Evaṁ me sutaṁ—ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้ ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของอนาถ บิณฑิกเศรษฐี เขตกรุงสาวัตถี

Tena kho pana samayena ariṭṭhassa nāma bhikkhuno gaddhabādhipubbassa evarūpaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ uppannaṁ hoti:
gaddhabādhipubbassa → gandhavādhipubbassa (sya-all) | gaddhabādhipubbassa → gandhavādhi (bj: syā) | gaddhabādhipubbassa → gandhabādhipubbassa (cck: ka.)ครั้งนั้น ทิฏฐิชั่วเช่นนี้เกิดขึ้นแก่ภิกษุชื่ออริฏฐะ ผู้มีบรรพบุรุษเป็นพรานฆ่านกแร้ง ว่า “tathāhaṁ bhagavatā dhammaṁ desitaṁ ājānāmi yathā yeme antarāyikā dhammā vuttā bhagavatā te paṭisevato nālaṁ antarāyāyā”ti.
vuttā → dhammā vuttā (bj: machasaṁ, syā, PTS)“เรารู้ทั่วถึงธรรมที่พระผู้มีพระภาคทรง แสดงแล้ว จนกระทั่งว่าธรรมตามที่พระผู้มีพระภาคตรัสว่า เป็นธรรมก่ออันตราย ก็หาสามารถก่ออันตรายแก่ผู้ซ่องเสพได้จริงไม่”

Assosuṁ kho sambahulā bhikkhū:ภิกษุหลายรูปได้ทราบข่าวว่า “ariṭṭhassa kira nāma bhikkhuno gaddhabādhipubbassa evarūpaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ uppannaṁ:
gaddhabādhipubbassa → gandhavādhipubbassa (sya-all)“ทิฏฐิชั่วเช่นนี้ได้เกิดขึ้นแก่อริฏฐภิกษุผู้มี บรรพบุรุษเป็นพรานฆ่านกแร้งว่า ‘tathāhaṁ bhagavatā dhammaṁ desitaṁ ājānāmi yathā yeme antarāyikā dhammā vuttā bhagavatā te paṭisevato nālaṁ antarāyāyā’”ti.
dhammā → dhammā antarāyikā (bj)‘เรารู้ทั่วถึงธรรมที่พระผู้มีพระภาคทรงแสดงแล้ว จนกระทั่งว่าธรรมตามที่พระผู้มีพระภาคตรัสว่า เป็นธรรมก่ออันตราย ก็หา สามารถก่ออันตรายแก่ผู้ซ่องเสพได้จริงไม่” Atha kho te bhikkhū yena ariṭṭho bhikkhu gaddhabādhipubbo tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā ariṭṭhaṁ bhikkhuṁ gaddhabādhipubbaṁ etadavocuṁ:
gaddhabādhipubbo → gandhavādhipubbo (sya-all) | gaddhabādhipubbaṁ → gandhavādhipubbaṁ (sya-all)ครั้นแล้วภิกษุเหล่านั้นจึงเข้าไปหา อริฏฐภิกษุผู้มีบรรพบุรุษเป็นพรานฆ่านกแร้งถึงที่อยู่ แล้วได้กล่าวกับอริฏฐภิกษุผู้มี บรรพบุรุษเป็นพรานฆ่านกแร้งดังนี้ว่า “saccaṁ kira te, āvuso ariṭṭha, evarūpaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ uppannaṁ:“ท่านอริฏฐะ ได้ทราบว่า ทิฏฐิชั่วเช่นนี้ได้ เกิดขึ้นแก่ท่านว่า ‘tathāhaṁ bhagavatā dhammaṁ desitaṁ ājānāmi yathā yeme antarāyikā dhammā vuttā bhagavatā te paṭisevato nālaṁ antarāyāyā’”ti.
dhammā → dhammā antarāyikā (bj)‘เรารู้ทั่วถึงธรรมที่พระผู้มีพระภาคทรงแสดงแล้ว จนกระทั่งว่า ธรรมตามที่พระผู้มีพระภาคตรัสว่า เป็นธรรมก่ออันตราย ก็หาสามารถก่อ อันตรายแก่ผู้ซ่องเสพได้จริงไม่’ จริงหรือ”

“Evaṁ byā kho ahaṁ, āvuso, bhagavatā dhammaṁ desitaṁ ājānāmi yathā yeme antarāyikā dhammā vuttā bhagavatā te paṭisevato nālaṁ antarāyāyā”ti.
dhammā → dhammā antarāyikā (bj) | vyā → byā (bj: machasaṁ, syā, PTS) | Evaṁbyākho → evaṁ kho (?) bhagavato sammukhāyevassa ‘‘evaṁbyākho’’ti (cck note)อริฏฐภิกษุผู้มีบรรพบุรุษเป็นพรานฆ่านกแร้งกล่าวว่า “เหมือนจะเป็นอย่างนั้น ท่านทั้งหลาย เรารู้ทั่วถึงธรรมที่พระผู้มีพระภาคทรงแสดงแล้ว จนกระทั่งว่าธรรม ตามที่พระผู้มีพระภาคตรัสว่า เป็นธรรมก่ออันตราย ก็หาสามารถก่ออันตรายแก่ผู้ ซ่องเสพได้จริงไม่”

Atha kho tepi bhikkhū ariṭṭhaṁ bhikkhuṁ gaddhabādhipubbaṁ etasmā pāpakā diṭṭhigatā vivecetukāmā samanuyuñjanti samanugāhanti samanubhāsanti:
samanugāhanti → samanuggāhanti (sya-all) | gaddhabādhipubbaṁ → gandhavādhipubbaṁ (sya-all) | samanugāhanti → samanuggāhanti (cck: syā.)ลำดับนั้น ภิกษุเหล่านั้นปรารถนาจะปลดเปลื้องอริฏฐภิกษุผู้มีบรรพบุรุษเป็น พรานฆ่านกแร้งจากทิฏฐิชั่วนี้ จึงซักไซ้ ไล่เลียง สอบสวนด้วยคำพูดว่า “mā hevaṁ, āvuso ariṭṭha, avaca, mā bhagavantaṁ abbhācikkhi; na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṁ, na hi bhagavā evaṁ vadeyya.
abbhakkhānaṁ → abbhācikkhanaṁ (mr) | abbhācikkhi → abbhācikkha (sya-all) | hevaṁ → evaṁ (pts) | hevaṁ → evaṁ (bj: PTS, sī.væa) | avaca → avaca, mā bhagavantaṁ (bj: machasaṁ, syā, PTS) | abbhācikkhi → abbhā vikkha (bj: syā) | abbhakkhānaṁ → abbhāvikkhanaṁ (bj: machasaṁ) | abbhakkhānaṁ → abbhācikkhanaṁ (cck: ka.)“ท่านอริฏฐะ ท่านอย่าได้กล่าวอย่างนี้ อย่ากล่าวตู่พระผู้มีพระภาค การกล่าวตู่พระผู้มีพระภาค ไม่ดีเลย เพราะพระผู้มีพระภาคไม่ได้ตรัสอย่างนั้น Anekapariyāyenāvuso ariṭṭha, antarāyikā dhammā antarāyikā vuttā bhagavatā, alañca pana te paṭisevato antarāyāya.
anekapariyāyenāvuso → anekapariyāyenahāvuso (bj); anekapariyāyena āvuso (sya-all) | antarāyikā → (sya-all, pts) | anekapariyāyenahāvuso → anekapariyāyenāvuso (bj: machasaṁ)พระผู้มีพระภาคตรัสธรรมที่ก่ออันตรายว่าเป็นธรรมก่ออันตรายไว้โดยประการ ต่าง ๆ และธรรมเหล่านั้นก็สามารถก่ออันตรายให้แก่ผู้ซ่องเสพได้จริง Appassādā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo.
bahupāyāsā → bahūpāyāsā (bj, sya-all)พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ‘กามทั้งหลาย มีความยินดีน้อย มีทุกข์มาก มีความคับแค้นมาก มีโทษยิ่งใหญ่ Aṭṭhikaṅkalūpamā kāmā vuttā bhagavatā …
aṭṭhikaṅkalūpamā → aṭṭhikaṅkhalūpamā (sya-all) | pe → ‘aṭṭhikaṅkhalūpamā kāmā vuttā bhagavatā, iccādisu sabbattha ‘bahudukkhā bahūpāyāsā, ādīnavo ettha’ bhiyyoti pāṭhaseso peyyālamukhena daṭṭhabbo. potthakesu pesyālavacanaṁ na dissati (bj note)กามทั้งหลายเปรียบเหมือนร่างโครงกระดูก มีทุกข์มาก มีความคับแค้นมาก มีโทษยิ่งใหญ่ maṁsapesūpamā kāmā vuttā bhagavatā …กามทั้งหลายเปรียบเหมือนชิ้นเนื้อ ฯลฯ tiṇukkūpamā kāmā vuttā bhagavatā …
kāmā vuttā bhagavatā → (pts)กามทั้งหลายเปรียบเหมือนคบเพลิงหญ้า ฯลฯ aṅgārakāsūpamā kāmā vuttā bhagavatā …
kāmā vuttā bhagavatā → (pts)กามทั้งหลายเปรียบเหมือนหลุมถ่านเพลิง ฯลฯ supinakūpamā kāmā vuttā bhagavatā …
kāmā vuttā bhagavatā → (pts)กามทั้งหลายเปรียบเหมือนความฝัน ฯลฯ yācitakūpamā kāmā vuttā bhagavatā …
kāmā vuttā bhagavatā → (pts)กามทั้งหลายเปรียบเหมือนของที่ขอยืมมา ฯลฯ rukkhaphalūpamā kāmā vuttā bhagavatā …
kāmā vuttā bhagavatā → (pts)กามทั้งหลายเปรียบเหมือนผลไม้คาต้น ฯลฯ asisūnūpamā kāmā vuttā bhagavatā …
kāmā vuttā bhagavatā → (pts)กามทั้งหลายเปรียบเหมือนเขียงหั่นเนื้อ ฯลฯ sattisūlūpamā kāmā vuttā bhagavatā …
kāmā vuttā bhagavatā → (pts)กามทั้งหลายเปรียบเหมือนหอกหลาว ฯลฯ sappasirūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo”ti.
bahupāyāsā → bahūpāyāsā (bj, sya-all)กามทั้งหลายเปรียบเหมือนหัวงู มีทุกข์มาก มีความคับแค้นมาก มีโทษยิ่งใหญ่”

Evampi kho ariṭṭho bhikkhu gaddhabādhipubbo tehi bhikkhūhi samanuyuñjiyamāno samanugāhiyamāno samanubhāsiyamāno tadeva pāpakaṁ diṭṭhigataṁ thāmasā parāmāsā abhinivissa voharati:
tadeva → tameva (bj) | parāmāsā abhinivissa → parāmassa (bj) | gaddhabādhipubbo → gandhavādhipubbo (sya-all) | parāmāsā → parāmassa (sya-all, pts) | gaddhabādhipubbo → gandhavādhi (bj: syā) | tameva → tadeva (bj: machasaṁ, syā, PTS) | parāmassa → parāmāsā (bj: machasaṁ) | samanugāhiyamāno → samanuggāhiyamāno (cck: syā. vinayepi) | tadeva → tatheva taṁ (cck: vinaye)อริฏฐภิกษุถูกภิกษุเหล่านั้น ซักไซ้ ไล่เลียง สอบสวนอยู่อย่างนี้ แต่ก็ยังกล่าว ด้วยความยึดมั่นถือมั่นทิฏฐิชั่วนั้นอยู่อย่างนั้นว่า “evaṁ byā kho ahaṁ, āvuso, bhagavatā dhammaṁ desitaṁ ājānāmi yathā yeme antarāyikā dhammā vuttā bhagavatā te paṭisevato nālaṁ antarāyāyā”ti.
dhammā → dhammā antarāyikā (bj) | vyā → byā (bj: machasaṁ, syā)“เหมือนจะเป็นอย่างนั้น ท่าน ทั้งหลาย เรารู้ทั่วถึงธรรมที่พระผู้มีพระภาคทรงแสดงแล้ว จนกระทั่งว่าธรรมตาม ที่พระผู้มีพระภาคตรัสว่า เป็นธรรมก่ออันตราย ก็หาสามารถก่ออันตรายแก่ผู้ซ่อง เสพได้จริงไม่”

Yato kho te bhikkhū nāsakkhiṁsu ariṭṭhaṁ bhikkhuṁ gaddhabādhipubbaṁ etasmā pāpakā diṭṭhigatā vivecetuṁ, atha kho te bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṁ etadavocuṁ:
kho → (bj, sya-all) | gaddhabādhipubbaṁ → gandhavādhipubbaṁ (sya-all) | kho te bhikkhū → (pts)เมื่อภิกษุเหล่านั้นไม่สามารถจะปลดเปลื้องอริฏฐภิกษุผู้มีบรรพบุรุษเป็น พรานฆ่านกแร้งจากทิฏฐิชั่วนั้นได้ จึงพากันเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายอภิวาทแล้วนั่ง ณ ที่สมควร ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคว่า “ariṭṭhassa nāma, bhante, bhikkhuno gaddhabādhipubbassa evarūpaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ uppannaṁ:
gaddhabādhipubbassa → gandhavādhipubbassa (sya-all)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ทิฏฐิชั่วเช่นนี้เกิดขึ้นแก่อริฏฐภิกษุผู้มีบรรพบุรุษเป็น พรานฆ่านกแร้งว่า ‘tathāhaṁ bhagavatā dhammaṁ desitaṁ ājānāmi yathā yeme antarāyikā dhammā vuttā bhagavatā te paṭisevato nālaṁ antarāyāyā’ti.
dhammā → dhammā antarāyikā (bj)‘เรารู้ทั่วถึงธรรมที่พระผู้มีพระภาคทรงแสดงแล้ว จนกระทั่งว่า ธรรมตามที่พระผู้มีพระภาคตรัสว่าเป็นธรรมก่ออันตราย ก็หาสามารถก่ออันตราย แก่ผู้ซ่องเสพได้จริงไม่’ Assumha kho mayaṁ, bhante:
assumha → assumhā (sya-all)ข้าพระองค์ทั้งหลายได้ฟังว่า ‘ได้ยินว่า ทิฏฐิชั่วเช่นนี้เกิด ‘ariṭṭhassa kira nāma bhikkhuno gaddhabādhipubbassa evarūpaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ uppannaṁ—
gaddhabādhipubbassa → gandhavādhipubbassa (sya-all)ขึ้นแก่อริฏฐภิกษุผู้มีบรรพบุรุษเป็นพรานฆ่านกแร้งว่า ‘เรารู้ทั่วถึงธรรมที่พระผู้มีพระ tathāhaṁ bhagavatā dhammaṁ desitaṁ ājānāmi yathā yeme antarāyikā dhammā vuttā bhagavatā te paṭisevato nālaṁ antarāyāyā’ti.
dhammā → dhammā antarāyikā (bj)ภาคทรงแสดงแล้ว จนกระทั่งว่าธรรมตามที่พระผู้มีพระภาคตรัสว่า เป็นธรรมก่อ อันตราย ก็หาสามารถก่ออันตรายแก่ผู้ซ่องเสพได้จริงไม่’

