Evaṁ me sutaṁ—ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้ ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.สมัยหนึ่ง พระผู้มีภาคประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิก เศรษฐี เขตกรุงสาวัตถี Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคได้รับสั่งเรียกภิกษุทั้งหลาย มาตรัสว่า “bhikkhavo”ti.“ภิกษุทั้งหลาย”

“Bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.ภิกษุเหล่านั้นทูลรับสนองพระดำรัสแล้ว Bhagavā etadavoca:พระผู้มีพระ ภาคจึงได้ตรัสเรื่องนี้ว่า

“Ekamidāhaṁ, bhikkhave, samayaṁ ukkaṭṭhāyaṁ viharāmi subhagavane sālarājamūle.“ภิกษุทั้งหลาย สมัยหนึ่ง เราอยู่ที่โคนต้นสาละใหญ่ในสุภควัน ใกล้เมือง อุกกัฏฐา Tena kho pana, bhikkhave, samayena bakassa brahmuno evarūpaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ uppannaṁ hoti:ในสมัยนั้น พกพรหมมีทิฏฐิชั่วเช่นนี้เกิดขึ้นว่า ‘idaṁ niccaṁ, idaṁ dhuvaṁ, idaṁ sassataṁ, idaṁ kevalaṁ, idaṁ acavanadhammaṁ, idañhi na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati, ito ca panaññaṁ uttari nissaraṇaṁ natthī’ti.
uttari → uttariṁ (bj, sya-all) | panaññaṁ uttari → pan aññaṁ uttariṁ (pts)‘พรหมสถาน นี้เที่ยง ยั่งยืน มั่นคง แข็งแรง มีความไม่เคลื่อนไปเป็นธรรมดา พรหมสถานนี้ ไม่เกิด ไม่แก่ ไม่ตาย ไม่จุติ ไม่อุบัติ ก็แลเหตุเครื่องสลัดออกจากทุกข์อย่างยิ่ง นอก จากพรหมสถานนี้ไม่มี’

Atha khvāhaṁ, bhikkhave, bakassa brahmuno cetasā cetoparivitakkamaññāya—ครั้งนั้น เรารู้ความคิดคำนึงของพกพรหมด้วยใจแล้ว seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya, pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya; evameva—ukkaṭṭhāyaṁ subhagavane sālarājamūle antarahito tasmiṁ brahmaloke pāturahosiṁ.
evamevaṁ → evameva (bj: machasaṁ, syā, sī.avi)จึง อันตรธานจากโคนต้นสาละใหญ่ในสุภควันใกล้เมืองอุกกัฏฐา ไปปรากฏในพรหมโลกนั้น เปรียบเหมือนคนแข็งแรงเหยียดแขนออก หรือคู้แขนเข้าฉะนั้น

Addasā kho maṁ, bhikkhave, bako brahmā dūratova āgacchantaṁ;พกพรหมได้เห็น เราผู้มาแต่ไกล disvāna maṁ etadavoca:แล้วได้กล่าวกับเราว่า ‘ehi kho, mārisa, svāgataṁ, mārisa.
svāgataṁ → sāgataṁ (bj, pts) | sāgataṁ → svāgataṁ (bj: machasaṁ, syā)‘ท่านผู้นิรทุกข์ เชิญเสด็จมาเถิด Cirassaṁ kho, mārisa, imaṁ pariyāyamakāsi yadidaṁ idhāgamanāya.
idhāgamanāya idañhi → adhāgamanāya idaṁ hi (sya-all)ขอรับเสด็จ ท่านได้พูดว่า ‘จะมาที่นี้นานมาแล้ว Idañhi, mārisa, niccaṁ, idaṁ dhuvaṁ, idaṁ sassataṁ, idaṁ kevalaṁ, idaṁ acavanadhammaṁ, idañhi na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati. Ito ca panaññaṁ uttari nissaraṇaṁ natthī’ti.
upapajjati → uppajjati (bj) | uttari → uttariṁ (bj, sya-all) | panaññaṁ uttari → pan aññaṁ uttariṁ (pts) | uppajjati → upapajjati (bj: sī.væa, PTS)ท่านผู้นิรทุกข์ พรหมสถานนี้ เที่ยง ยั่งยืน มั่นคง แข็งแรง มีความไม่เคลื่อนไปเป็นธรรมดา พรหมสถานนี้ ไม่เกิด ไม่แก่ ไม่ตาย ไม่จุติ ไม่อุบัติ ก็แลการสลัดออกจากทุกข์อย่างยิ่ง นอกจากพรหม สถานนี้ไม่มี’

