Найдите Истину

В Палийских Суттах и Винае

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Заметка:Переводы, словари и комментарии сделаны не Благословенным.Сверяйтесь с Пали в 4 основных никаях.

  • Majjhima Nikāya 27Мадджхима Никая 27

CūḷahatthipadopamasuttaМалый пример со следами слона

Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ me → evam-me (pts)
Так мной услышано.
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.Одно время Благословенный располагается в Саваттхи, в роще Джеты, в парке Анатхапиндики.

Tena kho pana samayena jāṇussoṇi brāhmaṇo sabbasetena vaḷavābhirathena sāvatthiyā niyyāti divādivassa.
vaḷavābhirathena → vaḷabhīrathena (bj, pts) | vaḷabhīrathena → vaḷavābhiratena (bj: machasaṁ) | vaḷavābhirathena → vaḷabhīrathena (cck: sī. pī.) | vaḷavābhirathena → vaḷabhīrathena (sya-all: sī. yu.) | divādivassa → divā divassa (bjt, pts)
И тогда брахман Джануссони выехал днём из Саваттхи на своей белоснежной крытой колеснице.
Addasā kho jāṇussoṇi brāhmaṇo pilotikaṁ paribbājakaṁ dūratova āgacchantaṁ.
dūratova → dūrato va (pts)
Издали он увидел идущего странника Пилотику
Disvāna pilotikaṁ paribbājakaṁ etadavoca:
etadavoca → etad-avoca (pts)
и, завидев его, сказал:
“Handa kuto nu bhavaṁ vacchāyano āgacchati divādivassā”ti?
divādivassāti → divā divassāti (bjt, pts)
– Откуда же это средь бела дня идёт господин Ваччхаяна?

“Ito hi kho ahaṁ, bho, āgacchāmi samaṇassa gotamassa santikā”ti.
santikāti → santikā ti (pts)
– господин, я иду от отшельника Готамы.

“Taṁ kiṁ maññati bhavaṁ vacchāyano samaṇassa gotamassa paññāveyyattiyaṁ paṇḍito maññe”ti.
taṁ → (sya-all) | maññati → (sya-all) | vacchāyano samaṇassa → (sya-all) | maññeti → maññatīti (sya-all); maññati (pts) | kiṁ → taṁ kiṁ maññati bhavaṁ vacchāyanoti pāṭho dissati (sya-all: sī. yu.) | kiṁ maññati → kim-maññati (pts)
– И что же господин Ваччхаяна думает о чистоте понимания отшельника Готамы? Мудр ли он или нет?

“Ko cāhaṁ, bho, ko ca samaṇassa gotamassa paññāveyyattiyaṁ jānissāmi.
ko ca → (sya-all) | bho → ko cāhaṁ bho ko ṭhāti pāṭho dissati (sya-all: sī. yu.)
– господин, кто я такой, чтобы знать чистоту понимания отшельника Готамы?
Sopi nūnassa tādisova yo samaṇassa gotamassa paññāveyyattiyaṁ jāneyyā”ti.
sopi nūnassa tādisova → so pi nūn assa tādiso va (pts)
Вне сомнений, нужно быть равным ему, чтобы знать чистоту его понимания.

“Uḷārāya khalu bhavaṁ vacchāyano samaṇaṁ gotamaṁ pasaṁsāya pasaṁsatī”ti.– Воистину, господин Ваччхаяна не скупится на похвалу отшельнику Готамы!

“Ko cāhaṁ, bho, ko ca samaṇaṁ gotamaṁ pasaṁsissāmi,
ko ca → (sya-all)
– господин, кто я такой, чтобы восхвалять отшельника Готаму?
pasatthapasatthova so bhavaṁ gotamo seṭṭho devamanussānan”ti.
pasatthapasatthova → pasaṭṭhappasaṭṭhova (sya-all) | pasatthapasatthova → pasatthapasattho va (pts) | devamanussānanti → devamanussānan-ti (pts)
Его восхваляют те, кого [все остальные] восхваляют как наилучших существ среди людей и божеств.

“Kaṁ pana bhavaṁ vacchāyano atthavasaṁ sampassamāno samaṇe gotame evaṁ abhippasanno”ti?
abhippasanno”ti → abhippasanno hotīti (sya-all) | sampassamāno → passamāno (sya-all) | abhippasanno”ti → abhippassantohotīti (bj: syā) | abhippasanno’’ti → abhippasanno hotīti (cck: syā.) | kaṁ pana → kampana (bjt, pts) | sampassamāno → passamāno samaṇe gotame evaṁ abhippasanno hotīti ko cāhaṁ bho (th) | abhippasannoti → abhippasannomhi (th) | abhippasannoti → abhippasanno ti (pts)
– По каким же причинам господин Ваччхаяна имеет столь прочное доверие к отшельнику Готаме?

“Seyyathāpi, bho, kusalo nāgavaniko nāgavanaṁ paviseyya.
seyyathāpi → seyyathā pi (pts)
– господин, это как если бы охотник на слонов вошёл в слоновью чащу
So passeyya nāgavane mahantaṁ hatthipadaṁ, dīghato ca āyataṁ, tiriyañca vitthataṁ.
tiriyañca → tiriyañ-ca (pts)
и увидел там большой слоновий след – длинный и широкий.
So niṭṭhaṁ gaccheyya:И он сделал бы вывод: ‘mahā vata bho nāgo’ti.
nāgoti → nāgo ti (pts)
“Воистину, огромный слон!”

Evameva kho ahaṁ, bho, yato addasaṁ samaṇe gotame cattāri padāni athāhaṁ niṭṭhamagamaṁ:
bho → (sya-all) | yato → ahaṁyato (bj: syā) | evameva → evam-eva (pts) | niṭṭhamagamaṁ → niṭṭham-agamaṁ (pts)
Точно так же, когда я увидел четыре следа отшельника Готамы, я сделал вывод:
‘sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto bhagavatā dhammo, suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho’ti.
suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅghoti → supaṭipanno saṅgho ti (pts) | supaṭipanno → suppaṭipanno (bj: machasaṁ) | sāvakasaṅghoti → katthaci potthake supaṭipanno saṅghotipi pāṭho (sya-all note) | sāvakasaṅghoti → sāvakasaṁghoti (ms2005)
“Благословенный – Правильно Пробуждённый, Дхамма прекрасно изложена Благословенным, Сангха учеников Благословенного практикует благой путь”.

Katamāni cattāri?И что это за четыре следа? Idhāhaṁ, bho, passāmi ekacce khattiyapaṇḍite nipuṇe kataparappavāde vālavedhirūpe, te bhindantā maññe caranti paññāgatena diṭṭhigatāni.
bhindantā → vobhindantā (bj, pts1ed) | te bhindantā → vobhindantā (bj, pts) | vobhindantā → te bhindantā (bj: machasaṁ, syā) | bhindantā → vobhindantā (sī. pī.) vi + ava + bhindantā (cck note)
господин, я видел неких учёных среди знати – умных, знающих о доктринах других, острых [в ведении дебатов], точно лучники, расщепляющие [стрелой] волос. Они ходят здесь и там, разбивая взгляды других своими острыми умами.
Te suṇanti:И вот они слышал: ‘samaṇo khalu, bho, gotamo amukaṁ nāma gāmaṁ vā nigamaṁ vā osarissatī’ti.“Отшельник Готама посетит такую-то деревню или город”. Te pañhaṁ abhisaṅkharonti:Они подбирают вопрос таким образом: ‘imaṁ mayaṁ pañhaṁ samaṇaṁ gotamaṁ upasaṅkamitvā pucchissāma.“Мы отправимся к отшельнику Готаме и зададим ему этот вопрос. Evañce no puṭṭho evaṁ byākarissati, evamassa mayaṁ vādaṁ āropessāma.
evañce → evañca (pts) | evañce → evaṁ ce (my) | byākarissati → vyākarissati (bjt) | evañce → evañ-ca (pts) | evamassa → evam-assa (pts)
Если, будучи спрошен, он ответит так, мы опровергнем его доктрину этим способом.
Evañcepi no puṭṭho evaṁ byākarissati, evampissa mayaṁ vādaṁ āropessāmā’ti.
evañcepi → evaṁ cepi (my) | byākarissati → vyākarissati (bjt) | evañcepi → evañ-ce pi (pts) | evampissa → evaṁ pi ssa (pts)
А если, будучи спрошен, он ответит этак, то мы опровергнем его доктрину тем способом”.

