Evaṁ me sutaṁ—ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้ ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของอนาถ บิณฑิกเศรษฐี เขตกรุงสาวัตถี Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคได้รับสั่งเรียกภิกษุ ทั้งหลายมาตรัสว่า “bhikkhavo”ti.“ภิกษุทั้งหลาย”

“Bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.ภิกษุเหล่านั้นทูลรับสนองพระดำรัสแล้ว Bhagavā etadavoca:พระผู้มีพระภาคจึงได้ตรัสเรื่องนี้ว่า

“cattārimāni, bhikkhave, dhammasamādānāni.“ภิกษุทั้งหลาย การสมาทานธรรม ๔ ประการนี้ Katamāni cattāri?การสมาทานธรรม ๔ ประการ อะไรบ้าง คือ Atthi, bhikkhave, dhammasamādānaṁ paccuppannasukhaṁ āyatiṁ dukkhavipākaṁ;๑. การสมาทานธรรมที่มีสุขในปัจจุบัน แต่มีทุกข์เป็นวิบากในอนาคต atthi, bhikkhave, dhammasamādānaṁ paccuppannadukkhañceva āyatiñca dukkhavipākaṁ;๒. การสมาทานธรรมที่มีทุกข์ในปัจจุบัน และมีทุกข์เป็นวิบากในอนาคต atthi, bhikkhave, dhammasamādānaṁ paccuppannadukkhaṁ āyatiṁ sukhavipākaṁ;๓. การสมาทานธรรมที่มีทุกข์ในปัจจุบัน แต่มีสุขเป็นวิบากในอนาคต atthi, bhikkhave, dhammasamādānaṁ paccuppannasukhañceva āyatiñca sukhavipākaṁ.๔. การสมาทานธรรมที่มีสุขในปัจจุบัน และมีสุขเป็นวิบากในอนาคต

Katamañca, bhikkhave, dhammasamādānaṁ paccuppannasukhaṁ āyatiṁ dukkhavipākaṁ?การสมาทานธรรมที่มีสุขในปัจจุบัน แต่มีทุกข์เป็นวิบากในอนาคต เป็นอย่างไร Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:คือ มีสมณพราหมณ์พวกหนึ่งผู้มีวาทะอย่างนี้ มีทิฏฐิอย่างนี้ว่า ‘natthi kāmesu doso’ti.‘โทษ ในกามทั้งหลายไม่มี’ Te kāmesu pātabyataṁ āpajjanti.
pātavyataṁ → pātabyataṁ (bj: machasaṁ, syā, PTS)สมณพราหมณ์พวกนั้นย่อมถึงความเป็นผู้ดื่มด่ำในกาม ทั้งหลาย Te kho moḷibaddhāhi paribbājikāhi paricārenti.
moḷibaddhāhi → molibandhāhi (sya-all); moḷibandhāhi (km, mr); molibaddhāhi (pts1ed) | moḷibaddhāhi → molibaddhāhi (pts) | moḷibaddhāhi → te moḷibandhāhi (bj: syā) | moḷibaddhāhi → moḷibandhāhi (cck: syā. kaṁ. ka.)บำเรอกับพวกนางปริพาชิกาที่เกล้ามวยผม Te evamāhaṁsu:และกล่าวอย่างนี้ว่า ‘kiṁsu nāma te bhonto samaṇabrāhmaṇā kāmesu anāgatabhayaṁ sampassamānā kāmānaṁ pahānamāhaṁsu, kāmānaṁ pariññaṁ paññapenti?
paññapenti → paññāpenti (bj, sya-all, pts) | paññāpenti → paññapenti (bj: machasaṁ)‘ทำไม ท่านสมณพราหมณ์พวกนั้นเมื่อเห็นอนาคตภัยในกามทั้งหลาย จึงกล่าวถึงการละ กามทั้งหลาย บัญญัติการกำหนดรู้กามทั้งหลาย Sukho imissā paribbājikāya taruṇāya mudukāya lomasāya bāhāya samphasso’ti te kāmesu pātabyataṁ āpajjanti.(อันที่จริง) การได้สัมผัสแขนอัน มีขนอ่อนนุ่มของนางปริพาชิกานี้เป็นความสุข’ แล้วก็ถึงความเป็นผู้ดื่มด่ำในกาม ทั้งหลาย Te kāmesu pātabyataṁ āpajjitvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjanti.
upapajjanti → uppajjanti (bj: sī.væa)ครั้นถึงความเป็นผู้ดื่มด่ำในกามทั้งหลาย หลังจากตายแล้ว ไปเกิดในอบาย ทุคติ วินิบาต นรก Te tattha dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayanti.