Evaṁ vutte, ahaṁ, bhikkhave, bakaṁ brahmānaṁ etadavocaṁ:
brahmānaṁ → bakabrahmāṇaṁ (bj: sī.væa)ภิกษุทั้งหลาย เมื่อพกพรหมกล่าวอย่างนี้แล้ว เราได้กล่าวกับพกพรหมว่า ‘avijjāgato vata bho bako brahmā, avijjāgato vata bho bako brahmā;‘พกพรหมผู้เจริญตกอยู่ในอำนาจอวิชชาแล้วหนอ พกพรหมผู้เจริญตกอยู่ใน อำนาจอวิชชาแล้วหนอ yatra hi nāma aniccaṁyeva samānaṁ niccanti vakkhati, addhuvaṁyeva samānaṁ dhuvanti vakkhati, asassataṁyeva samānaṁ sassatanti vakkhati, akevalaṁyeva samānaṁ kevalanti vakkhati, cavanadhammaṁyeva samānaṁ acavanadhammanti vakkhati;เพราะว่าพกพรหมกล่าวสิ่งที่ไม่เที่ยงว่า ‘เที่ยง’ กล่าวสิ่ง ที่ไม่ยั่งยืนว่า ‘ยั่งยืน’ กล่าวสิ่งที่ไม่มั่นคงว่า ‘มั่นคง’ กล่าวสิ่งที่ไม่แข็งแรงว่า ‘แข็งแรง’ กล่าวสิ่งที่มีความเคลื่อนไปเป็นธรรมดาว่า ‘มีความไม่เคลื่อนไปเป็นธรรมดา’ yattha ca pana jāyati jīyati mīyati cavati upapajjati tañca vakkhati:
jāyati → jāyatī ca (bj); jāyati ca (sya-all, pts) | jīyati → jīyati ca (bj, sya-all, pts) | mīyati → mīyati ca (bj, sya-all, pts) | cavati → cavati ca (sya-all, pts) | tañca → ca taṁ tathā (sya-all, pts)ก็แลสัตว์เกิด แก่ ตาย จุติ และอุบัติอยู่ในพรหมสถานใด พกพรหมกล่าว พรหมสถานนั้นว่า “idañhi na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjatī”ti;
upapajjatīti → uppajjatīti (bj) | idañhi → iḍaṁ hi (pts)‘พรหมสถานนี้ไม่เกิด ไม่แก่ ไม่ตาย ไม่จุติ ไม่อุบัติ santañca panaññaṁ uttari nissaraṇaṁ “natthaññaṁ uttari nissaraṇan”ti vakkhatī’ti.
uttari → uttariṁ (bj, sya-all) | panaññaṁ uttari → pan aññaṁ uttariṁ (pts) | natthaññaṁ uttari → natth aññaṁ uttariṁ (pts)และ กล่าวการสลัดออกจากทุกข์อย่างยิ่งอื่นซึ่งมีอยู่ว่า ‘การสลัดออกจากทุกข์อย่างยิ่ง อื่นไม่มี’

Atha kho, bhikkhave, māro pāpimā aññataraṁ brahmapārisajjaṁ anvāvisitvā maṁ etadavoca:ภิกษุทั้งหลาย ครั้งนั้น มารใจบาปเข้าสิงกายพรหมปาริสัชชะผู้หนึ่ง แล้วกล่าวกับเราว่า ‘bhikkhu bhikkhu, metamāsado metamāsado, eso hi, bhikkhu, brahmā mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī issaro kattā nimmātā seṭṭho sajitā vasī pitā bhūtabhabyānaṁ.
sajitā → sajjitā (bj, sya-all, km, mr); sañjitā (si, pts1ed) | nimmātā → nimmitā (sya-all) | sajitā → sañjitā (pts) | mahābrahmā → bakabramhā (bj: sī.væa) | sajjitā → sañjitā (bj: sī.væa, PTS, syā) | bhūtabhavyānaṁ → bhūtabhbyānaṁ (bj: machasaṁ) | sajitā → sajjitā (cck: syā. kaṁ. ka.); sañjitā (cck: sī. pī.)‘ภิกษุ ภิกษุ อย่ารุกรานพกพรหมนี้เลย อย่ารุกรานพกพรหม นี้เลย เพราะว่าพรหมผู้นี้เป็นมหาพรหม เป็นใหญ่ คณะพรหมฝ่าฝืนไม่ได้ โดยที่แท้ เป็นผู้รู้ทั่วไป ยังสรรพสัตว์ให้เป็นไปในอำนาจ เป็นอิสระ เป็นผู้สร้างโลก นิรมิตโลก เป็นผู้ประเสริฐ เป็นผู้แต่งสัตว์ เป็นผู้ใช้อำนาจ เป็นบิดาของเหล่าสัตว์ที่เกิดแล้ว และที่กำลังจะเกิด