Te suṇanti:И вот они слышат: ‘samaṇo khalu, bho, gotamo amukaṁ nāma gāmaṁ vā nigamaṁ vā osaṭo’ti.
osaṭoti → osaṭo ti (pts)
“Отшельник Готама прибыл в такую-то и такую-то деревню или город”.
Te yena samaṇo gotamo tenupasaṅkamanti.
tenupasaṅkamanti → ten upasaṅkamanti (pts)
Они отправляются к отшельнику Готаме,
Te samaṇo gotamo dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṁseti.и отшельник Готама наставляет, понуждает, побуждает, радует их беседами о Дхамме. Te samaṇena gotamena dhammiyā kathāya sandassitā samādapitā samuttejitā sampahaṁsitā na ceva samaṇaṁ gotamaṁ pañhaṁ pucchanti, kutossa vādaṁ āropessanti?
kutossa → kutassa (bj, sya-all, pts1ed) | kutossa → kut assa (pts) | kutossa → kutassa (cck: sī. syā. pī.) | ceva → eva (pts)
Будучи наставленными, понуждёнными, побуждёнными, порадованными беседой по Дхамме, они даже не задают ему свой [ранее подготовленный] вопрос, так что уж говорить о том, чтобы опровергать его доктрину?
Aññadatthu samaṇasseva gotamassa sāvakā sampajjanti.
aññadatthu → aññadatthuṁ (sya-all) | samaṇasseva → samaṇass eva (pts)
И оборачивается всё так, что они становятся его учениками.
Yadāhaṁ, bho, samaṇe gotame imaṁ paṭhamaṁ padaṁ addasaṁ athāhaṁ niṭṭhamagamaṁ:
yadāhaṁ → yadā haṁ (pts) | niṭṭhamagamaṁ → niṭṭham-agamaṁ (pts)
Когда я увидел этот первый след отшельника Готамы, я сделал вывод:
‘sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto bhagavatā dhammo, suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho’ti.
suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅghoti → supaṭipanno saṅgho ti (pts) | + → paṭhamaṁ ñāṇapadaṁ (bjt) | sāvakasaṅghoti → sāvakasaṁghoti (ms2005)
“Благословенный – Правильно Пробуждённый, Дхамма прекрасно изложена Благословенным, Сангха учеников Благословенного практикует благой путь”.

Puna caparāhaṁ, bho, passāmi idhekacce brāhmaṇapaṇḍite …pe…
pe → spelled out in full (bjt)
Затем я видел неких учёных брахманов…
gahapatipaṇḍite …Затем я видел неких учёных домохозяев… pe…
pe → spelled out in full (bjt)
они становятся его учениками.

samaṇapaṇḍite nipuṇe kataparappavāde vālavedhirūpe te bhindantā maññe caranti paññāgatena diṭṭhigatāni.
te bhindantā → vobhindantā (bj, pts)
Затем я видел неких учёных отшельников – умных, знающих о доктринах других …
Te suṇanti: ‘samaṇo khalu bho gotamo amukaṁ nāma gāmaṁ vā nigamaṁ vā osarissatī’ti. Te pañhaṁ abhisaṅkharonti ‘imaṁ mayaṁ pañhaṁ samaṇaṁ gotamaṁ upasaṅkamitvā pucchissāma. Evañce no puṭṭho evaṁ byākarissati, evamassa mayaṁ vādaṁ āropessāma.
evañce → evaṁ ce (my) | byākarissati → vyākarissati (bjt) | evañce → evañ-ce (pts) | evamassa → evam-assa (pts)
Evañcepi no puṭṭho evaṁ byākarissati, evampissa mayaṁ vādaṁ āropessāmā’ti.
evañcepi → evaṁ cepi (my) | evampissa → evaṁpissa (my) | byākarissati → vyākarissati (bjt) | evañcepi → evañ-ce pi (pts) | evampissa → evam-pi ssa (pts)
Te suṇanti ‘samaṇo khalu bho gotamo amukaṁ nāma gāmaṁ vā nigamaṁ vā osaṭo’ti.
osaṭoti → osaṭo ti (pts)
Te yena samaṇo gotamo tenupasaṅkamanti.
tenupasaṅkamanti → ten upasaṅkamanti (pts)
Te samaṇo gotamo dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṁseti. Te samaṇena gotamena dhammiyā kathāya sandassitā samādapitā samuttejitā sampahaṁsitā na ceva samaṇaṁ gotamaṁ pañhaṁ pucchanti, kutossa vādaṁ āropessanti?
kutossa → kutassa (sya-all, pts) | ceva → eva (pts) | kutossa → kut assa (pts)
Будучи наставленными, понуждёнными, побуждёнными, порадованными беседой по Дхамме, они даже не задают ему свой [ранее подготовленный] вопрос, так что уж говорить о том, чтобы опровергать его доктрину?
Aññadatthu samaṇaṁyeva gotamaṁ okāsaṁ yācanti agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāya.
aññadatthu → aññadatthuṁ (sya-all) | samaṇaṁyeva → samaṇañ-ñeva (pts)
И оборачивается всё так, что они просят отшельника Готаму разрешить им [получить монашеское посвящение], уйдя из жизни домохозяйской в жизнь бездомную.
Te samaṇo gotamo pabbājeti.
samaṇo gotamo pabbājeti → pabbājeti upasampādeti (bj) | pabbājeti → pabbājeti upasampādeti (cck: sī.)
И он даёт им посвящение.
Te tattha pabbajitā samānā vūpakaṭṭhā appamattā ātāpino pahitattā viharantā nacirasseva—yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti.
ātāpino pahitattā viharantā → (bj) | kulaputtā → kulaputto (bj) | tattha pabbajitā → tathā pabbājitā (pts) | pabbajitā → pabbājitā (sya-all: sī. yu.) | samānā → eketi pāṭho atthi (sya-all: sī. yu.) | + → eke (bjt, pts) | nacirasseva yassatthāya → nacirass eva yass atthāya (pts) | sammadeva → samma-d-eva (pts) | tadanuttaraṁ → tad-anuttaraṁ (pts) | diṭṭheva → diṭṭhe va (pts)
Уйдя в бездомную жизнь [под его учительством], они проживают в уединении, в затворничестве, прилежные, старательные, решительные, и вскоре посредством прямого знания они реализуют для себя, входят и пребывают в высочайшей цели святой жизни, ради которой представители клана праведно оставляют жизнь домохозяйскую ради жизни бездомной.