tibbā kharā → tippā (bj, sya-all, pts) | vedayanti → vediyanti (bj, sya-all, pts) | tippā → tibbā kharā (bj: machasaṁ)เสวยทุกขเวทนาอันแรงกล้าเผ็ดร้อน ในที่ที่ตนเกิดนั้น Te evamāhaṁsu:และ กล่าวอย่างนี้ว่า ‘idaṁ kho te bhonto samaṇabrāhmaṇā kāmesu anāgatabhayaṁ sampassamānā kāmānaṁ pahānamāhaṁsu, kāmānaṁ pariññaṁ paññapenti, ime hi mayaṁ kāmahetu kāmanidānaṁ dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayāmā’ti.
paññapenti ime hi → paññāpenti imehi (bj) | kāmanidānaṁ → kāmanidānā (bj) | tibbā kharā → tippā (bj, sya-all, pts) | vedayāmāti → vediyāmāti (bj, sya-all) | paññapenti → paññāpenti (sya-all, pts) | imehi → kāmehi (bj: sī.avi)‘ท่านสมณพราหมณ์พวกนั้นเมื่อเห็นอนาคตภัยในกามทั้งหลายนี้แล จึงกล่าวถึงการละกามทั้งหลาย บัญญัติการกำหนดรู้กามทั้งหลาย อันที่จริงพวก เรานี้ย่อมเสวยทุกขเวทนาอันแรงกล้าเผ็ดร้อน เพราะกามเป็นเหตุ เพราะกาม เป็นต้นเหตุ’

Seyyathāpi, bhikkhave, gimhānaṁ pacchime māse māluvāsipāṭikā phaleyya.เปรียบเหมือนผลสุกของเถาย่านทราย จะพึงแตกในเดือนท้ายแห่งฤดูร้อน Atha kho taṁ, bhikkhave, māluvābījaṁ aññatarasmiṁ sālamūle nipateyya.
māluvābījaṁ → māluvāvījaṁ (sya-all)พืชแห่งเถาย่านทรายนั้นจะพึงตกลงที่โคนต้นสาละต้นใดต้นหนึ่ง Atha kho, bhikkhave, yā tasmiṁ sāle adhivatthā devatā sā bhītā saṁviggā santāsaṁ āpajjeyya.
saṁviggā → ubbiggā (sya-all)เทวดาที่สิงอยู่ที่ ต้นสาละนั้นกลัว หวาดเสียว และถึงความสะดุ้ง Atha kho, bhikkhave, tasmiṁ sāle adhivatthāya devatāya mittāmaccā ñātisālohitā ārāmadevatā vanadevatā rukkhadevatā osadhitiṇavanappatīsu adhivatthā devatā saṅgamma samāgamma evaṁ samassāseyyuṁ:
osadhitiṇavanappatīsu → osadhitiṇavanaspatīsu (bj); osadhitiṇavanaspatisu (pts) | osadhitiṇavanaspatīsu → osadhitiṇavanappatīsu (bj: machasaṁ)พวกอารามเทวดา วนเทวดา รุกขเทวดา และพวกเทวดาที่สิงอยู่ที่ต้นไม้ อันเป็นโอสถหญ้าและต้นไม้เจ้าป่า ผู้เป็นมิตรอำมาตย์ ญาติสาโลหิต ของเทวดาที่ สิงอยู่ที่ต้นสาละนั้นต่างก็พากันมาปลอบโยนอย่างนี้ว่า ‘mā bhavaṁ bhāyi, mā bhavaṁ bhāyi;‘ท่านผู้เจริญ อย่ากลัวเลย ท่านผู้เจริญ appeva nāmetaṁ māluvābījaṁ moro vā gileyya, mago vā khādeyya, davaḍāho vā ḍaheyya, vanakammikā vā uddhareyyuṁ, upacikā vā uṭṭhaheyyuṁ, abījaṁ vā panassā’ti.
uṭṭhaheyyuṁ → udrabheyyuṁ (bj, pts1ed, mr); udraheyyuṁ (si) | davaḍāho → vanadāho (mr) | mago → migo (sya-all); godhā (mr) | appeva nāmetaṁ māluvābījaṁ → appevanāmetaṁ māluvāvījaṁ (sya-all) | abījaṁ → avījaṁ (sya-all) | uṭṭhaheyyuṁ → udrabheyyuṁ (pts) | vā → migo (bj: syā, sī.avi) | davaḍāho → vanadāho (bj: machasaṁ) | udrabheyyuṁ → udāheyyuṁ (bj: sī.avi) | gileyya → moro vā gileyya, godhā vā khādeyya (cck: ka.) | davaḍāho → vanadāho (cck: ka.) | uṭṭhaheyyuṁ → udrabheyyuṁ (cck: sī. pī. ka.)อย่ากลัวเลย เมล็ดพืชแห่งเถาย่านทรายนั้น บางทีนกยูงอาจกลืนกิน บ้าง เนื้ออาจเคี้ยวกินบ้าง ไฟป่าอาจไหม้บ้าง พวกคนทำงานในป่าอาจถอนบ้าง ปลวกอาจกัดกินบ้าง หรือไม่งอกขึ้น’ Atha kho taṁ, bhikkhave, māluvābījaṁ neva moro gileyya, na mago khādeyya, na davaḍāho ḍaheyya, na vanakammikā uddhareyyuṁ, na upacikā uṭṭhaheyyuṁ, bījañca panassa taṁ pāvussakena meghena abhippavuṭṭhaṁ sammadeva viruheyya.