Atha kho mayaṁ, bhante, yena ariṭṭho bhikkhu gaddhabādhipubbo tenupasaṅkamimha; upasaṅkamitvā ariṭṭhaṁ bhikkhuṁ gaddhabādhipubbaṁ etadavocumha:
gaddhabādhipubbo tenupasaṅkamimha → gandhavādhipubbo tenupasaṅkamimhā (sya-all) | gaddhabādhipubbaṁ etadavocumha → gandhavādhipubbaṁ etadavocumhā (sya-all)ลำดับนั้น ข้าพระองค์ทั้งหลายเข้าไปหาอริฏฐภิกษุแล้วได้ถามท่านว่า ‘ท่าน อริฏฐะ ได้ทราบว่า ทิฏฐิชั่วเช่นนี้เกิดขึ้นแก่ท่านว่า ‘saccaṁ kira te, āvuso ariṭṭha, evarūpaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ uppannaṁ—‘เรารู้ทั่วถึงธรรมที่พระผู้มีพระ ภาคทรงแสดงแล้ว tathāhaṁ bhagavatā dhammaṁ desitaṁ ājānāmi yathā yeme antarāyikā dhammā vuttā bhagavatā te paṭisevato nālaṁ antarāyāyā’ti?
dhammā → dhammā antarāyikā (bj)จนกระทั่งว่าธรรมตามที่พระผู้มีพระภาคตรัสว่า เป็นธรรมก่อ อันตราย ก็หาสามารถก่ออันตรายแก่ผู้ซ่องเสพได้จริงไม่’

Evaṁ vutte, bhante, ariṭṭho bhikkhu gaddhabādhipubbo amhe etadavoca:
bhante → (sya-all) | gaddhabādhipubbo → gandhavādhipubbo (sya-all)เมื่อข้าพระองค์ ทั้งหลายกล่าวอย่างนี้ อริฏฐภิกษุได้พูดกับข้าพระองค์ทั้งหลายว่า ‘evaṁ byā kho ahaṁ, āvuso, bhagavatā dhammaṁ desitaṁ ājānāmi yathā yeme antarāyikā dhammā vuttā bhagavatā te paṭisevato nālaṁ antarāyāyā’ti.
dhammā → dhammā antarāyikā (bj) | vyā → byā (bj: machasaṁ, PTS)‘เหมือนจะเป็น อย่างนั้น ท่านทั้งหลาย เรารู้ทั่วถึงธรรมที่พระผู้มีพระภาคทรงแสดงแล้ว จนกระทั่ง ว่าธรรมตามที่พระผู้มีพระภาคตรัสว่า เป็นธรรมก่ออันตราย ก็หาสามารถก่ออันตราย แก่ผู้ซ่องเสพได้จริงไม่’ Atha kho mayaṁ, bhante, ariṭṭhaṁ bhikkhuṁ gaddhabādhipubbaṁ etasmā pāpakā diṭṭhigatā vivecetukāmā samanuyuñjimha samanugāhimha samanubhāsimha:
gaddhabādhipubbaṁ → gandhavādhipubbaṁ (sya-all) | samanuyuñjimha samanugāhimha samanubhāsimha → samanuyuñjimhā samanuggāhimhā samanubhāsimhā (sya-all)ครั้งนั้น ข้าพระองค์ทั้งหลายปรารถนาจะปลดเปลื้องอริฏฐภิกษุผู้มีบรรพบุรุษ เป็นพรานฆ่านกแร้งจากทิฏฐิชั่วนั้น จึงซักไซ้ ไล่เลียง สอบสวนด้วยคำพูดว่า ‘mā hevaṁ, āvuso ariṭṭha, avaca, mā bhagavantaṁ abbhācikkhi; na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṁ, na hi bhagavā evaṁ vadeyya.
abbhācikkhi → abbhācikkha (sya-all) | hevaṁ → evaṁ (pts) | avaca → avaca, mā bhagavantaṁ (bj: machasaṁ) | abbhācikkhi → abbhāvikkha (bj: syā)‘ท่านอริฏฐะ ท่านอย่าได้กล่าวอย่างนี้ อย่ากล่าวตู่พระผู้มีพระภาค การกล่าวตู่พระผู้มีพระภาค ไม่ดีเลย เพราะพระผู้มีพระภาคไม่ได้ตรัสอย่างนั้น Anekapariyāyenāvuso ariṭṭha, antarāyikā dhammā antarāyikā vuttā bhagavatā, alañca pana te paṭisevato antarāyāya.
anekapariyāyenāvuso → anekapariyāyena hāvuso (bj); anekapariyāyena āvuso (sya-all) | antarāyikā → (sya-all, pts)พระผู้มีพระภาคตรัสธรรมทั้งหลายที่ก่ออันตรายว่าเป็นธรรมก่ออันตรายไว้ โดยประการต่าง ๆ และธรรมเหล่านั้นก็สามารถก่ออันตรายแก่ผู้ซ่องเสพได้จริง Appassādā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo.
bahupāyāsā → bahūpāyāsā (bj, sya-all)พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ‘กามทั้งหลายมีความยินดีน้อย มีทุกข์มาก มีความคับแค้นมาก มีโทษยิ่งใหญ่ Aṭṭhikaṅkalūpamā kāmā vuttā bhagavatā …pe…
aṭṭhikaṅkalūpamā → aṭṭhikaṅkhalūpamā (sya-all)กามทั้งหลายเปรียบเหมือนร่างโครงกระดูก มีทุกข์มาก มีความคับแค้นมาก มีโทษยิ่งใหญ่ ฯลฯ sappasirūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo’ti.
bahupāyāsā → bahūpāyāsā (bj, sya-all)กามทั้งหลายเปรียบเหมือนหัวงู มีทุกข์มาก มีความคับแค้นมาก มีโทษ ยิ่งใหญ่’

Evampi kho, bhante, ariṭṭho bhikkhu gaddhabādhipubbo amhehi samanuyuñjiyamāno samanugāhiyamāno samanubhāsiyamāno tadeva pāpakaṁ diṭṭhigataṁ thāmasā parāmāsā abhinivissa voharati:
parāmāsā → parāmassa (bj, sya-all, pts) | gaddhabādhipubbo → gandhavādhipubbo (sya-all) | parāmassa → parāmāsā (bj: machasaṁ)อริฏฐภิกษุผู้มีบรรพบุรุษ เป็นพรานฆ่านกแร้งถูกข้าพระองค์ทั้งหลายซักไซ้ ไล่เลียง สอบสวนอยู่แม้อย่างนี้ ก็ยังกล่าวด้วยความยึดมั่นถือมั่นทิฏฐิชั่วนั้นอยู่อย่างนั้นว่า ‘evaṁ byā kho ahaṁ, āvuso, bhagavatā dhammaṁ desitaṁ ājānāmi yathā yeme antarāyikā dhammā vuttā bhagavatā te paṭisevato nālaṁ antarāyāyā’ti.
dhammā → dhammā antarāyikā (bj)‘เหมือนจะเป็นอย่างนั้นท่านทั้งหลาย เรารู้ทั่วถึงธรรมที่พระผู้มีพระภาคทรงแสดงแล้ว จนกระทั่งว่าธรรมตามที่พระผู้มีพระภาคตรัสว่าเป็นธรรมก่ออันตราย ก็หาสามารถ ก่ออันตรายแก่ผู้ซ่องเสพได้จริงไม่’ Yato kho mayaṁ, bhante, nāsakkhimha ariṭṭhaṁ bhikkhuṁ gaddhabādhipubbaṁ etasmā pāpakā diṭṭhigatā vivecetuṁ, atha mayaṁ etamatthaṁ bhagavato ārocemā”ti.
nāsakkhimha → nāsikkhimhā (sya-all) | gaddhabādhipubbaṁ → gandhavādhipubbaṁ (sya-all)เมื่อข้าพระองค์ทั้งหลายไม่สามารถจะปลดเปลื้อง อริฏฐภิกษุจากทิฏฐิชั่วได้ จึงกราบทูลเนื้อความนี้แด่พระผู้มีพระภาค พระพุทธเจ้าข้า”

Atha kho bhagavā aññataraṁ bhikkhuṁ āmantesi:ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคได้รับสั่งเรียกภิกษุรูปหนึ่งมาตรัสว่า “ehi tvaṁ, bhikkhu, mama vacanena ariṭṭhaṁ bhikkhuṁ gaddhabādhipubbaṁ āmantehi:
gaddhabādhipubbaṁ → gandhavādhipubbaṁ (sya-all)“มาเถิด ภิกษุ เธอจงไปเรียกอริฏฐภิกษุผู้มีบรรพบุรุษเป็นพรานฆ่านกแร้งมา ‘satthā taṁ, āvuso ariṭṭha, āmantetī’”ti.ตามคำของเราว่า ‘ท่านอริฏฐะ พระศาสดาตรัสเรียกท่าน”

“Evaṁ, bhante”ti kho so bhikkhu bhagavato paṭissutvā, yena ariṭṭho bhikkhu gaddhabādhipubbo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ariṭṭhaṁ bhikkhuṁ gaddhabādhipubbaṁ etadavoca:
gaddhabādhipubbo → gandhavādhipubbo (sya-all) | gaddhabādhipubbaṁ → gandhavādhipubbaṁ (sya-all)ภิกษุนั้นทูลรับสนองพระดำรัสแล้วเข้าไปหาอริฏฐภิกษุถึงที่อยู่แล้วกล่าวกับท่านว่า “satthā taṁ, āvuso ariṭṭha, āmantetī”ti.“ท่านอริฏฐะ พระศาสดาตรัสเรียกท่าน”

“Evamāvuso”ti kho ariṭṭho bhikkhu gaddhabādhipubbo tassa bhikkhuno paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho ariṭṭhaṁ bhikkhuṁ gaddhabādhipubbaṁ bhagavā etadavoca:
gaddhabādhipubbo → gandhavādhipubbo (sya-all) | gaddhabādhipubbaṁ → gandhavādhipubbaṁ (sya-all)อริฏฐภิกษุผู้มีบรรพบุรุษเป็นพรานฆ่านกแร้งรับคำแล้ว เข้าไปเฝ้าพระผู้มี พระภาคถึงที่ประทับ ถวายอภิวาท แล้วนั่ง ณ ที่สมควร พระผู้มีพระภาคได้ตรัสกับอริฏฐภิกษุผู้มีบรรพบุรุษเป็นพรานฆ่านกแร้งว่า

“saccaṁ kira te, ariṭṭha, evarūpaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ uppannaṁ:“อริฏฐะ ได้ยินว่า ทิฏฐิชั่วเช่นนี้เกิดขึ้นแก่เธอว่า ‘tathāhaṁ bhagavatā dhammaṁ desitaṁ ājānāmi yathā yeme antarāyikā dhammā vuttā bhagavatā te paṭisevato nālaṁ antarāyāyā’”ti?
dhammā → dhammā antarāyikā (bj)‘เรารู้ทั่วถึงธรรมที่พระผู้มีพระภาค ทรงแสดงแล้ว จนกระทั่งว่าธรรมตามที่พระผู้มีพระภาคตรัสว่าเป็นธรรมก่ออันตราย ก็หาสามารถทำอันตรายแก่ผู้ซ่องเสพได้จริงไม่’ จริงหรือ”

“Evaṁ byā kho ahaṁ, bhante, bhagavatā dhammaṁ desitaṁ ājānāmi: ‘yathā yeme antarāyikā dhammā vuttā bhagavatā te paṭisevato nālaṁ antarāyāyā’”ti.
dhammā → dhammā antarāyikā (bj)อริฏฐภิกษุกราบทูลว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า ข้าพระองค์รู้ทั่วถึงธรรมที่พระ ผู้มีพระภาคทรงแสดงแล้ว จนกระทั่งว่าธรรมตามที่พระผู้มีพระภาคตรัสว่าเป็น ธรรมก่ออันตราย ก็หาสามารถทำอันตรายแก่ผู้ซ่องเสพได้จริงไม่”

“Kassa kho nāma tvaṁ, moghapurisa, mayā evaṁ dhammaṁ desitaṁ ājānāsi?พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “โมฆบุรุษ เธอรู้ทั่วถึงธรรมที่เราแสดงแล้วอย่างนี้ แก่ใคร Nanu mayā, moghapurisa, anekapariyāyena antarāyikā dhammā antarāyikā vuttā? Alañca pana te paṭisevato antarāyāya.
antarāyikā → (sya-all, pts) | mayā → māyā (pts)เรากล่าวธรรมที่ก่ออันตรายว่าเป็นธรรมก่ออันตรายโดยประการต่าง ๆ มิใช่หรือ และธรรมเหล่านั้นก็สามารถก่ออันตรายแก่ผู้ซ่องเสพได้จริง Appassādā kāmā vuttā mayā, bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo.
bahupāyāsā → bahūpāyāsā (bj, sya-all)เรากล่าวว่า ‘กามทั้งหลายมีความยินดีน้อย มีทุกข์มาก มีความคับแค้นมาก มีโทษยิ่งใหญ่ Aṭṭhikaṅkalūpamā kāmā vuttā mayā …
aṭṭhikaṅkalūpamā → aṭṭhikaṅkhalūpamā (sya-all)กามทั้งหลายเปรียบเหมือนร่างโครงกระดูก ... maṁsapesūpamā kāmā vuttā mayā …กามทั้งหลายเปรียบเหมือนชิ้นเนื้อ ... tiṇukkūpamā kāmā vuttā mayā …
kāmā vuttā mayā → (pts)กามทั้งหลายเปรียบเหมือนคบเพลิงหญ้า ... aṅgārakāsūpamā kāmā vuttā mayā …
kāmā vuttā mayā → (pts)กามทั้งหลายเปรียบเหมือนหลุมถ่านเพลิง ... supinakūpamā kāmā vuttā mayā …
kāmā vuttā mayā → (pts)กามทั้งหลายเปรียบเหมือนความฝัน ... yācitakūpamā kāmā vuttā mayā …
kāmā vuttā mayā → (pts)กามทั้งหลายเปรียบเหมือนของที่ขอยืมมา ... rukkhaphalūpamā kāmā vuttā mayā …
kāmā vuttā mayā → (pts)กามทั้งหลายเปรียบเหมือนผลไม้คาต้น ... asisūnūpamā kāmā vuttā mayā …
kāmā vuttā mayā → (pts)กามทั้งหลายเปรียบเหมือนเขียงหั่นเนื้อ ... sattisūlūpamā kāmā vuttā mayā …
kāmā vuttā mayā → (pts)กามทั้งหลายเปรียบเหมือนหอกหลาว ... sappasirūpamā kāmā vuttā mayā, bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo.
bahupāyāsā → bahūpāyāsā (bj, sya-all)กามทั้งหลายเปรียบเหมือนหัวงู มีทุกข์มาก มีความคับแค้นมาก มีโทษยิ่งใหญ่’ Atha ca pana tvaṁ, moghapurisa, attanā duggahitena amhe ceva abbhācikkhasi, attānañca khanasi, bahuñca apuññaṁ pasavasi.
khanasi → khaṇasi (bj) | tvaṁ → (sya-all) | duggahitena → duggahītena (pts)โมฆบุรุษ ก็เมื่อเป็นเช่นนี้ เธอชื่อว่ากล่าวตู่เราด้วยทิฏฐิที่ถือไว้ผิด ชื่อว่า ทำลายตนเองและชื่อว่าประสบสิ่งมิใช่บุญเป็นอันมาก Tañhi te, moghapurisa, bhavissati dīgharattaṁ ahitāya dukkhāyā”ti.ข้อนั้นจักเป็นไปเพื่อความไม่ เกื้อกูล เพื่อความทุกข์แก่เธอตลอดกาลนาน”

Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi:ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาครับสั่งเรียกภิกษุทั้งหลายมาตรัสว่า “Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,“ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร api nāyaṁ ariṭṭho bhikkhu gaddhabādhipubbo usmīkatopi imasmiṁ dhammavinaye”ti?
gaddhabādhipubbo usmīkatopi → gandhavādhipubbo usmikatopi (sya-all)อริฏฐภิกษุผู้มีบรรพบุรุษเป็นพรานฆ่า นกแร้งนี้จะกระทำญาณให้สูงส่งในธรรมวินัยนี้ได้หรือไม่ได้”

“Kiñhi siyā, bhante;
Kiñhi → kiṁti (mr) | Kiñhi → kiṁti (cck: ka.)ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ความสูงส่งแห่งญาณไร ๆ ที่จะพึงมีนั้นจักมีไม่ได้เลย no hetaṁ, bhante”ti.พระพุทธเจ้าข้า” Evaṁ vutte, ariṭṭho bhikkhu gaddhabādhipubbo tuṇhībhūto maṅkubhūto pattakkhandho adhomukho pajjhāyanto appaṭibhāno nisīdi.
gaddhabādhipubbo → gandhavādhipubbo (sya-all) | appaṭibhāno → appaṭibhāṇo (sya-all)เมื่อภิกษุทั้งหลายกราบทูลอย่างนี้แล้ว อริฏฐภิกษุผู้มีบรรพบุรุษเป็นพรานฆ่า นกแร้งก็นั่งนิ่ง เก้อเขิน คอตก ก้มหน้า ซบเซา หมดปฏิภาณ

Atha kho bhagavā ariṭṭhaṁ bhikkhuṁ gaddhabādhipubbaṁ tuṇhībhūtaṁ maṅkubhūtaṁ pattakkhandhaṁ adhomukhaṁ pajjhāyantaṁ appaṭibhānaṁ viditvā ariṭṭhaṁ bhikkhuṁ gaddhabādhipubbaṁ etadavoca:
gaddhabādhipubbaṁ → gandhavādhipubbaṁ (sya-all) | appaṭibhānaṁ → appaṭibhāṇaṁ (sya-all)ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคทรงเห็นอริฏฐภิกษุผู้มีบรรพบุรุษเป็นพรานฆ่านกแร้ง นั่งนิ่ง เก้อเขิน คอตก ก้มหน้า ซบเซา หมดปฏิภาณ จึงได้ตรัสกับเธอว่า “paññāyissasi kho tvaṁ, moghapurisa, etena sakena pāpakena diṭṭhigatena.“โมฆบุรุษ เธอจักปรากฏด้วยทิฏฐิชั่วของตนเองนี้ Idhāhaṁ bhikkhū paṭipucchissāmī”ti.เราจักสอบถามภิกษุทั้งหลาย ในที่นี้”

Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi:ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคได้รับสั่งเรียกภิกษุทั้งหลายมาตรัสว่า “tumhepi me, bhikkhave, evaṁ dhammaṁ desitaṁ ājānātha yathāyaṁ ariṭṭho bhikkhu gaddhabādhipubbo attanā duggahitena amhe ceva abbhācikkhati, attānañca khanati, bahuñca apuññaṁ pasavatī”ti?
duggahitena → duggahītena (bj, pts) | gaddhabādhipubbo → gandhavādhipubbo (sya-all)“ภิกษุ ทั้งหลาย แม้เธอทั้งหลายก็รู้ทั่วถึงธรรมที่เราแสดงแล้วอย่างนี้ เหมือนที่อริฏฐภิกษุ ผู้มีบรรพบุรุษเป็นพรานฆ่านกแร้งนี้กล่าวตู่เราด้วยทิฏฐิที่ยึดถือไว้ผิด ชื่อว่าทำลาย ตนเองและชื่อว่าประสบสิ่งมิใช่บุญเป็นอันมากหรือ”

“No hetaṁ, bhante.ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “ข้อนั้นไม่เป็นอย่างนั้น พระพุทธเจ้าข้า Anekapariyāyena hi no, bhante, antarāyikā dhammā antarāyikā vuttā bhagavatā;
antarāyikā → (sya-all, pts)เพราะว่า พระผู้มีพระภาคตรัสธรรมทั้งหลายที่ก่ออันตรายว่าเป็นธรรมก่ออันตรายแก่ข้าพระองค์ ทั้งหลายโดยประการต่าง ๆ alañca pana te paṭisevato antarāyāya.และธรรมเหล่านั้นก็สามารถก่ออันตรายแก่ผู้ซ่องเสพ ได้จริง Appassādā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo.
bahupāyāsā → bahūpāyāsā (bj, sya-all)พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ‘กามทั้งหลายมีความยินดีน้อย มีทุกข์มาก มีความ คับแค้นมาก มีโทษยิ่งใหญ่ Aṭṭhikaṅkalūpamā kāmā vuttā bhagavatā …pe…
aṭṭhikaṅkalūpamā → aṭṭhikaṅkhalūpamā (sya-all)กามทั้งหลายเปรียบเหมือนท่อนกระดูก มีทุกข์มาก มีความคับแค้นมาก มีโทษยิ่งใหญ่ ฯลฯ sappasirūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo”ti.
bahupāyāsā → bahūpāyāsā (bj, sya-all) | bhiyyoti sādhu → bhiyyo ti (pts)กามทั้งหลายเปรียบเหมือนหัวงู มีทุกข์มาก มีความคับแค้นมาก มีโทษยิ่งใหญ่”

“Sādhu sādhu, bhikkhave, sādhu, kho me tumhe, bhikkhave, evaṁ dhammaṁ desitaṁ ājānātha.
sādhu → (bj) | sādhu sādhu bhikkhave → (sya-all) | sādhu → sādhu bhikkhave (sya-all: sī. yu.)พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “ดีแล้ว ชอบแล้ว ภิกษุทั้งหลาย ที่เธอทั้งหลายรู้ทั่ว ถึงธรรมที่เราแสดงแล้วอย่างนี้ Anekapariyāyena hi kho, bhikkhave, antarāyikā dhammā vuttā mayā, alañca pana te paṭisevato antarāyāya.
kho → vo (bj, sya-all, pts) | dhammā → dhammā antarāyikā (bj)เหมือนที่เรากล่าวแล้วว่า ธรรมทั้งหลายเป็นธรรมก่อ อันตรายแก่เธอทั้งหลายโดยประการต่าง ๆ และธรรมเหล่านั้นก็สามารถก่ออันตราย แก่ผู้ซ่องเสพได้จริง

Appassādā kāmā vuttā mayā, bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo.
bahupāyāsā → bahūpāyāsā (bj, sya-all)เรากล่าวว่า ‘กามทั้งหลายมีความยินดีน้อย มีทุกข์มาก มีความ คับแค้นมาก มีโทษยิ่งใหญ่ Aṭṭhikaṅkalūpamā kāmā vuttā mayā …pe…
aṭṭhikaṅkalūpamā → aṭṭhikaṅkhalūpamā (sya-all)กามทั้งหลายเปรียบเหมือนท่อนกระดูก มีทุกข์มาก มีความคับแค้นมาก มีโทษยิ่งใหญ่ ฯลฯ sappasirūpamā kāmā vuttā mayā, bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo.
bahupāyāsā → bahūpāyāsā (bj, sya-all)กามทั้งหลายเปรียบเหมือนหัวงู มีทุกข์มาก มีความคับแค้นมาก มีโทษยิ่งใหญ่’ Atha ca panāyaṁ ariṭṭho bhikkhu gaddhabādhipubbo attanā duggahitena amhe ceva abbhācikkhati, attānañca khanati, bahuñca apuññaṁ pasavati.
duggahitena → duggahītena (bj, pts) | gaddhabādhipubbo → gandhavādhipubbo (sya-all)เออก็ อริฏฐภิกษุผู้มีบรรพบุรุษเป็นพรานฆ่านกแร้งนี้กล่าวตู่เรา ด้วยทิฏฐิที่ยึด ถือไว้ผิด ชื่อว่าทำลายตนเอง และชื่อว่าประสบสิ่งมิใช่บุญเป็นอันมาก Tañhi tassa moghapurisassa bhavissati dīgharattaṁ ahitāya dukkhāya.ข้อนั้นจัก เป็นไปเพื่อไม่เกื้อกูล เพื่อความทุกข์แก่อริฏฐโมฆบุรุษนั้นตลอดกาลนาน So vata, bhikkhave, aññatreva kāmehi aññatra kāmasaññāya aññatra kāmavitakkehi kāme paṭisevissatīti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati.ภิกษุทั้งหลาย เป็นไปไม่ได้เลยที่อริฏฐภิกษุนั้นจะเสพกามโดยปราศจากกาม ปราศจากกามสัญญา และปราศจากกามวิตก

Idha, bhikkhave, ekacce moghapurisā dhammaṁ pariyāpuṇanti—ภิกษุทั้งหลาย โมฆบุรุษบางพวกในธรรมวินัยนี้ย่อมเล่าเรียนธรรม คือ suttaṁ, geyyaṁ, veyyākaraṇaṁ, gāthaṁ, udānaṁ, itivuttakaṁ, jātakaṁ, abbhutadhammaṁ, vedallaṁ.
abbhutadhammaṁ → abbhūtadhammaṁ (sya-all)สุตตะ เคยยะ เวยยากรณะ คาถา อุทาน อิติวุตตกะ ชาตกะ อัพภูตธรรม และเวทัลละ Te taṁ dhammaṁ pariyāpuṇitvā tesaṁ dhammānaṁ paññāya atthaṁ na upaparikkhanti.พวกเขาเล่าเรียนธรรมนั้นแล้วไม่ไตร่ตรองเนื้อความแห่งธรรมเหล่านั้น ด้วยปัญญา Tesaṁ te dhammā paññāya atthaṁ anupaparikkhataṁ na nijjhānaṁ khamanti.ธรรมเหล่านั้นจึงไม่ประจักษ์ชัดแก่พวกเขา ผู้ไม่ไตร่ตรองเนื้อความด้วย ปัญญา Te upārambhānisaṁsā ceva dhammaṁ pariyāpuṇanti itivādappamokkhānisaṁsā ca.โมฆบุรุษเหล่านั้นเล่าเรียนธรรมมุ่งจะข่มขู่ผู้อื่น และมุ่งจะเปลื้องตนจากคำ นินทาว่าร้าย Yassa catthāya dhammaṁ pariyāpuṇanti tañcassa atthaṁ nānubhonti.
yassa catthāya → yassatthāya (sya-all) | catthāya → yassatthāya (bj: syā)ย่อมไม่ได้รับประโยชน์แห่งธรรมนั้น เหมือนที่เหล่ากุลบุตรเล่าเรียน ธรรมได้รับ Tesaṁ te dhammā duggahitā dīgharattaṁ ahitāya dukkhāya saṁvattanti.
duggahitā → duggahītā (bj, pts)ธรรมเหล่านั้นที่พวกเขาเรียนไม่ดี ย่อมเป็นไปเพื่อสิ่งมิใช่ประโยชน์ เพื่อความทุกข์สิ้นกาลนาน Taṁ kissa hetu?ข้อนั้นเพราะเหตุไร Duggahitattā, bhikkhave, dhammānaṁ.
duggahitattā → duggahītattā (bj, pts)เพราะพวกเขาเรียนธรรมทั้งหลายมาไม่ดี

Seyyathāpi, bhikkhave, puriso alagaddatthiko alagaddagavesī alagaddapariyesanaṁ caramāno.บุรุษผู้ต้องการงูพิษ เที่ยวเสาะแสวงหางูพิษ So passeyya mahantaṁ alagaddaṁ.เขาพบงูพิษตัวใหญ่ Tamenaṁ bhoge vā naṅguṭṭhe vā gaṇheyya.จึงจับมันที่ ขนดหางหรือที่หาง Tassa so alagaddo paṭiparivattitvā hatthe vā bāhāya vā aññatarasmiṁ vā aṅgapaccaṅge ḍaṁseyya.
ḍaṁseyya → ḍaseyya (bj, pts1ed) | paṭiparivattitvā → paṭinivattitvā (sya-all) | ḍaṁseyya → ḍaseyya (pts) | paṭiparivattitvā → paṭinivattitvā (bj: syā) | ḍaseyya → ḍaṁyesya (bj: machasaṁ, syā) | paṭiparivattitvā → paṭinivattitvā (cck: syā. ka.) | ḍaṁseyya → ḍaseyya (cck: sī. pī.)งูพิษนั้นจะพึงแว้งกัดเขาที่มือ ที่แขน หรือที่อวัยวะน้อยใหญ่ แห่งใดแห่งหนึ่ง So tatonidānaṁ maraṇaṁ vā nigaccheyya maraṇamattaṁ vā dukkhaṁ.เพราะการถูกกัดนั้นเขาก็จะตาย หรือได้รับทุกข์ปางตาย Taṁ kissa hetu?ข้อนั้นเพราะเหตุไร Duggahitattā, bhikkhave, alagaddassa.
duggahitattā → duggahītattā (bj, pts)เพราะเขาจับงูพิษไม่ดี