Ahesuṁ kho ye, bhikkhu, tayā pubbe samaṇabrāhmaṇā lokasmiṁ pathavīgarahakā pathavījigucchakā, āpagarahakā āpajigucchakā, tejagarahakā tejajigucchakā, vāyagarahakā vāyajigucchakā, bhūtagarahakā bhūtajigucchakā, devagarahakā devajigucchakā, pajāpatigarahakā pajāpatijigucchakā, brahmagarahakā brahmajigucchakā—
ye → (bj, sya-all, pts) | pathavīgarahakā pathavījigucchakā → paṭhavigarahakā paṭhavijigucchakā (bj); paṭhavīgarahakā paṭhavījigucchakā (sya-all, pts)สมณพราหมณ์พวกก่อนท่าน เป็นผู้ติเตียนดิน เกลียดดิน เป็นผู้ ติเตียนน้ำ เกลียดน้ำ เป็นผู้ติเตียนไฟ เกลียดไฟ เป็นผู้ติเตียนลม เกลียดลม เป็นผู้ติเตียนสัตว์ เกลียดสัตว์ เป็นผู้ติเตียนเทวดา เกลียดเทวดา เป็นผู้ติเตียน ปชาบดี เกลียดปชาบดี เป็นผู้ติเตียนพรหม เกลียดพรหมในโลก te kāyassa bhedā pāṇupacchedā hīne kāye patiṭṭhitā ahesuṁ.หลังจากตายแล้ว สมณพราหมณ์เหล่านั้นจะไปเกิดในพวกที่เลว

Ye pana, bhikkhu, tayā pubbe samaṇabrāhmaṇā lokasmiṁ pathavīpasaṁsakā pathavābhinandino, āpapasaṁsakā āpābhinandino, tejapasaṁsakā tejābhinandino, vāyapasaṁsakā vāyābhinandino, bhūtapasaṁsakā bhūtābhinandino, devapasaṁsakā devābhinandino, pajāpatipasaṁsakā pajāpatābhinandino, brahmapasaṁsakā brahmābhinandino—
ye → (bj, pts); kho (sya-all) | pathavīpasaṁsakā pathavābhinandino āpapasaṁsakā → paṭhavippasaṁsakā paṭhavābhinandino āpappasaṁsakā (bj) | pathavīpasaṁsakā pathavābhinandino → paṭhavīpasaṁsakā paṭhavābhinandino (sya-all, pts) | paṭhavippasaṁsakā → paṭhaviṁ pasaṁsakā (bj: sī.væa) | āpappasaṁsakā → āpapasaṁsakā (bj: sī.væa)ส่วนสมณพราหมณ์พวกก่อนท่าน เป็นผู้สรรเสริญดิน ชมเชยดิน เป็นผู้ สรรเสริญน้ำ ชมเชยน้ำ เป็นผู้สรรเสริญไฟ ชมเชยไฟ เป็นผู้สรรเสริญลม ชมเชยลม เป็นผู้สรรเสริญสัตว์ ชมเชยสัตว์ เป็นผู้สรรเสริญเทวดา ชมเชยเทวดา เป็นผู้ สรรเสริญปชาบดี ชมเชยปชาบดี เป็นผู้สรรเสริญพรหม ชมเชยพรหม te kāyassa bhedā pāṇupacchedā paṇīte kāye patiṭṭhitā.หลังจาก ตายแล้ว สมณพราหมณ์เหล่านั้น จะไปเกิดในพวกที่ดี

