Evaṁ me sutaṁ—ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้ ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของอนาถ บิณฑิกเศรษฐี เขตกรุงสาวัตถี Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:ณ ที่นั้นแล พระผู้พระภาคได้รับสั่งเรียกภิกษุ ทั้งหลายมาตรัสว่า “bhikkhavo”ti.“ภิกษุทั้งหลาย”

“Bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.ภิกษุเหล่านั้นทูลรับสนองพระดำรัสแล้ว Bhagavā etadavoca:พระผู้มีพระภาคจึงได้ตรัสเรื่องนี้ว่า

“Dhammadāyādā me, bhikkhave, bhavatha, mā āmisadāyādā.“ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงเป็นธรรมทายาทของเรา อย่าเป็นอามิส ทายาทเลย Atthi me tumhesu anukampā:เรามีความเอ็นดูในพวกเธออยู่ว่า ‘kinti me sāvakā dhammadāyādā bhaveyyuṁ, no āmisadāyādā’ti.‘ทำอย่างไรหนอ สาวกทั้งหลาย ของเราจะพึงเป็นธรรมทายาท ไม่เป็นอามิสทายาท’

Tumhe ca me, bhikkhave, āmisadāyādā bhaveyyātha no dhammadāyādā, tumhepi tena ādiyā bhaveyyātha:
ādiyā → ādissā (bj, sya-all, pts1ed) | ādiyā → ādissā (pts) | ādiyā → ādissā (cck: sī. syā. pī.)หากเธอทั้งหลายเป็นอามิส ทายาทของเรา ไม่เป็นธรรมทายาท เพราะข้อนั้น เธอทั้งหลายจะพึงถูกวิญญูชน ทั้งหลายติเตียนว่า ‘āmisadāyādā satthusāvakā viharanti, no dhammadāyādā’ti;‘สาวกของพระศาสดาเป็นอามิสทายาทอยู่ ไม่เป็นธรรมทายาท’ ahampi tena ādiyo bhaveyyaṁ:
ādiyo → ādisso (bj, sya-all, pts)แม้เราก็จะพึงถูกวิญญูชนทั้งหลายติเตียนว่า ‘āmisadāyādā satthusāvakā viharanti, no dhammadāyādā’ti.‘สาวกของพระศาสดาเป็นอามิสทายาทอยู่ ไม่เป็นธรรมทายาท’

Tumhe ca me, bhikkhave, dhammadāyādā bhaveyyātha, no āmisadāyādā, tumhepi tena na ādiyā bhaveyyātha:
ādiyā → ādissā (bj, sya-all, pts)หากเธอทั้งหลายจะพึงเป็นธรรมทายาทของเรา ไม่เป็น อามิสทายาท เพราะข้อนั้น เธอทั้งหลายจะไม่พึงถูกวิญญูชนทั้งหลายติเตียนว่า ‘dhammadāyādā satthusāvakā viharanti, no āmisadāyādā’ti;‘สาวกของพระศาสดาเป็นธรรมทายาทอยู่ ไม่เป็นอามิสทายาท’ ahampi tena na ādiyo bhaveyyaṁ:
ādiyo → ādisso (bj, sya-all, pts)แม้เราก็จะไม่พึง ถูกวิญญูชนทั้งหลายติเตียนว่า ‘dhammadāyādā satthusāvakā viharanti, no āmisadāyādā’ti.
dhammadāyādā satthusāvakā → dhammādāyādā satthu sāvakā (sya-all)‘สาวกของพระศาสดาเป็นอามิสทายาทอยู่ ไม่เป็น ธรรมทายาท’

Tasmātiha me, bhikkhave, dhammadāyādā bhavatha, mā āmisadāyādā.ภิกษุทั้งหลาย เพราะเหตุนั้น เธอทั้งหลายจงเป็นธรรมทายาทของเราเถิด อย่าเป็นอามิสทายาทเลย Atthi me tumhesu anukampā:เพราะเราก็มีความเอ็นดูในเธอทั้งหลายอยู่ว่า ‘kinti me sāvakā dhammadāyādā bhaveyyuṁ, no āmisadāyādā’ti.
dhammadāyādā → dhammādāyādā (sya-all)‘ทำ อย่างไรหนอ สาวกทั้งหลายของเราจะพึงเป็นธรรมทายาท ไม่เป็นอามิสทายาท’