Evameva kho, bhikkhave, idhekacce moghapurisā dhammaṁ pariyāpuṇanti—แม้ฉันใด ภิกษุทั้งหลาย โมฆบุรุษบางพวกในธรรมวินัยนี้ก็ฉันนั้นเหมือนกัน เล่าเรียน ธรรมคือ suttaṁ, geyyaṁ, veyyākaraṇaṁ, gāthaṁ, udānaṁ, itivuttakaṁ, jātakaṁ, abbhutadhammaṁ, vedallaṁ.
abbhutadhammaṁ → abbhūtadhammaṁ (sya-all)สุตตะ เคยยะ เวยยากรณะ คาถา อุทาน อิติวุตตกะ ชาตกะ อัพภูต ธรรม และเวทัลละ Te taṁ dhammaṁ pariyāpuṇitvā tesaṁ dhammānaṁ paññāya atthaṁ na upaparikkhanti.พวกเขาเล่าเรียนธรรมนั้นแล้วไม่ไตร่ตรองเนื้อความแห่งธรรม เหล่านั้นด้วยปัญญา Tesaṁ te dhammā paññāya atthaṁ anupaparikkhataṁ na nijjhānaṁ khamanti.ธรรมเหล่านั้นจึงไม่ประจักษ์ชัดแก่พวกเขาผู้ไม่ไตร่ตรองเนื้อ ความด้วยปัญญา Te upārambhānisaṁsā ceva dhammaṁ pariyāpuṇanti itivādappamokkhānisaṁsā ca.โมฆบุรุษเหล่านั้นเล่าเรียนธรรม มุ่งจะข่มขู่ผู้อื่น และมุ่งจะ เปลื้องตนจากคำนินทาว่าร้าย Yassa catthāya dhammaṁ pariyāpuṇanti tañcassa atthaṁ nānubhonti.
yassa catthāya → yassatthāya (sya-all)ย่อมไม่ได้รับประโยชน์แห่งธรรมนั้น เหมือนที่เหล่า กุลบุตรเล่าเรียนธรรมได้รับ Tesaṁ te dhammā duggahitā dīgharattaṁ ahitāya dukkhāya saṁvattanti.
duggahitā → duggahītā (bj)ธรรมเหล่านั้นที่พวกเขาเรียนไม่ดี ย่อมเป็นไปเพื่อสิ่ง มิใช่ประโยชน์ เพื่อความทุกข์สิ้นกาลนาน Taṁ kissa hetu?ข้อนั้นเพราะเหตุไร Duggahitattā, bhikkhave, dhammānaṁ.
duggahitattā → duggahītattā (bj)เพราะพวกเขาเรียนธรรมทั้งหลายมาไม่ดี

Idha pana, bhikkhave, ekacce kulaputtā dhammaṁ pariyāpuṇanti—ภิกษุทั้งหลาย กุลบุตรบางพวกในธรรมวินัยนี้ย่อมเล่าเรียนธรรม คือ suttaṁ, geyyaṁ, veyyākaraṇaṁ, gāthaṁ, udānaṁ, itivuttakaṁ, jātakaṁ, abbhutadhammaṁ, vedallaṁ.
abbhutadhammaṁ → abbhūtadhammaṁ (sya-all)สุตตะ เคยยะ เวยยากรณะ คาถา อุทาน อิติวุตตกะ ชาตกะ อัพภูตธรรม และเวทัลละ Te taṁ dhammaṁ pariyāpuṇitvā tesaṁ dhammānaṁ paññāya atthaṁ upaparikkhanti.พวกเขาเล่าเรียนธรรมนั้นแล้ว ย่อมไตร่ตรองเนื้อความแห่งธรรมเหล่านั้น ด้วยปัญญา Tesaṁ te dhammā paññāya atthaṁ upaparikkhataṁ nijjhānaṁ khamanti.ธรรมเหล่านั้นจึงประจักษ์ชัด แก่พวกเขาผู้ไตร่ตรองเนื้อความด้วย ปัญญา Te na ceva upārambhānisaṁsā dhammaṁ pariyāpuṇanti na itivādappamokkhānisaṁsā ca.
ca → (pts) | ca → na ca itivādappamokkhānisaṁsā (cck: ?)กุลบุตรเหล่านั้นเล่าเรียนธรรมมิใช่มุ่งจะข่มขู่ผู้อื่น และมิใช่มุ่งจะเปลื้องตน จากคำนินทาว่าร้าย Yassa catthāya dhammaṁ pariyāpuṇanti tañcassa atthaṁ anubhonti.
yassa catthāya → yassatthāya (sya-all)ย่อมได้รับประโยชน์แห่งธรรมนั้น เหมือนที่เหล่ากุลบุตร เล่าเรียนธรรมได้รับ Tesaṁ te dhammā suggahitā dīgharattaṁ hitāya sukhāya saṁvattanti.
suggahitā → suggahītā (bj, pts)ธรรมเหล่านั้นที่พวกเขาเรียนดีแล้ว ย่อมเป็นไปเพื่อประโยชน์ เพื่อความสุขสิ้นกาลนาน Taṁ kissa hetu?ข้อนั้นเพราะเหตุไร Suggahitattā bhikkhave dhammānaṁ.
suggahitattā → suggahītattā (bj, pts)เพราะพวกเขาเรียนธรรมทั้งหลายมาดีแล้ว

Seyyathāpi, bhikkhave, puriso alagaddatthiko alagaddagavesī alagaddapariyesanaṁ caramāno.บุรุษผู้ต้องการงูพิษ เที่ยวเสาะแสวงหางูพิษ So passeyya mahantaṁ alagaddaṁ.เขาพบงูพิษตัวใหญ่ Tamenaṁ ajapadena daṇḍena suniggahitaṁ niggaṇheyya.
suniggahitaṁ → suniggahītaṁ (bj, pts)จะพึงใช้ไม้ มีง่ามเหมือนขาแพะกดไว้แน่น Ajapadena daṇḍena suniggahitaṁ niggahitvā, gīvāya suggahitaṁ gaṇheyya.
niggahitvā → niggahetvā (bj) | suggahitaṁ → yuggahītaṁ (bj); suggahītaṁ (pts) | niggahitvā gīvāya suggahitaṁ → niggahetvā gīvāyaṁ sugahitaṁ (sya-all) | suniggahitaṁ niggahitvā → suniggahītaṁ niggahetvā (pts) | niggahetvā → niggahitvā (bj: machasaṁ) | gīvāya → gīvāyaṁ (bj: syā)ครั้นแล้วจึงจับที่คออย่างมั่นคง Kiñcāpi so, bhikkhave, alagaddo tassa purisassa hatthaṁ vā bāhaṁ vā aññataraṁ vā aṅgapaccaṅgaṁ bhogehi paliveṭheyya, atha kho so neva tatonidānaṁ maraṇaṁ vā nigaccheyya maraṇamattaṁ vā dukkhaṁ.
paliveṭheyya → palivedheyya (sya-all) | paliveṭheyya → palivedheyya (bj: syā)ถึงแม้งูพิษนั้นจะพึง รัดมือ แขน หรือที่อวัยวะน้อยใหญ่แห่งใดแห่งหนึ่งของบุรุษนั้นด้วยขนดก็จริง ถึง อย่างนั้น เพราะการรัดนั้น เขาก็ไม่ตาย หรือได้รับทุกข์ปางตาย Taṁ kissa hetu?ข้อนั้นเพราะ เหตุไร Suggahitattā, bhikkhave, alagaddassa.
suggahitattā → suggahītattā (bj, pts)เพราะเขาจับงูพิษไว้มั่นแล้ว

Evameva kho, bhikkhave, idhekacce kulaputtā dhammaṁ pariyāpuṇanti—แม้ฉันใด กุลบุตรบางพวกในธรรมวินัยนี้ ก็ ฉันนั้นเหมือนกัน เล่าเรียนธรรม คือ suttaṁ, geyyaṁ, veyyākaraṇaṁ, gāthaṁ, udānaṁ, itivuttakaṁ, jātakaṁ, abbhutadhammaṁ, vedallaṁ.
abbhutadhammaṁ → abbhūtadhammaṁ (sya-all)สุตตะ เคยยะ เวยยากรณะ คาถา อุทาน อิติวุตตกะ ชาตกะ อัพภูตธรรม และเวทัลละ Te taṁ dhammaṁ pariyāpuṇitvā tesaṁ dhammānaṁ paññāya atthaṁ upaparikkhanti.พวกเขาเหล่านั้นเล่าเรียนธรรมนั้น แล้วไตร่ตรองเนื้อความแห่งธรรมเหล่านั้นด้วยปัญญา Tesaṁ te dhammā paññāya atthaṁ upaparikkhataṁ nijjhānaṁ khamanti.ธรรมเหล่านั้นจึงประจักษ์ชัด แก่พวกเขา ผู้ไตร่ตรองเนื้อความด้วยปัญญา Te na ceva upārambhānisaṁsā dhammaṁ pariyāpuṇanti, na itivādappamokkhānisaṁsā ca.กุลบุตรเหล่านั้นเล่าเรียนธรรมมิใช่ มุ่งจะข่มขู่ผู้อื่น และมิใช่มุ่งจะเปลื้องตนจากคำนินทาว่าร้าย Yassa catthāya dhammaṁ pariyāpuṇanti, tañcassa atthaṁ anubhonti.
yassa catthāya → yassatthāya (sya-all)ย่อมได้รับประโยชน์ แห่งธรรมนั้น เหมือนที่เหล่ากุลบุตรเล่าเรียนธรรมได้รับ Tesaṁ te dhammā suggahitā dīgharattaṁ atthāya hitāya sukhāya saṁvattanti.
suggahitā → suggahītā (bj) | atthāya → (sya-all)ธรรมเหล่านั้นที่พวกเขา เรียนดีแล้ว ย่อมเป็นไปเพื่อประโยชน์ เพื่อความสุขสิ้นกาลนาน Taṁ kissa hetu?ข้อนั้นเพราะเหตุไร Suggahitattā, bhikkhave, dhammānaṁ.
suggahitattā → suggahītattā (bj)เพราะพวกเขาเรียนธรรมทั้งหลายมาดีแล้ว

Tasmātiha, bhikkhave, yassa me bhāsitassa atthaṁ ājāneyyātha, tathā naṁ dhāreyyātha.ภิกษุทั้งหลาย เพราะเหตุนั้น เธอทั้งหลายจะพึงรู้ชัดเนื้อความแห่งภาษิตใด ของเรา Yassa ca pana me bhāsitassa atthaṁ na ājāneyyātha, ahaṁ vo tattha paṭipucchitabbo, ye vā panāssu viyattā bhikkhū.
vo tattha → vā (bj) | tattha → tattheva (sya-all) | panāssu → panassu (sya-all, pts) | vā → tattheva (bj: syā)ควรทรงจำภาษิตนั้นไว้อย่างนั้นเถิด เธอทั้งหลาย(หาก)จะไม่พึงรู้ชัดเนื้อ ความแห่งภาษิตใดของเรา ก็ควรสอบถามเรา หรือถามภิกษุผู้ฉลาดในภาษิตนั้นเถิด

Kullūpamaṁ vo, bhikkhave, dhammaṁ desessāmi nittharaṇatthāya, no gahaṇatthāya.
desessāmi → desissāmi (bj, sya-all, pts) | desissāmi → desessāmi (bj: katthaci)ภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงธรรมซึ่งอุปมาด้วยแพแก่เธอทั้งหลาย เพื่อการสลัดออก Taṁ suṇātha, sādhukaṁ manasikarotha, bhāsissāmī”ti.ไม่ใช่เพื่อการยึดถือแก่เธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงฟัง จงใส่ใจให้ดี เราจักกล่าว”

“Evaṁ, bhante”ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.ภิกษุเหล่านั้นทูลรับสนองพระดำรัสแล้ว พระผู้มีพระภาคได้ตรัส Bhagavā etadavoca:เรื่องนี้ว่า

“Seyyathāpi, bhikkhave, puriso addhānamaggappaṭipanno.“ภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนบุรุษผู้เดินทางไกล So passeyya mahantaṁ udakaṇṇavaṁ, orimaṁ tīraṁ sāsaṅkaṁ sappaṭibhayaṁ, pārimaṁ tīraṁ khemaṁ appaṭibhayaṁ;
orimaṁ tīraṁ → orimatīraṁ (sya-all) | pārimaṁ tīraṁ → pārimatīraṁ (sya-all) | tīraṁ → orimatīraṁ (bj: syā) | tīraṁ → pārimatīraṁ (bj: syā)พบห้วงน้ำใหญ่ ฝั่งนี้น่า ระแวง มีภัยเฉพาะหน้า ฝั่งโน้นเกษม ไม่มีภัยเฉพาะหน้า na cassa nāvā santāraṇī uttarasetu vā apārā pāraṁ gamanāya.
cassa → cāssa (sya-all, pts) | cassa → na cāssa (bj: syā)เรือหรือสะพานสำหรับ ข้ามเพื่อจะไปฝั่งโน้นไม่มี Tassa evamassa:เขาจะพึงคิดอย่างนี้ว่า ‘ayaṁ kho mahāudakaṇṇavo, orimaṁ tīraṁ sāsaṅkaṁ sappaṭibhayaṁ, pārimaṁ tīraṁ khemaṁ appaṭibhayaṁ;
mahāudakaṇṇavo orimaṁ tīraṁ → mahā udakaṇṇavo orimatīraṁ (sya-all) | pārimaṁ tīraṁ → pārimatīraṁ (sya-all) | mahāudakaṇṇavo orimaṁ → mahā udakaṇṇavo orimañca (pts)‘ห้วงน้ำนี้ใหญ่นัก ฝั่งนี้น่าระแวง มีภัยเฉพาะหน้า ฝั่งโน้นเกษม ไม่มีภัยเฉพาะหน้า natthi ca nāvā santāraṇī uttarasetu vā apārā pāraṁ gamanāya.เรือหรือสะพานสำหรับข้ามไป ฝั่งโน้นไม่มี Yannūnāhaṁ tiṇakaṭṭhasākhāpalāsaṁ saṅkaḍḍhitvā, kullaṁ bandhitvā, taṁ kullaṁ nissāya hatthehi ca pādehi ca vāyamamāno sotthinā pāraṁ uttareyyan’ti.ทางที่ดี เราควรรวบรวมหญ้า ไม้ กิ่งไม้ และใบไม้มาผูกเป็นแพ แล้วอาศัยแพนั้นใช้มือและเท้าพุ้ยน้ำก็จะข้ามฝั่งได้โดยสวัสดี’ Atha kho so, bhikkhave, puriso tiṇakaṭṭhasākhāpalāsaṁ saṅkaḍḍhitvā, kullaṁ bandhitvā taṁ kullaṁ nissāya hatthehi ca pādehi ca vāyamamāno sotthinā pāraṁ uttareyya.ต่อมา เขารวบรวม หญ้า ไม้ กิ่งไม้ และใบไม้มาผูกเป็นแพ แล้วอาศัยแพนั้นใช้มือและเท้าพุ้ยน้ำข้าม ฝั่งได้โดยสวัสดี Tassa purisassa uttiṇṇassa pāraṅgatassa evamassa:
uttiṇṇassa → tiṇṇassa (si, pts1ed, mr) | purisassa → (sya-all) | pāraṅgatassa → pāragatassa (sya-all) | purisassa uttiṇṇassa → tiṇṇassa (pts) | purisassa → tassa (bj: syā, PTS, sī.væa) | uttiṇṇassa → tiṇṇassa (bj: PTS, sī.væa) | gatassa → pāragatassa (bj: syā) | uttiṇṇassa → tiṇṇassa (cck: pī. ka.)เขาข้ามฝั่งได้แล้ว จะพึงมีความคิดอย่างนี้ว่า ‘bahukāro kho me ayaṁ kullo;‘แพนี้มีประโยชน์แก่ เรามากนัก imāhaṁ kullaṁ nissāya hatthehi ca pādehi ca vāyamamāno sotthinā pāraṁ uttiṇṇo.เราอาศัยแพนี้ใช้มือและเท้าพุ้ยน้ำข้ามฝั่งได้โดยสวัสดี Yannūnāhaṁ imaṁ kullaṁ sīse vā āropetvā khandhe vā uccāretvā yena kāmaṁ pakkameyyan’ti.
uccāretvā → paccāropetvā (sya-all); uccopetvā (mr) | uccāretvā yena kāmaṁ → paccāropetvā yenakāmaṁ (sya-all) | uccāretvā → uccopetvā (cck: ka.)ทางที่ดี เรา ควรยกแพนี้ขึ้นเทินศีรษะ หรือยกขึ้นบ่าแบกไปตามความปรารถนา’

Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,เธอทั้งหลาย เข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร api nu so puriso evaṅkārī tasmiṁ kulle kiccakārī assā”ti?บุรุษนั้นผู้กระทำอย่างนี้ จะชื่อว่าทำหน้าที่ในแพนั้น ถูกต้องหรือไม่”

“No hetaṁ, bhante”.ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “ข้อนั้นชื่อว่าทำไม่ถูกต้อง พระพุทธเจ้าข้า”

“Kathaṅkārī ca so, bhikkhave, puriso tasmiṁ kulle kiccakārī assa?พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “ภิกษุทั้งหลาย บุรุษนั้นทำอย่างไร จึงจะชื่อว่าทำ หน้าที่ในแพนั้นถูกต้อง Idha, bhikkhave, tassa purisassa uttiṇṇassa pāraṅgatassa evamassa:
uttiṇṇassa pāraṅgatassa → pāragatassa (sya-all) | uttiṇṇassa → tiṇṇassa (pts)ในข้อนี้ บุรุษนั้นข้ามฝั่งแล้วจะพึงคิดอย่างนี้ว่า ‘bahukāro kho me ayaṁ kullo;‘แพนี้มี ประโยชน์แก่เรามากนัก imāhaṁ kullaṁ nissāya hatthehi ca pādehi ca vāyamamāno sotthinā pāraṁ uttiṇṇo.เราอาศัยแพนี้ใช้มือและเท้าพุ้ยน้ำข้ามฝั่งได้โดยสวัสดี Yannūnāhaṁ imaṁ kullaṁ thale vā ussādetvā udake vā opilāpetvā yena kāmaṁ pakkameyyan’ti.
ussādetvā → ussāpetvā (sya-all); ussāretvā (mr) | opilāpetvā yena kāmaṁ → upalāpetvā yenakāmaṁ (pts) | ussādetvā → ussāpetvā (bj: syā) | ussādetvā → ussāretvā (cck: ka.) | ussāpetvā → usasādetvā (sya-all: sī. yu.)ทางที่ดี เราควรยกแพนี้ขึ้นวางไว้บนบก หรือให้ลอยอยู่ในน้ำ’ แล้วไปตามความปรารถนา Evaṅkārī kho so, bhikkhave, puriso tasmiṁ kulle kiccakārī assa.บุรุษนั้นผู้กระทำอย่างนี้ จึงจะชื่อว่าทำหน้าที่ในแพนั้นถูกต้อง

Evameva kho, bhikkhave, kullūpamo mayā dhammo desito nittharaṇatthāya, no gahaṇatthāya.แม้ฉันใด ภิกษุทั้งหลาย เราก็ฉันนั้นเหมือนกัน แสดงธรรมมีอุปมาด้วยแพเพื่อ ต้องการสลัดออก ไม่ใช่เพื่อต้องการจะยึดถือแก่เธอทั้งหลาย Kullūpamaṁ vo, bhikkhave, dhammaṁ desitaṁ, ājānantehi dhammāpi vo pahātabbā pageva adhammā.
dhammaṁ desitaṁ → (pts)เธอทั้งหลายรู้ทั่วถึง ธรรมซึ่งเปรียบดุจแพที่เราแสดงแล้ว ควรละแม้ธรรมทั้งหลาย ไม่จำเป็นต้อง กล่าวถึงอธรรมเลย

Chayimāni, bhikkhave, diṭṭhiṭṭhānāni.ภิกษุทั้งหลาย ทิฏฐิฏฐาน ๖ ประการนี้ Katamāni cha?ทิฏฐิฏฐาน ๖ ประการ อะไรบ้าง Idha, bhikkhave, assutavā puthujjano ariyānaṁ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto, sappurisānaṁ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto,คือ ปุถุชน ในโลกนี้ผู้ยังไม่ได้สดับ ไม่ได้พบพระอริยะ ทั้งหลาย ไม่ฉลาดใน ธรรมของพระอริยะ ไม่ได้รับคำแนะนำในธรรมของพระอริยะ ไม่พบสัตบุรุษทั้งหลาย ไม่ฉลาดในธรรมของสัตบุรุษ ไม่ได้รับคำแนะนำในธรรมของสัตบุรุษ rūpaṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati;๑. จึงพิจารณาเห็นรูปว่า ‘นั่นของเรา เราเป็นนั่น นั่นเป็นอัตตาของเรา ’ vedanaṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati;
esohamasmi eso me attāti → ti (pts)๒. จึงพิจารณาเห็นเวทนาว่า ‘นั่นของเรา เราเป็นนั่น นั่นเป็นอัตตา ของเรา’ saññaṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati;
esohamasmi eso me attāti → ti (pts)๓. จึงพิจารณาเห็นสัญญาว่า ‘นั่นของเรา เราเป็นนั่น นั่นเป็นอัตตา ของเรา’ saṅkhāre ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati;
esohamasmi eso me attāti → ti (pts)๔. จึงพิจารณาเห็นสังขารทั้งหลายว่า ‘นั่นของเรา เราเป็นนั่น นั่นเป็น อัตตาของเรา’ yampi taṁ diṭṭhaṁ sutaṁ mutaṁ viññātaṁ pattaṁ pariyesitaṁ, anuvicaritaṁ manasā tampi ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati;
yampi taṁ → yampidaṁ (bj, sya-all, pts) | esohamasmi eso me attāti → ti (pts)๕. จึงพิจารณาเห็นรูปที่เห็นแล้ว เสียงที่ฟังแล้ว อารมณ์ที่ทราบแล้ว ธรรมารมณ์ที่รู้แจ้งแล้ว ถึงแล้ว แสวงหาแล้ว ใคร่ครวญแล้วด้วย ใจว่า ‘นั่นของเรา เราเป็นนั่น นั่นเป็นอัตตาของเรา’ yampi taṁ diṭṭhiṭṭhānaṁ—
yampi taṁ → yampidaṁ (bj, sya-all, pts)๖. จึงพิจารณาเห็นทิฏฐิฏฐานที่เป็นไปว่า so loko so attā, so pecca bhavissāmi nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo, sassatisamaṁ tatheva ṭhassāmīti—
attā → aṭṭā (pts)‘นั้นโลก นั้นอัตตา เรานั้น ตายแล้วจักเป็นผู้เที่ยง ยั่งยืน คงที่ ไม่มีความแปรผันเป็นธรรมดา จักดำรง อยู่เทียบเท่าสิ่งคงที่อย่างนั้นแล tampi ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati.ว่า ‘นั่นของเรา เราเป็นนั่น นั่นเป็นอัตตาของเรา’

Sutavā ca kho, bhikkhave, ariyasāvako ariyānaṁ dassāvī ariyadhammassa kovido ariyadhamme suvinīto, sappurisānaṁ dassāvī sappurisadhammassa kovido sappurisadhamme suvinīto,ส่วนอริยสาวกผู้ได้สดับแล้ว ได้พบพระอริยะทั้งหลาย ฉลาดในธรรมของ พระอริยะ ได้รับคำแนะนำดีแล้วในธรรมของพระอริยะ พบสัตบุรุษทั้งหลาย ฉลาดในธรรมของสัตบุรุษ ได้รับคำแนะนำดีแล้วในธรรมของสัตบุรุษ rūpaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati;๑. จึงพิจารณาเห็นรูปว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตา ของเรา’ vedanaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati;
nesohamasmi na meso attāti → ti (pts)๒. จึงพิจารณาเห็นเวทนาว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่ อัตตาของเรา’ saññaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati;
nesohamasmi na meso attāti → ti (pts)๓. จึงพิจารณาเห็นสัญญาว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่ อัตตาของเรา’ saṅkhāre ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati;
nesohamasmi na meso attāti → ti (pts)๔. จึงพิจารณาเห็นสังขารทั้งหลายว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา’ yampi taṁ diṭṭhaṁ sutaṁ mutaṁ viññātaṁ pattaṁ pariyesitaṁ, anuvicaritaṁ manasā, tampi ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati;
yampi taṁ → yampidaṁ (sya-all, pts) | nesohamasmi na meso attāti → ti (pts)๕. จึงพิจารณาเห็นรูปที่เห็นแล้ว เสียงที่ฟังแล้ว อารมณ์ที่ทราบแล้ว ธรรมารมณ์ที่รู้แจ้งแล้ว ถึงแล้ว แสวงหาแล้ว ใคร่ครวญแล้วด้วย ใจว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา’ yampi taṁ diṭṭhiṭṭhānaṁ—
yampi taṁ → yampidaṁ (bj, sya-all, pts)๖. จึงพิจารณาทิฏฐิฏฐานที่เป็นไปว่า so loko so attā, so pecca bhavissāmi nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo, sassatisamaṁ tatheva ṭhassāmīti—‘นั้นโลก นั้นอัตตา เรานั้นตายแล้ว จักเที่ยง ยั่งยืน คงที่ ไม่มีความแปรผันเป็นธรรมดา จักดำรงอยู่ เทียบเท่าสิ่งคงที่อย่างนั้นแล’ tampi ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati.ว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา’

So evaṁ samanupassanto asati na paritassatī”ti.อริยสาวกนั้นพิจารณาเห็นอยู่อย่างนี้ ย่อมไม่สะดุ้งในเมื่อไม่มีเหตุน่าสะดุ้ง คือ ภัยและตัณหา”

Evaṁ vutte, aññataro bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca:เมื่อพระผู้มีพระภาคตรัสอย่างนี้แล้ว ภิกษุรูปหนึ่งได้กราบทูลพระผู้ มีพระภาคว่า “siyā nu kho, bhante, bahiddhā asati paritassanā”ti?“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ เมื่อไม่มีสิ่งภายนอก ความสะดุ้งจะพึงมีได้ หรือ”

“Siyā, bhikkhū”ti—bhagavā avoca.พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “พึงมีได้ ภิกษุ “Idha bhikkhu ekaccassa evaṁ hoti:บุคคลบางคนในโลกนี้มีความคิด อย่างนี้ว่า ‘ahu vata me, taṁ vata me natthi;
ahu → ahū (pts) | ahu → ahū (bj: PTS)‘เราเคยมีสิ่งใด บัดนี้เราไม่มีสิ่งนั้น siyā vata me, taṁ vatāhaṁ na labhāmī’ti.เราควรมีสิ่งใด เราก็ไม่ได้สิ่งนั้น’ So socati kilamati paridevati urattāḷiṁ kandati sammohaṁ āpajjati.บุคคลนั้นย่อมเศร้าโศก ละเหี่ยใจ พิไรรำพัน ร้องไห้สะอึกสะอื้น ถึงความมืดมน Evaṁ kho, bhikkhu, bahiddhā asati paritassanā hotī”ti.เมื่อไม่มีสิ่งภายนอก ความสะดุ้งย่อมมีได้ด้วยอาการอย่างนี้”

“Siyā pana, bhante, bahiddhā asati aparitassanā”ti?“เมื่อไม่มีสิ่งภายนอก ความไม่สะดุ้งจะพึงมีได้หรือ พระพุทธเจ้าข้า”

“Siyā, bhikkhū”ti—bhagavā avoca.“พึงมีได้ ภิกษุ “Idha bhikkhu ekaccassa na evaṁ hoti:บุคคลบางคนในโลกนี้ไม่มีความคิดอย่างนี้ว่า ‘ahu vata me, taṁ vata me natthi;
ahu → ahū (pts)‘เราเคยมีสิ่งใด บัดนี้เราไม่มีสิ่งนั้น siyā vata me, taṁ vatāhaṁ na labhāmī’ti.เราควรมีสิ่งใด เราก็ไม่ได้สิ่งนั้น’ So na socati na kilamati na paridevati na urattāḷiṁ kandati na sammohaṁ āpajjati.บุคคลนั้นย่อมไม่เศร้าโศก ไม่ละเหี่ยใจ ไม่พิไรรำพัน ไม่ร้องไห้สะอึกสะอื้น ไม่ถึงความมืดมน Evaṁ kho, bhikkhu, bahiddhā asati aparitassanā hotī”ti.เมื่อไม่มีสิ่ง ภายนอก ความไม่สะดุ้งย่อมมีได้ด้วยอาการอย่างนี้”

“Siyā nu kho, bhante, ajjhattaṁ asati paritassanā”ti?“เมื่อไม่มีสิ่งภายใน ความสะดุ้งจะพึงมีได้หรือ พระพุทธเจ้าข้า”

“Siyā, bhikkhū”ti—bhagavā avoca.“พึงมีได้ ภิกษุ “Idha, bhikkhu, ekaccassa evaṁ diṭṭhi hoti:บุคคลบางคนในโลกนี้มีความคิดอย่างนี้ว่า ‘so loko so attā, so pecca bhavissāmi nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo, sassatisamaṁ tatheva ṭhassāmī’ti.
avipariṇāmadhammo → vipariṇāmadhammo (sya-all)‘นั้นโลก นั้นอัตตา เรานั้นตายแล้วจักเป็นผู้เที่ยง ยั่งยืน คงที่ ไม่มีความแปรผันเป็นธรรมดา จักดำรง อยู่เทียบเท่าสิ่งคงที่อย่างนั้น’ So suṇāti tathāgatassa vā tathāgatasāvakassa vā sabbesaṁ diṭṭhiṭṭhānādhiṭṭhānapariyuṭṭhānābhinivesānusayānaṁ samugghātāya sabbasaṅkhārasamathāya sabbūpadhipaṭinissaggāya taṇhākkhayāya virāgāya nirodhāya nibbānāya dhammaṁ desentassa.
taṇhākkhayāya → taṇhakkhayāya (bj, sya-all, pts)ย่อมได้ยินตถาคตหรือสาวกของตถาคตแสดงธรรม เพื่อถอนทิฏฐิ ทิฏฐิฏฐาน ความตั้งมั่นแห่งทิฏฐิ ความกลุ้มรุมแห่งทิฏฐิ ความยึดมั่น และอนุสัยกิเลสทั้งปวง เพื่อระงับสังขารทั้งปวง เพื่อสลัดทิ้งอุปธิทั้งปวง เพื่อความ สิ้นตัณหา เพื่อคลายความกำหนัด เพื่อความดับสนิท และเพื่อนิพพาน Tassa evaṁ hoti:
tassa evaṁ → tassevaṁ (sya-all) | tassa → tassevaṁ (bj: syā)เขามี ความคิดอย่างนี้ว่า ‘ucchijjissāmi nāmassu, vinassissāmi nāmassu, nassu nāma bhavissāmī’ti.
su → nāmassu (bj: machasaṁ, syā) | nāma → nassu (bj: machasaṁ, syā)‘เราจักขาดสูญแน่แท้ จักพินาศแน่แท้ จักไม่มีแน่แท้’ So socati kilamati paridevati urattāḷiṁ kandati sammohaṁ āpajjati.บุคคล นั้นย่อมเศร้าโศก ละเหี่ยใจ พิไรรำพัน ร้องไห้สะอึกสะอื้น ถึงความมืดมน Evaṁ kho, bhikkhu, ajjhattaṁ asati paritassanā hotī”ti.เมื่อ ไม่มีสิ่งภายใน ความสะดุ้งย่อมมีได้ด้วยอาการอย่างนี้”