Taṁ tāhaṁ, bhikkhu, evaṁ vadāmi:
taṁ tāhaṁ → kintāhaṁ (sya-all) | tantāhaṁ → tantyāhaṁ (bj: sī.væa)เพราะเหตุนั้น เราจึงบอกกับท่านว่า “iṅgha tvaṁ, mārisa, yadeva te brahmā āha tadeva tvaṁ karohi, mā tvaṁ brahmuno vacanaṁ upātivattittho”.‘ท่านผู้นิรทุกข์ เชิญเถิด ท่านจงทำ ตามคำที่พรหมบอกแก่ท่านเท่านั้น ท่านจงอย่าฝ่าฝืนคำของพรหมเลย Sace kho tvaṁ, bhikkhu, brahmuno vacanaṁ upātivattissasi, seyyathāpi nāma puriso siriṁ āgacchantiṁ daṇḍena paṭippaṇāmeyya, seyyathāpi vā pana, bhikkhu, puriso narakappapāte papatanto hatthehi ca pādehi ca pathaviṁ virādheyya, evaṁ sampadamidaṁ, bhikkhu, tuyhaṁ bhavissati.
pathaviṁ → paṭhaviṁ (bj) | paṭippaṇāmeyya → paṭippanāmeyya (sya-all) | pathaviṁ virādheyya → paṭhaviṁ virājeyya (sya-all) | pathaviṁ virādheyya evaṁ sampadamidaṁ → paṭhaviṁ virāgeyya evaṁsampadamidaṁ (pts) | narakappapāte → narakappapātaṁ (bj: sī.væa) | virādheyya → virāgeyya (bj: sīmu9)ถ้าท่านจัก ฝ่าฝืนคำของพรหม โทษจักมีแก่ท่าน เปรียบเหมือนบุรุษเอาท่อนไม้ไล่ตีสิริที่มาหา หรือเปรียบเหมือนบุรุษผู้ตกเหวลึก ชักมือ และเท้าให้ห่างแผ่นดินเสียฉะนั้น Iṅgha tvaṁ, mārisa, yadeva te brahmā āha tadeva tvaṁ karohi, mā tvaṁ brahmuno vacanaṁ upātivattittho.
iṅgha → iṅghaṁ (cck)ท่าน ผู้นิรทุกข์ เชิญเถิด ท่านจงทำตามคำที่พรหมบอกแก่ท่านเท่านั้น ท่านจงอย่าฝ่า ฝืนคำของพรหมเลย Nanu tvaṁ, bhikkhu, passasi brahmaparisaṁ sannipatitan’ti?
brahmaparisaṁ sannipatitanti → brahmaṁ parisaṁ sannisinnanti (bj); brahmiṁ parisaṁ sannisinnanti (pts) | sannipatitanti → sannisinnanti (sya-all)ภิกษุ ท่านเห็นพรหมบริษัทประชุมกันแล้วมิใช่หรือ’

Iti kho maṁ, bhikkhave, māro pāpimā brahmaparisaṁ upanesi.
brahmaparisaṁ → brahmaṁ parisaṁ (bj); brahmiṁ parisaṁ (pts) | parisaṁ → brahmaparisaṁ (bj: machasaṁ, syā)มารใจ บาปเปรียบเรากับพรหมบริษัทนี้ ดังนี้แล

Evaṁ vutte, ahaṁ, bhikkhave, māraṁ pāpimantaṁ etadavocaṁ:ภิกษุทั้งหลาย เมื่อมารกล่าวอย่างนี้แล้ว เราได้กล่าวกับมารผู้ใจบาปนั้นว่า ‘jānāmi kho tāhaṁ, pāpima; mā tvaṁ maññittho:
tāhaṁ → tyāhaṁ (bj: sī.avi)‘มารผู้ใจบาป เรารู้จักท่าน ท่านอย่าเข้าใจว่า “na maṁ jānātī”ti.‘พระสมณะไม่รู้จักเรา’ Māro tvamasi, pāpima.ท่านเป็นมาร Yo ceva, pāpima, brahmā, yā ca brahmaparisā, ye ca brahmapārisajjā, sabbeva tava hatthagatā sabbeva tava vasaṅgatā.
vasaṅgatā tuyhañhi → vasagatā tuyhaṁ hi (pts) | vasaṁgatā → vasagatā (bj: sī.væa, PTS); vasagatoti (bj: sī.væa, PTS)พรหมก็ดี พรหมบริษัทก็ดี พรหมปาริสัชชะก็ดี ทั้งหมดนั้นอยู่ในมือของท่าน ตกอยู่ในอำนาจของท่าน Tuyhañhi, pāpima, evaṁ hoti:และท่านก็มีความดำริว่า “esopi me assa hatthagato, esopi me assa vasaṅgato”ti.
vasaṅgatoti → vasagato ti (pts) | vasaṁgatoti → vasagatā (bj: sī.væa, PTS); vasagatoti (bj: sī.væa, PTS)‘แม้พระสมณะก็ต้องอยู่ในมือ ของเรา ต้องอยู่ในอำนาจของเรา’ Ahaṁ kho pana, pāpima, neva tava hatthagato neva tava vasaṅgato’ti.
vasaṅgatoti → vasagato ti (pts)แต่ว่า เราไม่ได้อยู่ในมือของท่าน ไม่ได้ตกอยู่ ในอำนาจของท่านเลย’