uṭṭhaheyyuṁ bījañca → udrabheyyuṁ bījaṁva (bj) | abhippavuṭṭhaṁ → abhippavaṭṭhaṁ (bj); abhivuṭṭhaṁ (sya-all); abhippavaṭṭaṁ (pts) | viruheyya → virūḷheyya (bj); virūheyya (sya-all) | māluvābījaṁ → māluvāvījaṁ (sya-all) | mago → migo (sya-all) | bījañca → vījañca (sya-all) | uṭṭhaheyyuṁ bījañca panassa → udrabheyyuṁ bījaṁ pan assa (pts) | viruheyya sāssa → virūheyya sā ssa (pts) | bījaṁva → bījaṁ (bj: machasaṁ); bījañca (bj: syā); bījaṁ vā (bj: sī.væa)แต่เมล็ดพืชแห่งเถาย่านทรายนั้นนกยูงก็ไม่กลืนกิน เนื้อก็ไม่เคี้ยวกิน ไฟป่า ก็ไม่ไหม้ พวกคนทำงานในป่าก็ไม่ถอน ปลวกก็ไม่กัดกิน ยังคงเป็นพืชต่อไป ถูก เมฆฝนตกรดแล้ว ก็งอกขึ้นด้วยดี Sāssa māluvālatā taruṇā mudukā lomasā vilambinī, sā taṁ sālaṁ upaniseveyya.เป็นเถาย่านทรายเล็กและอ่อนมีย่านห้อยย้อย เข้าไปอาศัยต้นสาละ’ Atha kho, bhikkhave, tasmiṁ sāle adhivatthāya devatāya evamassa:เทวดาที่สิงอยู่ที่ต้นสาละนั้นจึงกล่าวว่า ‘kiṁsu nāma te bhonto mittāmaccā ñātisālohitā ārāmadevatā vanadevatā rukkhadevatā osadhitiṇavanappatīsu adhivatthā devatā māluvābīje anāgatabhayaṁ sampassamānā saṅgamma samāgamma evaṁ samassāsesuṁ:
samassāsesuṁ → samassāseyyuṁ (mr) | osadhitiṇavanappatīsu → osadhitiṇavanaspatīsu (bj); osadhitiṇavanaspatisu (pts) | māluvābīje → māluvāvīje (sya-all) | samassāsesuṁ → samassāseyyuṁ (cck: ka.)‘ทำไมพวกท่านอารามเทวดา วนเทวดา รุกขเทวดา และเทวดาที่สิงอยู่ที่ต้นไม้อันเป็นโอสถหญ้าและต้นไม้เจ้าป่า ผู้เป็นมิตร อำมาตย์ ญาติสาโลหิตเมื่อเห็นอนาคตภัยในเมล็ดพืชแห่งเถาย่านทรายจึงพากันมา ปลอบโยนอย่างนี้ว่า “mā bhavaṁ bhāyi mā bhavaṁ bhāyi,‘ท่านผู้เจริญ อย่ากลัวเลย ท่านผู้เจริญ appeva nāmetaṁ māluvābījaṁ moro vā gileyya, mago vā khādeyya, davaḍāho vā ḍaheyya, vanakammikā vā uddhareyyuṁ, upacikā vā uṭṭhaheyyuṁ, abījaṁ vā panassā”ti;
uṭṭhaheyyuṁ → udrabheyyuṁ (bj, pts) | appeva nāmetaṁ māluvābījaṁ → appevanāmetaṁ māluvāvījaṁ (sya-all) | mago → migo (sya-all) | abījaṁ → avījaṁ (sya-all)อย่ากลัวเลย เมล็ด พืชแห่งเถาย่านทรายนั้น บางทีนกยูงอาจกลืนกินบ้าง เนื้ออาจเคี้ยวกินบ้าง ไฟป่า อาจไหม้บ้าง พวกคนทำงานในป่าอาจถอนบ้าง ปลวกอาจกัดกินบ้าง หรือไม่ งอกขึ้น’ sukho imissā māluvālatāya taruṇāya mudukāya lomasāya vilambiniyā samphasso’ti.เถาย่านทรายนี้ เล็กและอ่อนมีย่านห้อยย้อยอยู่ มีสัมผัสอันนำความสุข มาให้ Sā taṁ sālaṁ anuparihareyya.