“Siyā pana, bhante, ajjhattaṁ asati aparitassanā”ti?ภิกษุนั้นทูลถามว่า “เมื่อไม่มีสิ่งภายใน ความไม่สะดุ้งจะพึงมีได้หรือ พระพุทธเจ้าข้า”

“Siyā, bhikkhū”ti bhagavā avoca.พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า “พึงมีได้ ภิกษุ “Idha, bhikkhu, ekaccassa na evaṁ diṭṭhi hoti:
bhikkhu → bhikkhave (sya-all)บุคคลบางคนในโลกนี้ไม่มี ความคิดอย่างนี้ว่า ‘so loko so attā, so pecca bhavissāmi nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo, sassatisamaṁ tatheva ṭhassāmī’ti.‘นั้นโลก นั้นอัตตา เรานั้นตายแล้วจักเป็นผู้เที่ยง ยั่งยืน คงที่ ไม่มีความแปรผันเป็นธรรมดา จักดำรงอยู่เทียบเท่าสิ่งคงที่อย่างนั้น’ So suṇāti tathāgatassa vā tathāgatasāvakassa vā sabbesaṁ diṭṭhiṭṭhānādhiṭṭhānapariyuṭṭhānābhinivesānusayānaṁ samugghātāya sabbasaṅkhārasamathāya sabbūpadhipaṭinissaggāya taṇhākkhayāya virāgāya nirodhāya nibbānāya dhammaṁ desentassa.
taṇhākkhayāya → taṇhakkhayāya (bj, sya-all, pts)ย่อมได้ยิน ตถาคตหรือสาวกของตถาคตแสดงธรรม เพื่อถอนทิฏฐิ ทิฏฐิฏฐาน ความตั้งมั่น แห่งทิฏฐิ ความกลุ้มรุมแห่งทิฏฐิ ความยึดมั่น และอนุสัยกิเลสทั้งปวง เพื่อระงับ สังขารทั้งปวง เพื่อสลัดทิ้งอุปธิทั้งปวง เพื่อความสิ้นตัณหา เพื่อคลายความกำหนัด เพื่อความดับสนิท และเพื่อนิพพาน Tassa na evaṁ hoti:เขาไม่มีความคิดอย่างนี้ว่า ‘ucchijjissāmi nāmassu, vinassissāmi nāmassu, nassu nāma bhavissāmī’ti.‘เราจักขาดสูญ แน่แท้ จักพินาศแน่แท้ จักไม่มีแน่แท้’ So na socati na kilamati na paridevati na urattāḷiṁ kandati na sammohaṁ āpajjati.บุคคลนั้นย่อมไม่เศร้าโศก ไม่ละเหี่ยใจ ไม่พิไรรำพัน ไม่ร้องไห้สะอึกสะอื้น ไม่ถึงความมืดมน Evaṁ kho, bhikkhu, ajjhattaṁ asati aparitassanā hoti.เมื่อไม่มีสิ่งภายใน ความไม่ สะดุ้งย่อมมีได้ด้วยอาการอย่างนี้

Taṁ, bhikkhave, pariggahaṁ pariggaṇheyyātha, yvāssa pariggaho nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo, sassatisamaṁ tatheva tiṭṭheyya.
yvāssa → yvāssu (mr) | Taṁ → tañca (mr) | Taṁ → tañca (cck: ka.) | yvāssa → yvāssu (cck: ka.)ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจะพึงหวงแหนสิ่งที่ควรหวงแหนซึ่งเป็น ของเที่ยง ยั่งยืน คงที่ ไม่มีความแปรผันเป็นธรรมดา พึงดำรงอยู่เทียบเท่าสิ่งคงที่ อย่างนั้น Passatha no tumhe, bhikkhave, taṁ pariggahaṁ yvāssa pariggaho nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo, sassatisamaṁ tatheva tiṭṭheyyā”ti?เธอทั้งหลายเห็นสิ่งที่ควรหวงแหนซึ่งเป็นของเที่ยง ยั่งยืน คงที่ ไม่มี ความแปรผันเป็นธรรมดา พึงดำรงอยู่เทียบเท่าสิ่งคงที่อย่างนั้นหรือไม่”

“No hetaṁ, bhante”.ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “ข้าพระองค์ทั้งหลายไม่เห็นอย่างนั้นเลย พระพุทธเจ้าข้า”

“Sādhu, bhikkhave.พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “ดีละ Ahampi kho taṁ, bhikkhave, pariggahaṁ na samanupassāmi yvāssa pariggaho nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo sassatisamaṁ tatheva tiṭṭheyya.เราก็ยังไม่พิจารณาเห็นสิ่งที่ควรหวงแหนซึ่ง เป็นของเที่ยง ยั่งยืน คงที่ ไม่มีความแปรผันเป็นธรรมดา พึงดำรงอยู่เทียบเท่า สิ่งคงที่อย่างนั้น

Taṁ, bhikkhave, attavādupādānaṁ upādiyetha, yaṁsa attavādupādānaṁ upādiyato na uppajjeyyuṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā.
yaṁsa → yassa (sya-all, mr) | attavādupādānaṁ → attavādūpādānaṁ (bj) | yaṁsa → yassa (cck: syā. ka.) | yassa → yaṁ assa (sya-all: sī. yu.)เธอทั้งหลายจะพึงเข้าไปยึดถืออัตตวาทุปาทาน ซึ่งเมื่อบุคคลยึดมั่นอยู่ โสกะ (ความเศร้าโศก) ปริเทวะ(ความคร่ำครวญ) ทุกข์(ความทุกข์กาย) โทมนัส (ความทุกข์ใจ) และอุปายาส(ความคับแค้นใจ) จะไม่พึงเกิดขึ้น Passatha no tumhe, bhikkhave, taṁ attavādupādānaṁ yaṁsa attavādupādānaṁ upādiyato na uppajjeyyuṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā”ti?
attavādupādānaṁ → attavādūpādānaṁ (bj) | yaṁsa → yassa (sya-all) | yaṁsa → yassa (bj: syā)เธอทั้งหลายเห็น อัตตวาทุปาทานซึ่งเมื่อบุคคลยึดมั่นอยู่ โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาส จะไม่พึงเกิดขึ้นหรือไม่”

“No hetaṁ, bhante”.“ไม่เห็น พระพุทธเจ้าข้า”

“Sādhu, bhikkhave.“ดีละ Ahampi kho taṁ, bhikkhave, attavādupādānaṁ na samanupassāmi yaṁsa attavādupādānaṁ upādiyato na uppajjeyyuṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā.
attavādupādānaṁ → attavādūpādānaṁ (bj) | yaṁsa → yassa (sya-all)ถึงเราก็ยังไม่พิจารณาเห็นอัตตวาทุปาทานซึ่งเมื่อบุคคลยึดมั่นอยู่ โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาสจะไม่พึงเกิดขึ้น

Taṁ, bhikkhave, diṭṭhinissayaṁ nissayetha yaṁsa diṭṭhinissayaṁ nissayato na uppajjeyyuṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā.
nissayetha → nisseyyātha (bj) | yaṁsa → yassa (sya-all)เธอทั้งหลายจะพึงอาศัยทิฏฐินิสสัย ซึ่งเมื่อบุคคลอาศัยอยู่ โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาสจะไม่พึงเกิดขึ้น Passatha no tumhe, bhikkhave, taṁ diṭṭhinissayaṁ yaṁsa diṭṭhinissayaṁ nissayato na uppajjeyyuṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā”ti?
yaṁsa → yassa (sya-all)เธอทั้งหลายเห็นทิฏฐินิสสัยซึ่งเมื่อ บุคคลอาศัยอยู่ โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาสจะไม่พึงเกิดขึ้นหรือไม่”

“No hetaṁ, bhante”.ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “ไม่เห็น พระพุทธเจ้าข้า”

“Sādhu, bhikkhave.พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “ภิกษุทั้งหลาย ดีละ Ahampi kho taṁ, bhikkhave, diṭṭhinissayaṁ na samanupassāmi yaṁsa diṭṭhinissayaṁ nissayato na uppajjeyyuṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā.
yaṁsa → yassa (sya-all)แม้เราก็ยังไม่พิจารณาเห็น ทิฏฐินิสสัยซึ่งเมื่อบุคคลอาศัยอยู่ โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาส จะไม่พึงเกิดขึ้น”

Attani vā, bhikkhave, sati ‘attaniyaṁ me’ti assā”ti?พระผู้มีพระภาคตรัสถามว่า “ภิกษุทั้งหลาย เมื่ออัตตามีอยู่ ความยึดถือว่า ‘สิ่งที่เนื่องด้วยอัตตาของเรา’ ก็จะพึงมีใช่ไหม”

“Evaṁ, bhante”.ภิกษุทั้งหลายทูลตอบว่า “ใช่ พระพุทธเจ้าข้า”

“Attaniye vā, bhikkhave, sati ‘attā me’ti assā”ti?“เมื่อสิ่งที่เนื่องด้วยอัตตามีอยู่ ความยึดถือว่า ‘อัตตาของเรา’ จะพึงมีใช่ไหม”

“Evaṁ, bhante”.“ใช่ พระพุทธเจ้าข้า”

“Attani ca, bhikkhave, attaniye ca saccato thetato anupalabbhamāne, yampi taṁ diṭṭhiṭṭhānaṁ:
yampi taṁ → yampidaṁ (bj, pts) | anupalabbhamāne yampi taṁ → anupalabbhiyamāne yampidaṁ (sya-all) | anupalabbhamāne → anupalabbhiyamāne (bj: syā, sī.væa) | yampidaṁ → yampi taṁ (bj: machasaṁ)“เมื่อหาไม่พบอัตตาและสิ่งที่เนื่องด้วยอัตตาโดยความเป็นจริงโดยความแน่แท้ ทิฏฐิที่ว่า ‘so loko so attā, so pecca bhavissāmi nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo, sassatisamaṁ tatheva ṭhassāmī’ti—‘นั้นโลก นั้นอัตตา เรานั้นตายแล้วจักเป็นผู้เที่ยง ยั่งยืน คงที่ ไม่มี ความแปรผันเป็นธรรมดา จักดำรงอยู่เทียบเท่าสิ่งคงที่อย่างนั้น’ nanāyaṁ, bhikkhave, kevalo paripūro bāladhammo”ti?
nanāyaṁ → na ca khoyaṁ (cck: ka.)นี้มิเป็นพาลธรรม (ธรรมของคนโง่) สมบูรณ์แบบละหรือ”

“Kiñhi no siyā, bhante, kevalo hi, bhante, paripūro bāladhammo”ti.
bhante, paripūro → kevalo paripūro (bj, pts1ed) | hi bhante → (bj, pts) | paripūro → kevalo hi bhante paripūro (bj: machasaṁ) | paripūro → kevalo paripūro (cck: sī. pī.)“ทำไมจะไม่เป็นอย่างนั้น นั้นเป็นพาลธรรมสมบูรณ์แบบทีเดียว พระพุทธ เจ้าข้า”

“Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,“เธอทั้งหลายเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร rūpaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?รูปเที่ยง หรือไม่เที่ยง”

“Aniccaṁ, bhante”.“ไม่เที่ยง พระพุทธเจ้าข้า”

“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?“สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นเป็นทุกข์ หรือเป็นสุข”

“Dukkhaṁ, bhante”.“เป็นทุกข์ พระพุทธเจ้าข้า”

“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ—“สิ่งใดไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรผันเป็นธรรมดา ควรหรือที่จะพิจารณา เห็นสิ่งนั้นว่า etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā”ti?‘นั่นของเรา เราเป็นนั่น นั่นเป็นอัตตาของเรา”

“No hetaṁ, bhante”.“ข้อนั้นไม่ควรเลย พระพุทธเจ้าข้า”

“Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,
kiṁ maññatha → kimmaññathā (pts)“เธอทั้งหลายเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร vedanā …pe…เวทนา ... saññā …สัญญา ... saṅkhārā …สังขาร ... viññāṇaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?วิญญาณเที่ยง หรือไม่เที่ยง”

“Aniccaṁ, bhante”.“ไม่เที่ยง พระพุทธเจ้าข้า”

“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?“สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นเป็นทุกข์ หรือเป็นสุข”

“Dukkhaṁ, bhante”.“เป็นทุกข์ พระพุทธเจ้าข้า”

“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ—“สิ่งใดไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรผันเป็นธรรมดา ควรหรือที่จะพิจารณา เห็นสิ่งนั้นว่า etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā”ti?‘นั่นของเรา เราเป็นนั่น นั่นเป็นอัตตาของเรา”

“No hetaṁ, bhante”.ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “ข้อนั้นไม่ควรเลย พระพุทธเจ้าข้า”

“Tasmātiha, bhikkhave, yaṁ kiñci rūpaṁ atītānāgatapaccuppannaṁ, ajjhattaṁ vā bahiddhā vā, oḷārikaṁ vā sukhumaṁ vā, hīnaṁ vā paṇītaṁ vā, yaṁ dūre santike vā, sabbaṁ rūpaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti—evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ.พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “ภิกษุทั้งหลาย เพราะเหตุนั้น รูปอย่างใดอย่าง หนึ่งทั้งที่เป็นอดีต อนาคต และปัจจุบัน ภายในหรือภายนอก หยาบหรือละเอียด เลวหรือประณีต ไกลหรือใกล้ก็ตาม เธอทั้งหลายควรเห็นรูปทั้งปวงตามความเป็นจริง ด้วยปัญญาอันชอบอย่างนี้ว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตา ของเรา’ Yā kāci vedanā …pe…เวทนาอย่างใดอย่างหนึ่ง ... yā kāci saññā …สัญญาอย่างใดอย่างหนึ่ง ... ye keci saṅkhārā …สังขารเหล่าใด เหล่าหนึ่ง ... yaṁ kiñci viññāṇaṁ atītānāgatapaccuppannaṁ, ajjhattaṁ vā bahiddhā vā, oḷārikaṁ vā sukhumaṁ vā, hīnaṁ vā paṇītaṁ vā, yaṁ dūre santike vā, sabbaṁ viññāṇaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti—evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ.วิญญาณอย่างใดอย่างหนึ่ง ทั้งที่เป็นอดีต อนาคต และปัจจุบัน ภายในหรือภายนอก หยาบหรือละเอียด เลวหรือประณีต ไกลหรือใกล้ก็ตาม เธอทั้งหลายควรเห็นวิญญาณทั้งปวงตามความเป็นจริงด้วยปัญญาอันชอบอย่างนี้ว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา’

