaṁ apacāyamāno suvaco hoti, sovacassataṁ āpajjati, tamahaṁ ‘suvaco’ti vadāmi.
dhammaṁ mānento, dhammaṁ pūjento, dhammaṁ apacāyamāno → dhammaṁyeva sakkaronto dhammaṁ garukaronto dhammaṁ apacāyamāno (bj, sya-all, pts1ed) | garukaronto → dhammaṁ garuṁ karonto ... mānento ... pūjento (bj: machasaṁ) | apacāyamāno → dhammaṁ yeva sakkaronto dhammaṁ garukaronto dhammaṁ apacāyamāno (cck: sī. syā. pī.)แต่ภิกษุผู้สักการะ เคารพ นับถือ บูชา นอบน้อมธรรม เป็นผู้ว่าง่าย ถึงความเป็นผู้ว่าง่าย เราเรียกว่า ‘เป็นผู้ว่าง่าย’ Tasmātiha, bhikkhave, ‘dhammaṁyeva sakkarontā, dhammaṁ garuṁ karontā, dhammaṁ mānentā, dhammaṁ pūjentā, dhammaṁ apacāyamānā suvacā bhavissāma, sovacassataṁ āpajjissāmā’ti.
bhikkhave → bhikkhave evaṁ sikkhitabbaṁ (bj) | dhammaṁyeva sakkarontā → (pts) | garuṁ karontā → yeva sakkaronto (pts) | mānentā dhammaṁ pūjentā → garukaronto (pts)เพราะเหตุนั้น เธอทั้งหลายควรสำเหนียกอย่างนี้ว่า ‘เราจักสักการะ เคารพ นับถือ บูชา นอบน้อมธรรม จักเป็นผู้ว่าง่าย จักถึงความเป็นผู้ว่าง่าย’ Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabbaṁ.

Pañcime, bhikkhave, vacanapathā yehi vo pare vadamānā vadeyyuṁ—ภิกษุทั้งหลาย วิธีพูดที่บุคคลอื่นจะใช้พูดกับเธอทั้งหลาย ๕ ประการนี้ คือ kālena vā akālena vā;๑. พูดตามกาลอันสมควรหรือไม่สมควร bhūtena vā abhūtena vā;๒. พูดเรื่องที่เป็นจริงหรือไม่เป็นจริง saṇhena vā pharusena vā;๓. พูดคำที่อ่อนหวานหรือหยาบคาย atthasaṁhitena vā anatthasaṁhitena vā;๔. พูดคำที่มีประโยชน์หรือไร้ประโยชน์ mettacittā vā dosantarā vā.๕. มีเมตตาจิตพูดหรือมีโทสะพูด Kālena vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṁ akālena vā;บุคคลอื่นเมื่อพูด จะพึงพูดตามกาลอันสมควรหรือไม่สมควรก็ตาม bhūtena vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṁ abhūtena vā;จะพึงพูด เรื่องที่เป็นจริงหรือไม่เป็นจริงก็ตาม saṇhena vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṁ pharusena vā;จะพึงพูดคำที่อ่อนหวานหรือหยาบคายก็ตาม atthasaṁhitena vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṁ anatthasaṁhitena vā;จะพึงพูดคำที่มีประโยชน์หรือไร้ประโยชน์ก็ตาม mettacittā vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṁ dosantarā vā.จะพึงมีเมตตาจิตพูดหรือมีโทสะพูด ก็ตาม Tatrāpi vo, bhikkhave, evaṁ sikkhitabbaṁ:
vo → kho (pts) | vo → kho (bj: PTS)ในข้อนั้น เธอทั้งหลายควรสำเหนียกอย่างนี้ว่า ‘na ceva no cittaṁ vipariṇataṁ bhavissati, na ca pāpikaṁ vācaṁ nicchāressāma, hitānukampī ca viharissāma mettacittā, na dosantarā.‘จิตของเราจักไม่แปรผัน เราจักไม่เปล่งวาจาชั่วหยาบ และจักอนุเคราะห์ด้วยสิ่งอันเป็นประโยชน์อยู่อย่างผู้มี เมตตาจิต ไม่มีโทสะ Tañca puggalaṁ mettāsahagatena cetasā pharitvā viharissāma, tadārammaṇañca sabbāvantaṁ lokaṁ mettāsahagatena cittena vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharissāmā’ti.
abyābajjhena → abyāpajjhena (bj, sya-all); abyāpajjena (mr) | cittena → cetasā (bj, sya-all, pts) | abyābajjhena → abyāpajjhena (sī. syā. pī.), abyāpajjena (ka.) aṅguttaratikanipātaṭīkā oloketabbā (cck note)เราจักแผ่เมตตาจิตไปให้บุคคลนั้นอยู่ และเราจักแผ่เมตตาจิต อันไพบูลย์ เป็นมหัคคตะ ไม่มีขอบเขต ไม่มีเวร ไม่มีความเบียดเบียนไปยังสัตว์โลก ทุกหมู่เหล่าอันเป็นอารมณ์ของเมตตาจิตนั้นอยู่’ Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabbaṁ.ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายควรสำเหนียกด้วยอาการดังกล่าวมานี้