Te evamāhaṁsu:
evamāhaṁsu → evam-āhaṁsu (pts)
И они говорят:
‘manaṁ vata, bho, anassāma, manaṁ vata, bho, panassāma;
panassāma → anassāma (sya-all)
“Как близки мы были к падению! Как близки мы были к погибели!
mayañhi pubbe assamaṇāva samānā samaṇamhāti paṭijānimha, abrāhmaṇāva samānā brāhmaṇamhāti paṭijānimha, anarahantova samānā arahantamhāti paṭijānimha.
anarahantova → anarahantāva (sya-all) | mayañhi → mayaṁ hi (bjt, pts) | assamaṇāva → assamaṇā va (pts) | samaṇamhāti → samaṇ amhāti (pts) | abrāhmaṇāva → abrāhmaṇā va (pts) | brāhmaṇamhāti → brāhmaṇ amhāti (pts) | anarahantova → anarahanto va (pts) | arahantamhāti → arahant amhāti (pts)
Прежде, хотя мы не были шраманами, мы считали себя шраманами. Хотя мы не были брахманами, мы считали себя брахманами. Хотя мы не были арахантами, мы считали себя арахантами.
Idāni khomha samaṇā, idāni khomha brāhmaṇā, idāni khomha arahanto’ti.
khomha → khomhā (sya-all) | khomha → kho mha (pts) | khomha arahantoti → kho mha arahanto ti (pts)
Но теперь мы шраманы, теперь мы брахманы, теперь мы араханты”.
Yadāhaṁ, bho, samaṇe gotame imaṁ catutthaṁ padaṁ addasaṁ athāhaṁ niṭṭhamagamaṁ:
yadāhaṁ → yadā haṁ (pts) | niṭṭhamagamaṁ → niṭṭham-agamaṁ (pts)
Когда я увидел этот четвёртый след отшельника Готамы, я сделал вывод:
‘sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto bhagavatā dhammo, suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho’ti.
suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅghoti → supaṭipanno saṅgho ti (pts) | + → catutthaṁ ñāṇapadaṁ (bjt) | sāvakasaṅghoti → sāvakasaṁghoti (ms2005)
“Благословенный – Правильно Пробуждённый, Дхамма прекрасно изложена Благословенным, Сангха учеников Благословенного практикует благой путь”.

Yato kho ahaṁ, bho, samaṇe gotame imāni cattāri padāni addasaṁ athāhaṁ niṭṭhamagamaṁ:
niṭṭhamagamaṁ → niṭṭham-agamaṁ (pts)
Вот почему, когда я увидел четыре следа отшельника Готамы, я сделал вывод:
‘sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto bhagavatā dhammo, suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho’”ti.
suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅghoti → supaṭipanno saṅgho ti (pts) | sāvakasaṅghoti → sāvakasaṁghoti (ms2005)
“Благословенный – Правильно Пробуждённый, Дхамма прекрасно изложена Благословенным, Сангха учеников Благословенного практикует благой путь”.

Evaṁ vutte, jāṇussoṇi brāhmaṇo sabbasetā vaḷavābhirathā orohitvā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā yena bhagavā tenañjaliṁ paṇāmetvā tikkhattuṁ udānaṁ udānesi:
vaḷavābhirathā → vaḷabhīrathā (bj, pts) | tenañjaliṁ paṇāmetvā → tenañjalimpaṇāmetvā (th) | tenañjaliṁ paṇāmetvā → ten añjalim-paṇāmetvā (pts)
Когда было сказано так, брахман Джануссони слез со своей белоснежной крытой колесницы и, закинув внешнее одеяние за плечо, сложив руки в уважительном приветствии по направлению к Благословенному, воскликнул три раза:

“Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa;Почтение Благословенному, совершенному и Правильно Пробуждённому!

namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa;Почтение Благословенному, совершенному и Правильно Пробуждённому!

namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassāti.
sammāsambuddhassāti appeva nāma → sammāsambuddhassa appevanāma (bj) | sammāsambuddhassāti → sammāsambuddhassa (cck, pts)
Почтение Благословенному, совершенному и Правильно Пробуждённому!

Appeva nāma mayampi kadāci karahaci tena bhotā gotamena saddhiṁ samāgaccheyyāma, appeva nāma siyā kocideva kathāsallāpo”ti.
bhotā → samaṇena (sya-all) | mayampi → mayaṁ (pts) | appeva nāma → appevanāma (bjt, th) | appeva nāma mayampi → appevanāma (th) | appeva → app-eva (pts) | kocideva kathāsallāpoti → kocid-eva kathāsallāpo ti (pts)
– Быть может, придёт время, мы встретимся с господином Готамой и побеседуем с ним.

Atha kho jāṇussoṇi brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.
tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts)
Затем брахман Джануссони отправился к Благословенному и по прибытии обменялся с ним приветствиями.
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi.
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, pts)
После обмена вежливыми приветствиями и любезностями он сел рядом
Ekamantaṁ nisinno kho jāṇussoṇi brāhmaṇo yāvatako ahosi pilotikena paribbājakena saddhiṁ kathāsallāpo taṁ sabbaṁ bhagavato ārocesi.
pilotikena → pilotikāya (sya-all, pts)
и рассказал Благословенному обо всей беседе со странником Пилотикой.

Evaṁ vutte, bhagavā jāṇussoṇiṁ brāhmaṇaṁ etadavoca:Тогда Благословенный сказал ему: “na kho, brāhmaṇa, ettāvatā hatthipadopamo vitthārena paripūro hoti.– Не полон подробностями, брахман, этот пример со следами слона. Api ca, brāhmaṇa, yathā hatthipadopamo vitthārena paripūro hoti
paripūro → paripuro (pts) | api ca → apica (th)
А что касается примера со следами слона, что полон подробностями,
taṁ suṇāhi, sādhukaṁ manasi karohi, bhāsissāmī”ti.
manasi karohi → manasikarohi (th, pts)
– слушай внимательно то, о чём я буду говорить.

“Evaṁ, bho”ti kho jāṇussoṇi brāhmaṇo bhagavato paccassosi.
bhoti → bho ti (pts)
– Да, господин, – ответил брахман Джануссони.
Bhagavā etadavoca:
etadavoca → etad-avoca (pts)
Благословенный сказал:

“Seyyathāpi, brāhmaṇa, nāgavaniko nāgavanaṁ paviseyya.
seyyathāpi → seyyathā pi (pts)
– Брахман, это как если бы охотник на слонов вошёл бы в слоновью чащу
So passeyya nāgavane mahantaṁ hatthipadaṁ, dīghato ca āyataṁ, tiriyañca vitthataṁ.
tiriyañca → tiriyañ-ca (pts)
и увидел бы там большой слоновий след – длинный и широкий.
Yo hoti kusalo nāgavaniko neva tāva niṭṭhaṁ gacchati:
neva → n eva (pts)
Мудрый охотник на слонов ещё не сделал бы вывода:
‘mahā vata bho nāgo’ti.
nāgoti → nāgo ti (pts)
“Воистину, огромный слон!”
Taṁ kissa hetu?Почему? Santi hi, brāhmaṇa, nāgavane vāmanikā nāma hatthiniyo mahāpadā, tāsaṁ petaṁ padaṁ assāti.
tāsaṁ petaṁ → tāsampetaṁ (bjt, th) | tāsaṁ petaṁ → tāsam-p etaṁ (pts)
Потому что в слоновьей чаще есть мелкие слонихи, что оставляют большие следы. След мог принадлежать одной из них.

So tamanugacchati.
tamanugacchati → tam-anugacchati (pts)
Tamanugacchanto passati nāgavane mahantaṁ hatthipadaṁ, dīghato ca āyataṁ, tiriyañca vitthataṁ, uccā ca nisevitaṁ.
vitthataṁ → vittataṁ (pts) | tamanugacchanto → tam-anugacchanto (pts) | tiriyañca vitthataṁ → tiriyañ-ca vittataṁ (pts)
Так он продолжил бы идти по следу и увидел бы в слоновьей чаще большой слоновий след – длинный и широкий, а также наверху отметины в виде царапин.
Yo hoti kusalo nāgavaniko neva tāva niṭṭhaṁ gacchati:
neva → n eva (pts)
Мудрый охотник на слонов ещё не сделал бы вывода:
‘mahā vata bho nāgo’ti.
nāgoti → nāgo ti (pts)
“Воистину, огромный слон!”
Taṁ kissa hetu?Почему? Santi hi, brāhmaṇa, nāgavane uccā kāḷārikā nāma hatthiniyo mahāpadā, tāsaṁ petaṁ padaṁ assāti.
uccā kāḷārikā → uccākaḷārikā (sya-all) | tāsaṁ petaṁ → tāsampetaṁ (bjt, th) | uccā kāḷārikā → uccākāḷārikā (pts) | tāsaṁ petaṁ → tāsam-p etaṁ (pts)
Потому что в слоновьей чаще есть высокие слонихи с выступающими зубами. [Эти слонихи также] оставляют большие следы. След мог принадлежать одной из них.

