Evaṁ me sutaṁ—ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้ ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe.สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเวฬุวัน กลันทกนิวาปสถาน

Atha kho sambahulā jātibhūmakā bhikkhū jātibhūmiyaṁ vassaṁvuṭṭhā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinne kho te bhikkhū bhagavā etadavoca:
vassaṁvuṭṭhā → vassaṁ vutvā (bj); vassaṁ vutthā (pts) | jātibhūmakā → jātibhūmikā (sya-all) | jātibhūmikā → jātibhūmakā (sya-all: sī. yu.)เขตกรุงราชคฤห์ ครั้งนั้น ภิกษุผู้มีถิ่นกำเนิดเดียวกันจำนวนมาก จำพรรษาในท้องถิ่น (ของตน)แล้ว ได้มาเข้าเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายอภิวาทแล้วนั่งอยู่ ณ ที่สมควร พระผู้มีพระภาคตรัสถามภิกษุเหล่านั้นว่า

“Ko nu kho, bhikkhave, jātibhūmiyaṁ jātibhūmakānaṁ bhikkhūnaṁ sabrahmacārīnaṁ evaṁ sambhāvito:
jātibhūmakānaṁ → jātibhūmikānaṁ (sya-all)“ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุรูปไหนหนอที่ภิกษุเพื่อนพรหมจารีในท้องถิ่นยกย่อง อย่างนี้ว่า ‘attanā ca appiccho appicchakathañca bhikkhūnaṁ kattā, attanā ca santuṭṭho santuṭṭhikathañca bhikkhūnaṁ kattā, attanā ca pavivitto pavivekakathañca bhikkhūnaṁ kattā, attanā ca asaṁsaṭṭho asaṁsaggakathañca bhikkhūnaṁ kattā, attanā ca āraddhavīriyo vīriyārambhakathañca bhikkhūnaṁ kattā, attanā ca sīlasampanno sīlasampadākathañca bhikkhūnaṁ kattā, attanā ca samādhisampanno samādhisampadākathañca bhikkhūnaṁ kattā, attanā ca paññāsampanno paññāsampadākathañca bhikkhūnaṁ kattā, attanā ca vimuttisampanno vimuttisampadākathañca bhikkhūnaṁ kattā, attanā ca vimuttiñāṇadassanasampanno vimuttiñāṇadassanasampadākathañca bhikkhūnaṁ kattā, ovādako viññāpako sandassako samādapako samuttejako sampahaṁsako sabrahmacārīnan’”ti?
pavivekakathañca → vivekakathañca (sya-all)‘ตนเองเป็นผู้มักน้อย และกล่าวอัปปิจฉกถา(เรื่องความมักน้อย)แก่ภิกษุทั้งหลาย ตนเองเป็นผู้สันโดษ และกล่าวสันตุฏฐิกถา(เรื่องความสันโดษ)แก่ภิกษุทั้งหลาย ตนเองเป็นผู้สงัด และกล่าวปวิเวกกถา(เรื่องความสงัด)แก่ภิกษุทั้งหลาย ตนเองเป็นผู้ไม่คลุกคลี และกล่าวอสังสัคคกถา(เรื่องความไม่คลุกคลี)แก่ภิกษุ ทั้งหลาย ตนเองเป็นผู้ปรารภความเพียร และกล่าววิริยารัมภกถา(เรื่องการปรารภความ เพียร)แก่ภิกษุทั้งหลาย ตนเองเป็นผู้สมบูรณ์ด้วยศีล และกล่าวสีลสัมปทากถา(เรื่องความสมบูรณ์ ด้วยศีล)แก่ภิกษุทั้งหลาย ตนเองเป็นผู้สมบูรณ์ด้วยสมาธิ และกล่าวสมาธิสัมปทากถา(เรื่องความสมบูรณ์ ด้วยสมาธิ)แก่ภิกษุทั้งหลาย ตนเองเป็นผู้สมบูรณ์ด้วยปัญญา และกล่าวปัญญาสัมปทากถา(เรื่องความสมบูรณ์ ด้วยปัญญา)แก่ภิกษุทั้งหลาย ตนเองเป็นผู้สมบูรณ์ด้วยวิมุตติ และกล่าววิมุตติสัมปทากถา(เรื่องความสมบูรณ์ ด้วยวิมุตติ)แก่ภิกษุทั้งหลาย ตนเองเป็นผู้สมบูรณ์ด้วยวิมุตติญาณทัสสนะ และกล่าววิมุตติญานทัสสนสัมปทา กถา(เรื่องความสมบูรณ์ด้วยวิมุตติญาณทัสสนะ)แก่ภิกษุทั้งหลาย เป็นผู้ให้โอวาท แนะนำ ชี้แจงให้เพื่อนพรหมจารีทั้งหลายเห็นชัด ชวนใจให้ อยากรับเอาไปปฏิบัติ เร้าใจให้อาจหาญแกล้วกล้า ปลอบชโลมใจให้สดชื่นร่าเริง”

“Puṇṇo nāma, bhante, āyasmā mantāṇiputto jātibhūmiyaṁ jātibhūmakānaṁ bhikkhūnaṁ sabrahmacārīnaṁ evaṁ sambhāvito:
jātibhūmakānaṁ → jātibhūmikānaṁ (sya-all)ภิกษุท้องถิ่นเหล่านั้นกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ท่านพระปุณณ มันตานีบุตรเป็นผู้ที่พวกภิกษุเพื่อนพรหมจารีท้องถิ่นยกย่องอย่างนี้ว่า ‘attanā ca appiccho appicchakathañca bhikkhūnaṁ kattā, attanā ca santuṭṭho …pe… ovādako viññāpako sandassako samādapako samuttejako sampahaṁsako sabrahmacārīnan’”ti.ตนเองเป็นผู้มักน้อย และกล่าวอัปปิจฉกถาแก่ภิกษุทั้งหลาย ตนเองเป็นผู้สันโดษ ... ตนเองเป็นผู้สงัด ... ตนเองเป็นผู้ไม่คลุกคลี ... ตนเองเป็นผู้ปรารภความเพียร ... ตนเองเป็นผู้สมบูรณ์ด้วยศีล ... ตนเองเป็นผู้สมบูรณ์ด้วยสมาธิ ... ตนเองเป็นผู้สมบูรณ์ด้วยปัญญา ... ตนเองเป็นผู้สมบูรณ์ด้วยวิมุตติ ... ตนเองเป็นผู้สมบูรณ์ด้วยวิมุตติญาณทัสสนะ และกล่าววิมุตติญาณทัสสน สัมปทากถาแก่ภิกษุทั้งหลาย เป็นผู้ให้โอวาท แนะนำ ชี้แจงให้เพื่อนพรหมจารีทั้งหลายเห็นชัด ชวนใจให้ อยากรับเอาไปปฏิบัติ เร้าใจให้อาจหาญแกล้วกล้า ปลอบชโลมใจให้สดชื่นร่าเริง”

Tena kho pana samayena āyasmā sāriputto bhagavato avidūre nisinno hoti.
sāriputto → sāriputtā (bj)ขณะนั้น ท่านพระสารีบุตรได้นั่งเฝ้าพระผู้มีพระภาคอยู่ Atha kho āyasmato sāriputtassa etadahosi:ณ ที่ใกล้ ได้มีความคิดว่า