Idhāhaṁ, bhikkhave, bhuttāvī assaṁ pavārito paripuṇṇo pariyosito suhito yāvadattho;ภิกษุทั้งหลาย หากเราจะพึงเป็นผู้ฉันเสร็จห้ามภัตเรียบร้อยแล้ว สิ้นสุดภัตกิจ มีความสุขตามความต้องการแล้ว siyā ca me piṇḍapāto atirekadhammo chaḍḍanīyadhammo.
chaḍḍanīyadhammo → chaḍḍiyadhammo (bj, sya-all, pts) | chaḍḍanīyadhammo → chaḍḍiyadhammo (cck: sī. syā. pī.)แต่บิณฑบาตของเรายังมีเหลือ จะต้องทิ้ง Atha dve bhikkhū āgaccheyyuṁ jighacchādubbalyaparetā.
jighacchādubbalya → jighacchādubballa (cck: sī. pī.)ในเวลานั้น ภิกษุ ๒ รูปถูกความหิวและความอ่อนเพลียครอบงำพากันมา Tyāhaṁ evaṁ vadeyyaṁ:เราควรกล่าวกับภิกษุทั้ง ๒ รูปนั้นอย่างนี้ว่า ‘ahaṁ khomhi, bhikkhave, bhuttāvī pavārito paripuṇṇo pariyosito suhito yāvadattho;‘ภิกษุทั้งหลาย เราเป็นผู้ฉันเสร็จ ห้ามภัตเรียบร้อยแล้ว สิ้นสุดภัตกิจ มีความสุขตามความต้องการแล้ว atthi ca me ayaṁ piṇḍapāto atirekadhammo chaḍḍanīyadhammo.
chaḍḍanīyadhammo → chaḍḍiyadhammo (bj, sya-all, pts)แต่ บิณฑบาตนี้ของเรายังมีเหลือจะต้องทิ้ง Sace ākaṅkhatha, bhuñjatha, no ce tumhe bhuñjissatha, idānāhaṁ appaharite vā chaḍḍessāmi, appāṇake vā udake opilāpessāmī’ti.
tumhe bhuñjissatha → sace tumhe na bhuñjissatha (bj, sya-all, pts1ed) | no ce → sace (bj, sya-all, pts) | tumhe → tumhe na (bj, sya-all, pts) | bhuñjissatha → sace tumhe na bhuñjissatha (cck: sī. syā. pī.)หากเธอทั้งหลายประสงค์ ก็จงฉันเถิด หากเธอทั้งหลายจะไม่ฉัน บัดนี้ เราจะทิ้งลงบนพื้นที่ปราศจากของสดเขียว หรือ เทลงในน้ำที่ปราศจากตัวสัตว์’

Tatrekassa bhikkhuno evamassa:
tatrekassa → tatthekassa (sya-all)ภิกษุ ๒ รูปนั้น รูปหนึ่งมีความคิดอย่างนี้ว่า ‘bhagavā kho bhuttāvī pavārito paripuṇṇo pariyosito suhito yāvadattho;‘พระผู้มีพระภาคได้เสวยเสร็จห้ามภัตเรียบร้อยแล้ว สิ้นสุดภัตกิจ มีความสุขตาม ความต้องการแล้ว atthi cāyaṁ bhagavato piṇḍapāto atirekadhammo chaḍḍanīyadhammo.
chaḍḍanīyadhammo → chaḍḍiyadhammo (bj, sya-all, pts)แต่บิณฑบาตของพระผู้มีพระภาคนี้ ยังมีเหลือจะต้องทิ้ง Sace mayaṁ na bhuñjissāma, idāni bhagavā appaharite vā chaḍḍessati, appāṇake vā udake opilāpessati.หาก เราจะไม่ฉัน บัดนี้ พระผู้มีพระภาคก็จะทรงทิ้งลงบนพื้นที่ปราศจากของสดเขียว หรือทรงเทลงในน้ำที่ปราศจากตัวสัตว์ Vuttaṁ kho panetaṁ bhagavatā:แต่พระผู้มีพระภาคตรัสไว้ว่า “dhammadāyādā me, bhikkhave, bhavatha, mā āmisadāyādā”ti.‘ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงเป็นธรรมทายาทของเรา อย่าเป็นอามิสทายาทเลย’ Āmisaññataraṁ kho panetaṁ, yadidaṁ piṇḍapāto.บิณฑบาตนี้ เป็นอามิสอย่างหนึ่ง Yannūnāhaṁ imaṁ piṇḍapātaṁ abhuñjitvā imināva jighacchādubbalyena evaṁ imaṁ rattindivaṁ vītināmeyyan’ti.
rattindivaṁ → rattidivaṁ (mr) | imināva jighacchādubbalyena → iminā jighacchādubballena (pts) | rattindivaṁ → rattidivaṁ (cck: ka.)ทางที่ดี เราจะไม่ฉันบิณฑบาตนี้แล้วให้วันคืนผ่านพ้นไปอย่างนี้ ด้วยความหิวและความอ่อนเพลียนี้แล’ So taṁ piṇḍapātaṁ abhuñjitvā teneva jighacchādubbalyena evaṁ taṁ rattindivaṁ vītināmeyya.
teneva jighacchādubbalyena → ten eva jighacchādubballena (pts)เธอจึงไม่ฉันบิณฑบาตนั้น แล้วให้วันคืน นั้นผ่านพ้นไปอย่างนี้ ด้วยความหิวและความอ่อนเพลียนั้นแล