anuparihareyya → anuparivāreyya (sya-all) | anuparivāreyya → anuparihareyya (sya-all: sī. yu.)เถาย่านทรายนั้น Sā taṁ sālaṁ anupariharitvā upari viṭabhiṁ kareyya.
viṭabhiṁ → viṭapaṁ (aṭṭha.) | anupariharitvā upari viṭabhiṁ kareyya → anuparivāretvā (sya-all) | viṭabhiṁ → viṭapaṁ (cck: syā. ṭṭha.)เลื้อยพันต้นสาละนั้น ครั้นเลื้อยพันแล้ว Upari viṭabhiṁ karitvā oghanaṁ janeyya.
oghanaṁ janeyya → (sya-all)ตั้งอยู่ข้างบน เหมือนร่ม Oghanaṁ janetvā ye tassa sālassa mahantā mahantā khandhā te padāleyya.แตกเถาอยู่ข้างล่าง ทำลายลำต้นใหญ่ ๆ ของต้นสาละนั้นเสีย Atha kho, bhikkhave, tasmiṁ sāle adhivatthāya devatāya evamassa:เทวดาที่สิงอยู่ที่ต้นสาละนั้นกล่าวอย่างนี้ว่า ‘idaṁ kho te bhonto mittāmaccā ñātisālohitā ārāmadevatā vanadevatā rukkhadevatā osadhitiṇavanappatīsu adhivatthā devatā māluvābīje anāgatabhayaṁ sampassamānā saṅgamma samāgamma evaṁ samassāsesuṁ:
māluvābīje → māluvāvīje (sya-all) | osadhitiṇavanappatīsu → osadhitiṇavanaspatisu (pts) | samassāsesuṁ → samassāseyyuṁ (cck: ka.)‘พวกท่านอารามเทวดา วนเทวดา รุกขเทวดา และพวกเทวดาที่สิงอยู่ที่ต้นไม้อันเป็นโอสถหญ้าและต้นไม้เจ้าป่า ผู้เป็น มิตรอำมาตย์ ญาติสาโลหิต เมื่อเห็นอนาคตภัย ในเมล็ดพืชแห่งเถาย่านทรายนี้ “mā bhavaṁ bhāyi mā bhavaṁ bhāyi, appeva nāmetaṁ māluvābījaṁ moro vā gileyya, mago vā khādeyya, davaḍāho vā ḍaheyya, vanakammikā vā uddhareyyuṁ, upacikā vā uṭṭhaheyyuṁ abījaṁ vā panassā”ti.
uṭṭhaheyyuṁ → udrabheyyuṁ (bj) | appeva nāmetaṁ māluvābījaṁ → appevanāmetaṁ māluvāvījaṁ (sya-all) | mago → migo (sya-all) | abījaṁ → avījaṁ (sya-all)จึงพากันมาปลอบโยนอย่างนี้ว่า ‘ท่านผู้เจริญ อย่ากลัวเลย ท่านผู้เจริญ อย่า กลัวเลย พืชแห่งเถาย่านทรายนั้น บางทีนกยูงอาจกลืนกินบ้าง เนื้ออาจเคี้ยวกินบ้าง ไฟป่าอาจไหม้บ้าง พวกคนทำงานในป่าอาจถอนบ้าง ปลวกอาจกัดกินบ้าง หรือ ไม่งอกขึ้น’ Yañcāhaṁ māluvābījahetu dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayāmī’ti.
Yañcāhaṁ → svāhaṁ (sya-all, km); yaṁ vāhaṁ (mr) | tibbā kharā → tippā (bj, sya-all, pts) | vedayāmīti → vediyāmīti (bj, sya-all, pts) | yañcāhaṁ māluvābījahetu → svāhaṁ māluvāvījahetu (sya-all) | Yañcāhaṁ → yaṁ vāhaṁ (cck: ka.); svāhaṁ (cck: syā. kaṁ.)เรานั้นเสวยทุกขเวทนาอันแรงกล้า เผ็ดร้อน เพราะพืชแห่งเถาย่าน ทรายเป็นเหตุ’

Evameva kho, bhikkhave, santi eke samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino ‘natthi kāmesu doso’ti.แม้ฉันใด มีสมณพราหมณ์พวกหนึ่ง มีวาทะอย่างนี้ มีทิฏฐิอย่างนี้ว่า ‘โทษในกามทั้ง หลายไม่มี’ ก็ฉันนั้นเหมือนกัน Te kāmesu pātabyataṁ āpajjanti.สมณพราหมณ์เหล่านั้นย่อมถึงความเป็นผู้ดื่มด่ำในกาม ทั้งหลาย Te moḷibaddhāhi paribbājikāhi paricārenti.