“lābhā āyasmato puṇṇassa mantāṇiputtassa, suladdhalābhā āyasmato puṇṇassa mantāṇiputtassa,
suladdhalābhā → suladdhaṁ (sya-all)“เป็นลาภของท่านพระปุณณมันตานีบุตร ท่านพระปุณณมันตานี บุตรได้ดีแล้ว yassa viññū sabrahmacārī satthu sammukhā anumassa anumassa vaṇṇaṁ bhāsanti, tañca satthā abbhanumodati.
anumassa anumassa → anumāssa anumāssa (bj, sya-all, pts) | anumāssa → anumassa anumassa (bj: machasaṁ)ที่พวกภิกษุเพื่อนพรหมจารีผู้เป็นวิญญูชนเลือกเฟ้น กล่าวยกย่อง พรรณนาคุณเฉพาะพระพักตร์ของพระศาสดา Appeva nāma mayampi kadāci karahaci āyasmatā puṇṇena mantāṇiputtena saddhiṁ samāgaccheyyāma, appeva nāma siyā kocideva kathāsallāpo”ti.
appeva nāma mayampi → appevanāma mayaṁ (bj) | samāgaccheyyāma appeva nāma → samāgamaṁ gaccheyyāma appevanāma (sya-all) | appeva → appeva ca (pts) | mayampi → mayaṁ (pts) | samāgaccheyyāma → samāgamaṁ gaccheyya (cck: ka.)และพระศาสดาก็ทรงอนุโมทนาการ กระทำนั้น บางทีเราคงได้พบกับท่านพระปุณณมันตานีบุตรแล้ว สนทนาปราศรัย กันสักครั้งหนึ่ง”

Atha kho bhagavā rājagahe yathābhirantaṁ viharitvā yena sāvatthi tena cārikaṁ pakkāmi.
sāvatthi → sāvatthī (sya-all)ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ที่กรุงราชคฤห์ตามพระอัธยาศัย Anupubbena cārikaṁ caramāno yena sāvatthi tadavasari.
sāvatthi → sāvatthī (sya-all)แล้วจึงเสด็จจาริกไปโดยลำดับจนถึงกรุงสาวัตถี Tatra sudaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.ประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อาราม ของอนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตกรุงสาวัตถี Assosi kho āyasmā puṇṇo mantāṇiputto: “bhagavā kira sāvatthiṁ anuppatto; sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme”ti.ท่านพระปุณณมันตานีบุตรทราบข่าวว่า “ได้ยินว่า พระผู้มีพระภาคเสด็จมาถึงกรุงสาวัตถี แล้วประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตกรุงสาวัตถี”

Atha kho āyasmā puṇṇo mantāṇiputto senāsanaṁ saṁsāmetvā pattacīvaramādāya yena sāvatthi tena cārikaṁ pakkāmi.
sāvatthi → sāvatthī (sya-all)ครั้งนั้น ท่านพระปุณณมันตานีบุตรจึงเก็บงำเสนาสนะ ถือบาตรและ จีวรจาริกไปโดยลำดับตามทางที่จะไปยังกรุงสาวัตถี Anupubbena cārikaṁ caramāno yena sāvatthi jetavanaṁ anāthapiṇḍikassa ārāmo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.
sāvatthi → sāvatthī (sya-all)ถึงพระเชตวัน อารามของอนาถ บิณฑิกเศรษฐี เขตกรุงสาวัตถีแล้ว จึงเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ Ekamantaṁ nisinnaṁ kho āyasmantaṁ puṇṇaṁ mantāṇiputtaṁ bhagavā dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṁsesi.ถวายอภิวาทแล้วนั่งอยู่ ณ ที่สมควร ครั้นนั่งเรียบร้อยแล้ว พระผู้มีพระภาค จึงทรงชี้แจงพระปุณณมันตานีบุตรให้เห็นชัด ชวนใจให้อยากรับเอาไปปฏิบัติ เร้าใจให้อาจหาญแกล้วกล้า Atha kho āyasmā puṇṇo mantāṇiputto bhagavatā dhammiyā kathāya sandassito samādapito samuttejito sampahaṁsito bhagavato bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā yena andhavanaṁ tenupasaṅkami divāvihārāya.
tenupasaṅkami → tena pakkāmi (bj, pts)ปลอบชโลมใจให้สดชื่นร่าเริงด้วยธรรมีกถา ลำดับนั้น ท่านพระปุณณมันตานีบุตร เมื่อพระผู้มีพระภาคทรงชี้แจงให้เห็นชัด ชวนใจให้ อยากรับเอาไปปฏิบัติ เร้าใจให้อาจหาญแกล้วกล้า ปลอบชโลมใจให้สดชื่นร่าเริงด้วย ธรรมีกถาแล้ว ได้ชื่นชม ยินดีพระภาษิตของพระผู้มีพระภาค ลุกจากอาสนะ ถวายอภิวาท กระทำประทักษิณ แล้วเข้าไปสู่ป่าอันธวัน เพื่อพักผ่อนในเวลากลางวัน

Atha kho aññataro bhikkhu yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ sāriputtaṁ etadavoca:
sāriputto → sārīputto (sya-all) | sāriputtaṁ → sārīputtaṁ (sya-all)ครั้งนั้น ภิกษุรูปหนึ่งเข้าไปหาท่านพระสารีบุตรถึงที่อยู่แล้วกล่าวว่า “yassa kho tvaṁ, āvuso sāriputta, puṇṇassa nāma bhikkhuno mantāṇiputtassa abhiṇhaṁ kittayamāno ahosi, so bhagavatā dhammiyā kathāya sandassito samādapito samuttejito sampahaṁsito bhagavato bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā yena andhavanaṁ tena pakkanto divāvihārāyā”ti.
sāriputta → sārīputta (sya-all) | ahosi → hoti (pts)“ท่านพระสารีบุตร พระปุณณมันตานีบุตรที่ท่านสรรเสริญอยู่เนือง ๆ นั้น (บัดนี้) พระผู้มีพระภาคทรงชี้แจงให้เห็นชัด ชวนใจให้อยากรับเอาไปปฏิบัติ เร้าใจให้อาจหาญ แกล้วกล้า ปลอบชโลมใจให้สดชื่นร่าเริงด้วยธรรมีกถาแล้ว ท่านก็ชื่นชม ยินดีพระ ภาษิตของพระผู้มีพระภาค ลุกจากอาสนะถวายอภิวาท กระทำประทักษิณ แล้วหลีก ไปสู่ป่าอันธวันเพื่อพักผ่อนในเวลากลางวัน”