Seyyathāpi, bhikkhave, puriso āgaccheyya kudālapiṭakaṁ ādāya.
kudālapiṭakaṁ → kuddālapiṭakaṁ (bj, sya-all, pts1ed) | kuddālapiṭakaṁ → kudāla piṭakaṁ (bj: machasaṁ) | kudālapiṭakaṁ → kuddālapiṭakaṁ (cck: sī. syā. pī.)ภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนบุรุษถือเอาจอบและตะกร้ามาแล้วพูด So evaṁ vadeyya:อย่างนี้ว่า ‘ahaṁ imaṁ mahāpathaviṁ apathaviṁ karissāmī’ti.
mahāpathaviṁ apathaviṁ → mahāpaṭhaviṁ apaṭhaviṁ (bj, sya-all, pts)‘เราจักทำแผ่นดินใหญ่นี้ไม่ให้เป็นแผ่นดิน’ So tatra tatra vikhaṇeyya, tatra tatra vikireyya, tatra tatra oṭṭhubheyya, tatra tatra omutteyya:
vikhaṇeyya → khaṇeyya (bj, cck, pts1ed); khaneyya (sya1ed, sya2ed) | vikhaṇeyya → khaneyya (sya-all); khaṇeyya (pts) | vikireyya → vikīreyya (sya-all) | khaṇeyya → vikhaṇeyya (bj: machasaṁ) | vikhaṇeyya → khaṇeyya (cck: sī. syā. pī.)เขาขุดลงตรงที่นั้น ๆ โกย เศษดินทิ้งลงไปในที่นั้น ๆ บ้วนน้ำลายลงในที่นั้น ๆ ถ่ายปัสสาวะรดลงในที่นั้น ๆ แล้วพูดสำทับว่า ‘apathavī bhavasi, apathavī bhavasī’ti.
apathavī → apaṭhavī (bj, sya-all, pts) | apathavī bhavasīti → apaṭhavī bhavisīti (sya-all)‘เอ็งอย่าเป็นแผ่นดิน เอ็งอย่าเป็นแผ่นดิน’

Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,เธอทั้งหลายเข้าใจ ความข้อนั้นว่าอย่างไร api nu so puriso imaṁ mahāpathaviṁ apathaviṁ kareyyā”ti?
mahāpathaviṁ apathaviṁ → mahāpaṭhaviṁ apaṭhaviṁ (bj, sya-all, pts)บุรุษนั้นพึงทำแผ่นดินใหญ่นี้ไม่ให้เป็นแผ่นดินได้หรือไม่”