So tamanugacchati.
tamanugacchati → tam-anugacchati (pts)
Tamanugacchanto passati nāgavane mahantaṁ hatthipadaṁ, dīghato ca āyataṁ, tiriyañca vitthataṁ, uccā ca nisevitaṁ, uccā ca dantehi ārañjitāni.
tiriyañca → tiriyañ-ca (pts)
Так он продолжил бы идти по следу и увидел бы в слоновьей чаще большой слоновий след – длинный и широкий, а также наверху отметины в виде царапин и разрезы от бивней.
Yo hoti kusalo nāgavaniko neva tāva niṭṭhaṁ gacchati:
neva → n eva (pts)
Мудрый охотник на слонов ещё не сделал бы вывода:
‘mahā vata bho nāgo’ti.
nāgoti → nāgo ti (pts)
“Воистину, огромный слон!”
Taṁ kissa hetu?Почему? Santi hi, brāhmaṇa, nāgavane uccā kaṇerukā nāma hatthiniyo mahāpadā, tāsaṁ petaṁ padaṁ assāti.
tāsaṁ petaṁ → tāsampetaṁ (bjt, th) | uccā kaṇerukā → uccākaṇerukā (th, pts) | tāsaṁ petaṁ → tāsam-p etaṁ (pts)
Почему? Потому что в слоновьей чаще есть высокие слонихи с бивнями. [Эти слонихи также] оставляют большие следы. След мог принадлежать одной из них.

So tamanugacchati. Tamanugacchanto passati nāgavane mahantaṁ hatthipadaṁ, dīghato ca āyataṁ, tiriyañca vitthataṁ, uccā ca nisevitaṁ, uccā ca dantehi ārañjitāni, uccā ca sākhābhaṅgaṁ.
tamanugacchanto → tam-anugacchanto (pts) | tiriyañca → tiriyañ-ca (pts)
Так он продолжил бы идти по следу и увидел бы в слоновьей чаще большой слоновий след – длинный и широкий, а также наверху отметины царапин, разрезы от бивней и несколько поломанных веток.
Tañca nāgaṁ passati rukkhamūlagataṁ vā abbhokāsagataṁ vā gacchantaṁ vā tiṭṭhantaṁ vā nisinnaṁ vā nipannaṁ vā.
tiṭṭhantaṁ → ṭhitaṁ (bj, sya-all, pts) | tañca → tañ-ca (pts)
И вот он видит этого огромного слона у подножия дерева или на поляне, который идёт, стоит, сидит или лежит.
So niṭṭhaṁ gacchati:И он делает вывод: ‘ayameva so mahānāgo’ti.
ayameva → ayaṁ va (pts) | ayameva → ayaṁva (bj: PTS) | mahānāgoti → mahānāgo ti (pts)
“Это тот самый огромный слон”.

Evameva kho, brāhmaṇa, idha tathāgato loke uppajjati arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā.
evameva → evam-eva (pts)
Точно так же, брахман, в мире появляется Татхагата – Арахант, Правильно Пробуждённый, видением и поведением наделённый, высочайший, знаток миров, непревзойдённый вожак тех, кто должен обуздать себя, учитель богов и людей, пробуждённый, благословенный.
So imaṁ lokaṁ sadevakaṁ samārakaṁ sabrahmakaṁ sassamaṇabrāhmaṇiṁ pajaṁ sadevamanussaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedeti.Он провозглашает этот мир с богами и людьми, Марами и Брахмами, с поколением шраманов и брахманов, князей и [простых] людей, который он сам реализовал посредством прямого знания. So dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ; kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāseti.Он обучает Дхамме – прекрасной в начале, прекрасной в середине и прекрасной в конце – в правильных значениях и формулировках. Он раскрывает святую жизнь, всецело совершенную и чистую.

Taṁ dhammaṁ suṇāti gahapati vā gahapatiputto vā aññatarasmiṁ vā kule paccājāto.
paccājāto → pacchā jāto (sya-all)
Домохозяин, или сын домохозяина, или некто рождённый в каком-либо другом клане слышит эту Дхамму.
So taṁ dhammaṁ sutvā tathāgate saddhaṁ paṭilabhati.Услышав Дхамму, он обретает веру в Татхагату. So tena saddhāpaṭilābhena samannāgato iti paṭisañcikkhati:Обладая верой, он размышляет: ‘sambādho gharāvāso rajopatho, abbhokāso pabbajjā.
rajopatho → rajāpatho (sya-all, pts)
“Домохозяйская жизнь тесная и пыльная. Бездомная жизнь подобна бескрайним просторам.
Nayidaṁ sukaraṁ agāraṁ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṁ ekantaparisuddhaṁ saṅkhalikhitaṁ brahmacariyaṁ carituṁ.
nayidaṁ → na-y-idaṁ (pts)
Непросто, проживая дома, вести святую жизнь всецело чистую и совершенную, словно отполированная морская раковина.
Yannūnāhaṁ kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajeyyan’ti.
yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | yannūnāhaṁ → yan-nūnāhaṁ (pts)
Что, если я, обрив волосы и бороду и надев жёлтые одежды, оставлю домохозяйскую жизнь ради жизни бездомной?”
So aparena samayena appaṁ vā bhogakkhandhaṁ pahāya mahantaṁ vā bhogakkhandhaṁ pahāya appaṁ vā ñātiparivaṭṭaṁ pahāya mahantaṁ vā ñātiparivaṭṭaṁ pahāya kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajati.
ñātiparivaṭṭaṁ → ñātiparivaṭṭhaṁ (pts)
Так, через некоторое время он оставляет всё своё богатство – большое или малое. Оставляет круг своих родных – большой или малый. Обривает волосы и бороду, надевает жёлтые одежды и оставляет домохозяйскую жизнь ради бездомной.

So evaṁ pabbajito samāno bhikkhūnaṁ sikkhāsājīvasamāpanno pāṇātipātaṁ pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti, nihitadaṇḍo nihitasattho lajjī dayāpanno sabbapāṇabhūtahitānukampī viharati.
sikkhāsājīvasamāpanno → sikkhāsājīvāsamāpanno (pts)
Когда он ушёл в бездомную жизнь, наделённый монашеской тренировкой и образом жизни, отбрасывая убийство живых существ, он отказался от убийства живых существ, откинув дубину, откинув оружие, – добросовестный, милосердный, пребывающий в сострадании ко всем живым существам.

Adinnādānaṁ pahāya adinnādānā paṭivirato hoti dinnādāyī dinnapāṭikaṅkhī. Athenena sucibhūtena attanā viharati.Отбрасывая взятие того, что не дано, он отказался от взятия того, что [ему] не было дано. Он берёт только то, что дают, ожидает только того, что дают, не крадёт, пребывает в чистоте.

Abrahmacariyaṁ pahāya brahmacārī hoti ārācārī virato methunā gāmadhammā.Отбрасывая не-целомудрие, он соблюдает целомудрие, живёт отдельно, отваженный от половых сношений, что привычны среди простых людей.

Musāvādaṁ pahāya musāvādā paṭivirato hoti saccavādī saccasandho theto paccayiko avisaṁvādako lokassa.
theto → ṭheto (sya-all, km) | theto → ṭheto (cck: syā. kaṁ.)
Отбрасывая лживую речь, он отказался от лживой речи. Он говорит истину, держится за истину, [в этом он] прочен, надёжен, не обманывает мир.