Atha dutiyassa bhikkhuno evamassa:ลำดับนั้น ภิกษุรูปที่ ๒ ได้มีความคิดอย่างนี้ว่า ‘bhagavā kho bhuttāvī pavārito paripuṇṇo pariyosito suhito yāvadattho;‘พระผู้มีพระภาคได้เสวย เสร็จห้ามภัตเรียบร้อยแล้ว สิ้นสุดภัตกิจ มีความสุขตามความต้องการแล้ว atthi cāyaṁ bhagavato piṇḍapāto atirekadhammo chaḍḍanīyadhammo.
chaḍḍanīyadhammo → chaḍḍiyadhammo (bj, sya-all, pts)แต่ บิณฑบาตของพระผู้มีพระภาคนี้ยังมีเหลือจะต้องทิ้ง Sace mayaṁ na bhuñjissāma, idāni bhagavā appaharite vā chaḍḍessati, appāṇake vā udake opilāpessati.หากเราจะไม่ฉัน บัดนี้ พระผู้มี พระภาคก็จะทรงทิ้งลงบนพื้นที่ปราศจากของสดเขียว หรือทรงเทลงในน้ำที่ปราศจาก ตัวสัตว์ Yannūnāhaṁ imaṁ piṇḍapātaṁ bhuñjitvā jighacchādubbalyaṁ paṭivinodetvā evaṁ imaṁ rattindivaṁ vītināmeyyan’ti.
paṭivinodetvā → paṭivinetvā (bj, pts1ed) | jighacchādubbalyaṁ paṭivinodetvā → jighacchādubballaṁ paṭivinetvā (pts) | paṭivinodetvā → paṭivinetvā (cck: sī. syā. pī.)ทางที่ดี เราควรฉันบิณฑบาตนี้บรรเทาความหิวและความอ่อนเพลีย แล้วให้วันคืนผ่านพ้นไปอย่างนี้’ So taṁ piṇḍapātaṁ bhuñjitvā jighacchādubbalyaṁ paṭivinodetvā evaṁ taṁ rattindivaṁ vītināmeyya.
paṭivinodetvā → paṭivinetvā (bj) | taṁ → (bj) | jighacchādubbalyaṁ paṭivinodetvā → jighacchādubballaṁ paṭivinetvā (pts)เธอจึงฉันบิณฑบาตนั้นบรรเทาความหิวและความ อ่อนเพลียแล้วให้วันคืนนั้นผ่านพ้นไปอย่างนี้

Kiñcāpi so, bhikkhave, bhikkhu taṁ piṇḍapātaṁ bhuñjitvā jighacchādubbalyaṁ paṭivinodetvā evaṁ taṁ rattindivaṁ vītināmeyya, atha kho asuyeva me purimo bhikkhu pujjataro ca pāsaṁsataro ca.
paṭivinodetvā → paṭivinetvā (bj) | jighacchādubbalyaṁ paṭivinodetvā → jighacchādubballaṁ paṭivinetvā (pts)ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุ (รูปที่ ๒) นั้นฉันบิณฑบาตนั้นบรรเทาความหิวและความ อ่อนเพลียแล้วให้วันคืนนั้นผ่านพ้นไปอย่างนี้ แต่ภิกษุรูปแรกนั้นก็ยังเป็นผู้ควรบูชา และสรรเสริญกว่า Taṁ kissa hetu?ข้อนั้นเพราะเหตุไร Tañhi tassa, bhikkhave, bhikkhuno dīgharattaṁ appicchatāya santuṭṭhiyā sallekhāya subharatāya vīriyārambhāya saṁvattissati.เพราะการไม่ฉันบิณฑบาตของภิกษุรูปแรกนั้น จักเป็นไปเพื่อความมักน้อย สันโดษ ขัดเกลา เลี้ยงง่าย ปรารภความเพียร สิ้น กาลนาน