Evaṁ vutte, bhikkhave, bako brahmā maṁ etadavoca:
maṁ → (sya-all)ภิกษุทั้งหลาย เมื่อเรากล่าวอย่างนี้แล้ว พกพรหมได้กล่าวว่า ‘ahañhi, mārisa, niccaṁyeva samānaṁ “niccan”ti vadāmi, dhuvaṁyeva samānaṁ “dhuvan”ti vadāmi, sassataṁyeva samānaṁ “sassatan”ti vadāmi, kevalaṁyeva samānaṁ “kevalan”ti vadāmi, acavanadhammaṁyeva samānaṁ “acavanadhamman”ti vadāmi, yattha ca pana na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati tadevāhaṁ vadāmi:
upapajjati → uppajjati (bj) | uppajjati → upapajjati (bj: sīmu9, PTS)‘ท่านผู้นิรทุกข์ เรากล่าวสิ่งที่เที่ยงว่า ‘เที่ยง’ กล่าวสิ่งที่มั่นคงว่า ‘มั่นคง’ กล่าว สิ่งที่ยั่งยืนว่า ‘ยั่งยืน’ กล่าวสิ่งที่แข็งแรงว่า ‘แข็งแรง’ กล่าวสิ่งที่ไม่มีความเคลื่อน เป็นธรรมดาว่า ‘ไม่มีความเคลื่อนเป็นธรรมดา’ ก็แลสัตว์ย่อมไม่เกิด ไม่แก่ ไม่ตาย ไม่จุติ ไม่อุบัติในพรหมสถานใด เรากล่าวถึงพรหมสถานนั้นว่า “idañhi na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjatī”ti.
upapajjatīti → uppajjati (bj); upapajjati (sya-all, pts)‘พรหมสถานนี้ ไม่เกิด ไม่แก่ ไม่ตาย ไม่จุติ ไม่อุบัติ Asantañca panaññaṁ uttari nissaraṇaṁ “natthaññaṁ uttari nissaraṇan”ti vadāmi.
uttari → uttariṁ (bj, sya-all) | panaññaṁ uttari → pan aññaṁ uttariṁ (pts) | natthaññaṁ uttari → natth aññaṁ uttariṁ (pts)และกล่าวการสลัดออกจากทุกข์อย่างยิ่ง อื่นซึ่งไม่มีว่า ‘การสลัดออกจากทุกข์อย่างยิ่งอื่นไม่มี’ Ahesuṁ kho, bhikkhu, tayā pubbe samaṇabrāhmaṇā lokasmiṁ yāvatakaṁ tuyhaṁ kasiṇaṁ āyu tāvatakaṁ tesaṁ tapokammameva ahosi.
āyu → āyuṁ (sya-all) | āyu → āyuṁ (bj: syā) | tesaṁ → te (bj: syā)สมณพราหมณ์พวกก่อนท่าน ได้มีแล้วในโลก อายุของท่านทั้งสิ้นมีประมาณเท่าใด กรรมที่ทำด้วยตบะของสมณ พราหมณ์เหล่านั้นก็มีประมาณเท่านั้น Te kho evaṁ jāneyyuṁ santañca panaññaṁ uttari nissaraṇaṁ “atthaññaṁ uttari nissaraṇan”ti, asantaṁ vā aññaṁ uttari nissaraṇaṁ “natthaññaṁ uttari nissaraṇan”ti.
santañca panaññaṁ uttari → santaṁ vā aññaṁ uttariṁ (bj, sya-all, pts) | uttari → uttariṁ (bj, sya-all, pts) | atthaññaṁ uttari → atth aññaṁ uttariṁ (pts) | natthaññaṁ uttari → natth aññaṁ uttariṁ (pts)สมณพราหมณ์เหล่านั้น จะพึงรู้การสลัด ออกจากทุกข์อย่างยิ่งอื่นซึ่งมีว่า ‘การสลัดออกจากทุกข์อย่างยิ่งอื่นมี’ หรือจะพึงรู้ การสลัดออกจากทุกข์อย่างยิ่งอื่นซึ่งไม่มีว่า ‘การสลัดออกจากทุกข์อย่างยิ่งอื่นไม่มี’ Taṁ tāhaṁ, bhikkhu, evaṁ vadāmi:
taṁ tāhaṁ → kintāhaṁ (sya-all)เพราะเหตุนั้นเราจึงกล่าวกับท่านอย่างนี้ว่า “na cevaññaṁ uttari nissaraṇaṁ dakkhissasi, yāvadeva ca pana kilamathassa vighātassa bhāgī bhavissasi.
cevaññaṁ uttari → ceva aññaṁ uttariṁ (bj) | uttari → uttariṁ (sya-all)‘ท่านจักไม่เห็นการสลัดออกจากทุกข์ อย่างยิ่งอื่นเลย แม้ว่าท่านจักเป็นผู้มีความลำบากและความคับแค้นใจก็ตาม Sace kho tvaṁ, bhikkhu, pathaviṁ ajjhosissasi, opasāyiko me bhavissasi vatthusāyiko, yathākāmakaraṇīyo bāhiteyyo.
pathaviṁ → paṭhaviṁ (bj, sya-all, pts)ภิกษุ ถ้าท่านจักกลืนกินแผ่นดิน ท่านก็จักชื่อว่าเป็นผู้นอนใกล้เรา นอนในที่อยู่ของเรา เราพึงทำได้ตามประสงค์ เราพึงห้ามได้ Sace āpaṁ …
sace → sace pana (sya-all) | sace → sace pana (bj: syā)ถ้าท่านกลืนกินน้ำ ... tejaṁ …ถ้าท่านกลืนกินไฟ ... vāyaṁ …ถ้าท่านกลืนกินลม ... bhūte …ถ้าท่านกลืนกินเหล่าสัตว์ ... deve …ถ้าท่านกลืนกินเทวดา ... pajāpatiṁ …ถ้าท่าน กลืนกินปชาบดี ... brahmaṁ ajjhosissasi, opasāyiko me bhavissasi vatthusāyiko, yathākāmakaraṇīyo bāhiteyyo”’ti.ถ้าท่านกลืนกินพรหม ท่านก็จักชื่อว่าเป็นผู้นอนใกล้เรา นอนใน ที่อยู่ของเรา เราพึงทำได้ตามประสงค์ เราพึงห้ามได้’