Pisuṇaṁ vācaṁ pahāya pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti, ito sutvā na amutra akkhātā imesaṁ bhedāya, amutra vā sutvā na imesaṁ akkhātā amūsaṁ bhedāya. Iti bhinnānaṁ vā sandhātā sahitānaṁ vā anuppadātā, samaggārāmo samaggarato samagganandī samaggakaraṇiṁ vācaṁ bhāsitā hoti.
Pisuṇaṁ vācaṁ → pisuṇā vācā (bj) | pisuṇaṁ → pisunaṁ (bj) | pisuṇāya vācāya → pisunā vācā (bj) | vācā → pisuṇāya vācāya (bj: machasaṁ, syā, PTS)
Отбрасывая злонамеренную речь, он отказался от злонамеренной речи. То, что он слышал здесь, он не рассказывает там, чтобы не посеять рознь между этими людьми и теми. То, что он слышал там, он не рассказывает здесь, чтобы не посеять рознь между тамошними людьми и здешними. Так он примиряет тех, кто поругался, способствует дружбе, он любит согласие, радуется согласию, наслаждается согласием, говорит [такие] вещи, которые создают согласие.

Pharusaṁ vācaṁ pahāya pharusāya vācāya paṭivirato hoti. Yā sā vācā nelā kaṇṇasukhā pemanīyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā tathārūpiṁ vācaṁ bhāsitā hoti.
pharusāya vācāya → pharusā vācā (bj) | nelā → neḷā (bj) | vācā → pharusāya vācāya (bj: machasaṁ, syā, PTS) | hadayaṅgamā → hadayaṁgamā (pts)
Отбрасывая грубую речь, он отказался от грубой речи. Он говорит мягкие слова, приятные уху, любящие, проникающие в сердце, вежливые, приятные и нравящиеся большинству людей.

Samphappalāpaṁ pahāya samphappalāpā paṭivirato hoti kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī, nidhānavatiṁ vācaṁ bhāsitā kālena sāpadesaṁ pariyantavatiṁ atthasaṁhitaṁ.
atthasaṁhitaṁ → (sya-all)
Отбрасывая пустую болтовню, он отказался от пустой болтовни. Он говорит в нужный момент, говорит действительное, говорит благое, говорит о Дхамме и Винае. В нужный момент он говорит ценные слова, разумные, сдержанные, полезные.

So bījagāmabhūtagāmasamārambhā paṭivirato hoti,
hoti → imassa anantaraṁ so iminā ariyena sīlakkhandhena samannāgato ajjhattaṁ anavajjasukhaṁ paṭisaṁvedeti vacana d ta idha santosakath ca tattha satisampaja | bījagāmabhūtagāmasamārambhā → vījagāma bhūtagāmasamārambhā (sya-all)
Он отказался от нанесения вреда семенам и растениям.
ekabhattiko hoti rattūparato, virato vikālabhojanā,Он практикует принятие пищи один раз в день, отваженный от еды ночью и вне надлежащего времени. naccagītavāditavisūkadassanā paṭivirato hoti,
naccagītavāditavisūkadassanā → naccagītavādita visūkadassanā (th) | naccagītavāditavisūkadassanā → nacca-gīta-vādita-visūkadassanā (pts)
Он отказался от танцев, пения, музыки и зрелищ.
mālāgandhavilepanadhāraṇamaṇḍanavibhūsanaṭṭhānā paṭivirato hoti,
mālāgandhavilepanadhāraṇamaṇḍanavibhūsanaṭṭhānā → mālāgandhavilepanadhāraṇamaṇḍana vibhūsanaṭṭhānā (th) | mālāgandhavilepanadhāraṇamaṇḍanavibhūsanaṭṭhānā → mālā-gandha-vilepanadhāraṇa-maṇḍana-vibhūsanaṭṭhānā (pts)
Он отказался от ношения гирлянд и от украшения себя ароматами и мазями.
uccāsayanamahāsayanā paṭivirato hoti,
uccāsayanamahāsayanā → uccāsayana mahāsayanā (th) | uccāsayanamahāsayanā → uccāsayana-mahāsayanā (pts)
Он отказался от высоких и больших кроватей.
jātarūparajatapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti,Он отказался от принятия золота и серебра. āmakadhaññapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti,Он отказался от принятия сырого зерна. āmakamaṁsapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti,Он отказался от принятия сырого мяса. itthikumārikapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti,
itthikumārikapaṭiggahaṇā → itthī kumārikapaṭiggahaṇā (sya-all)
…женщин и девушек.
dāsidāsapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti,…рабов и рабынь. ajeḷakapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti,…овец и коз. kukkuṭasūkarapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti,
kukkuṭasūkarapaṭiggahaṇā → kukkuṭa sūkarapaṭiggahaṇā (th)
…птиц и свиней.
hatthigavāssavaḷavapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti,
hatthigavāssavaḷavapaṭiggahaṇā → hatthigavāssavaḷavāpaṭiggahaṇā (bj, cck, pts) | hatthigavāssavaḷavapaṭiggahaṇā → hatthi-gavāssa-vaḷavāpaṭiggahaṇā (pts)
…слонов, коров, жеребцов и кобыл.
khettavatthupaṭiggahaṇā paṭivirato hoti,
khettavatthupaṭiggahaṇā → khetta vatthupaṭiggahaṇā (th)
…полей и земель.
dūteyyapahiṇagamanānuyogā paṭivirato hoti,
dūteyyapahiṇagamanānuyogā → dūteyya pahiṇagamanānuyogā (th)
Он отказался от обязанности посыльного…
kayavikkayā paṭivirato hoti,
kayavikkayā → kaya vikkayā (th)
от покупки и продажи…
tulākūṭakaṁsakūṭamānakūṭā paṭivirato hoti,
tulākūṭakaṁsakūṭamānakūṭā → tulākūṭa-kaṁsakūṭa-mānakūṭā (pts)
от жульничества на весах, в металлах и мерах…
ukkoṭanavañcananikatisāciyogā paṭivirato hoti,
ukkoṭanavañcananikatisāciyogā → ukkoṭana vañcana nikati sāviyogā (sya-all) | ukkoṭanavañcananikatisāciyogā → ukkoṭana-vañcana-nikati-sāciyogā (pts)
от взяточничества, обмана и мошенничества.
chedanavadhabandhanaviparāmosaālopasahasākārā paṭivirato hoti.
chedanavadhabandhanaviparāmosaālopasahasākārā → sāhasākārā (cck: ka.) | hoti → imassa anantaraṁ ‘‘so iminā ariyena sīlakkhandhena samannāgato ajjhattaṁ anavajjasukhaṁ paṭisaṁvedetī’’ti vacanaṁ dīghanikāye āgataṁ, taṁ idha santosakathāvasāne āgataṁ, sā ca santosakathā tattha satisampajaññānantarameva āgatā (cck note) | chedanavadhabandhanaviparāmosaālopasahasākārā → chedana vadha bandhanaviparāmosa ālopa sahasākārā (th) | chedanavadhabandhanaviparāmosaālopasahasākārā → chedana-vadhabandhana-viparāmosa-ālopa-sahasākārā (pts)
Он отказался от нанесения увечий, от убийств, пленения, разбоя, грабежа и насилия.

So santuṭṭho hoti kāyaparihārikena cīvarena kucchiparihārikena piṇḍapātena. So yena yeneva pakkamati samādāyeva pakkamati.
so → (sya-all, pts) | yeneva → yena (bj: syā, PTS) | yeneva → yen eva (pts) | samādāyeva → samādāy eva (pts)
Он довольствуется одеяниями для защиты тела и едой с подаяний для утоления голода.
Seyyathāpi nāma pakkhī sakuṇo yena yeneva ḍeti sapattabhārova ḍeti;
seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | yeneva → yen eva (pts) | sapattabhārova → sapattabhāro va (pts)
Подобно птице, у которой, куда бы она ни отправилась, крылья – её единственный груз,
evameva bhikkhu santuṭṭho hoti kāyaparihārikena cīvarena kucchiparihārikena piṇḍapātena. So yena yeneva pakkamati samādāyeva pakkamati.
so → (sya-all, pts) | bhikkhu → evameva bhikkhu (bj: machasaṁ, syā, PTS) | + → kho (bjt) | evameva → evam-evaṁ (pts) | yeneva → yen eva (pts) | samādāyeva → samādāy eva (pts)
точно так же и монах довольствуется одеяниями для защиты тела и едой с подаяний для утоления голода. Куда бы он ни отправился, он берёт с собой только это.
So iminā ariyena sīlakkhandhena samannāgato ajjhattaṁ anavajjasukhaṁ paṭisaṁvedeti.Наделённый этой совокупностью благородной нравственности, в себе он ощущает блаженство от безукоризненности.