Tasmātiha me, bhikkhave, dhammadāyādā bhavatha, mā āmisadāyādā.
me → (bj)เพราะเหตุนั้น เธอทั้งหลายจงเป็นธรรมทายาทของเราเถิด อย่าเป็นอามิส ทายาทเลย Atthi me tumhesu anukampā:เพราะเราก็มีความเอ็นดูในเธอทั้งหลายอยู่ว่า ‘kinti me sāvakā dhammadāyādā bhaveyyuṁ, no āmisadāyādā’”ti.‘ทำอย่างไรหนอ สาวก ทั้งหลายของเราจะพึงเป็นธรรมทายาท ไม่เป็นอามิสทายาท”

Idamavoca bhagavā.พระผู้มีพระภาคได้ตรัสพระดำรัสนี้แล้ว Idaṁ vatvāna sugato uṭṭhāyāsanā vihāraṁ pāvisi.
vatvāna → vatvā (bj, pts1ed) | vatvāna → vatvā (sī. pī.) evamīdisesu ṭhānesu (cck note) | vatvāna → vatvā (sya-all: sī.)พระสุคตครั้นตรัสพระดำรัสนี้แล้ว ก็เสด็จลุกจากอาสนะเข้าไปยังพระวิหาร

Tatra kho āyasmā sāriputto acirapakkantassa bhagavato bhikkhū āmantesi:เมื่อพระผู้มีพระภาคเสด็จจากไปไม่นาน ท่านพระสารีบุตร ได้เรียก “āvuso bhikkhave”ti.
bhikkhaveti → bhikkhavoti (bj, sya-all) | bhikkhaveti āvusoti → bhikkhavo ti āvuso ti (pts)ภิกษุทั้งหลายในวิหารนั้นมากล่าวว่า

“Āvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṁ.
kho → (sya-all)“ท่านผู้มีอายุทั้งหลาย” Āyasmā sāriputto etadavoca:ภิกษุเหล่านั้น รับคำแล้ว ท่านพระสารีบุตรจึงได้กล่าวว่า

“Kittāvatā nu kho, āvuso, satthu pavivittassa viharato sāvakā vivekaṁ nānusikkhanti, kittāvatā ca pana satthu pavivittassa viharato sāvakā vivekamanusikkhantī”ti?“ท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ด้วยเหตุ เท่าไรหนอ เมื่อพระศาสดาประทับอยู่อย่างมีวิเวก สาวกทั้งหลายไม่สนใจศึกษา วิเวก ด้วยเหตุเท่าไรหนอ เมื่อพระศาสดาประทับอยู่อย่างมีวิเวก สาวกทั้งหลาย สนใจศึกษาวิเวก”

“Dūratopi kho mayaṁ, āvuso, āgacchāma āyasmato sāriputtassa santike etassa bhāsitassa atthamaññātuṁ.
āgacchāma → āgaccheyyāma (bj, sya-all, pts)ภิกษุเหล่านั้นตอบว่า “ท่านผู้มีอายุ พวกกระผมมาจากที่ไกลเพื่อจะทราบ Sādhu vatāyasmantaṁyeva sāriputtaṁ paṭibhātu etassa bhāsitassa attho;เนื้อความแห่งภาษิตนี้ในสำนักของท่านพระสารีบุตร พวกกระผมขอโอกาส ขอท่าน āyasmato sāriputtassa sutvā bhikkhū dhāressantī”ti.พระสารีบุตรได้โปรดแสดงเนื้อความแห่งภาษิตนั้นเถิด เพื่อภิกษุทั้งหลายเมื่อได้ฟัง แล้วจะทรงจำไว้ได้”

“Tena hāvuso, suṇātha, sādhukaṁ manasi karotha, bhāsissāmī”ti.ท่านพระสารีบุตรกล่าวว่า “ท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ถ้าอย่างนั้น พวกท่านจงฟัง จงใส่ใจให้ดี กระผมจักกล่าว”

“Evamāvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṁ.ภิกษุเหล่านั้นรับคำแล้ว Āyasmā sāriputto etadavoca:ท่านพระสารีบุตรได้กล่าวเรื่องนี้ว่า

“Kittāvatā nu kho, āvuso, satthu pavivittassa viharato sāvakā vivekaṁ nānusikkhanti?“ท่านผู้มีอายุ ทั้งหลาย ด้วยเหตุเท่าไรหนอ เมื่อพระศาสดาประทับอยู่อย่างมีวิเวก สาวก ทั้งหลายไม่สนใจศึกษาวิเวก Idhāvuso, satthu pavivittassa viharato sāvakā vivekaṁ nānusikkhanti,เมื่อพระศาสดาประทับอยู่อย่างมีวิเวก สาวก ทั้งหลายในพระธรรมวินัยนี้สนใจศึกษาวิเวก yesañca dhammānaṁ satthā pahānamāha, te ca dhamme nappajahanti,ไม่ละธรรมทั้งหลายที่พระศาสดาตรัสว่า ควรละ bāhulikā ca honti, sāthalikā, okkamane pubbaṅgamā, paviveke nikkhittadhurā.
bāhulikā → bāhullikā (sya-all) | sāthalikā → sāthilikā (sya-all) | bāhulikā → bāhullikā (cck: syā.) | sāthilikā → sāthalikā (sya-all: sī.)เป็นผู้มักมาก เป็นผู้ย่อหย่อน เป็นผู้นำในโวกกมนธรรม ทอดธุระ ในปวิเวก Tatrāvuso, therā bhikkhū tīhi ṭhānehi gārayhā bhavanti.บรรดาภิกษุเหล่านั้น ภิกษุผู้เป็นเถระเป็นผู้ควรถูกติเตียนโดยฐานะ ๓ ประการ คือ ‘Satthu pavivittassa viharato sāvakā vivekaṁ nānusikkhantī’ti—เป็นผู้ควรถูกติเตียนโดยฐานะที่ ๑ ว่า ‘เมื่อพระศาสดาประทับ อยู่อย่างมีวิเวก สาวกทั้งหลายไม่สนใจศึกษาวิเวก’ iminā paṭhamena ṭhānena therā bhikkhū gārayhā bhavanti. ‘Yesañca dhammānaṁ satthā pahānamāha te ca dhamme nappajahantī’ti—เป็นผู้ควรถูกติเตียนโดยฐานะ ที่ ๒ ว่า ‘สาวกทั้งหลายไม่ละธรรมทั้งหลายที่พระศาสดาตรัสว่า ควรละ’ iminā dutiyena ṭhānena therā bhikkhū gārayhā bhavanti. ‘Bāhulikā ca, sāthalikā, okkamane pubbaṅgamā, paviveke nikkhittadhurā’ti—
sāthalikā → sāthilikā (sya-all)และ เป็นผู้ควรถูกติเตียนโดยฐานะที่ ๓ ว่า ‘สาวกทั้งหลายเป็นผู้มักมาก เป็นผู้ย่อหย่อน เป็นผู้นำในโวกกมนธรรม ทอดธุระในปวิเวก’ iminā tatiyena ṭhānena therā bhikkhū gārayhā bhavanti. Therā, āvuso, bhikkhū imehi tīhi ṭhānehi gārayhā bhavanti.
āvuso → hāvuso (bj, sya-all)ภิกษุผู้เป็นเถระเป็นผู้ควรถูก ติเตียนโดยฐานะ ๓ ประการนี้ Tatrāvuso, majjhimā bhikkhū …pe…บรรดาภิกษุเหล่านั้น ภิกษุผู้เป็นมัชฌิมะ ฯลฯ navā bhikkhū tīhi ṭhānehi gārayhā bhavanti.ภิกษุผู้ป็นนวกะเป็นผู้ควรถูกติเตียนโดยฐานะ ๓ ประการ คือ ‘Satthu pavivittassa viharato sāvakā vivekaṁ nānusikkhantī’ti—เป็นผู้ควรถูก ติเตียนโดยฐานะที่ ๑ ว่า ‘เมื่อพระศาสดาประทับอยู่อย่างมีวิเวก สาวกทั้งหลาย ไม่สนใจศึกษาวิเวก’ iminā paṭhamena ṭhānena navā bhikkhū gārayhā bhavanti. ‘Yesañca dhammānaṁ satthā pahānamāha te ca dhamme nappajahantī’ti—เป็นผู้ควรถูกติเตียนโดยฐานะที่ ๒ ว่า ‘สาวกทั้งหลายไม่ละ ธรรมทั้งหลายที่พระศาสดาตรัสว่า ควรละ’ iminā dutiyena ṭhānena navā bhikkhū gārayhā bhavanti. ‘Bāhulikā ca honti, sāthalikā, okkamane pubbaṅgamā, paviveke nikkhittadhurā’ti—
honti → (bj, pts) | sāthalikā → sāthalikā ca (bj) | honti sāthalikā → sāthilikā (sya-all)เป็นผู้ควรถูกติเตียนโดยฐานะที่ ๓ ว่า ‘สาวกทั้งหลายเป็นผู้มักมาก เป็นผู้ย่อหย่อน เป็นผู้นำในโวกกมนธรรม ทอดธุระ ในปวิเวก’ iminā tatiyena ṭhānena navā bhikkhū gārayhā bhavanti. Navā, āvuso, bhikkhū imehi tīhi ṭhānehi gārayhā bhavanti.
āvuso → hāvuso (bj, sya-all)ภิกษุผู้เป็นนวกะเป็นผู้ควรถูกติเตียนโดยฐานะ ๓ ประการนี้ Ettāvatā kho, āvuso, satthu pavivittassa viharato sāvakā vivekaṁ nānusikkhanti.
kho āvuso → (bj)ท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ด้วยเหตุเท่านี้แล เมื่อพระศาสดาประทับอยู่อย่างมีวิเวก สาวกทั้งหลายชื่อว่าไม่สนใจศึกษาวิเวก