moḷibaddhāhi → kho molibandhāhi (sya-all); molibaddhāhi (pts)บำเรอกับพวกนางปริพาชิกาที่เกล้ามวยผม Te evamāhaṁsu:และกล่าวอย่างนี้ว่า ‘kiṁsu nāma te bhonto samaṇabrāhmaṇā kāmesu anāgatabhayaṁ sampassamānā kāmānaṁ pahānamāhaṁsu, kāmānaṁ pariññaṁ paññapenti?
paññapenti → paññāpenti (bj, sya-all, pts)‘ทำไม ท่านสมณพราหมณ์พวกนั้น เมื่อเห็นอนาคตภัยในกามทั้งหลาย จึงกล่าวถึงการ ละกามทั้งหลาย Sukho imissā paribbājikāya taruṇāya mudukāya lomasāya bāhāya samphasso’ti.บัญญัติการกำหนดรู้ในกามทั้งหลาย (อันที่จริง) การสัมผัสแขน อันมีขนอ่อนนุ่มของนางปริพาชิกานี้ เป็นความสุข’ Te kāmesu pātabyataṁ āpajjanti.ย่อมถึงความเป็นผู้ดื่มด่ำใน กามทั้งหลาย Te kāmesu pātabyataṁ āpajjitvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjanti.ครั้นถึงความเป็นผู้ดื่มด่ำในกามทั้งหลาย หลังจากตายแล้ว จะไป เกิดในอบาย ทุคติ วินิบาต นรก Te tattha dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayanti.
tibbā kharā → tippā (bj, sya-all, pts) | vedayanti → vediyanti (bj, sya-all, pts)เสวยทุกขเวทนาอันแรงกล้าเผ็ดร้อนในที่ที่ตน เกิดนั้น Te evamāhaṁsu:
te → te tattha (sya-all)และกล่าวอย่างนี้ว่า ‘idaṁ kho te bhonto samaṇabrāhmaṇā kāmesu anāgatabhayaṁ sampassamānā kāmānaṁ pahānamāhaṁsu, kāmānaṁ pariññaṁ paññapenti.
te → (bj) | paññapenti → paññāpenti (bj, sya-all, pts)‘ท่านสมณพราหมณ์พวกนั้นเมื่อเห็นอนาคตภัยใน กามทั้งหลายนี้แล จึงกล่าวถึงการละกามทั้งหลาย บัญญัติความกำหนดรู้กาม ทั้งหลาย Ime hi mayaṁ kāmahetu kāmanidānaṁ dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayāmā’ti.
kāmanidānaṁ → kāmanidānā (bj) | tibbā kharā → tippā (bj, sya-all, pts) | vedayāmāti → vediyāmāti (bj, sya-all, pts)อันที่จริงพวกเรานี้ ย่อมเสวยทุกขเวทนาอันแรงกล้าเผ็ดร้อนเพราะกาม เป็นเหตุ เพราะกามเป็นต้นเหตุ’ Idaṁ vuccati, bhikkhave, dhammasamādānaṁ paccuppannasukhaṁ āyatiṁ dukkhavipākaṁ.ภิกษุทั้งหลาย การสมาทานธรรมนี้เรากล่าวว่า มีสุขในปัจจุบันแต่มีทุกข์เป็น วิบากในอนาคต

Katamañca, bhikkhave, dhammasamādānaṁ paccuppannadukkhañceva āyatiñca dukkhavipākaṁ?การสมาทานธรรมที่มีทุกข์ในปัจจุบัน และมีทุกข์เป็นวิบากในอนาคต เป็นอย่างไร Idha, bhikkhave, ekacco acelako hoti muttācāro hatthāpalekhano, naehibhaddantiko, natiṭṭhabhaddantiko, nābhihaṭaṁ, na uddissakataṁ, na nimantanaṁ sādiyati,
hatthāpalekhano naehibhaddantiko natiṭṭhabhaddantiko nābhihaṭaṁ → hatthāvalekhano (bj, sya-all) | naehibhaddantiko natiṭṭhabhaddantiko nābhihaṭaṁ → (pts) | uddissakataṁ → ehibhadantiko (pts)คือ ปริพาชกบางคนในโลกนี้เป็นอเจลก(ประพฤติเปลือยกาย) เป็นผู้ไม่มีมารยาท เลียมือ เขาเชิญให้ไปรับอาหารก็ไม่ไป เขาเชิญให้หยุดรับอาหารก็ไม่หยุด ไม่รับ อาหารที่เขาแบ่งไว้ ไม่รับอาหารที่เขาทำเจาะจง ไม่ยินดีอาหารที่เขาเชิญ so na kumbhimukhā paṭiggaṇhāti, na kaḷopimukhā paṭiggaṇhāti, na eḷakamantaraṁ, na daṇḍamantaraṁ, na musalamantaraṁ, na dvinnaṁ bhuñjamānānaṁ, na gabbhiniyā, na pāyamānāya, na purisantaragatāya, na saṅkittīsu, na yattha sā upaṭṭhito hoti, na yattha makkhikā saṇḍasaṇḍacārinī, na macchaṁ, na maṁsaṁ, na suraṁ, na merayaṁ, na thusodakaṁ pivati.