So cakkhunā rūpaṁ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī.Видя форму глазом, он не цепляется за её образ и черты. Yatvādhikaraṇamenaṁ cakkhundriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ tassa saṁvarāya paṭipajjati, rakkhati cakkhundriyaṁ, cakkhundriye saṁvaraṁ āpajjati.
yatvādhikaraṇamenaṁ → yatvādhikaraṇam-enaṁ (pts)
Ведь если бы он оставлял способность глаза неохраняемой, плохие, неблагие состояния алчности и грусти могли бы наводнить его. Он практикует путь сдерживания, он охраняет способность глаза, он предпринимает сдерживание способности глаза.
Sotena saddaṁ sutvā …pe…Слыша звук ухом… ghānena gandhaṁ ghāyitvā …Обоняя запах носом… jivhāya rasaṁ sāyitvā …Пробуя вкус языком… kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …Касаясь осязаемого телом… manasā dhammaṁ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī.Познавая явление умом, он не цепляется за его образ и черты. Yatvādhikaraṇamenaṁ manindriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ tassa saṁvarāya paṭipajjati, rakkhati manindriyaṁ, manindriye saṁvaraṁ āpajjati.
yatvādhikaraṇamenaṁ → yatvādhikaraṇam-enaṁ (pts)
Ведь если бы он оставлял способность ума неохраняемой, плохие, неблагие состояния алчности и грусти могли бы наводнить его. Он практикует путь сдерживания, он охраняет способность ума, он предпринимает сдерживание способности ума.
So iminā ariyena indriyasaṁvarena samannāgato ajjhattaṁ abyāsekasukhaṁ paṭisaṁvedeti.Наделённый этой благородной сдержанностью чувств, в себе он ощущает блаженство от безукоризненности.

So abhikkante paṭikkante sampajānakārī hoti, ālokite vilokite sampajānakārī hoti, samiñjite pasārite sampajānakārī hoti, saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe sampajānakārī hoti, asite pīte khāyite sāyite sampajānakārī hoti, uccārapassāvakamme sampajānakārī hoti, gate ṭhite nisinne sutte jāgarite bhāsite tuṇhībhāve sampajānakārī hoti.
saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe → saṁghāṭipattacīvaradhāraṇe (my, bjt, ms2005) | samiñjite → sammiñjite (bjt, th)
Он становится тем, кто действует сознательно, когда идёт вперёд и возвращается; кто действует сознательно, когда смотрит вперёд и в сторону… когда сгибает и разгибает свои члены тела… когда несёт одеяния, внешнее одеяние, чашу… когда ест, пьёт, жуёт, пробует… когда мочится и испражняется… когда идёт, стоит, сидит, засыпает, просыпается, разговаривает и молчит.

So iminā ca ariyena sīlakkhandhena samannāgato, imāya ca ariyāya santuṭṭhiyā samannāgato iminā ca ariyena indriyasaṁvarena samannāgato, iminā ca ariyena satisampajaññena samannāgato
imāya ca ariyāya santuṭṭhiyā samannāgato → etthantare pāṭho idha na dissati, catukkaṅguttare pana imasmiṁ ṭhāne dissati, aṭṭhakathāṭīkāsu ca tadattho pakāsito. tasmā so ettha paṭipūrito. 9M:1388; 10M:1289 | samannāgato → ( ) etthantare pāṭho idha nadissati, catukkaṅguttare pana imasmiṁ ṭhāne dissati, aṭṭhakathāṭīkāsu ca tadattho pakāsito. tasmā so ettha paṭīpūrito (cck note)
Наделённый этой совокупностью благородной нравственности, этой благородной сдержанностью способностей, этим благородным памятованием и сознательностью,
vivittaṁ senāsanaṁ bhajati araññaṁ rukkhamūlaṁ pabbataṁ kandaraṁ giriguhaṁ susānaṁ vanapatthaṁ abbhokāsaṁ palālapuñjaṁ.он затворяется в уединённом обиталище – в лесу, у подножия дерева, на горе, в ущелье, в пещере на склоне холма, на кладбище, в джунглях, на открытой местности, у стога соломы.

So pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto nisīdati pallaṅkaṁ ābhujitvā, ujuṁ kāyaṁ paṇidhāya, parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā.
piṇḍapātapaṭikkanto → piṇḍapāta paṭikkanto (bjt)
После принятия пищи, вернувшись с хождения за подаяниями, он садится со скрещёнными ногами, держит тело выпрямленным, устанавливает памятование впереди.
So abhijjhaṁ loke pahāya vigatābhijjhena cetasā viharati, abhijjhāya cittaṁ parisodheti.Оставляя алчность к миру, он пребывает с умом, свободным от алчности. Он очищает ум от алчности. Byāpādapadosaṁ pahāya abyāpannacitto viharati, sabbapāṇabhūtahitānukampī byāpādapadosā cittaṁ parisodheti.
byāpādapadosaṁ → byāpādappadosaṁ (my) | byāpādapadosā → byāpādappadosā (my)
Оставляя недоброжелательность и злость, он пребывает с умом, свободным от недоброжелательности, сострадательный ко всем живым существам. Он очищает ум от недоброжелательности и злости.
Thinamiddhaṁ pahāya vigatathinamiddho viharati ālokasaññī sato sampajāno, thinamiddhā cittaṁ parisodheti.
thinamiddhaṁ → thīnamiddhaṁ (sya-all, pts) | vigatathinamiddho → vigatathīnamiddho (sya-all, pts) | thinamiddhā → thīnamiddhā (sya-all, pts)
Оставляя лень и апатию, он пребывает свободным от лени и апатии – памятующим, сознательным, воспринимая свет. Он очищает ум от лени и апатии.
Uddhaccakukkuccaṁ pahāya anuddhato viharati, ajjhattaṁ vūpasantacitto uddhaccakukkuccā cittaṁ parisodheti.Отбрасывая неугомонность и сожаление, он пребывает не-взволнованным, с внутренне умиротворённым умом. Он очищает ум от неугомонности и сожаления. Vicikicchaṁ pahāya tiṇṇavicikiccho viharati akathaṅkathī kusalesu dhammesu, vicikicchāya cittaṁ parisodheti.
akathaṅkathī → akathaṁkathī (my, th, ms2005, pts)
Отбрасывая сомнение, он пребывает, выйдя за пределы сомнения, не имея замешательства в отношении [понимания] благих [умственных] состояний. Он очищает ум от сомнения.

So ime pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe,Оставив эти пять помех, изъянов ума, что ослабляют понимание, vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
savitakkaṁ → savitakkhaṁ (pts) | jhānaṁ → paṭhamajjhānaṁ (bj: sīmu9) | vivicceva → eva (pts)
будучи отстранённым от желаний, отстранённым от неблагих состояний [ума], он входит и пребывает в первой джхане, которая сопровождается направлением и удержанием [ума на объекте медитации] с озарённостью и приятным, что возникли из-за [этой] отстранённости.
Idampi vuccati, brāhmaṇa, tathāgatapadaṁ itipi, tathāgatanisevitaṁ itipi, tathāgatārañjitaṁ itipi.
idampi → idaṁ (sya-all) | tathāgatārañjitaṁ → tathāgatarañjitaṁ (bj: sīmu) | idampi → idam-pi (pts) | itipi → iti pi (pts)
Это, брахман, называется следом Татхагаты, отметиной-царапиной Татхагаты, разрезом от бивней Татхагаты,
Na tveva tāva ariyasāvako niṭṭhaṁ gacchati:
tveva → tv-eva (pts)
но благородный ученик ещё не пришёл к выводу:
‘sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto bhagavatā dhammo, suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho’ti.
suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅghoti → supaṭipanno saṅgho ti (pts) | sāvakasaṅghoti → sāvakasaṁghoti (ms2005)
“Благословенный – Правильно Пробуждённый, Дхамма прекрасно изложена Благословенным, Сангха учеников Благословенного практикует благой путь”.