Kittāvatā ca panāvuso, satthu pavivittassa viharato sāvakā vivekamanusikkhanti?
panāvuso → pana (pts)ท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ด้วยเหตุเท่าไรหนอ เมื่อพระศาสดาประทับอยู่ อย่างมีวิเวก สาวกทั้งหลายสนใจศึกษาวิเวก Idhāvuso, satthu pavivittassa viharato sāvakā vivekamanusikkhanti—เมื่อพระศาสดาประทับอยู่อย่าง มีวิเวก สาวกทั้งหลายในพระธรรมวินัยนี้สนใจศึกษาวิเวก yesañca dhammānaṁ satthā pahānamāha te ca dhamme pajahanti;ละธรรมทั้งหลายที่พระศาสดา ตรัสว่า ควรละ na ca bāhulikā honti, na sāthalikā okkamane nikkhittadhurā paviveke pubbaṅgamā.
sāthalikā → sāthilikā (sya-all)ไม่เป็นผู้มักมาก ไม่เป็นผู้ย่อหย่อน ไม่เป็นผู้นำในโวกกมนธรรม ไม่ทอดธุระในปวิเวก Tatrāvuso, therā bhikkhū tīhi ṭhānehi pāsaṁsā bhavanti.บรรดาภิกษุเหล่านั้น ภิกษุผู้เป็นเถระเป็นผู้ควรสรรเสริญโดย ฐานะ ๓ ประการ คือ ‘Satthu pavivittassa viharato sāvakā vivekamanusikkhantī’ti—เป็นผู้ควรสรรเสริญโดยฐานะที่ ๑ ว่า ‘เมื่อพระศาสดา ประทับอยู่อย่างมีวิเวก สาวกทั้งหลายสนใจศึกษาวิเวก’ iminā paṭhamena ṭhānena therā bhikkhū pāsaṁsā bhavanti. ‘Yesañca dhammānaṁ satthā pahānamāha te ca dhamme pajahantī’ti—เป็นผู้ควรสรรเสริญโดยฐานะ ที่ ๒ ว่า ‘สาวกทั้งหลายละธรรมทั้งหลายที่พระศาสดาตรัสว่า ควรละ’ iminā dutiyena ṭhānena therā bhikkhū pāsaṁsā bhavanti. ‘Na ca bāhulikā, na sāthalikā okkamane nikkhittadhurā paviveke pubbaṅgamā’ti—
sāthalikā → sāthilikā (sya-all)เป็นผู้ ควรสรรเสริญโดยฐานะที่ ๓ ว่า ‘สาวกทั้งหลายไม่เป็นผู้มักมาก ไม่เป็นผู้ย่อหย่อน ไม่เป็นผู้นำในโวกกมนธรรม ไม่ทอดธุระในปวิเวก’ iminā tatiyena ṭhānena therā bhikkhū pāsaṁsā bhavanti. Therā, āvuso, bhikkhū imehi tīhi ṭhānehi pāsaṁsā bhavanti.
āvuso → hāvuso (bj, sya-all) Tatrāvuso, majjhimā bhikkhū …pe…บรรดาภิกษุเหล่านั้น ภิกษุผู้เป็น มัชฌิมะ ฯลฯ navā bhikkhū tīhi ṭhānehi pāsaṁsā bhavanti.ภิกษุผู้เป็นนวกะเป็นผู้ควรสรรเสริญโดยฐานะ ๓ ประการ คือ ‘Satthu pavivittassa viharato sāvakā vivekamanusikkhantī’ti—เป็นผู้ควรสรรเสริญโดยฐานะที่ ๑ ว่า ‘เมื่อพระศาสดาประทับอยู่อย่างมีวิเวก สาวก ทั้งหลายสนใจศึกษาวิเวก’ iminā paṭhamena ṭhānena navā bhikkhū pāsaṁsā bhavanti. ‘Yesañca dhammānaṁ satthā pahānamāha te ca dhamme pajahantī’ti—เป็นผู้ควรสรรเสริญโดยฐานะที่ ๒ ว่า ‘สาวกทั้งหลาย ละธรรมทั้งหลาย ที่พระศาสดาตรัสว่า ควรละ’ iminā dutiyena ṭhānena navā bhikkhū pāsaṁsā bhavanti. ‘Na ca bāhulikā, na sāthalikā okkamane nikkhittadhurā paviveke pubbaṅgamā’ti—
sāthalikā → sāthilikā (sya-all)เป็นผู้ควรสรรเสริญโดยฐานะที่ ๓ ว่า ‘สาวกทั้งหลาย ไม่เป็นผู้มักมาก ไม่เป็นผู้ย่อหย่อน ไม่เป็นผู้นำในโวกกมนธรรม ไม่ทอดธุระในปวิเวก’ iminā tatiyena ṭhānena navā bhikkhū pāsaṁsā bhavanti. Navā, āvuso, bhikkhū imehi tīhi ṭhānehi pāsaṁsā bhavanti.
āvuso → hāvuso (bj, sya-all)ภิกษุผู้เป็นนวกะเป็นผู้ควรสรรเสริญโดยฐานะ ๓ ประการนี้ Ettāvatā kho, āvuso, satthu pavivittassa viharato sāvakā vivekamanusikkhanti.ด้วยเหตุเท่านี้แล เมื่อพระศาสดาประทับอยู่อย่างมีวิเวก สาวกทั้งหลายชื่อว่าสนใจ ศึกษาวิเวก