Evaṁ passaṁ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako rūpasmiṁ nibbindati, vedanāya nibbindati, saññāya nibbindati, saṅkhāresu nibbindati, viññāṇasmiṁ nibbindati,
rūpasmiṁ → rūpasmiṁpi (sya-all) | vedanāya → vedanāyapi (sya-all) | saññāya → saññāyapi (sya-all) | saṅkhāresu → saṅkhāresupi (sya-all) | viññāṇasmiṁ → viññāṇasmiṁpi (sya-all) | rūpasmiṁ → rūpasmimpi (bj: syā) | vedanāya → vedanāyapi (bj: syā) | saṅkhāresupi → pañcasu ṭhānesu pisaddo na dissati (sya-all: sī. yu.)ภิกษุทั้งหลาย อริยสาวกผู้ได้สดับแล้ว เห็นอยู่อย่างนี้ ย่อม เบื่อหน่ายในรูป เวทนา สัญญา สังขาร และวิญญาณ nibbidā virajjati, virāgā vimuccati, vimuttasmiṁ vimuttamiti ñāṇaṁ hoti.
nibbidā → nibbindaṁ (bj, sya-all, pts) | virajjati → nibbindaṁ virajjati (cck: sī. syā. pī.)เมื่อเบื่อหน่าย ย่อม คลายกำหนัด เพราะคลายกำหนัด จิตจึงหลุดพ้น เมื่อจิตหลุดพ้นแล้ว ก็รู้ว่า ‘หลุดพ้นแล้ว’

‘Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāti.
pajānāti → pajānātīti (sya-all)รู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว อยู่จบพรหมจรรย์แล้ว ทำกิจที่ควรทำ เสร็จแล้ว ไม่มีกิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้อีกต่อไป‘

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, bhikkhu ukkhittapaligho itipi, saṅkiṇṇaparikkho itipi, abbūḷhesiko itipi, niraggaḷo itipi, ariyo pannaddhajo pannabhāro visaṁyutto itipi.
abbūḷhesiko → abbhūḷhesiko (sya-all) | saṅkiṇṇaparikho → parikkho (bj: machasaṁ, syā)ภิกษุนี้เราเรียกว่า เป็นผู้ถอนลิ่ม ได้แล้วบ้าง เป็นผู้รื้อเครื่องแวดล้อมได้แล้วบ้าง เป็นผู้ถอนเสาระเนียดได้แล้วบ้าง เป็นผู้ไม่มีบานประตูบ้าง เป็นผู้ประเสริฐ ลดธงคือมานะลงแล้ว ปลงภาระได้แล้ว ปราศจากสังโยชน์(กิเลสเครื่องผูกสัตว์ไว้ในภพ)แล้วบ้าง

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu ukkhittapaligho hoti?ภิกษุเป็นผู้ถอนลิ่มได้แล้ว เป็นอย่างไร Idha, bhikkhave, bhikkhuno avijjā pahīnā hoti, ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā, āyatiṁ anuppādadhammā.
anabhāvaṅkatā → anabhāvakatā (bj, pts); anabhāvaṅgatā (sya-all) | tālāvatthukatā → tālavatthukatā (bj: sī) | anabhāvakatā → anabhāvaṁ katā (bj: machasaṁ); anabhāvaṁ gatā (bj: syā)คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ละอวิชชาได้เด็ดขาดแล้ว ตัดรากถอนโคนเหมือนต้น ตาลที่ถูกตัดรากถอนโคนไปแล้ว เหลือแต่พื้นที่ ทำให้ไม่มี เกิดขึ้นต่อไปไม่ได้ Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu ukkhittapaligho hoti.ภิกษุเป็นผู้ถอนลิ่มได้แล้ว เป็นอย่างนี้

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu saṅkiṇṇaparikkho hoti?
saṁkiṇṇaparikho → parikkho (bj: machasaṁ, syā)ภิกษุเป็นผู้รื้อเครื่องแวดล้อมได้แล้ว เป็นอย่างไร Idha, bhikkhave, bhikkhuno ponobbhaviko jātisaṁsāro pahīno hoti, ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato, āyatiṁ anuppādadhammo.
anabhāvaṅkato → anabhāvakato (bj, pts); anabhāvaṅgato (sya-all) | jātisaṁsāro → jātisaṅkhāro (sya-all)คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ละสังขารคือชาติ ซึ่งก่อภพใหม่ได้เด็ดขาดแล้ว ตัดรากถอนโคนเหมือนต้นตาลที่ถูกตัดรากถอนโคนไปแล้ว เหลือแต่พื้นที่ ทำให้ไม่มี เกิดขึ้นต่อไปไม่ได้ Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu saṅkiṇṇaparikkho hoti.ภิกษุเป็นผู้รื้อเครื่องแวดล้อมได้แล้ว เป็นอย่างนี้

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu abbūḷhesiko hoti?
abbūḷhesiko → abbhūḷhesiko (sya-all)ภิกษุเป็นผู้ถอนเสาระเนียดได้แล้ว เป็นอย่างไร Idha, bhikkhave, bhikkhuno taṇhā pahīnā hoti, ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā, āyatiṁ anuppādadhammā.
anabhāvaṅkatā → anabhāvakatā (bj, pts); anabhāvaṅgatā (sya-all)คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ละตัณหาได้เด็ดขาดแล้ว ตัดรากถอนโคนเหมือน ต้นตาลที่ถูกตัดรากถอนโคนไปแล้ว เหลือแต่พื้นที่ ทำให้ไม่มี เกิดขึ้นต่อไปไม่ได้ Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu abbūḷhesiko hoti.
abbūḷhesiko → abbhūḷhesiko (sya-all)ภิกษุเป็นผู้ถอนเสาระเนียดได้แล้ว เป็นอย่างนี้

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu niraggaḷo hoti?ภิกษุเป็นผู้ไม่มีบานประตู เป็นอย่างไร Idha, bhikkhave, bhikkhuno pañca orambhāgiyāni saṁyojanāni pahīnāni honti, ucchinnamūlāni tālāvatthukatāni anabhāvaṅkatāni, āyatiṁ anuppādadhammāni.
pañca orambhāgiyāni → pañcorambhāgiyāni (bj) | anabhāvaṅkatāni → anabhāvakatāni (bj, pts); anabhāvaṅgatāni (sya-all) | pañca orambhāgiyāni saṁyojanāni → pañcorambhāgiyāni saññojanāni (sya-all)คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ละโอรัมภาคิยสังโยชน์ ๕ ประการ ได้เด็ดขาดแล้ว ตัดรากถอนโคนเหมือนต้นตาลที่ถูกตัดรากถอนโคนไปแล้ว เหลือแต่พื้นที่ ทำให้ไม่มี เกิดขึ้นต่อไปไม่ได้ Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu niraggaḷo hoti.ภิกษุเป็นผู้ไม่มีบานประตู เป็นอย่างนี้

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu ariyo pannaddhajo pannabhāro visaṁyutto hoti?ภิกษุเป็นผู้ประเสริฐ ลดธงคือมานะลงแล้ว ปลงภาระได้แล้ว ปราศจาก สังโยชน์แล้ว เป็นอย่างไร Idha, bhikkhave, bhikkhuno asmimāno pahīno hoti, ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato, āyatiṁ anuppādadhammo.
anabhāvaṅkato → anabhāvaṅgato (sya-all); anabhāvakato (pts)คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ละอัสมิมานะ(การถือตัว) ได้เด็ดขาดแล้ว ตัดราก ถอนโคนเหมือนต้นตาลที่ถูกตัดรากถอนโคนไปแล้ว เหลือแต่พื้นที่ ทำให้ไม่มี เกิดขึ้นต่อไปไม่ได้ Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu ariyo pannaddhajo pannabhāro visaṁyutto hoti.ภิกษุเป็นผู้ประเสริฐ ลดธงคือมานะลงแล้ว ปลงภาระได้แล้ว ปราศจากสังโยชน์แล้ว เป็นอย่างนี้

Evaṁ vimuttacittaṁ kho, bhikkhave, bhikkhuṁ saindā devā sabrahmakā sapajāpatikā anvesaṁ nādhigacchanti:
sabrahmakā → sabrahmā (sya-all) | anvesaṁ → anvesantā (sya-all) | sabrahmakā → sabrahmā (bj: syā)ภิกษุทั้งหลาย เทวดาทั้งหลายพร้อมทั้งพระอินทร์ พรหม และ มารเสาะหาภิกษุผู้มีจิตหลุดพ้นแล้วอย่างนี้ ย่อมไม่พบ ‘idaṁ nissitaṁ tathāgatassa viññāṇan’ti.ว่า ‘วิญญาณของตถาคต อาศัยสิ่งนี้’ Taṁ kissa hetu?ข้อนั้นเพราะเหตุไร Diṭṭhevāhaṁ, bhikkhave, dhamme tathāgataṁ ananuvijjoti vadāmi.
ananuvijjoti → ananuvejjoti (bj, pts); ananuvajjoti (sya-all) | ananuvejjoti → ananuvijjoti (bj: machasaṁ, syā, sī.væa)เพราะเรากล่าวว่า ‘ในปัจจุบัน ใคร ๆ จะไม่พึง พบตถาคต’

Evaṁvādiṁ kho maṁ, bhikkhave, evamakkhāyiṁ eke samaṇabrāhmaṇā asatā tucchā musā abhūtena abbhācikkhanti:สมณพราหมณ์พวกหนึ่งกล่าวตู่เราผู้กล่าวอย่างนี้ ผู้บอกอย่างนี้ด้วย คำเท็จซึ่งเลื่อนลอย ไม่มีจริง ไม่เป็นจริงว่า ‘venayiko samaṇo gotamo, sato sattassa ucchedaṁ vināsaṁ vibhavaṁ paññāpetī’ti.‘พระสมณโคดมเป็นผู้กำจัด ย่อมบัญญัติ ความขาดสูญ ความพินาศ ความไม่มีภพของสัตว์ผู้มีอยู่’ Yathā cāhaṁ na, bhikkhave, yathā cāhaṁ na vadāmi, tathā maṁ te bhonto samaṇabrāhmaṇā asatā tucchā musā abhūtena abbhācikkhanti:
cāhaṁ na, bhikkhave → vāhaṁ bhikkhave na (bj, pts1ed); cāhaṁ bhikkhave na (sya-all) | cāhaṁ → vāhaṁ bhikkhave (bj, pts); vāhaṁ (bj) | bhikkhave → (pts) | vāhaṁ → cāhaṁ (bj: syā) | na → na bhikkhave (bj: machasaṁ) | bhikkhave → bhikkhave na (cck: sī. syā. pī.)ถึงเราจะกล่าวหรือ ไม่กล่าวก็ตาม สมณพราหมณ์เหล่านั้นก็ยังกล่าวตู่เราด้วยคำเท็จซึ่งเลื่อนลอย ไม่มีจริง ไม่เป็นจริงว่า ‘venayiko samaṇo gotamo, sato sattassa ucchedaṁ vināsaṁ vibhavaṁ paññāpetī’ti.‘พระสมณโคดมเป็นผู้กำจัด ย่อมบัญญัติความขาดสูญ ความพินาศ ความไม่มีภพของสัตว์ผู้มีอยู่’ Pubbe cāhaṁ, bhikkhave, etarahi ca dukkhañceva paññāpemi, dukkhassa ca nirodhaṁ.ทั้งในกาลก่อนและในกาลบัดนี้ เรา บัญญัติทุกข์และความดับทุกข์ Tatra ce, bhikkhave, pare tathāgataṁ akkosanti paribhāsanti rosenti vihesenti, tatra, bhikkhave, tathāgatassa na hoti āghāto na appaccayo na cetaso anabhiraddhi.
vihesenti → vihesenti ghaṭṭenti (bj, sya-all); (pts) | anabhiraddhi → anabhinandi (sya-all) | ghaṭṭenti → ‘ghaṭṭenti’ (bj: iti na dissati, sīmu9) | anabhiraddhi → anabhinandi (bj: syā) | ghaṭṭenti → vihesenti ghaṭṭentīti ime pāṭhā na dissanti (sya-all: sī. yu.) | anabhinandi → anabhiraddhi (sya-all: sī. yu.)ถ้าบุคคลเหล่าอื่นด่า บริภาษ เกรี้ยวกราด เบียดเบียน และกระทบ กระทั่งตถาคตในเรื่องการประกาศสัจจะ ๔ ประการนั้น ตถาคตก็ไม่มีความอาฆาต ไม่เสียใจ ไม่มีจิตคิดร้ายเพราะการด่าเป็นต้นนั้น

Tatra ce, bhikkhave, pare tathāgataṁ sakkaronti garuṁ karonti mānenti pūjenti, tatra, bhikkhave, tathāgatassa na hoti ānando na somanassaṁ na cetaso uppilāvitattaṁ.
garuṁ karonti → garukaronti (bj, sya-all, pts) | na → (bj, sya-all) | uppilāvitattaṁ → ubbilāvitattaṁ (bj, sya-all, pts) | garukaronti → garuṁ (bj: machasaṁ) | ubbilāvitattaṁ → uppilāvitattaṁ (bj: machasaṁ)ถ้าบุคคลเหล่าอื่นสักการะ เคารพ นับถือ และบูชาตถาคตในเรื่องการประกาศ สัจจะ ๔ ประการนั้น ตถาคตก็ไม่มีความยินดี ไม่เสียใจ ไม่มีความลำพองใจ เพราะสักการะเป็นต้นนั้น Tatra ce, bhikkhave, pare vā tathāgataṁ sakkaronti garuṁ karonti mānenti pūjenti, tatra, bhikkhave, tathāgatassa evaṁ hoti:
vā → (bj, sya-all, pts) | garuṁ karonti → garukaronti (bj, sya-all, pts)ถ้าบุคคลเหล่าอื่นสักการะ เคารพ นับถือ และบูชาตถาคตในเรื่องการประกาศ สัจจะ ๔ ประการนั้น ตถาคตมีความดำริอย่างนี้เพราะสักการะเป็นต้นนั้นว่า ‘yaṁ kho idaṁ pubbe pariññātaṁ tattha me evarūpā kārā karīyantī’ti.
kārā → sakkārā (mr) | tattha me → tatrime (bj) | kārā → sakkārā (cck: ka.)‘บุคคล กระทำสักการะเห็นปานนี้ในขันธปัญจก(ขันธ์ ๕) ที่เรากำหนดรู้แล้วในกาลก่อน’