Puna caparaṁ, brāhmaṇa, bhikkhu vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
jhānaṁ → dutijjhānaṁ (bj: sīmu9) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)
Затем, с угасанием направления и удержания [ума на объекте], он входит и пребывает во второй джхане, в которой наличествуют уверенность в себе и единение ума, в которой нет направления и удержания, но есть озарённость и приятное, что возникли посредством сосредоточения.
Idampi vuccati, brāhmaṇa …pe…
pe → spelled out in full (bjt)
Это, брахман, также называется следом Татхагаты, отметиной-царапиной Татхагаты, разрезом от бивней Татхагаты,
suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho’ti.
suppaṭipanno → ariyasāvako niṭṭhaṁ gacchati sammāsambuddho bhagavā svākkhāto bhagavatā dhammo supaṭipanno (bjt) | sāvakasaṅghoti → sāvakasaṁghoti (ms2005)
но благородный ученик ещё не пришёл к выводу: “Благословенный – Правильно Пробуждённый, Дхамма прекрасно изложена Благословенным, Сангха учеников Благословенного практикует благой путь”.

Puna caparaṁ, brāhmaṇa, bhikkhu pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno, sukhañca kāyena paṭisaṁvedeti, yaṁ taṁ ariyā ācikkhanti ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
caparaṁ → ca paraṁ (pts) | upekkhako → upekhako (pts) | sukhañca → sukhañ-ca (pts) | yaṁ taṁ → yan-taṁ (pts) | sukhavihārīti → sukhavihārī ti (pts)
Затем, с угасанием упоения, он пребывает напрямую-видящим, памятующим, сознательным, всё ещё ощущая приятное телом. Он входит и пребывает в третьей джхане, о которой благородные говорят так: “Он напрямую-видящий, памятующий, в приятном пребывающий”.
Idampi vuccati, brāhmaṇa …pe…
pe → spelled out in full (bjt)
Это, брахман, также называется следом Татхагаты, отметиной-царапиной Татхагаты, разрезом от бивней Татхагаты,
suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho’ti.
suppaṭipanno → ariyasāvako niṭṭhaṁ gacchati sammāsambuddho bhagavā svākkhāto bhagavatā dhammo supaṭipanno (bjt) | sāvakasaṅghoti → sāvakasaṁghoti (ms2005) | suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅghoti → tathāgatārañjitaṁ iti pi na tv-eva tāva ariyasāvako niṭṭhaṁ gacchati sammāsambuddho bhagavā svākkhāto bhagavatā dhammo supaṭipanno saṅgho ti (pts)
но благородный ученик ещё не пришёл к выводу: “Благословенный – Правильно Пробуждённый, Дхамма прекрасно изложена Благословенным, Сангха учеников Благословенного практикует благой путь”.

Puna caparaṁ, brāhmaṇa, bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā, pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā, adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
atthaṅgamā → atthagamā (bj: sīmu9) | adukkhamasukhaṁ → adukkhaṁ asukhaṁ (bjt) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | pubbeva → pubbe va (pts) | atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ → atthagamā adukkhaṁ asukhaṁ upekhāsatipārisuddhiṁ (pts)
Затем, с оставлением приятного и боли, равно как и с предыдущим угасанием радости и грусти, он входит и пребывает в четвёртой джхане, которая является ни-болезненной-ни-приятной, характеризуется чистым памятованием из-за невозмутимости.
Idampi vuccati, brāhmaṇa, tathāgatapadaṁ itipi, tathāgatanisevitaṁ itipi, tathāgatārañjitaṁ itipi.
idampi → idaṁ (sya-all) | idampi → idam-pi (pts) | itipi → iti pi (pts)
Это, брахман, также называется следом Татхагаты, отметиной-царапиной Татхагаты, разрезом от бивней Татхагаты,
Na tveva tāva ariyasāvako niṭṭhaṁ gacchati:
tveva → tv-eva (pts)
но благородный ученик ещё не пришёл к выводу:
‘sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto bhagavatā dhammo, suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho’ti.
suppaṭipanno → supaṭipanno (bjt, th) | sāvakasaṅghoti → sāvakasaṁghoti (ms2005) | suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅghoti → supaṭipanno saṅgho ti (pts)
“Благословенный – Правильно Пробуждённый, Дхамма прекрасно изложена Благословенным, Сангха учеников Благословенного практикует благой путь”.

So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte pubbenivāsānussatiñāṇāya cittaṁ abhininnāmeti.
āneñjappatte → ānejjappatte (pts) | āneñjappatte → ānejjappatte (bj: sīmu9)
Когда его ум стал таким сосредоточенным, очищенным, ярким, безупречным, избавленным от недостатков, гибким, податливым, устойчивым и непоколебимым, он направляет его к знанию воспоминаний прошлых жизней.
So anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati, seyyathidaṁ—ekampi jātiṁ, dvepi jātiyo …pe… iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati.
pe → spelled out in full (bjt) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th)
Он вспоминает свои многочисленные прошлые жизни – одну, две, три, четыре, пять, десять, двадцать, тридцать, сорок, пятьдесят, сто, тысячу, сто тысяч, многие циклы свёртывания мира, многие циклы развёртывания мира, многие циклы свёртывания и развёртывания мира, [вспоминая:] “Там у меня было такое-то имя, я жил в таком-то роду, имел такую-то внешность. Таковой была моя пища, таковым было моё переживание приятного и боли, таковым был срок моей жизни. Умерев там, я появился где-то ещё; и здесь у меня также было такое-то имя, я жил в таком-то роду, имел такую-то внешность. Таковой была моя пища, таковым было моё переживание приятного и боли, таковым был срок моей жизни. Умерев там, я появился здесь”. Так он вспоминает свои многочисленные прошлые жизни в подробностях и деталях.
Idampi vuccati, brāhmaṇa, tathāgatapadaṁ itipi, tathāgatanisevitaṁ itipi, tathāgatārañjitaṁ itipi.
idampi → idam-pi (pts) | itipi → iti pi (pts)
Это, брахман, также называется следом Татхагаты, отметиной-царапиной Татхагаты, разрезом от бивней Татхагаты,
Na tveva tāva ariyasāvako niṭṭhaṁ gacchati:
tveva → tv-eva (pts)
но благородный ученик ещё не пришёл к выводу:
‘sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto bhagavatā dhammo, suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho’ti.
suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅghoti → supaṭipanno saṅgho ti (pts) | sāvakasaṅghoti → sāvakasaṁghoti (ms2005)
“Благословенный – Правильно Пробуждённый, Дхамма прекрасно изложена Благословенным, Сангха учеников Благословенного практикует благой путь”.