Atha kho āyasmā sāriputto taramānarūpo nisīdanaṁ ādāya āyasmantaṁ puṇṇaṁ mantāṇiputtaṁ piṭṭhito piṭṭhito anubandhi sīsānulokī.
mantāṇiputtaṁ → mantāṇiputataṁ (sya-all); mantāniputtaṁ (pts)ลำดับนั้น ท่านพระสารีบุตรรีบถือผ้านิสีทนะ(ผ้ารองนั่ง) แล้วติดตามท่าน พระปุณณมันตานีบุตรไปข้างหลัง ๆ พอที่จะแลเห็นศีรษะกัน Atha kho āyasmā puṇṇo mantāṇiputto andhavanaṁ ajjhogāhetvā aññatarasmiṁ rukkhamūle divāvihāraṁ nisīdi.
ajjhogāhetvā → ajjhogahetvā (bj); ajjhogāhitvā (pts)ครั้งนั้น ท่านพระ ปุณณมันตานีบุตร เข้าไปในป่าอันธวัน แล้วนั่งพักผ่อนในเวลากลางวันอยู่ที่โคนไม้ แห่งหนึ่ง Āyasmāpi kho sāriputto andhavanaṁ ajjhogāhetvā aññatarasmiṁ rukkhamūle divāvihāraṁ nisīdi.
ajjhogāhetvā → ajjhogahetvā (bj); ajjhogāhitvā (pts)แม้ท่านพระสารีบุตรเข้าไปสู่ป่าอันธวัน แล้วก็นั่งพักผ่อนในเวลากลางวัน อยู่ที่โคนไม้แห่งหนึ่งเหมือนกัน เป้าหมายแห่งพรหมจรรย์ตามลำดับวิสุทธิ ๗

Atha kho āyasmā sāriputto sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā puṇṇo mantāṇiputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā puṇṇena mantāṇiputtena saddhiṁ sammodi.
paṭisallānā → patisallānā (bj); patisallāṇā (pts) | sāyanhasamayaṁ → sāyaṇhasamayaṁ (sya-all)ครั้นในเวลาเย็น ท่านพระสารีบุตรออกจากที่หลีกเร้น แล้วเข้าไปหาท่าน พระปุณณมันตานีบุตรถึงที่อยู่ Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā sāriputto āyasmantaṁ puṇṇaṁ mantāṇiputtaṁ etadavoca:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, pts)ได้สนทนาปราศรัยพอเป็นที่บันเทิงใจ พอเป็นที่ ระลึกถึงกันแล้วจึงนั่ง ณ ที่สมควร ได้ถามท่านพระปุณณมันตานีบุตรว่า

“Bhagavati no, āvuso, brahmacariyaṁ vussatī”ti?“ท่านผู้มีอายุ ท่านประพฤติพรหมจรรย์ในพระผู้มีพระภาคของเราหรือ”

“Evamāvuso”ti.ท่านพระปุณณมันตานีบุตรตอบว่า “ขอรับ ท่านผู้มีอายุ”

“Kiṁ nu kho, āvuso, sīlavisuddhatthaṁ bhagavati brahmacariyaṁ vussatī”ti?
bhagavati → bhagavataṁ (sya-all)“ท่านประพฤติพรหมจรรย์ในพระผู้มีพระภาคเพื่อสีลวิสุทธิ (ความหมดจด แห่งศีล) หรือ”

“No hidaṁ, āvuso”.“ข้อนี้ หามิได้”

“Kiṁ panāvuso, cittavisuddhatthaṁ bhagavati brahmacariyaṁ vussatī”ti?“ถ้าเช่นนั้น ท่านประพฤติพรหมจรรย์ในพระผู้มีพระภาคเพื่อจิตตวิสุทธิ (ความ หมดจดแห่งจิต) หรือ”

“No hidaṁ, āvuso”.“ข้อนี้ หามิได้”

“Kiṁ nu kho, āvuso, diṭṭhivisuddhatthaṁ bhagavati brahmacariyaṁ vussatī”ti?“ถ้าเช่นนั้น ท่านประพฤติพรหมจรรย์ในพระผู้มีพระภาคเพื่อทิฏฐิวิสุทธิ (ความ หมดจดแห่งทิฏฐิ) หรือ”

“No hidaṁ, āvuso”.“ข้อนี้ หามิได้”

“Kiṁ panāvuso, kaṅkhāvitaraṇavisuddhatthaṁ bhagavati brahmacariyaṁ vussatī”ti?“ถ้าเช่นนั้น ท่านประพฤติพรหมจรรย์ในพระผู้มีพระภาคเพื่อกังขาวิตรณวิสุทธิ (ความหมดจดแห่งญาณเป็นเครื่องข้ามพ้นความสงสัย) หรือ”

“No hidaṁ, āvuso”.“ข้อนี้ หามิได้”

“Kiṁ nu kho, āvuso, maggāmaggañāṇadassanavisuddhatthaṁ bhagavati brahmacariyaṁ vussatī”ti?
maggāmaggañāṇadassanavisuddhatthaṁ → maggāmaggañāṇadassaṇavisuddhatthaṁ (pts)“ถ้าเช่นนั้น ท่านประพฤติพรหมจรรย์ในพระผู้มีพระภาคเพื่อมัคคามัคคญาณ ทัสสนวิสุทธิ (ความหมดจดแห่งญาณที่รู้เห็นว่าเป็นทางหรือมิใช่ทาง) หรือ”

“No hidaṁ, āvuso”.“ข้อนี้ หามิได้”

“Kiṁ panāvuso, paṭipadāñāṇadassanavisuddhatthaṁ bhagavati brahmacariyaṁ vussatī”ti?“ถ้าเช่นนั้น ท่านประพฤติพรหมจรรย์ในพระผู้มีพระภาคเพื่อปฏิปทาญาณทัสสน วิสุทธิ (ความหมดจดแห่งญาณที่รู้เห็นทางดำเนิน) หรือ”

“No hidaṁ, āvuso”.“ข้อนี้ หามิได้”

“Kiṁ nu kho, āvuso, ñāṇadassanavisuddhatthaṁ bhagavati brahmacariyaṁ vussatī”ti?“ถ้าเช่นนั้น ท่านประพฤติพรหมจรรย์ในพระผู้มีพระภาคเพื่อญาณทัสสนวิสุทธิ (ความหมดจดแห่งญาณทัสสนะ) หรือ”

“No hidaṁ, āvuso”.“ข้อนี้ หามิได้”

“‘Kiṁ nu kho, āvuso, sīlavisuddhatthaṁ bhagavati brahmacariyaṁ vussatī’ti iti puṭṭho samāno ‘no hidaṁ, āvuso’ti vadesi.“เมื่อผมถามท่านว่า ‘ท่านประพฤติพรหมจรรย์ในพระผู้มีพระภาคเพื่อสีลวิสุทธิ หรือ’ ท่านก็ตอบผมว่า ‘ข้อนี้ หามิได้’ ‘Kiṁ panāvuso, cittavisuddhatthaṁ bhagavati brahmacariyaṁ vussatī’ti iti puṭṭho samāno ‘no hidaṁ, āvuso’ti vadesi.เมื่อผมถามท่านว่า ‘ท่านประพฤติพรหมจรรย์ในพระผู้มีพระภาคเพื่อจิตต วิสุทธิหรือ’ ท่านก็ตอบผมว่า ‘ข้อนี้ หามิได้’ ‘Kiṁ nu kho, āvuso, diṭṭhivisuddhatthaṁ …pe…
diṭṭhivisuddhatthaṁ → diṭṭhivisuddhatthaṁ bhagavati (bj, pts)เมื่อผมถามท่านว่า ‘ท่านประพฤติพรหมจรรย์ในพระผู้มีพระภาคเพื่อทิฏฐิ วิสุทธิหรือ’ ท่านก็ตอบผมว่า ‘ข้อนี้ หามิได้’ kaṅkhāvitaraṇavisuddhatthaṁ …pe…เมื่อผมถามท่านว่า ‘ท่านประพฤติพรหมจรรย์ในพระผู้มีพระภาคเพื่อกังขา วิตรณวิสุทธิหรือ’ ท่านก็ตอบผมว่า ‘ข้อนี้หามิได้’ maggāmaggañāṇadassanavisuddhatthaṁ …pe…... เพื่อมัคคามัคคญาณทัสสนวิสุทธิหรือ’ ... paṭipadāñāṇadassanavisuddhatthaṁ …pe…... เพื่อปฏิปทาญาณทัสสนวิสุทธิหรือ’ ... kiṁ nu kho, āvuso, ñāṇadassanavisuddhatthaṁ bhagavati brahmacariyaṁ vussatī’ti iti puṭṭho samāno ‘no hidaṁ āvuso’ti vadesi.เมื่อผมถามท่านว่า ‘ท่านประพฤติพรหมจรรย์ในพระผู้มีพระภาคเพื่อญาณ ทัสสนวิสุทธิหรือ’ ท่านก็ตอบผมว่า ‘ข้อนี้ หามิได้’ Kimatthaṁ carahāvuso, bhagavati brahmacariyaṁ vussatī”ti?เมื่อเป็นเช่นนี้ ท่านประพฤติพรหมจรรย์ในพระผู้มีพระภาคเพื่ออะไรกันเล่า”