paṭiggaṇhāti → patigaṇhāti (bj, pts) | pivati → pibati (bj, pts) | na → na mūsalantaraṁ na (sya-all) | na musalamantaraṁ → (sya-all) | kumbhimukhā paṭiggaṇhāti → kumbhīmukhā patigaṇhāti (pts) | saṅkittīsu → saṅkittisu (pts)ไม่รับ อาหารจากปากหม้อ ไม่รับอาหารจากปากภาชนะ ไม่รับอาหารคร่อมธรณีประตู ไม่ รับอาหารคร่อมท่อนไม้ ไม่รับอาหารคร่อมสาก ไม่รับอาหารของคน ๒ คนที่ กำลังบริโภค ไม่รับอาหารของหญิงมีครรภ์ ไม่รับอาหารของหญิงที่กำลังให้บุตรดื่ม นม ไม่รับอาหารของหญิงที่คลอเคลียชาย ไม่รับอาหารที่นัดแนะกันทำไว้ ไม่รับ อาหารในที่เลี้ยงสุนัข ไม่รับอาหารในที่มีแมลงวันไต่ตอมเป็นกลุ่ม ๆ ไม่กินปลา ไม่กินเนื้อ ไม่ดื่มสุรา ไม่ดื่มเมรัย ไม่ดื่มยาดอง So ekāgāriko vā hoti ekālopiko, dvāgāriko vā hoti dvālopiko …pe… sattāgāriko vā hoti sattālopiko.เขารับอาหารในเรือนหลังเดียว ยังชีพด้วยข้าวคำเดียว รับอาหารในเรือน ๒ หลัง ยังชีพด้วยข้าว ๒ คำ ฯลฯ รับอาหารในเรือน ๗ หลัง ยังชีพด้วยข้าว ๗ คำ Ekissāpi dattiyā yāpeti, dvīhipi dattīhi yāpeti … sattahipi dattīhi yāpeti.ยังชีพด้วยอาหารในถาดน้อย ๑ ใบ ยังชีพด้วยอาหารในถาดน้อย ๒ ใบ ฯลฯ ยังชีพด้วยอาหารในถาดน้อย ๗ ใบ Ekāhikampi āhāraṁ āhāreti, dvīhikampi āhāraṁ āhāreti … sattāhikampi āhāraṁ āhāreti. Iti evarūpaṁ addhamāsikampi pariyāyabhattabhojanānuyogamanuyutto viharati.
dvīhikampi → dvāhikampi (bj) | addhamāsikampi → aḍḍhamāsikaṁpi (sya-all)กินอาหารที่เก็บไว้ค้างคืน ๑ วัน กินอาหารที่เก็บไว้ค้างคืน ๒ วัน ฯลฯ กิน อาหารที่เก็บไว้ค้างคืน ๗ วัน ถือการบริโภคอาหารตามวาระ ๑๕ วันต่อมื้อเช่นนี้ อยู่ด้วยประการอย่างนี้

So sākabhakkho vā hoti, sāmākabhakkho vā hoti, nīvārabhakkho vā hoti, daddulabhakkho vā hoti, haṭabhakkho vā hoti, kaṇabhakkho vā hoti, ācāmabhakkho vā hoti, piññākabhakkho vā hoti, tiṇabhakkho vā hoti, gomayabhakkho vā hoti, vanamūlaphalāhāro yāpeti pavattaphalabhojī.