Tatrāvuso, lobho ca pāpako doso ca pāpako.ท่านผู้มีอายุทั้งหลาย บรรดาธรรมเหล่านั้น โลภะและโทสะเป็นบาป Lobhassa ca pahānāya dosassa ca pahānāya atthi majjhimā paṭipadā cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati.มัชฌิมาปฏิปทามีอยู่เพื่อละโลภะและโทสะ เป็นปฏิปทาก่อให้เกิดจักษุ ก่อให้ เกิดญาณ เป็นไปเพื่อสงบระงับ เพื่อรู้ยิ่ง เพื่อตรัสรู้ เพื่อนิพพาน Katamā ca sā, āvuso, majjhimā paṭipadā cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati?มัชฌิมาปฏิปทาอันเป็นปฏิปทาก่อให้เกิดจักษุ ก่อให้เกิดญาณ เป็นไปเพื่อ สงบระงับ เพื่อรู้ยิ่ง เพื่อตรัสรู้ เพื่อนิพพาน คืออะไร Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṁ—
seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (bj, sya-all, pts1ed) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (cck: sī. syā. pī.)คือ อริยมรรคมีองค์ ๘ ได้แก่ sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi.๑. สัมมาทิฏฐิ (เห็นชอบ) ๒. สัมมาสังกัปปะ (ดำริชอบ) ๓. สัมมาวาจา (เจรจาชอบ) ๔. สัมมากัมมันตะ (กระทำชอบ) ๕. สัมมาอาชีวะ (เลี้ยงชีพชอบ) ๖. สัมมาวายามะ (พยายามชอบ) ๗. สัมมาสติ (ระลึกชอบ) ๘. สัมมาสมาธิ (ตั้งจิตมั่นชอบ) Ayaṁ kho sā, āvuso, majjhimā paṭipadā cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati.
ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya → (pts)นี้แล คือ มัชฌิมาปฏิปทาอันเป็นปฏิปทาก่อให้เกิดจักษุ ก่อให้เกิดญาณ เป็นไป เพื่อสงบระงับ เพื่อรู้ยิ่ง เพื่อตรัสรู้ เพื่อนิพพาน