‘Ahampi kho evaṁ, brahme, jānāmi:
evaṁ → etaṁ (bj, sya-all, pts)เรากล่าวว่า ‘พรหม แม้เราก็รู้อย่างนี้ว่า “sace pathaviṁ ajjhosissāmi, opasāyiko te bhavissāmi vatthusāyiko, yathākāmakaraṇīyo bāhiteyyo.
pathaviṁ → paṭhaviṁ (bj, sya-all, pts)‘ถ้าเราจักกลืนกินแผ่นดิน เราก็จัก ชื่อว่าเป็นผู้นอนใกล้ท่าน นอนในที่อยู่ของท่าน ท่านพึงทำได้ตามประสงค์ ท่านพึง ห้ามได้ Sace āpaṁ …
sace → sace pana (sya-all)และถ้าเราจักกลืนกินน้ำ ... tejaṁ …ถ้าเราจักกลืนกินไฟ ... vāyaṁ …ถ้าเราจักกลืนกินลม ... bhūte …ถ้าเราจักกลืนกินเหล่าสัตว์ ... deve …ถ้าเราจักกลืนกินเทวดา ... pajāpatiṁ …ถ้าเราจักกลืนกินปชาบดี ... brahmaṁ ajjhosissāmi, opasāyiko te bhavissāmi vatthusāyiko, yathākāmakaraṇīyo bāhiteyyo”ti api ca te ahaṁ, brahme, gatiñca pajānāmi, jutiñca pajānāmi:
bāhiteyyoti api ca → bāhiteyyo apica (sya-all) | jutiñca → cutiñca (bj: sī.avi)ถ้าเราจักกลืนกินพรหม เราก็จักชื่อว่าเป็นผู้นอนใกล้ท่าน นอนในที่อยู่ของท่าน ท่านพึงทำได้ตามประสงค์ ท่านพึงห้ามได้ ใช่แต่เท่านั้น เรารู้คติ และรู้ความ รุ่งเรืองของท่านว่า “evaṁ mahiddhiko bako brahmā, evaṁ mahānubhāvo bako brahmā, evaṁ mahesakkho bako brahmā”ti.‘พกพรหมมีฤทธิ์มากอย่างนี้ พกพรหมมีอานุภาพมากอย่างนี้ พกพรหมมีศักดิ์มากอย่างนี้’