Tasmātiha, bhikkhave, tumhe cepi pare akkoseyyuṁ paribhāseyyuṁ roseyyuṁ viheseyyuṁ, tatra tumhe hi na āghāto na appaccayo na cetaso anabhiraddhi karaṇīyā.
viheseyyuṁ → viheseyyuṁ ghaṭṭeyyuṁ (bj, sya-all); (pts) | tumhe hi → tumhehipi (bj) | anabhiraddhi → abhinandi (sya-all) | ghaṭṭeyyuṁ → ‘ghaṭṭeyyuṁ’ (bj: na dissati, sīmu9) | tumhehipi → tumhehi (bj: syā) | anabhiraddhi → anabhinandi (bj: syā)เพราะเหตุนั้น ถ้าบุคคลเหล่าอื่นจะพึงด่า บริภาษ เกรี้ยวกราด เบียดเบียน และกระทบกระทั่งเธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายก็ไม่ควรทำความอาฆาต ไม่ควรทำ ความเสียใจ ไม่ควรทำจิตคิดร้ายเพราะการด่าเป็นต้นนั้น Tasmātiha, bhikkhave, tumhe cepi pare sakkareyyuṁ garuṁ kareyyuṁ māneyyuṁ pūjeyyuṁ, tatra tumhehi na ānando na somanassaṁ na cetaso uppilāvitattaṁ karaṇīyaṁ.
garuṁ kareyyuṁ → garukareyyuṁ (bj, sya-all, pts) | tumhehi → tumhehipi (bj) | uppilāvitattaṁ → ubbilāvitattaṁ (bj, sya-all, pts)เพราะเหตุนั้น ถ้าบุคคลเหล่าอื่นจะพึงสักการะ เคารพ นับถือ และบูชาเธอ ทั้งหลาย เธอทั้งหลายก็ไม่ควรทำความยินดี ไม่ควรทำความดีใจ ไม่ควรทำความ ลำพองใจเพราะสักการะเป็นต้นนั้น Tasmātiha, bhikkhave, tumhe cepi pare sakkareyyuṁ garuṁ kareyyuṁ māneyyuṁ pūjeyyuṁ, tatra tumhākaṁ evamassa:
garuṁ kareyyuṁ → garukareyyuṁ (bj, sya-all, pts) | tumhākaṁ → tumhepi (bj) | tumhepi → tumhākaṁ (bj: syā, PTS, machasaṁ)ภิกษุทั้งหลาย ถ้าบุคคลเหล่าอื่นจะพึงสักการะ เคารพ นับถือ และบูชาเธอ ทั้งหลาย เธอทั้งหลายควรคิดอย่างนี้เพราะสักการะเป็นต้นนั้นว่า ‘yaṁ kho idaṁ pubbe pariññātaṁ, tattha me evarūpā kārā karīyantī’ti.
tattha me → tatrime (bj); tattha no (sya-all, pts1ed, mr) | me → no (pts) | me → tattha no (ka.) tattha + imeti padacchedo (cck note)‘บุคคลกระทำ สักการะเห็นปานนี้ในขันธปัญจกะที่เราทั้งหลายกำหนดรู้แล้วในกาลก่อน’

Tasmātiha, bhikkhave, yaṁ na tumhākaṁ taṁ pajahatha;ภิกษุทั้งหลาย เพราะเหตุนั้น สิ่งใดไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย เธอ ทั้งหลายจงละสิ่งนั้น taṁ vo pahīnaṁ dīgharattaṁ hitāya sukhāya bhavissati.สิ่งนั้นซึ่งเธอทั้งหลายละได้แล้ว จักมีเพื่อประโยชน์ เพื่อความสุข สิ้นกาลนาน

Kiñca, bhikkhave, na tumhākaṁ?อะไรเล่าไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย Rūpaṁ, bhikkhave, na tumhākaṁ, taṁ pajahatha;รูปไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย เธอ ทั้งหลายจงละรูปนั้น taṁ vo pahīnaṁ dīgharattaṁ hitāya sukhāya bhavissati.รูปนั้นซึ่งเธอทั้งหลายละได้แล้ว จักมีเพื่อประโยชน์ เพื่อ ความสุขสิ้นกาลนาน

Vedanā, bhikkhave, na tumhākaṁ, taṁ pajahatha;เวทนาไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงละเวทนานั้น sā vo pahīnā dīgharattaṁ hitāya sukhāya bhavissati.เวทนานั้นซึ่งเธอ ทั้งหลายละได้แล้ว จักมีเพื่อประโยชน์ เพื่อความสุขสิ้นกาลนาน Saññā, bhikkhave, na tumhākaṁ, taṁ pajahatha;สัญญาไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงละสัญญานั้น sā vo pahīnā dīgharattaṁ hitāya sukhāya bhavissati.สัญญานั้นซึ่งเธอ ทั้งหลายละได้แล้ว จักมีเพื่อประโยชน์ เพื่อความสุขสิ้นกาลนาน Saṅkhārā, bhikkhave, na tumhākaṁ, te pajahatha;สังขารทั้งหลายไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงละสังขารเหล่านั้น te vo pahīnā dīgharattaṁ hitāya sukhāya bhavissanti.สังขาร เหล่านั้นซึ่งเธอทั้งหลายละได้แล้ว จักมีเพื่อประโยชน์ เพื่อความสุขสิ้นกาลนาน Viññāṇaṁ, bhikkhave, na tumhākaṁ, taṁ pajahatha;วิญญาณไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงละวิญญาณนั้น taṁ vo pahīnaṁ dīgharattaṁ hitāya sukhāya bhavissati.วิญญาณนั้น ซึ่งเธอทั้งหลายละได้แล้ว จักมีเพื่อประโยชน์ เพื่อความสุขสิ้นกาลนาน

Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร yaṁ imasmiṁ jetavane tiṇakaṭṭhasākhāpalāsaṁ, taṁ jano hareyya vā daheyya vā yathāpaccayaṁ vā kareyya.
daheyya → ḍaheyya (bj, sya-all, pts)ชนจะพึงนำหญ้า ไม้ กิ่งไม้ และใบไม้ในพระเชตวันนี้ไปเผาหรือกระทำตามความปรารถนา Api nu tumhākaṁ evamassa:เธอทั้งหลาย จะพึงคิดอย่างนี้บ้างหรือไม่ว่า ‘amhe jano harati vā dahati vā yathāpaccayaṁ vā karotī’”ti?
dahati → ḍahati (bj, sya-all, pts) | vā → (bj)‘ชนนำเราทั้งหลายไปเผาหรือกระทำตามความปรารถนา”

“No hetaṁ, bhante”.“ไม่เป็นอย่างนั้น พระพุทธเจ้าข้า” “Taṁ kissa hetu”?“ข้อนั้นเพราะเหตุไร” “Na hi no etaṁ, bhante, attā vā attaniyaṁ vā”ti.
vā → (bj)“เพราะว่า นั่นไม่ใช่อัตตา หรือสิ่งที่เนื่องด้วยอัตตาของข้าพระองค์ทั้งหลาย พระพุทธเจ้าข้า”

“Evameva kho, bhikkhave, yaṁ na tumhākaṁ taṁ pajahatha;“อย่างนั้นนั่นแล ภิกษุทั้งหลาย สิ่งใดไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย เธอทั้งหลาย จงละสิ่งนั้น taṁ vo pahīnaṁ dīgharattaṁ hitāya sukhāya bhavissati.สิ่งนั้นซึ่งเธอทั้งหลายละได้แล้ว จักมีเพื่อประโยชน์ เพื่อความสุขสิ้น กาลนาน Kiñca, bhikkhave, na tumhākaṁ?อะไรเล่าไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย Rūpaṁ, bhikkhave, na tumhākaṁ, taṁ pajahatha;รูปไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงละรูป นั้น taṁ vo pahīnaṁ dīgharattaṁ hitāya sukhāya bhavissati.
hitāya → hitaya (pts)รูปนั้นซึ่งเธอทั้งหลายละได้แล้ว จักมีเพื่อประโยชน์ เพื่อความสุขสิ้นกาลนาน Vedanā, bhikkhave …pe…เวทนา ฯลฯ saññā, bhikkhave …สัญญา ฯลฯ saṅkhārā, bhikkhave …pe…สังขารทั้งหลาย ฯลฯ viññāṇaṁ, bhikkhave, na tumhākaṁ, taṁ pajahatha;วิญญาณไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงละวิญญาณนั้น taṁ vo pahīnaṁ dīgharattaṁ hitāya sukhāya bhavissati.วิญญาณนั้น ซึ่งเธอทั้งหลายละได้แล้ว จักมีเพื่อประโยชน์ เพื่อความสุขสิ้นกาลนาน”

Evaṁ svākkhāto, bhikkhave, mayā dhammo uttāno vivaṭo pakāsito chinnapilotiko.
pakāsito → pakasito (pts)ภิกษุทั้งหลาย ในธรรมที่เรากล่าวไว้ดีแล้วอย่างนี้ ซึ่งเป็นธรรมง่าย เปิดเผย ปรากฏ ไม่มีเงื่อนปมแล้ว Evaṁ svākkhāte, bhikkhave, mayā dhamme uttāne vivaṭe pakāsite chinnapilotike ye te bhikkhū arahanto khīṇāsavā vusitavanto katakaraṇīyā ohitabhārā anuppattasadatthā parikkhīṇabhavasaṁyojanā sammadaññāvimuttā, vaṭṭaṁ tesaṁ natthi paññāpanāya.ภิกษุเหล่าใดเป็นอรหันตขีณาสพ อยู่จบ พรหมจรรย์แล้ว ทำกิจที่ควรทำเสร็จแล้ว ปลงภาระได้แล้ว บรรลุประโยชน์ตน โดยลำดับแล้ว สิ้นภวสังโยชน์แล้ว หลุดพ้นเพราะรู้โดยชอบ ภิกษุเหล่านั้นย่อมไม่มี วัฏฏะเพื่อจะบัญญัติต่อไป

Evaṁ svākkhāto, bhikkhave, mayā dhammo uttāno vivaṭo pakāsito chinnapilotiko.
uttāno vivaṭo pakāsito → (pts)ในธรรมที่เรากล่าวไว้ดีแล้วอย่างนี้ ซึ่งเป็นธรรมง่าย เปิดเผย ปรากฏ ไม่มีเงื่อนปมแล้ว Evaṁ svākkhāte, bhikkhave, mayā dhamme uttāne vivaṭe pakāsite chinnapilotike yesaṁ bhikkhūnaṁ pañcorambhāgiyāni saṁyojanāni pahīnāni, sabbe te opapātikā, tattha parinibbāyino, anāvattidhammā tasmā lokā.
uttāne vivaṭe pakāsite → (pts)ภิกษุเหล่าใดละโอรัมภาคิยสังโยชน์ ๕ ประการ ได้แล้ว ภิกษุเหล่านั้นทั้งหมดเป็นโอปปาติกะ ปรินิพพานในพรหมโลกนั้น ไม่ต้อง กลับมาจากโลกนั้นอีก

Evaṁ svākkhāto, bhikkhave, mayā dhammo uttāno vivaṭo pakāsito chinnapilotiko.
uttāno vivaṭo pakāsito → (pts)ในธรรมที่เรากล่าวไว้ดีแล้วอย่างนี้ ซึ่งเป็นธรรมง่าย เปิดเผย ปรากฏ ไม่มีเงื่อนปมแล้ว Evaṁ svākkhāte, bhikkhave, mayā dhamme uttāne vivaṭe pakāsite chinnapilotike yesaṁ bhikkhūnaṁ tīṇi saṁyojanāni pahīnāni, rāgadosamohā tanubhūtā, sabbe te sakadāgāmino, sakideva imaṁ lokaṁ āgantvā dukkhassantaṁ karissanti.
rāgadosamohā tanubhūtā → rāgadosamohatanubhūtā (sya-all) | uttāne vivaṭe pakāsite → (pts)ภิกษุเหล่าใดละสังโยชน์ ๓ ประการได้แล้ว มีราคะ โทสะ และโมหะเบาบาง ภิกษุเหล่านั้นทั้งหมดเป็นสกทาคามี มาสู่โลกนี้คราว เดียวเท่านั้น จักทำที่สุดแห่งทุกข์ได้

Evaṁ svākkhāto, bhikkhave, mayā dhammo uttāno vivaṭo pakāsito chinnapilotiko.
uttāno vivaṭo pakāsito → (pts)ในธรรมที่เรากล่าวไว้ดีแล้วอย่างนี้ ซึ่งเป็น ธรรมง่าย เปิดเผย ปรากฏ ไม่มีเงื่อนปมแล้ว Evaṁ svākkhāte, bhikkhave, mayā dhamme uttāne vivaṭe pakāsite chinnapilotike yesaṁ bhikkhūnaṁ tīṇi saṁyojanāni pahīnāni, sabbe te sotāpannā, avinipātadhammā, niyatā sambodhiparāyanā.
uttāne vivaṭe pakāsite → (pts)ภิกษุเหล่าใดละสังโยชน์ ๓ ประการ ได้แล้ว ภิกษุเหล่านั้นทั้งหมดเป็นโสดาบัน ไม่มีทางตกต่ำ มีความแน่นอนที่จะ สำเร็จสัมโพธิในวันข้างหน้า ภิกษุทั้งหลาย

Evaṁ svākkhāto, bhikkhave, mayā dhammo uttāno vivaṭo pakāsito chinnapilotiko.
uttāno vivaṭo pakāsito → (pts)ในธรรมที่เรากล่าวไว้ดีแล้วอย่างนี้ ซึ่งเป็นธรรมง่าย เปิดเผย ปรากฏ ไม่มีเงื่อนปมแล้ว Evaṁ svākkhāte, bhikkhave, mayā dhamme uttāne vivaṭe pakāsite chinnapilotike ye te bhikkhū dhammānusārino saddhānusārino sabbe te sambodhiparāyanā.
uttāne vivaṭe pakāsite → (pts)ภิกษุเหล่าใดเป็นธัมมานุสารี สัทธานุสารี ภิกษุ เหล่านั้นทั้งหมดจะตรัสรู้ในภายหน้า

Evaṁ svākkhāto, bhikkhave, mayā dhammo uttāno vivaṭo pakāsito chinnapilotiko.ในธรรมที่เรากล่าวไว้ดีแล้วอย่างนี้ ซึ่งเป็น ธรรมง่าย เปิดเผย ปรากฏ ไม่มีเงื่อนปมแล้ว Evaṁ svākkhāte, bhikkhave, mayā dhamme uttāne vivaṭe pakāsite chinnapilotike yesaṁ mayi saddhāmattaṁ pemamattaṁ sabbe te saggaparāyanā”ti.บุคคลเหล่าใดมีเพียงความเชื่อและ ความรักในเรา บุคคลเหล่านั้นทั้งหมดจะได้ไปสวรรค์ในภายหน้า”

Idamavoca bhagavā.พระผู้มีพระภาคได้ตรัสภาษิตนี้แล้ว Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti.ภิกษุเหล่านั้นมีใจยินดีต่างชื่นชมพระภาษิต ของพระผู้มีพระภาค ดังนี้แล

Alagaddūpamasuttaṁ niṭṭhitaṁ dutiyaṁ.อลคัททูปมสูตรที่ ๒ จบ