“Anupādāparinibbānatthaṁ kho, āvuso, bhagavati brahmacariyaṁ vussatī”ti.“ท่านผู้มีอายุ ผมประพฤติพรหมจรรย์ในพระผู้มีพระภาคเพื่ออนุปาทา ปรินิพพาน ”

“Kiṁ nu kho, āvuso, sīlavisuddhi anupādāparinibbānan”ti?“สีลวิสุทธิ เป็นอนุปาทาปรินิพพานหรือ”

“No hidaṁ, āvuso”.“ข้อนี้ หามิได้”

“Kiṁ panāvuso, cittavisuddhi anupādāparinibbānan”ti?“จิตตวิสุทธิ เป็นอนุปาทาปรินิพพานหรือ”

“No hidaṁ, āvuso”.“ข้อนี้ หามิได้”

“Kiṁ nu kho, āvuso, diṭṭhivisuddhi anupādāparinibbānan”ti?“ทิฏฐิวิสุทธิ เป็นอนุปาทาปรินิพพานหรือ”

“No hidaṁ, āvuso”.“ข้อนี้ หามิได้”

“Kiṁ panāvuso, kaṅkhāvitaraṇavisuddhi anupādāparinibbānan”ti?“กังขาวิตรณวิสุทธิ เป็นอนุปาทาปรินิพพานหรือ”

“No hidaṁ, āvuso”.“ข้อนี้ หามิได้”

“Kiṁ nu kho, āvuso, maggāmaggañāṇadassanavisuddhi anupādāparinibbānan”ti?“มัคคามัคคญาณทัสสนวิสุทธิ เป็นอนุปาทาปรินิพพานหรือ”

“No hidaṁ, āvuso”.“ข้อนี้ หามิได้”

“Kiṁ panāvuso, paṭipadāñāṇadassanavisuddhi anupādāparinibbānan”ti?“ปฏิปทาญาณทัสสนวิสุทธิ เป็นอนุปาทาปรินิพพานหรือ”

“No hidaṁ, āvuso”.“ข้อนี้ หามิได้”

“Kiṁ nu kho, āvuso, ñāṇadassanavisuddhi anupādāparinibbānan”ti?“ญาณทัสสนวิสุทธิ เป็นอนุปาทาปรินิพพานหรือ”

“No hidaṁ, āvuso”.“ข้อนี้ หามิได้”

“Kiṁ panāvuso, aññatra imehi dhammehi anupādāparinibbānan”ti?
kiṁ panāvuso → (bj)“ธรรมนอกจากธรรมเหล่านี้ เป็นอนุปาทาปรินิพพานหรือ”

“No hidaṁ, āvuso”.พระปุณณมันตานีบุตรตอบว่า “ข้อนี้ หามิได้ ท่านผู้มีอายุ”

“‘Kiṁ nu kho, āvuso, sīlavisuddhi anupādāparinibbānan’ti iti puṭṭho samāno ‘no hidaṁ, āvuso’ti vadesi.ท่านพระสารีบุตรกล่าวว่า “ท่านผู้มีอายุ เมื่อผมถามท่านว่า ‘สีลวิสุทธิ เป็นอนุปาทาปรินิพพานหรือ’ ท่านก็ตอบผมว่า ‘ข้อนี้ หามิได้’ ‘Kiṁ panāvuso, cittavisuddhi anupādāparinibbānan’ti iti puṭṭho samāno ‘no hidaṁ, āvuso’ti vadesi.เมื่อผมถามท่านว่า ‘จิตตวิสุทธิ เป็นอนุปาทาปรินิพพานหรือ’ ท่านก็ตอบ ผมว่า ‘ข้อนี้ หามิได้’ ‘Kiṁ nu kho, āvuso, diṭṭhivisuddhi anupādāparinibbānan’ti …pe…... ‘ทิฏฐิวิสุทธิ เป็นอนุปาทาปรินิพพานหรือ’ ... kaṅkhāvitaraṇavisuddhi …
kaṅkhāvitaraṇavisuddhi → kaṅkhāvitaraṇavisuddhi kinnu kho āvuso (sya-all)... ‘กังขาวิตรณวิสุทธิ เป็นอนุปาทาปรินิพพานหรือ’ ... maggāmaggañāṇadassanavisuddhi …
maggāmaggañāṇadassanavisuddhi → maggāmaggañāṇadassanavisuddhi kiṁ panāvuso (sya-all)... ‘มัคคามัคคญาณทัสสนวิสุทธิ เป็นอนุปาทาปรินิพพานหรือ’ ... paṭipadāñāṇadassanavisuddhi …... ‘ปฏิปทาญาณทัสสนวิสุทธิ เป็นอนุปาทาปรินิพพานหรือ’ ... ‘kiṁ nu kho, āvuso, ñāṇadassanavisuddhi anupādāparinibbānan’ti iti puṭṭho samāno ‘no hidaṁ, āvuso’ti vadesi.เมื่อผมถามท่านว่า ‘ญาณทัสสนวิสุทธิ เป็นอนุปาทาปรินิพพานหรือ’ ท่าน ก็ตอบว่า ‘ข้อนี้ หามิได้’ ‘Kiṁ panāvuso, aññatra imehi dhammehi anupādāparinibbānan’ti iti puṭṭho samāno ‘no hidaṁ, āvuso’ti vadesi.เมื่อผมถามท่านว่า ‘ธรรมนอกจากธรรมเหล่านี้ เป็นอนุปาทาปรินิพพานหรือ’ ท่านก็ตอบผมว่า ‘ข้อนี้ หามิได้’ Yathākathaṁ panāvuso, imassa bhāsitassa attho daṭṭhabbo”ti?
daṭṭhabboti → daṭṭhabboti puṇṇatthero (bj)(เมื่อเป็นเช่นนี้) จะพึงเห็นเนื้อความของคำที่ท่านกล่าวแล้วนี้ได้อย่างไร”