“No hetaṁ, bhante”.“ไม่ได้ พระพุทธเจ้าข้า” “Taṁ kissa hetu”?“ข้อนั้นเพราะเหตุไร” “Ayañhi, bhante, mahāpathavī gambhīrā appameyyā.
mahāpathavī → mahāpaṭhavī (bj, sya-all, pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ เพราะแผ่นดินใหญ่นี้ลึกหาประมาณมิได้ เขาจะทำ Sā na sukarā apathavī kātuṁ;
apathavī → apaṭhaviṁ (bj, sya-all); apaṭhavī (pts)แผ่นดินใหญ่นั้นไม่ให้เป็นแผ่นดินไม่ได้ง่าย yāvadeva ca pana so puriso kilamathassa vighātassa bhāgī assā”ti.บุรุษนั้นจะต้องได้รับความเหน็ดเหนื่อย และความลำบากใจเป็นแน่แท้”

“Evameva kho, bhikkhave, pañcime vacanapathā yehi vo pare vadamānā vadeyyuṁ—“ภิกษุทั้งหลาย วิธีพูดที่บุคคลอื่นจะใช้พูดกับเธอทั้งหลายก็ฉันนั้นเหมือนกัน มีอยู่ ๕ ประการนี้ คือ kālena vā akālena vā;๑. พูดตามกาลอันสมควรหรือไม่สมควร bhūtena vā abhūtena vā;๒. พูดเรื่องที่เป็นจริงหรือไม่เป็นจริง saṇhena vā pharusena vā;๓. พูดคำที่อ่อนหวานหรือหยาบคาย atthasaṁhitena vā anatthasaṁhitena vā;๔. พูดคำที่มีประโยชน์หรือไร้ประโยชน์ mettacittā vā dosantarā vā.๕. มีเมตตาจิตพูดหรือมีโทสะพูด Kālena vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṁ akālena vā;บุคคลอื่นเมื่อพูด จะพึงพูดตามกาลอันสมควรหรือไม่สมควรก็ตาม bhūtena vā bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṁ abhūtena vā;จะพึงพูด เรื่องที่เป็นจริงหรือไม่เป็นจริงก็ตาม saṇhena vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṁ pharusena vā;จะพึงพูดคำที่อ่อนหวานหรือหยาบคายก็ตาม atthasaṁhitena vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṁ anatthasaṁhitena vā;จะพึงพูดคำที่มีประโยชน์หรือไร้ประโยชน์ก็ตาม mettacittā vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṁ dosantarā vā.จะพึงมีเมตตาจิตพูดหรือมีโทสะพูด ก็ตาม Tatrāpi vo, bhikkhave, evaṁ sikkhitabbaṁ:
vo → kho (pts) | vo → kho (bj: PTS)ในข้อนั้น เธอทั้งหลายควรสำเหนียกอย่างนี้ว่า ‘na ceva no cittaṁ vipariṇataṁ bhavissati, na ca pāpikaṁ vācaṁ nicchāressāma, hitānukampī ca viharissāma mettacittā na dosantarā.‘จิตของเราจักไม่แปรผัน เราจักไม่เปล่งวาจาชั่วหยาบ และจักอนุเคราะห์ด้วยสิ่งอันเป็นประโยชน์อยู่อย่างผู้มี เมตตาจิต ไม่มีโทสะ Tañca puggalaṁ mettāsahagatena cetasā pharitvā viharissāma, tadārammaṇañca sabbāvantaṁ lokaṁ pathavisamena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharissāmā’ti.
pathavisamena → paṭhavisamena (bj, sya-all); paṭhavīsamena (pts) | abyābajjhena → abyāpajjhena (bj, sya-all)เราจักแผ่เมตตาจิตไปให้บุคคลนั้นอยู่ และเราจักแผ่เมตตาจิต อันไพบูลย์ เสมอด้วยแผ่นดิน เป็นมหัคคตะ ไม่มีขอบเขต ไม่มีเวร ไม่มีความ เบียดเบียน ไปยังสัตว์โลกทุกหมู่เหล่าอันเป็นอารมณ์ของเมตตาจิตนั้นอยู่’ Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabbaṁ.ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายควรสำเหนียกด้วยอาการดังกล่าวมานี้