Yathākathaṁ pana me tvaṁ, mārisa, gatiñca pajānāsi, jutiñca pajānāsi:พกพรหมถามเราว่า ‘ท่านผู้นิรทุกข์ ท่านรู้คติและรู้ ความรุ่งเรืองของเราว่า “evaṁ mahiddhiko bako brahmā, evaṁ mahānubhāvo bako brahmā, evaṁ mahesakkho bako brahmā”’ti?‘พกพรหมมีฤทธิ์มากอย่างนี้ พกพรหมมีอานุภาพมาก อย่างนี้ พกพรหมมีศักดิ์มากอย่างนี้ได้อย่างไร’

‘Yāvatā candimasūriyā, pariharanti disā bhanti virocanā;
candimasūriyā → candimasuriyā (sya-all, pts)เรากล่าวว่า ‘ดวงจันทร์และดวงอาทิตย์ ย่อมโคจรส่องทิศให้สว่างอยู่เท่าใด Tāva sahassadhā loko, ettha te vattate vaso.
vattate → vattatī (bj, sya-all, km, pts1ed) | vattate → vattatī (pts) | vattatī → vattate (bj: machasaṁ) | vattate → vattatī (cck: sī. syā. kaṁ. pī.)อำนาจของท่านย่อมเป็นไปใน ๑,๐๐๐ จักรวาลเท่านั้น

Paroparañca jānāsi, atho rāgavirāginaṁ;
Paroparañca → parovarañca (bj) | paroparañca → parovarañca (bj) | parovarañca → paroparañca (bj: machasaṁ, sī.avi) | Paroparañca → parovarañca (cck: sī. pī.)ท่านย่อมรู้จักสัตว์ที่เลวและสัตว์ที่ประณีต รู้จักสัตว์ที่มีราคะและสัตว์ที่ไม่มีราคะ Itthabhāvaññathābhāvaṁ, sattānaṁ āgatiṁ gatinti.รู้จักจักรวาลนี้และจักรวาลอื่น และรู้จักการมาและการไปของสัตว์ทั้งหลาย’

Evaṁ kho te ahaṁ, brahme, gatiñca pajānāmi jutiñca pajānāmi:
gatiñca → āgatiñca (bj: sī.avi) | jutiñca → gatiñca (bj: sī.avi)พรหม เรารู้คติและรู้ความรุ่งเรืองของท่านอย่างนี้ว่า “evaṁ mahiddhiko bako brahmā, evaṁ mahānubhāvo bako brahmā, evaṁ mahesakkho bako brahmā”ti.‘พกพรหมมีฤทธิ์มาก อย่างนี้ พกพรหมมีอานุภาพมากอย่างนี้ พกพรหมมีศักดิ์มากอย่างนี้’

Atthi kho, brahme, añño kāyo, taṁ tvaṁ na jānāsi na passasi;
añño kāyo → aññe tayo kāyā (bj) | añño kāyo taṁ → aññe tayo kāyā tattha (sya-all, pts) | kāyā → añño kāyo (bj: machasaṁ)พรหม หมู่พรหมอื่นมีอยู่ ท่านไม่รู้ ไม่เห็นหมู่พรหมนั้น tamahaṁ jānāmi passāmi.
tamahaṁ → tayyāhaṁ (bj); tyāhaṁ (sya-all, pts)(แต่)เรารู้ เห็นหมู่พรหมนั้น Atthi kho, brahme, ābhassarā nāma kāyo yato tvaṁ cuto idhūpapanno.หมู่พรหมชื่ออาภัสสรามีอยู่ ท่านเคลื่อนแล้วจากที่ใด มาอุบัติ แล้วในที่นี้ Tassa te aticiranivāsena sā sati pamuṭṭhā, tena taṁ tvaṁ na jānāsi na passasi;
pamuṭṭhā → muṭṭhā (bj, sya-all, pts) | muṭṭhā → pamuṭṭhā (bj: syā) | tvaṁ → tena tvaṁ (bj: sī.avi)ท่านมีสติหลงลืมไปเพราะอยู่อาศัยนานนัก เพราะเหตุนั้น ท่านจึงไม่รู้ ไม่เห็นหมู่พรหมนั้น tamahaṁ jānāmi passāmi.(แต่)เรารู้ เห็นหมู่พรหมนั้น Evampi kho ahaṁ, brahme, neva te samasamo abhiññāya, kuto nīceyyaṁ?เรากับท่านเทียบกันไม่ได้ด้วย ปัญญาอันรู้ยิ่งแม้อย่างนี้ ความที่เราเป็นผู้ต่ำกว่าท่านจะมีแต่ที่ไหน Atha kho ahameva tayā bhiyyo.โดยที่แท้ เรา เท่านั้นเป็นผู้สูงยิ่งกว่าท่าน