“Sīlavisuddhiñce, āvuso, bhagavā anupādāparinibbānaṁ paññapeyya, saupādānaṁyeva samānaṁ anupādāparinibbānaṁ paññapeyya.
paññapeyya → paññāpessa (bj, sya-all, pts1ed) | paññapeyya saupādānaṁyeva → paññāpessa saupādānaññeva (sya-all) | paññapeyya cittavisuddhiñce → paññāpessa cittavisuddhiṁ ce (sya-all) | anupādāparinibbānaṁ paññapeyya → anupādā parinibbānaṁ paññāpessa (pts) | paññapeyya → paññāpessa (sī. syā.) evamaññatthapi (cck note)ท่านพระปุณณมันตานีบุตรกล่าวว่า “ท่านผู้มีอายุ ถ้าพระผู้มี พระภาคทรงบัญญัติสีลวิสุทธิว่าเป็นอนุปาทาปรินิพพาน ก็ชื่อว่าพึงบัญญัติธรรมที่ ยังมีอุปาทานว่าเป็นอนุปาทาปรินิพพาน Cittavisuddhiñce, āvuso, bhagavā anupādāparinibbānaṁ paññapeyya, saupādānaṁyeva samānaṁ anupādāparinibbānaṁ paññapeyya.
paññapeyya → paññāpessa (bj) | paññapeyya saupādānaṁyeva → paññāpessa saupādānaññeva (sya-all) | paññapeyya diṭṭhivisuddhiñce → paññāpessa diṭṭhivisuddhiṁ ce (sya-all)ถ้าทรงบัญญัติจิตตวิสุทธิว่าเป็นอนุปาทาปรินิพพาน ก็ชื่อว่าพึงบัญญัติธรรม ที่ยังมีอุปาทานว่าเป็นอนุปาทาปรินิพพาน Diṭṭhivisuddhiñce, āvuso, bhagavā anupādāparinibbānaṁ paññapeyya, saupādānaṁyeva samānaṁ anupādāparinibbānaṁ paññapeyya.
paññapeyya → paññāpessa (bj) | paññapeyya saupādānaṁyeva → paññāpessa saupādānaññeva (sya-all) | paññapeyya kaṅkhāvitaraṇavisuddhiñce → paññāpessa kaṅkhāvitaraṇavisuddhiṁ ce (sya-all)ถ้าทรงบัญญัติทิฏฐิวิสุทธิว่าเป็นอนุปาทาปรินิพพาน ก็ชื่อว่าพึงบัญญัติธรรมที่ ยังมีอุปาทานว่าเป็นอนุปาทาปรินิพพาน Kaṅkhāvitaraṇavisuddhiñce, āvuso, bhagavā anupādāparinibbānaṁ paññapeyya, saupādānaṁyeva samānaṁ anupādāparinibbānaṁ paññapeyya.
paññapeyya → paññāpessa (bj) | paññapeyya saupādānaṁyeva → paññāpessa saupādānaññeva (sya-all) | paññapeyya maggāmaggañāṇadassanavisuddhiñce → paññāpessa maggāmaggañāṇadassanavisuddhiṁ ce (sya-all)ถ้าทรงบัญญัติกังขาวิตรณวิสุทธิว่าเป็นอนุปาทาปรินิพพาน ก็ชื่อว่าพึงบัญญัติ ธรรมที่ยังมีอุปาทานว่าเป็นอนุปาทาปรินิพพาน Maggāmaggañāṇadassanavisuddhiñce, āvuso, bhagavā anupādāparinibbānaṁ paññapeyya, saupādānaṁyeva samānaṁ anupādāparinibbānaṁ paññapeyya.
paññapeyya → paññāpessa (bj) | paññapeyya saupādānaṁyeva → paññāpessa saupādānaññeva (sya-all) | paññapeyya paṭipadāñāṇadassanavisuddhiñce → paññāpessa paṭipadāñāṇadassanavisuddhiṁ ce (sya-all)ถ้าทรงบัญญัติมัคคามัคคญาณทัสสนวิสุทธิว่าเป็นอนุปาทาปรินิพพาน ก็ชื่อว่า พึงบัญญัติธรรมที่ยังมีอุปาทานว่าเป็นอนุปาทาปรินิพพาน Paṭipadāñāṇadassanavisuddhiñce, āvuso, bhagavā anupādāparinibbānaṁ paññapeyya, saupādānaṁyeva samānaṁ anupādāparinibbānaṁ paññapeyya.
paññapeyya → paññāpessa (bj) | paññapeyya saupādānaṁyeva → paññāpessa saupādānaññeva (sya-all) | paññapeyya ñāṇadassanavisuddhiñce → paññāpessa ñāṇadassanavisuddhiṁ ce (sya-all)ถ้าทรงบัญญัติปฏิปทาญาณทัสสนวิสุทธิว่าเป็นอนุปาทาปรินิพพาน ก็ชื่อว่า พึงบัญญัติธรรมที่ยังมีอุปาทานว่าเป็นอนุปาทาปรินิพพาน Ñāṇadassanavisuddhiñce, āvuso, bhagavā anupādāparinibbānaṁ paññapeyya, saupādānaṁyeva samānaṁ anupādāparinibbānaṁ paññapeyya.
paññapeyya → paññāpessa (bj, sya-all) | paññapeyya saupādānaṁyeva → paññāpessa saupādānaññeva (sya-all) | anupādāparinibbānaṁ paññapeyya → anupādā parinibbānaṁ paññāpessa (pts)ถ้าทรงบัญญัติญาณทัสสนวิสุทธิว่าเป็นอนุปาทาปรินิพพาน ก็ชื่อว่าพึง บัญญัติธรรมที่ยังมีอุปาทานว่าเป็นอนุปาทาปรินิพพาน Aññatra ce, āvuso, imehi dhammehi anupādāparinibbānaṁ abhavissa, puthujjano parinibbāyeyya.
ce → ca (pts)ท่านผู้มีอายุ ถ้าธรรมนอกจากธรรมเหล่านี้ จักเป็นอนุปาทาปรินิพพานแล้ว ปุถุชนก็จะพึงปรินิพพาน Puthujjano hi, āvuso, aññatra imehi dhammehi.เพราะว่าปุถุชนเว้นจากธรรมเหล่านี้

Tena hāvuso, upamaṁ te karissāmi;ผมจะเปรียบเทียบ ให้ท่านฟัง upamāyapidhekacce viññū purisā bhāsitassa atthaṁ ājānanti.คนฉลาดบางพวกในโลกนี้ย่อมเข้าใจความหมายแห่งถ้อยคำได้ด้วย อุปมาโวหาร