vanamūlaphalāhāro → vanamūlaphalāhāro vā (bj) | daddulabhakkho → gaddula (bj: sī.væa)ปริพาชกนั้นเป็นผู้กินผักดองเป็นอาหาร กินข้าวฟ่างเป็นอาหาร กินลูกเดือย เป็นอาหาร กินกากข้าวเป็นอาหาร กินสาหร่ายเป็นอาหาร กินรำเป็นอาหาร กิน ข้าวตังเป็นอาหาร กินกำยานเป็นอาหาร กินหญ้าเป็นอาหาร กินมูลโคเป็นอาหาร กินเหง้าและผลไม้ป่าเป็นอาหาร บริโภคผลไม้หล่นยังชีพอยู่

So sāṇānipi dhāreti, masāṇānipi dhāreti, chavadussānipi dhāreti, paṁsukūlānipi dhāreti, tirīṭānipi dhāreti, ajinampi dhāreti, ajinakkhipampi dhāreti, kusacīrampi dhāreti, vākacīrampi dhāreti, phalakacīrampi dhāreti, kesakambalampi dhāreti, vāḷakambalampi dhāreti, ulūkapakkhampi dhāreti,
ajinampi → ajinānipi (bj, sya-all, pts) | dhāreti vākacīrampi → (sya-all) | vāḷakambalampi dhāreti ulūkapakkhampi → uḷūkapakkhampi (sya-all) | vāḷakambalampi → vālakambalampi (pts) | ajinānipi → ajinampi (bj: machasaṁ); ajjinānipi (bj: syā) | ajinakkhipampi → ajanakkhīkampi (bj: sī.væa); ajjinakkhipampi (bj: syā)ปริพาชกนั้นนุ่งห่มผ้า ป่าน นุ่งห่มผ้าแกมกัน นุ่งห่มผ้าห่อศพ นุ่งห่มผ้าบังสุกุล นุ่งห่มผ้าเปลือกไม้ นุ่งห่มหนังเสือ นุ่งห่มหนังเสือมีเล็บ นุ่งห่มผ้าคากรอง นุ่งห่มผ้าเปลือกไม้กรอง นุ่งห่มผ้าผลไม้กรอง นุ่งห่มผ้ากัมพลผมมนุษย์ นุ่งห่มผ้ากัมพลขนสัตว์ นุ่งห่มผ้า ขนปีกนกเค้า kesamassulocakopi hoti, kesamassulocanānuyogamanuyutto,เป็นผู้ถอนผมและหนวด คือถือการถอนผมและหนวด ubbhaṭṭhakopi hoti, āsanapaṭikkhitto,
āsanapaṭikkhitto → āsanapaṭikkhittopi (sya-all) | āsanapaṭikkhitto → āsanapaṭikkhinnopi (bj: syā)ยืนอย่างเดียว ไม่ยอมนั่ง ukkuṭikopi hoti ukkuṭikappadhānamanuyutto,
ukkuṭikappadhānamanuyutto → ukkuṭikappadhānānuyogamanuyutto (bj) | ukkuṭikappadhānānuyogamanuyutto → ukkuṭikappadhānamanuyutto (bj: sī.avi)เดินกระโหย่งคือถือการเดินกระโหย่ง kaṇṭakāpassayikopi hoti, kaṇṭakāpassaye seyyaṁ kappeti,
kappeti → passa ma. ni. 1.155 mahāsīhanādasutte (cck note)ถือการนอนบนหนามคือนอนบน ที่นอนที่ทำด้วยหนาม sāyatatiyakampi udakorohanānuyogamanuyutto viharati.
udakorohanānuyogamanuyutto → udakorohaṇānuyogamanuyutto (pts)ถือการลงอาบน้ำวันละ ๓ ครั้ง Iti evarūpaṁ anekavihitaṁ kāyassa ātāpanaparitāpanānuyogamanuyutto viharati.ถือการย่างและการอบกาย หลายรูปแบบเช่นนี้อยู่ ด้วยประการอย่างนี้ So kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati.
upapajjati → uppajjati (bj: sī.væa)หลังจากตายแล้ว ย่อมไปเกิดในอบาย ทุคติ วินิบาต นรก Idaṁ vuccati, bhikkhave, dhammasamādānaṁ paccuppannadukkhañceva āyatiñca dukkhavipākaṁ.ภิกษุทั้งหลาย การสมาทานธรรมนี้เรากล่าวว่า มีทุกข์ในปัจจุบันและมีทุกข์ เป็นวิบากในอนาคต

Katamañca, bhikkhave, dhammasamādānaṁ paccuppannadukkhaṁ āyatiṁ sukhavipākaṁ?การสมาทานธรรมที่มีทุกข์ในปัจจุบัน แต่มีสุขเป็นวิบากในอนาคต เป็นอย่างไร Idha, bhikkhave, ekacco pakatiyā tibbarāgajātiko hoti, so abhikkhaṇaṁ rāgajaṁ dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti;
domanassaṁ → dukkhadomanassaṁ (bj: sī.avi)คือ บุคคลบางคนในโลกนี้ เป็นผู้มีราคะกล้าโดยปกติ เสวยทุกข์โทมนัสอัน เกิดจากราคะเนือง ๆ pakatiyā tibbadosajātiko hoti, so abhikkhaṇaṁ dosajaṁ dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti;เป็นผู้มีโทสะกล้าโดยปกติ เสวยทุกข์โทมนัสอันเกิดจากโทสะ เนือง ๆ pakatiyā tibbamohajātiko hoti, so abhikkhaṇaṁ mohajaṁ dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti.