So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte sattānaṁ cutūpapātañāṇāya cittaṁ abhininnāmeti.
āneñjappatte → ānejjappatte (pts)
Когда его ум стал таким сосредоточенным, очищенным, ярким, безупречным, избавленным от недостатков, гибким, податливым, устойчивым и непоколебимым, он направляет его к знанию смерти и перерождения существ.
So dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena …pe… yathākammūpage satte pajānāti.
pe → spelled out in full (bjt)
Божественным глазом, очищенным и превосходящим человеческий, он видит умирающих и перерождающихся существ, низких и высочайших, красивых и уродливых, удачливых и неудачливых. Он понимает, как существа переходят [из жизни в жизнь] в соответствии с их поступками: “Эти достойные существа, что имели дурное поведение телом, речью и умом, оскорблявшие благородных, придерживавшиеся ошибочных взглядов и действовавшие под влиянием ошибочных взглядов, с распадом тела, после смерти, родились в состоянии лишений, в плохих местах, в погибели, даже в аду. Но эти достойные существа, что имели хорошее поведение телом, речью и умом, не оскорблявшие благородных, придерживавшиеся правильных взглядов и действовавшие под влиянием правильных взглядов, с распадом тела, после смерти, родились в благих местах, даже в небесном мире”. Так, божественным глазом, очищенным и превосходящим человеческий, он видит умирающих и перерождающихся существ, низких и высочайших, красивых и уродливых, удачливых и неудачливых. Он понимает, как существа переходят [из жизни в жизнь] в соответствии с их поступками.
Idampi vuccati, brāhmaṇa, tathāgatapadaṁ itipi, tathāgatanisevitaṁ itipi, tathāgatārañjitaṁ itipi.
vuccati → (sya-all)
Это, брахман, также называется следом Татхагаты, отметиной-царапиной Татхагаты, разрезом от бивней Татхагаты,
Na tveva tāva ariyasāvako niṭṭhaṁ gacchati:
tveva → tv-eva (pts)
но благородный ученик ещё не пришёл к выводу:
‘sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto bhagavatā dhammo, suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho’ti.
suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅghoti → supaṭipanno saṅgho ti (pts) | sāvakasaṅghoti → sāvakasaṁghoti (ms2005)
“Благословенный – Правильно Пробуждённый, Дхамма прекрасно изложена Благословенным, Сангха учеников Благословенного практикует благой путь”.

So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte āsavānaṁ khayañāṇāya cittaṁ abhininnāmeti.
āneñjappatte → ānejjappatte (pts)
Когда его ум стал таким сосредоточенным, очищенным, ярким, безупречным, избавленным от недостатков, гибким, податливым, устойчивым и непоколебимым, он направляет его к знанию уничтожения пятен [загрязнений ума].
So ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti.
dukkhanti → dukkhan-ti (pts) | dukkhasamudayoti → dukkhasamudayo ti (pts) | dukkhanirodhoti → dukkhanirodho ti (pts) | paṭipadāti → paṭipadā ti (pts)
Он 'это - боль' понимает, 'это - боли-скапливание' понимает, 'это - боли-устранение' понимает, 'это к боли-устранению ведущая практика' понимает.
‘Ime āsavā’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ āsavasamudayo’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ āsavanirodho’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ āsavanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti.
āsavanirodhagāminī → āsavanirodhagāninī (sya-all) | āsavāti → āsavā ti (pts) | āsavasamudayoti → āsavasamudayo ti (pts) | āsavanirodhoti → āsavanirodho ti (pts) | paṭipadāti → paṭipadā ti (pts)
Он 'эти - истечения' как-есть понимает, 'это - истечения-скапливание'… 'это - истечения-устранение'… 'это к истечения-устранению ведущая практика' как-есть понимает.
Idampi vuccati, brāhmaṇa, tathāgatapadaṁ itipi, tathāgatanisevitaṁ itipi, tathāgatārañjitaṁ itipi.
idampi → idam-pi (pts) | itipi → iti pi (pts)
Это, брахман, также называется следом Татхагаты, отметиной-царапиной Татхагаты, разрезом от бивней Татхагаты.
Na tveva tāva ariyasāvako niṭṭhaṁ gato hoti, api ca kho niṭṭhaṁ gacchati:
niṭṭhaṁ gato → niṭṭhaṅgato (th) | api ca → apica (th) | tveva → tv-eva (pts)
Благородный ученик ещё не пришёл к [окончательному] выводу, но находится в процессе прибытия к выводу:
‘sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto bhagavatā dhammo, suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho’ti.
suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅghoti → supaṭipanno saṅgho ti (pts) | sāvakasaṅghoti → sāvakasaṁghoti (ms2005)
“Благословенный – Правильно Пробуждённый, Дхамма прекрасно изложена Благословенным, Сангха учеников Благословенного практикует благой путь”.

Tassa evaṁ jānato evaṁ passato kāmāsavāpi cittaṁ vimuccati, bhavāsavāpi cittaṁ vimuccati, avijjāsavāpi cittaṁ vimuccati.
kāmāsavāpi → kāmāsavā pi (pts) | avijjāsavāpi → avijjāsavā pi (pts)
Когда он знает и видит так, его ум освобождается от пятна желания, от пятна существования, от пятна неведения.
Vimuttasmiṁ vimuttamiti ñāṇaṁ hoti.
vimuttamiti → vimuttam-iti (pts)
Когда он освободился, приходит знание: “Он освобождён”.

‘Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāti.Он напрямую познаёт: “Рождение уничтожено, святая жизнь прожита, сделано то, что следовало сделать, не будет более появления в каком-либо состоянии существования”. Idampi vuccati, brāhmaṇa, tathāgatapadaṁ itipi, tathāgatanisevitaṁ itipi, tathāgatārañjitaṁ itipi.
idampi → idaṁ (pts) | itipi → iti pi (pts)
Это, брахман, также называется следом Татхагаты, отметиной-царапиной Татхагаты, разрезом от бивней Татхагаты.
Ettāvatā kho, brāhmaṇa, ariyasāvako niṭṭhaṁ gato hoti:
niṭṭhaṁ gato → niṭṭhaṅgato (th)
И именно здесь благородный ученик приходит к выводу:
‘sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto bhagavatā dhammo, suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho’ti.
suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅghoti → supaṭipanno saṅgho ti (pts) | sāvakasaṅghoti → sāvakasaṁghoti (ms2005)
Благословенный – Правильно Пробуждённый, Дхамма прекрасно изложена Благословенным, Сангха учеников Благословенного практикует благой путь”.
Ettāvatā kho, brāhmaṇa, hatthipadopamo vitthārena paripūro hotī”ti.
kho → (bj) | hotīti → hoti (sya-all)
И именно здесь, брахман, этот пример со следами слона стал полон подробностями.

Evaṁ vutte, jāṇussoṇi brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca:Когда было сказано так, брахман Джануссони сказал Благословенному: “abhikkantaṁ, bho gotama, abhikkantaṁ, bho gotama.– Великолепно, господин Готама! Великолепно, господин Готама! Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya: ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṁ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito.
dakkhantīti → dakkhintīti (pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | nikkujjitaṁ → nikujjitaṁ (pts) | dakkhantīti evamevaṁ → dakkhintīti evam-evaṁ (pts)
Как если бы он поставил на место то, что было перевёрнуто, раскрыл спрятанное, показал путь тому, кто потерялся, внёс лампу во тьму, чтобы зрячий да мог увидеть, – точно так же господин Готама различными способами прояснил Дхамму.
Esāhaṁ bhavantaṁ gotamaṁ saraṇaṁ gacchāmi, dhammañca, bhikkhusaṅghañca.
bhavantaṁ → bhagavantaṁ (sya-all) | bhavantaṁ → bhagavantaṁ (bj: syā) | bhikkhusaṅghañca → bhikkhusaṁghañca (ms2005) | dhammañca bhikkhusaṅghañca → dhammañ-ca bhikkhusaṅghañ-ca (pts)
Я принимаю прибежище в господине Готаме, прибежище в Дхамме и прибежище в Сангхе монахов.
Upāsakaṁ maṁ bhavaṁ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.
gatanti → saraṇagatanti (bj: PTS) | saraṇaṁ gatanti → saraṇaṅgatanti (th) | saraṇaṁ gatanti → saraṇagatan ti (pts)
Пусть господин Готама помнит меня как мирского последователя, принявшего в нём прибежище с этого дня и на всю жизнь.

Cūḷahatthipadopamasuttaṁ niṭṭhitaṁ sattamaṁ.
sattamaṁ → niṭṭhaṁ sattamaṁ (bj: syā)

Принципы · Обоснование · Глоссарий · 6 изданий Пали
MP3: пали · русский


Переводы: English · Русский · Deutsch · Italiano · Српски · ไทย