Seyyathāpi, āvuso, rañño pasenadissa kosalassa sāvatthiyaṁ paṭivasantassa sākete kiñcideva accāyikaṁ karaṇīyaṁ uppajjeyya.ท่านผู้มีอายุ เปรียบเหมือนพระเจ้าปเสนทิโกศลกำลังประทับอยู่ที่ กรุงสาวัตถี มีพระราชกรณียกิจด่วนบางประการเกิดขึ้นที่เมืองสาเกต Tassa antarā ca sāvatthiṁ antarā ca sāketaṁ satta rathavinītāni upaṭṭhapeyyuṁ.และใน ระหว่างกรุงสาวัตถีกับเมืองสาเกตนั้นจะต้องต่อรถถึงเจ็ดผลัด Atha kho, āvuso, rājā pasenadi kosalo sāvatthiyā nikkhamitvā antepuradvārā paṭhamaṁ rathavinītaṁ abhiruheyya, paṭhamena rathavinītena dutiyaṁ rathavinītaṁ pāpuṇeyya, paṭhamaṁ rathavinītaṁ vissajjeyya dutiyaṁ rathavinītaṁ abhiruheyya.
abhiruheyya → abhirūheyya (bj, sya-all, pts) | antepuradvārā → antepuradvāre (sya-all)ครั้งนั้น พระเจ้าปเสนทิโกศลเสด็จออกจากกรุงสาวัตถี ทรงรถพระที่นั่งผลัด ที่หนึ่ง ที่ประตูพระราชวัง เสด็จไปถึงรถพระที่นั่งผลัดที่สอง จึงทรงสละรถพระที่นั่งผลัดที่หนึ่ง ทรงรถพระที่นั่งผลัดที่สอง Dutiyena rathavinītena tatiyaṁ rathavinītaṁ pāpuṇeyya, dutiyaṁ rathavinītaṁ vissajjeyya, tatiyaṁ rathavinītaṁ abhiruheyya.
abhiruheyya → abhirūheyya (bj, sya-all)เสด็จไปถึงรถ พระที่นั่งผลัดที่ ๓ จึงทรงสละรถพระที่นั่งผลัดที่สอง ทรงรถพระที่นั่งผลัดที่สาม Tatiyena rathavinītena catutthaṁ rathavinītaṁ pāpuṇeyya, tatiyaṁ rathavinītaṁ vissajjeyya, catutthaṁ rathavinītaṁ abhiruheyya.
abhiruheyya → abhirūheyya (bj, sya-all)เสด็จไปถึงรถพระที่นั่งผลัดที่สี่ จึงทรงสละรถพระที่นั่งผลัดที่สาม ทรงรถพระที่นั่งผลัดที่สี่ Catutthena rathavinītena pañcamaṁ rathavinītaṁ pāpuṇeyya, catutthaṁ rathavinītaṁ vissajjeyya, pañcamaṁ rathavinītaṁ abhiruheyya.
abhiruheyya → abhirūheyya (bj, sya-all)เสด็จไปถึงรถ พระที่นั่งผลัดที่ห้า จึงทรงสละรถพระที่นั่งผลัดที่สี่ ทรงรถพระที่นั่งผลัดที่ห้า Pañcamena rathavinītena chaṭṭhaṁ rathavinītaṁ pāpuṇeyya, pañcamaṁ rathavinītaṁ vissajjeyya, chaṭṭhaṁ rathavinītaṁ abhiruheyya.
abhiruheyya → abhirūheyya (bj, sya-all, pts)เสด็จไปถึงรถ พระที่นั่งผลัดที่หก จึงทรงสละรถพระที่นั่งผลัดที่ห้า ทรงรถพระที่นั่งผลัดที่หก Chaṭṭhena rathavinītena sattamaṁ rathavinītaṁ pāpuṇeyya, chaṭṭhaṁ rathavinītaṁ vissajjeyya, sattamaṁ rathavinītaṁ abhiruheyya.
abhiruheyya → abhirūheyya (bj, sya-all, pts)เสด็จไปถึงรถ พระที่นั่งผลัดที่เจ็ด จึงทรงสละรถพระที่นั่งผลัดที่หก ทรงรถพระที่นั่งผลัดที่เจ็ด Sattamena rathavinītena sāketaṁ anupāpuṇeyya antepuradvāraṁ.เสด็จไปถึงประตู เมืองสาเกตด้วยรถพระที่นั่งผลัดที่เจ็ด Tamenaṁ antepuradvāragataṁ samānaṁ mittāmaccā ñātisālohitā evaṁ puccheyyuṁ:ถ้าพวกมิตรอำมาตย์หรือพระบรมวงศานุวงศ์จะพึงทูลถามพระองค์ว่า ‘iminā tvaṁ, mahārāja, rathavinītena sāvatthiyā sāketaṁ anuppatto antepuradvāran’ti?
sāvatthiyā → sāvatthiyaṁ (sya-all)‘ขอเดชะ มหาราชเจ้า พระองค์เสด็จจากกรุงสาวัตถีถึงประตูเมืองสาเกตด้วยรถพระที่นั่งผลัด นี้ผลัดเดียวหรือ’ Kathaṁ byākaramāno nu kho, āvuso, rājā pasenadi kosalo sammā byākaramāno byākareyyā”ti?
rājā → mahārājā (sya-all)ท่านผู้มีอายุ พระเจ้าปเสนทิโกศลจะตรัสตอบอย่างไร จึงจะจัดว่าตรัสตอบ อย่างถูกต้อง”

“Evaṁ byākaramāno kho, āvuso, rājā pasenadi kosalo sammā byākaramāno byākareyya:ท่านพระสารีบุตรกล่าวว่า “ท่านผู้มีอายุ พระเจ้าปเสนทิโกศลจะต้องตรัส ตอบอย่างนี้ จึงจัดว่าตรัสตอบอย่างถูกต้อง คือตรัสว่า ‘idha me sāvatthiyaṁ paṭivasantassa sākete kiñcideva accāyikaṁ karaṇīyaṁ uppajji.
uppajji → uppajjati (mr) | uppajji → uppajjati (cck: ka.)‘เมื่อฉันกำลังอยู่ใน กรุงสาวัตถีนั้น มีกรณียกิจด่วนบางประการเกิดขึ้นในเมืองสาเกต Tassa me antarā ca sāvatthiṁ antarā ca sāketaṁ satta rathavinītāni upaṭṭhapesuṁ.
upaṭṭhapesuṁ → upaṭṭhāpesuṁ (pts)ระหว่างกรุง สาวัตถีกับเมืองสาเกตนั้น จะต้องใช้รถถึงเจ็ดผลัด Atha khvāhaṁ sāvatthiyā nikkhamitvā antepuradvārā paṭhamaṁ rathavinītaṁ abhiruhiṁ.
antepuradvārā → antepuradvāre (sya-all) | abhiruhiṁ → abhiruyhiṁ (sya-all) | antepuradvārā → antepuradvāre (bj: syā)ครั้งนั้นแล ฉันออกจากกรุงสาวัตถีขึ้นรถผลัดที่หนึ่ง ที่ประตูวัง Paṭhamena rathavinītena dutiyaṁ rathavinītaṁ pāpuṇiṁ, paṭhamaṁ rathavinītaṁ vissajjiṁ dutiyaṁ rathavinītaṁ abhiruhiṁ.
vissajjiṁ → nissajiṁ (bj, sya-all, pts) | abhiruhiṁ → abhiruyhiṁ (sya-all) | nissajiṁ → vissajjiṁ (bj: machasaṁ); nissajjiṁ (bj: syā)ไปถึงรถผลัด ที่สอง สละรถผลัดที่หนึ่ง ขึ้นรถผลัดที่สอง Dutiyena rathavinītena tatiyaṁ rathavinītaṁ pāpuṇiṁ, dutiyaṁ rathavinītaṁ vissajjiṁ, tatiyaṁ rathavinītaṁ abhiruhiṁ.
vissajjiṁ → nissajiṁ (bj, sya-all) | abhiruhiṁ → abhiruyhiṁ (sya-all)ไปถึงรถผลัดที่สาม สละรถผลัดที่สอง ขึ้นรถผลัดที่สาม Tatiyena rathavinītena catutthaṁ rathavinītaṁ pāpuṇiṁ, tatiyaṁ rathavinītaṁ vissajjiṁ, catutthaṁ rathavinītaṁ abhiruhiṁ.
vissajjiṁ → nissajiṁ (bj, sya-all) | abhiruhiṁ → abhiruyhiṁ (sya-all)ไปถึงรถผลัดที่สี่ สละรถผลัดที่สาม ขึ้นรถผลัดที่สี่ Catutthena rathavinītena pañcamaṁ rathavinītaṁ pāpuṇiṁ, catutthaṁ rathavinītaṁ vissajjiṁ, pañcamaṁ rathavinītaṁ abhiruhiṁ.
vissajjiṁ → nissajiṁ (bj, sya-all) | abhiruhiṁ → abhiruyhiṁ (sya-all)ไปถึงรถผลัด ที่ห้า สละรถผลัดที่สี่ ขึ้นรถผลัดที่ห้า Pañcamena rathavinītena chaṭṭhaṁ rathavinītaṁ pāpuṇiṁ, pañcamaṁ rathavinītaṁ vissajjiṁ, chaṭṭhaṁ rathavinītaṁ abhiruhiṁ.
vissajjiṁ → nissajiṁ (bj, sya-all, pts) | abhiruhiṁ → abhiruyhiṁ (sya-all)ไปถึงรถผลัดที่หก สละรถผลัดที่ห้า ขึ้นรถ ผลัดที่หก Chaṭṭhena rathavinītena sattamaṁ rathavinītaṁ pāpuṇiṁ, chaṭṭhaṁ rathavinītaṁ vissajjiṁ, sattamaṁ rathavinītaṁ abhiruhiṁ.
vissajjiṁ → nissajiṁ (bj, sya-all, pts) | abhiruhiṁ → abhiruyhiṁ (sya-all)ไปถึงรถผลัดที่เจ็ด สละรถผลัดที่หก ขึ้นรถผลัดที่เจ็ด Sattamena rathavinītena sāketaṁ anuppatto antepuradvāran’ti.
sattamena → sattamena hi (bj) | rathavinītena → sattamena rathavinītena (bj: machasaṁ, PTS)ไปถึงประตูเมือง สาเกตด้วยรถผลัดที่เจ็ด’ Evaṁ byākaramāno kho, āvuso, rājā pasenadi kosalo sammā byākaramāno byākareyyā”ti.ท่านผู้มีอายุ พระเจ้าปเสนทิโกศลจะต้องตรัสตอบอย่างนี้แล จึงจัดว่าตรัสตอบ อย่างถูกต้อง”