domanassaṁ → dukkhadomanassaṁ (bj: sī.avi)เป็นผู้มีโมหะกล้าโดยปกติ เสวยทุกข์โทมนัสอันเกิดจากโมหะเนือง ๆ So sahāpi dukkhena, sahāpi domanassena, assumukhopi rudamāno paripuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ carati.
domanassena → domanassena phuṭṭho samāno (sya-all) | rudamāno → rodamāno (sya-all) | domanassena → domanassena pūṭṭho samāno (bj: syā) | assumukho → assumukhopi (bj: machasaṁ, syā) | rudamāno → rodamāno (bj: syā)บุคคลนั้นมีทุกข์บ้าง มีโทมนัสบ้าง เป็นผู้มีหน้านองด้วยน้ำตา ร้องไห้อยู่ ประพฤติพรหมจรรย์บริสุทธิ์ บริบูรณ์ So kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati.หลังจากตายแล้ว เขาไปเกิดในสุคติโลกสวรรค์ Idaṁ vuccati, bhikkhave, dhammasamādānaṁ paccuppannadukkhaṁ āyatiṁ sukhavipākaṁ.ภิกษุทั้งหลาย การสมาทานธรรมนี้เรากล่าวว่า มีทุกข์ในปัจจุบันแต่มีสุขเป็น วิบากในอนาคต

Katamañca, bhikkhave, dhammasamādānaṁ paccuppannasukhañceva āyatiñca sukhavipākaṁ?การสมาทานธรรมที่มีสุขในปัจจุบัน และมีสุขเป็นวิบากในอนาคต เป็นอย่างไร Idha, bhikkhave, ekacco pakatiyā na tibbarāgajātiko hoti, so na abhikkhaṇaṁ rāgajaṁ dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti;คือ บุคคลบางคนในโลกนี้ เป็นผู้ไม่มีราคะกล้าโดยปกติ ไม่เสวยทุกข์โทมนัส อันเกิดจากราคะเนือง ๆ pakatiyā na tibbadosajātiko hoti, so na abhikkhaṇaṁ dosajaṁ dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti;เป็นผู้ไม่มีโทสะกล้าโดยปกติ ไม่เสวยทุกข์โทมนัสอันเกิด จากโทสะเนือง ๆ pakatiyā na tibbamohajātiko hoti, so na abhikkhaṇaṁ mohajaṁ dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti.เป็นผู้ไม่มีโมหะกล้าโดยปกติ ไม่เสวยทุกข์โทมนัสอันเกิดจาก โมหะเนือง ๆ So vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.บุคคลนั้นสงัดจากกามและอกุศลธรรมทั้งหลาย บรรลุปฐมฌานที่มี วิตก วิจาร ปีติและสุขอันเกิดจากวิเวกอยู่ Vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ …pe…
jhānaṁ → dutiyajjhānaṁ -pe- catujjhānaṁ (bj: syā) | upekkhako → upekkho (bj: machasaṁ, syā, PTS)เพราะวิตกวิจารสงบระงับไป บรรลุ ทุติยฌานมีความผ่องใสในภายใน มีภาวะที่จิตเป็นหนึ่งผุดขึ้น ไม่มีวิตกไม่มีวิจาร มีแต่ปีติและสุขอันเกิดจากสมาธิอยู่ tatiyaṁ jhānaṁ …
atthaṅgamā → atthagamā (bj: machasaṁ)... บรรลุตติยฌาน catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.... บรรลุจตุตถฌาน ... อยู่ So kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati.หลังจากตายแล้ว เขาไปเกิดในสุคติโลกสวรรค์ Idaṁ vuccati, bhikkhave, dhammasamādānaṁ paccuppannasukhañceva āyatiñca sukhavipākaṁ.ภิกษุทั้งหลาย การสมาทานธรรมนี้เรากล่าวว่า มีสุขในปัจจุบันและมีสุขเป็น วิบากในอนาคต Imāni kho, bhikkhave, cattāri dhammasamādānānī”ti.ภิกษุทั้งหลาย การสมาทานธรรม ๔ ประการนี้แล”

Idamavoca bhagavā.พระผู้มีพระภาคได้ตรัสภาษิตนี้แล้ว Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti.ภิกษุเหล่านั้นมีใจยินดีต่างชื่นชมพระภาษิต ของพระผู้มีพระภาค ดังนี้แล

Cūḷadhammasamādānasuttaṁ niṭṭhitaṁ pañcamaṁ.จูฬธัมมสมาทานสูตรที่ ๕ จบ