Seyyathāpi, bhikkhave, puriso āgaccheyya lākhaṁ vā haliddiṁ vā nīlaṁ vā mañjiṭṭhaṁ vā ādāya.
haliddiṁ → haliddaṁ (sya-all) | mañjiṭṭhaṁ → mañjeṭṭhaṁ (sya-all) | haliddiṁ → bhaliddaṁ (bj: syā) | mañjiṭṭhaṁ → mañjeṭṭhaṁ (bj: syā)ภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนบุรุษถือเอาครั่งสีเหลือง สีเขียว หรือ สีแดงเลือดนกมาแล้ว So evaṁ vadeyya:พูดอย่างนี้ว่า ‘ahaṁ imasmiṁ ākāse rūpaṁ likhissāmi, rūpapātubhāvaṁ karissāmī’ti.
rūpaṁ → rūpāni (bj, sya-all, pts) | rūpāni → rūpaṁ (bj: machasaṁ)‘เราจักเขียนรูปในอากาศนี้ ทำให้เป็นรูปปรากฏ’

Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,เธอทั้งหลายเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร api nu so puriso imasmiṁ ākāse rūpaṁ likheyya, rūpapātubhāvaṁ kareyyā”ti?
rūpaṁ → rūpāni (sya-all)บุรุษนั้นจะเขียนรูปในอากาศนี้ ทำให้เป็น รูปปรากฏได้หรือไม่”

“No hetaṁ, bhante”.“ไม่ได้ พระพุทธเจ้าข้า” “Taṁ kissa hetu”?“ข้อนั้นเพราะเหตุไร” “Ayañhi, bhante, ākāso arūpī anidassano.“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ Tattha na sukaraṁ rūpaṁ likhituṁ, rūpapātubhāvaṁ kātuṁ;เพราะอากาศนี้ไม่มีรูปร่าง ชี้ให้เห็นไม่ได้ เขาจะ เขียนรูปในอากาศนั้น ทำให้เป็นรูปปรากฏไม่ได้ง่ายเลย yāvadeva ca pana so puriso kilamathassa vighātassa bhāgī assā”ti.บุรุษนั้นจะต้องเหน็ดเหนื่อย ลำบากใจเสียเปล่าเป็นแน่”

“Evameva kho, bhikkhave, pañcime vacanapathā yehi vo pare vadamānā vadeyyuṁ kālena vā akālena vā …pe…“ภิกษุทั้งหลาย วิธีพูดที่บุคคลอื่นจะใช้พูดกับเธอทั้งหลายก็ฉันนั้นเหมือนกัน มีอยู่ ๕ ประการนี้ คือ ๑. พูดตามกาลอันสมควรหรือไม่สมควร ฯลฯ ๕. มีเมตตาจิตพูดหรือมีโทสะพูด ฯลฯ tadārammaṇañca sabbāvantaṁ lokaṁ ākāsasamena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharissāmā’ti.
abyābajjhena → abyāpajjhena (bj, sya-all)และเราจักแผ่เมตตาจิตอันไพบูลย์ เสมอด้วยอากาศ เป็นมหัคคตะ ไม่มีขอบเขต ไม่มีเวร ไม่มีความเบียดเบียน ไปยังสัตว์โลกทุกหมู่เหล่าอันเป็น อารมณ์ของเมตตาจิตนั้นอยู่’ Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabbaṁ.ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายควรสำเหนียกด้วยอาการดังกล่าวมานี้

Seyyathāpi, bhikkhave, puriso āgaccheyya ādittaṁ tiṇukkaṁ ādāya.ภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนบุรุษถือคบหญ้าที่ลุกโพลงมาแล้วพูด So evaṁ vadeyya:อย่างนี้ว่า ‘ahaṁ imāya ādittāya tiṇukkāya gaṅgaṁ nadiṁ santāpessāmi samparitāpessāmī’ti.‘เราจักเผาแม่น้ำคงคาให้ร้อนจัด เดือดเป็นควันพุ่งด้วยคบหญ้าที่ลุกโพลง แล้วนี้’

Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,เธอทั้งหลายเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร api nu so puriso ādittāya tiṇukkāya gaṅgaṁ nadiṁ santāpeyya samparitāpeyyā”ti?บุรุษนั้นจักเผาแม่น้ำคงคาให้ร้อน จัด เดือดเป็นควันพุ่งด้วยคบหญ้าที่ลุกโพลงแล้วได้หรือไม่”

“No hetaṁ, bhante”.“ไม่ได้ พระพุทธเจ้าข้า” “Taṁ kissa hetu”?“ข้อนั้นเพราะเหตุไร” “Gaṅgā hi, bhante, nadī gambhīrā appameyyā.“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ เพราะแม่น้ำคงคาเป็นแม่น้ำที่ลึกสุดประมาณ Sā na sukarā ādittāya tiṇukkāya santāpetuṁ samparitāpetuṁ;เขาจะ ทำแม่น้ำคงคานั้นให้ร้อนจัด เดือดเป็นควันพุ่งด้วยคบหญ้าที่ลุกโพลงแล้วไม่ได้ง่ายเลย yāvadeva ca pana so puriso kilamathassa vighātassa bhāgī assā”ti.บุรุษนั้นจะต้องเหน็ดเหนื่อยลำบากใจเสียเปล่าเป็นแน่”

“Evameva kho, bhikkhave, pañcime vacanapathā yehi vo pare vadamānā vadeyyuṁ kālena vā akālena vā …pe…
vā → (bj)“ภิกษุทั้งหลาย วิธีพูดที่บุคคลอื่นจะใช้พูดกับเธอทั้งหลายก็ฉันนั้นเหมือนกัน มีอยู่ ๕ ประการนี้ คือ ๑. พูดตามกาลอันสมควรหรือไม่สมควร ฯลฯ ๕. มีเมตตาจิตพูดหรือมีโทสะพูด ฯลฯ tadārammaṇañca sabbāvantaṁ lokaṁ gaṅgāsamena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharissāmā’ti.
abyābajjhena → abyāpajjhena (bj, sya-all)และเราจักแผ่เมตตาจิตอันไพบูลย์ เสมอด้วยแม่น้ำ เป็นมหัคคตะ ไม่มี ขอบเขต ไม่มีเวร ไม่มีความเบียดเบียนไปยังสัตว์โลกทุกหมู่เหล่าอันเป็นอารมณ์ของ เมตตาจิตนั้นอยู่’ Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabbaṁ.ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายควรสำเหนียกด้วยอาการดังกล่าวมานี้

Seyyathāpi, bhikkhave, biḷārabhastā madditā sumadditā suparimadditā, mudukā tūlinī chinnasassarā chinnabhabbharā.
tūlinī → tulinī (bj) | biḷārabhastā → viḷārabhastā (sya-all) | chinnabhabbharā → chinnapabbharā (sya-all); chinnababbharā (pts) | chinnabhabbharā → chinnabhabbharā (bj: katthaci)ภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนกระสอบหนังแมวที่ฟอกแล้ว ฟอก สะอาดแล้ว ฟอกเรียบร้อยแล้ว อ่อนนุ่มดังปุยนุ่น ตีไม่มีเสียง ตีไม่ดัง Atha puriso āgaccheyya kaṭṭhaṁ vā kathalaṁ vā ādāya.
kathalaṁ → kaṭhalaṁ (bj, sya-all, pts1ed) | kathalaṁ → kaṭhalaṁ (pts) | kathalaṁ → kaṭhalaṁ (cck: sī. syā. pī.)ถ้ามีบุรุษ ถือเอาไม้หรือกระเบื้องมาแล้ว So evaṁ vadeyya:พูดอย่างนี้ว่า ‘ahaṁ imaṁ biḷārabhastaṁ madditaṁ sumadditaṁ suparimadditaṁ, mudukaṁ tūliniṁ, chinnasassaraṁ chinnabhabbharaṁ kaṭṭhena vā kathalena vā sarasaraṁ karissāmi bharabharaṁ karissāmī’ti.
tūliniṁ → tuliniṁ (bj) | chinnabhabbharaṁ → chinnababbharaṁ (bj, pts); chinnapabbharaṁ (sya-all) | kathalena → kaṭhalena (bj, sya-all, pts) | biḷārabhastaṁ → viḷārabhastaṁ (sya-all)‘เราจักทำกระสอบหนังแมวนี้ที่ฟอกแล้ว ฟอกสะอาดแล้ว ฟอกเรียบร้อยแล้ว อ่อนนุ่มดังปุยนุ่น ตีไม่มีเสียง ตีไม่ดัง ให้มี เสียงดังก้องด้วยไม้หรือกระเบื้อง’

Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,เธอทั้งหลายเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร api nu so puriso amuṁ biḷārabhastaṁ madditaṁ sumadditaṁ suparimadditaṁ, mudukaṁ tūliniṁ, chinnasassaraṁ chinnabhabbharaṁ kaṭṭhena vā kathalena vā sarasaraṁ kareyya, bharabharaṁ kareyyā”ti?
tūliniṁ → tuliniṁ (bj) | kathalena → kaṭhalena (bj, sya-all, pts) | amuṁ biḷārabhastaṁ → imaṁ viḷārabhastaṁ (sya-all) | chinnabhabbharaṁ → chinnapabbharaṁ (sya-all); chinnababbharaṁ (pts)บุรุษนั้น จะทำกระสอบหนังแมวนี้ที่ฟอกแล้ว ฟอกสะอาดแล้ว ฟอกเรียบร้อยแล้ว อ่อนนุ่ม ดังปุยนุ่น ตีไม่มีเสียง ตีไม่ดัง ให้กลับมีเสียงดังก้องขึ้นด้วยไม้หรือกระเบื้องได้ หรือไม่”

“No hetaṁ, bhante”.“ไม่ได้ พระพุทธเจ้าข้า” “Taṁ kissa hetu”?“ข้อนั้นเพราะเหตุไร” “Amu hi, bhante, biḷārabhastā madditā sumadditā suparimadditā, mudukā tūlinī, chinnasassarā chinnabhabbharā.
amu → asu (bj, pts) | tūlinī → tulinī (bj) | amu hi → ayañahi (sya-all) | biḷārabhastā → viḷārabhastā (sya-all); biḷābhastā (pts) | chinnabhabbharā → chinnapabbharā (sya-all); chinnababbharā (pts) | hi → amu hi (bj: machasaṁ); ayañhi (bj: syā)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ เพราะกระสอบหนังแมวนี้ที่เขาฟอกแล้ว ฟอกสะอาด แล้ว ฟอกเรียบร้อยแล้ว อ่อนนุ่มดังปุยนุ่น ตีไม่มีเสียง ตีไม่ดัง Sā na sukarā kaṭṭhena vā kathalena vā sarasaraṁ kātuṁ bharabharaṁ kātuṁ;
kathalena → kaṭhalena (bj, sya-all, pts)เขาจะทำกระสอบ หนังแมวนั้นให้กลับมีเสียงดังก้องขึ้นด้วยไม้หรือกระเบื้องไม่ได้ง่ายเลย yāvadeva ca pana so puriso kilamathassa vighātassa bhāgī assā”ti.
so → (sya-all)บุรุษนั้นจะ ต้องเหน็ดเหนื่อยลำบากใจเสียเปล่าเป็นแน่”