“Evameva kho, āvuso, sīlavisuddhi yāvadeva cittavisuddhatthā, cittavisuddhi yāvadeva diṭṭhivisuddhatthā, diṭṭhivisuddhi yāvadeva kaṅkhāvitaraṇavisuddhatthā, kaṅkhāvitaraṇavisuddhi yāvadeva maggāmaggañāṇadassanavisuddhatthā, maggāmaggañāṇadassanavisuddhi yāvadeva paṭipadāñāṇadassanavisuddhatthā, paṭipadāñāṇadassanavisuddhi yāvadeva ñāṇadassanavisuddhatthā, ñāṇadassanavisuddhi yāvadeva anupādāparinibbānatthā.ท่านพระปุณณมันตานีบุตรกล่าวว่า “ท่านผู้มีอายุ ข้อนี้ก็ฉันนั้นเหมือนกัน สีลวิสุทธิมีจิตตวิสุทธิเป็นเป้าหมาย จิตตวิสุทธิมีทิฏฐิวิสุทธิเป็นเป้าหมาย ทิฏฐิวิสุทธิ มีกังขาวิตรณวิสุทธิเป็นเป้าหมาย กังขาวิตรณวิสุทธิมีมัคคามัคคญาณทัสสนวิสุทธิ เป็นเป้าหมาย มัคคามัคคญาณทัสสนวิสุทธิมีปฏิปทาญาณทัสสนวิสุทธิเป็นเป้าหมาย ปฏิปทาญาณทัสสนวิสุทธิมีญาณทัสสนวิสุทธิเป็นเป้าหมาย ญาณทัสสนวิสุทธิมี อนุปาทาปรินิพพานเป็นเป้าหมาย Anupādāparinibbānatthaṁ kho, āvuso, bhagavati brahmacariyaṁ vussatī”ti.ท่านผู้มีอายุ ผมอยู่ประพฤติพรหมจรรย์ในพระผู้มีพระภาคเพื่ออนุปาทา ปรินิพพานโดยแท้”

Evaṁ vutte, āyasmā sāriputto āyasmantaṁ puṇṇaṁ mantāṇiputtaṁ etadavoca:เมื่อท่านพระปุณณมันตานีบุตรกล่าวอย่างนี้แล้ว ท่านพระสารีบุตร จึงถามว่า “konāmo āyasmā, kathañca panāyasmantaṁ sabrahmacārī jānantī”ti?
panāyasmantaṁ → pana āyasmantaṁ (bj) | āyasmantaṁ → panāyasmantaṁ (bj: machasaṁ, syā, PTS)“ท่านผู้มีอายุ ท่านชื่ออะไร และเพื่อนพรหมจารีรู้จักท่านว่าอย่างไร”

“Puṇṇoti kho me, āvuso, nāmaṁ;ท่านพระปุณณมันตานีบุตรตอบว่า “ท่านผู้มีอายุ ผมชื่อว่าปุณณะ mantāṇiputtoti ca pana maṁ sabrahmacārī jānantī”ti.แต่เพื่อน พรหมจารีทั้งหลายรู้จักผมว่า มันตานีบุตร”