Tatrāvuso, kodho ca pāpako upanāho ca pāpako …pe…ท่านผู้มีอายุทั้งหลาย บรรดาธรรมเหล่านั้น โกธะ(ความโกรธ) อุปนาหะ (ความผูกโกรธ) เป็นบาป มัชฌิมาปฏิปทามีอยู่เพื่อละโกธะและอุปนาหะ เป็น ปฏิปทาก่อให้เกิดจักษุ ก่อให้เกิดญาณ เป็นไปเพื่อสงบระงับ เพื่อรู้ยิ่ง เพื่อตรัสรู้ เพื่อนิพพาน makkho ca pāpako paḷāso ca pāpako,
paḷāso → palāso (bj)มักขะ(ความลบหลู่คุณท่าน) ปฬาสะ(ความตีเสมอ) ... issā ca pāpikā maccherañca pāpakaṁ,อิสสา(ความริษยา) มัจฉริยะ(ความตระหนี่) ... māyā ca pāpikā sāṭheyyañca pāpakaṁ,มายา(มารยา) สาเถยยะ(ความโอ้อวด) ... thambho ca pāpako sārambho ca pāpako,ถัมภะ(ความหัวดื้อ) สารัมภะ(ความแข่งดี) ... māno ca pāpako atimāno ca pāpako,มานะ(ความถือตัว) อติมานะ(ความดูหมิ่นเขา) ... mado ca pāpako pamādo ca pāpako.มทะ(ความมัวเมา) และปมาทะ(ความประมาท) เป็นบาป Madassa ca pahānāya pamādassa ca pahānāya atthi majjhimā paṭipadā cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati.
ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya → (pts)มัชฌิมาปฏิปทา มีอยู่เพื่อละมทะและปมาทะ เป็นปฏิปทาก่อให้เกิดจักษุ ก่อให้เกิดญาณ เป็นไป เพื่อสงบระงับ เพื่อรู้ยิ่ง เพื่อตรัสรู้ เพื่อนิพพาน Katamā ca sā, āvuso, majjhimā paṭipadā cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati?
sā → (bj) | ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya → (pts)มัชฌิมาปฏิปทาอันเป็นปฏิปทาก่อให้เกิดจักษุ ก่อให้เกิดญาณ เป็นไปเพื่อ สงบระงับ เพื่อรู้ยิ่ง เพื่อตรัสรู้ เพื่อนิพพาน คืออะไร Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṁ—คือ อริยมรรคมีองค์ ๘ ได้แก่ sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi.๑. สัมมาทิฏฐิ ๒. สัมมาสังกัปปะ ๓. สัมมาวาจา ๔. สัมมากัมมันตะ ๕. สัมมาอาชีวะ ๖. สัมมาวายามะ ๗. สัมมาสติ ๘. สัมมาสมาธิ Ayaṁ kho sā, āvuso, majjhimā paṭipadā cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattatī”ti.นี้แล คือ มัชฌิมาปฏิปทาอันเป็นปฏิปทาก่อให้เกิดจักษุ ก่อให้เกิดญาณ เป็นไป เพื่อสงบระงับ เพื่อรู้ยิ่ง เพื่อตรัสรู้ เพื่อนิพพาน”

Idamavocāyasmā sāriputto.
idamavocāyasmā → idamavoca āyasmā (bj, sya-all, pts)ท่านพระสารีบุตรได้กล่าวภาษิตนี้แล้ว Attamanā te bhikkhū āyasmato sāriputtassa bhāsitaṁ abhinandunti.ภิกษุเหล่านั้นมีใจยินดีต่างชื่นชมภาษิต ของท่านพระสารีบุตร ดังนี้แล

Dhammadāyādasuttaṁ niṭṭhitaṁ tatiyaṁ.ธัมมทายาทสูตรที่ ๓ จบ