“Evameva kho, bhikkhave, pañcime vacanapathā yehi vo pare vadamānā vadeyyuṁ“ภิกษุทั้งหลาย วิธีพูดที่บุคคลอื่นจะใช้พูดกับพวกเธอก็ฉันนั้นเหมือนกัน มีอยู่ ๕ ประการนี้ คือ kālena vā akālena vā;๑. พูดตามกาลอันสมควรหรือไม่สมควร bhūtena vā abhūtena vā;๒. พูดเรื่องที่เป็นจริงหรือไม่เป็นจริง saṇhena vā pharusena vā;๓. พูดคำที่อ่อนหวานหรือหยาบคาย atthasaṁhitena vā anatthasaṁhitena vā;๔. พูดคำที่มีประโยชน์หรือไร้ประโยชน์ mettacittā vā dosantarā vā.๕. มีเมตตาจิตพูดหรือมีโทสะพูด Kālena vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṁ akālena vā;บุคคลอื่นเมื่อพูด จะพึงพูดตามกาลอันสมควรหรือไม่สมควรก็ตาม bhūtena vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṁ abhūtena vā;
bhikkhave pare vadamānā vadeyyuṁ → (pts)จะพึงพูด เรื่องที่เป็นจริงหรือไม่เป็นจริงก็ตาม saṇhena vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṁ pharusena vā;
bhikkhave pare vadamānā vadeyyuṁ → (pts)จะพึงพูดคำที่อ่อนหวานหรือหยาบคายก็ตาม atthasaṁhitena vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṁ anatthasaṁhitena vā;
bhikkhave pare vadamānā vadeyyuṁ → (pts)จะพึงพูดคำที่มีประโยชน์หรือไร้ประโยชน์ก็ตาม mettacittā vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṁ dosantarā vā.จะพึงมีเมตตาจิตพูดหรือมีโทสะพูด ก็ตาม Tatrāpi vo, bhikkhave, evaṁ sikkhitabbaṁ:
vo → kho (pts)ในข้อนั้น เธอทั้งหลายควรสำเหนียกอย่างนี้ว่า ‘na ceva no cittaṁ vipariṇataṁ bhavissati, na ca pāpikaṁ vācaṁ nicchāressāma hitānukampī ca viharissāma mettacittā na dosantarā.‘จิตของเราจักไม่แปรผัน เราจักไม่เปล่งวาจาชั่วหยาบ และจักอนุเคราะห์ด้วยสิ่งอันเป็นประโยชน์อยู่อย่างผู้มี เมตตาจิต ไม่มีโทสะ Tañca puggalaṁ mettāsahagatena cetasā pharitvā viharissāma, tadārammaṇañca sabbāvantaṁ lokaṁ biḷārabhastāsamena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharissāmā’ti.
abyābajjhena → abyāpajjhena (bj, sya-all) | biḷārabhastāsamena → viḷārabhastasamena (sya-all) | biḷārabhastāsamena → viḷārahastasamena (bj: syā)เราจักแผ่เมตตาจิตไปให้บุคคลนั้นอยู่ และเราจักแผ่เมตตาจิต อันไพบูลย์ เสมอด้วยกระสอบหนังแมว เป็นมหัคคตะ ไม่มีขอบเขต ไม่มีเวร ไม่ มีความเบียดเบียนไปยังสัตว์โลกทุกหมู่เหล่าอันเป็นอารมณ์ของเมตตาจิตนั้นอยู่’ Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabbaṁ.ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายควรสำเหนียกด้วยอาการดังกล่าวมานี้