“Acchariyaṁ, āvuso, abbhutaṁ, āvuso.
abbhutaṁ → abbhūtaṁ (sya-all)ท่านพระสารีบุตรกล่าวว่า “ท่านผู้มีอายุ น่าอัศจรรย์จริง ไม่เคยปรากฏ Yathā taṁ sutavatā sāvakena sammadeva satthusāsanaṁ ājānantena, evameva āyasmatā puṇṇena mantāṇiputtena gambhīrā gambhīrapañhā anumassa anumassa byākatā.
gambhīrapañhā anumassa anumassa → gambhīrā pañhā anumāssa anumāssa (bj, pts); gambhīrā paññā anumāssa anumāssa (sya-all) | mantāṇiputtena → mantāniputtena (pts) | evamevaṁ → evameva (bj: machasaṁ) | pañhā → gambhīrā gambhīrapañhā (bj: machasaṁ, sī.avi) | anumāssa → anumassa (bj: machasaṁ)ปัญหา อันลึกซึ้งที่ท่านพระปุณณมันตานีบุตรเลือกเฟ้น นำมากล่าวแก้ด้วยปัญญาอันลึกซึ้ง ตามเยี่ยงอย่างพระสาวกผู้ได้สดับแล้ว รู้ทั่วถึงคำสอนของพระศาสดาโดยถ่องแท้ จะพึงกล่าวแก้ฉะนั้น Lābhā sabrahmacārīnaṁ, suladdhalābhā sabrahmacārīnaṁ,
suladdhalābhā → suladdhaṁ (sya-all) | lābhā → suladdhaṁ sabrahmacārīnaṁ (bj: syā)เป็นลาภอย่างมากของเพื่อนพรหมจารีทั้งหลาย เพื่อนพรหมจารี ทั้งหลายได้ดีแล้ว ye āyasmantaṁ puṇṇaṁ mantāṇiputtaṁ labhanti dassanāya, labhanti payirūpāsanāya.
payirūpāsanāya → payirupāsanāya (bj, pts) | payirūpāsanāya celaṇḍukena → payirupāsanāya velaṇḍukena (sya-all) | mantāṇiputtaṁ → mantāniputtaṁ (pts)ที่ได้พบเห็น ได้นั่งใกล้ท่านปุณณมันตานีบุตร Celaṇḍukena cepi sabrahmacārī āyasmantaṁ puṇṇaṁ mantāṇiputtaṁ muddhanā pariharantā labheyyuṁ dassanāya, labheyyuṁ payirūpāsanāya, tesampi lābhā tesampi suladdhaṁ, amhākampi lābhā amhākampi suladdhaṁ, ye mayaṁ āyasmantaṁ puṇṇaṁ mantāṇiputtaṁ labhāma dassanāya, labhāma payirūpāsanāyā”ti.
Celaṇḍukena → velaṇḍukena (sya-all); celaṇḍakena (mr); celaṇḍupekena (?) | payirūpāsanāya → payirupāsanāya (bj, sya-all, pts) | payirūpāsanāyāti → payirupāsanāyāti (bj, pts) | puṇṇaṁ → (sya-all) | cepi → celaṇḍukena (bj: syā) | Celaṇḍukena → celaṇḍakena (cck: ka.); celaṇḍupekena (cck: ?) | velaṇḍukena → celaṇḍukena (sya-all: sī. yu.)แม้หากเพื่อน พรหมจารีทั้งหลายจะเทิดทูนท่านปุณณมันตานีบุตรไว้บนศีรษะเหมือนเทริดผ้า จึงจะ ได้พบเห็น ได้นั่งใกล้ แม้ข้อนั้นก็นับว่าเป็นลาภมากของท่านเหล่านั้น ท่านเหล่านั้น ได้ดีแล้ว อนึ่ง นับว่าเป็นลาภอย่างมากของผมด้วย ผมได้ดีแล้วด้วย ที่ได้พบเห็น ได้นั่งใกล้ท่านปุณณมันตานีบุตร”

Evaṁ vutte, āyasmā puṇṇo mantāṇiputto āyasmantaṁ sāriputtaṁ etadavoca:เมื่อท่านพระสารีบุตรกล่าวอย่างนี้แล้ว ท่านพระปุณณมันตานีบุตรจึงถามว่า “ko nāmo āyasmā, kathañca panāyasmantaṁ sabrahmacārī jānantī”ti?
panāyasmantaṁ → pana āyasmantaṁ (bj, pts)“ท่านผู้มีอายุ ท่านชื่ออะไร และเพื่อนพรหมจารีทั้งหลายรู้จักท่านว่าอย่างไร”

“Upatissoti kho me, āvuso, nāmaṁ;ท่านพระสารีบุตรตอบว่า “ท่านผู้มีอายุ ผมชื่อว่าอุปติสสะ sāriputtoti ca pana maṁ sabrahmacārī jānantī”ti.แต่เพื่อน พรหมจารีทั้งหลายรู้จักผมว่า ‘สารีบุตร”

“Satthukappena vata kira, bho, sāvakena saddhiṁ mantayamānā na jānimha:
bho → kho (mr) | bho → kho (cck: ka.)ท่านพระปุณณมันตานีบุตรกล่าวว่า “ท่านผู้เจริญ ผมกำลังพูดอยู่กับท่าน ผู้เป็นสาวก ผู้ทรงคุณคล้ายกับพระบรมศาสดา มิได้ทราบเลยว่า ‘āyasmā sāriputto’ti.‘ท่านชื่อว่า สารีบุตร’ Sace hi mayaṁ jāneyyāma ‘āyasmā sāriputto’ti, ettakampi no nappaṭibhāseyya.
nappaṭibhāseyya → nappaṭibheyya (cck: ?)ถ้าผมทราบว่า ‘ท่านชื่อสารีบุตร’ คำเปรียบเทียบเท่านี้ คงไม่จำเป็น Acchariyaṁ, āvuso, abbhutaṁ, āvuso.สำหรับกระผม น่าอัศจรรย์จริง ไม่เคยปรากฏ Yathā taṁ sutavatā sāvakena sammadeva satthusāsanaṁ ājānantena, evameva āyasmatā sāriputtena gambhīrā gambhīrapañhā anumassa anumassa pucchitā.
gambhīrapañhā anumassa anumassa → gambhīrā pañhā anumāssa anumāssa (bj, pts); gambhīrā paññā anumāssa anumāssa (sya-all)ปัญหาอันลึกซึ้งที่ท่านสารีบุตร เลือกเฟ้นมาถามแล้วด้วยปัญญาอันลึกซึ้งตามอย่างพระสาวกผู้ได้สดับแล้ว รู้ทั่วถึง คำสอนของพระบรมศาสดาโดยถ่องแท้จะพึงถามฉะนั้น Lābhā sabrahmacārīnaṁ suladdhalābhā sabrahmacārīnaṁ,
suladdhalābhā → suladdhaṁ (sya-all)เป็นลาภอย่างมากของ เพื่อนพรหมจารีทั้งหลาย เพื่อนพรหมจารีทั้งหลายได้ดีแล้ว ye āyasmantaṁ sāriputtaṁ labhanti dassanāya, labhanti payirūpāsanāya.
payirūpāsanāya → payirupāsanāya (bj, pts) | payirūpāsanāya celaṇḍukena → payirupāsanāya velaṇḍukena (sya-all)ที่ได้พบเห็น ได้นั่งใกล้ ท่านพระสารีบุตร Celaṇḍukena cepi sabrahmacārī āyasmantaṁ sāriputtaṁ muddhanā pariharantā labheyyuṁ dassanāya, labheyyuṁ payirūpāsanāya, tesampi lābhā tesampi suladdhaṁ, amhākampi lābhā amhākampi suladdhaṁ, ye mayaṁ āyasmantaṁ sāriputtaṁ labhāma dassanāya, labhāma payirūpāsanāyā”ti.
payirūpāsanāya → payirupāsanāya (bj, sya-all, pts) | payirūpāsanāyāti → payirupāsanāyāti (bj, sya-all, pts) | cepi → celaṇḍukena (bj: syā)แม้หากเพื่อนพรหมจารีทั้งหลายจะเทิดทูนท่านพระสารีบุตรไว้ บนศีรษะเหมือนเทริดผ้า จึงจะได้พบเห็น ได้นั่งใกล้ แม้ข้อนั้นก็เป็นลาภอย่างมาก ของท่านเหล่านั้น ท่านเหล่านั้นได้ดีแล้ว อนึ่ง นับว่าเป็นลาภอย่างมากของผมด้วย ผมได้ดีแล้วด้วย ที่ได้พบเห็น ได้นั่งใกล้ท่านสารีบุตร”

Itiha te ubhopi mahānāgā aññamaññassa subhāsitaṁ samanumodiṁsūti.พระมหานาคทั้ง ๒ รูปนั้นต่างชื่นชมภาษิตของกันและกัน ดังนี้แล

Rathavinītasuttaṁ niṭṭhitaṁ catutthaṁ.รถวินีตสูตรที่ ๔ จบ