Ubhatodaṇḍakena cepi, bhikkhave, kakacena corā ocarakā aṅgamaṅgāni okanteyyuṁ, tatrāpi yo mano padūseyya, na me so tena sāsanakaro.
cepi → pi ce (bj) | ubhatodaṇḍakena cepi → ubhatodaṇḍakenapi ce (sya-all) | ocarakā → vocarakā (sya-all) | ce → ce pi (bj: machasaṁ, PTS) | ocarakā → vocarakā (bj: syā)ภิกษุทั้งหลาย หากพวกโจรผู้ประพฤติต่ำทราม จะพึงใช้เลื่อยที่มี ที่จับ ๒ ข้างเลื่อยอวัยวะน้อยใหญ่ ผู้มีใจคิดร้ายแม้ในพวกโจรนั้น ก็ไม่ชื่อว่าทำ ตามคำสั่งสอนของเรา เพราะเหตุที่อดกลั้นไม่ได้นั้น Tatrāpi vo, bhikkhave, evaṁ sikkhitabbaṁ:
evaṁ → (sya-all) | vo → kho (pts) | vo → kho (bj: machasaṁ, PTS)แม้ในข้อนั้น เธอทั้งหลาย ควรสำเหนียกอย่างนี้ว่า ‘na ceva no cittaṁ vipariṇataṁ bhavissati, na ca pāpikaṁ vācaṁ nicchāressāma, hitānukampī ca viharissāma mettacittā na dosantarā.‘จิตของเราจักไม่แปรผัน เราจักไม่เปล่งวาจาชั่วหยาบ และ จักอนุเคราะห์ด้วยสิ่งที่เป็นประโยชน์อยู่อย่างผู้มีเมตตาจิต ไม่มีโทสะ Tañca puggalaṁ mettāsahagatena cetasā pharitvā viharissāma tadārammaṇañca sabbāvantaṁ lokaṁ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharissāmā’ti.
abyābajjhena → abyāpajjhena (bj, sya-all)เราจักแผ่เมตตาจิต ไปให้บุคคลนั้นอยู่ และเราจักแผ่เมตตาจิตอันไพบูลย์ เป็นมหัคคตะ ไม่มีขอบเขต ไม่มีเวร ไม่มีความเบียดเบียนไปยังสัตว์โลกทุกหมู่เหล่าอันเป็นอารมณ์ของเมตตาจิต นั้นอยู่’ Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabbaṁ.ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายควรสำเหนียกด้วยอาการดังกล่าวมานี้

Imañca tumhe, bhikkhave, kakacūpamaṁ ovādaṁ abhikkhaṇaṁ manasi kareyyātha.
Imañca → imañce (?) | Imañca → imañce (cck: ?)ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายควรมนสิการถึงโอวาทซึ่งมีอุปมาด้วยเลื่อย นี้เนือง ๆ เถิด Passatha no tumhe, bhikkhave, taṁ vacanapathaṁ, aṇuṁ vā thūlaṁ vā, yaṁ tumhe nādhivāseyyāthā”ti?
taṁ → tañca (sya-all)เธอทั้งหลายเห็นวิธีพูดที่มีโทษน้อยหรือมีโทษมาก ที่เธอทั้งหลาย อดกลั้นไม่ได้หรือไม่”

“No hetaṁ, bhante”.ภิกษุเหล่านั้นกราบทูลว่า “ไม่เห็น พระพุทธเจ้าข้า”

“Tasmātiha, bhikkhave, imaṁ kakacūpamaṁ ovādaṁ abhikkhaṇaṁ manasikarotha.พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “ภิกษุทั้งหลาย เพราะเหตุนั้น เธอทั้งหลายจงมนสิการ ถึงโอวาทซึ่งมีอุปมาด้วยเลื่อยนี้เนือง ๆ เถิด Taṁ vo bhavissati dīgharattaṁ hitāya sukhāyā”ti.ข้อนั้นจักมีเพื่อประโยชน์ เพื่อสุขแก่ เธอทั้งหลายสิ้นกาลนาน”

Idamavoca bhagavā.พระผู้มีพระภาคได้ตรัสภาษิตนี้แล้ว Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti.ภิกษุเหล่านั้นมีใจยินดีต่างชื่นชมพระ ภาษิตของพระผู้มีพระภาค ดังนี้แล

Kakacūpamasuttaṁ niṭṭhitaṁ paṭhamaṁ.กกจูปมสูตรที่ ๑ จบ