Atthi kho, brahme, subhakiṇho nāma kāyo, vehapphalo nāma kāyo, abhibhū nāma kāyo, taṁ tvaṁ na jānāsi na passasi;
subhakiṇho → subhakiṇṇā (bj, pts); subhakiṇhā (sya-all) | vehapphalo nāma kāyo abhibhū → vehapphalā (sya-all, pts) | subhakiṇṇā → subhakiṇho nāma kāyo, vehapphalo nāma kāyo, abhibhū nāma kāyo, (bj: machasaṁ); subhakiṇhā nāma kāyo vehapphalā nāma kāyo (bj: syā)หมู่พรหมชื่อสุภกิณหา มีอยู่ ... หมู่พรหมชื่อเวหัปผลา มีอยู่ ... หมู่พรหมชื่ออภิภู มีอยู่ ท่านไม่รู้ ไม่เห็นหมู่พรหมนั้น tamahaṁ jānāmi passāmi.(แต่)เรารู้ เห็นหมู่ พรหมนั้น Evampi kho ahaṁ, brahme, neva te samasamo abhiññāya, kuto nīceyyaṁ?เรากับท่านเทียบกันไม่ได้ด้วยปัญญาอันรู้ยิ่งแม้อย่างนี้ ความที่เราเป็นผู้ ต่ำกว่าท่านจะมีแต่ที่ไหน Atha kho ahameva tayā bhiyyo.โดยที่แท้เราเท่านั้นเป็นผู้สูงยิ่งกว่าท่าน

Pathaviṁ kho ahaṁ, brahme, pathavito abhiññāya yāvatā pathaviyā pathavattena ananubhūtaṁ tadabhiññāya pathaviṁ nāpahosiṁ, pathaviyā nāpahosiṁ, pathavito nāpahosiṁ, pathaviṁ meti nāpahosiṁ, pathaviṁ nābhivadiṁ.
pathaviṁ → paṭhaviṁ (bj, pts); paṭhavī (sya-all) | pathavito → paṭhavito (bj, sya-all, pts) | pathaviyā pathavattena → paṭhaviyā paṭhavittena (bj, sya-all); paṭhaviyā paṭhavattena (pts) | nāpahosiṁ pathaviṁ → nāhosiṁ paṭhaviṁ (bj, sya-all) | paṭhavittena → pathavattena (bj: machasaṁ) | nāhosiṁ → na pahosiṁ (bj: machasaṁ); nāhosi (bj: PTS) | paṭhaviyā → paṭhavī (bj: syā, PTS) | meti → paṭhavī meti (bj: syā, PTS)พรหม เรารู้จักดินโดยความเป็นดิน รู้จักนิพพานที่สัตว์เสวยไม่ได้ โดยความ ที่ดินเป็นดิน แล้วไม่เป็นดิน ไม่ได้มีแล้วในดิน ไม่ได้มีแล้วจากดิน ไม่ได้มีแล้วว่า ดินเป็นของเรา ไม่ได้กล่าวเฉพาะดิน Evampi kho ahaṁ, brahme, neva te samasamo abhiññāya, kuto nīceyyaṁ?เราเทียบไม่ได้กับท่านด้วยปัญญาอันรู้ยิ่งแม้ อย่างนี้ ความที่เราเป็นผู้ต่ำกว่าท่านจะมีแต่ที่ไหน Atha kho ahameva tayā bhiyyo.โดยที่แท้ เราเท่านั้นเป็นผู้สูงยิ่ง กว่าท่าน

Āpaṁ kho ahaṁ, brahme …pe…เรารู้จักน้ำ ... tejaṁ kho ahaṁ, brahme …pe…เรารู้จักไฟ ... vāyaṁ kho ahaṁ, brahme …pe…เรารู้จักลม ... bhūte kho ahaṁ, brahme …pe…เรารู้จักเหล่าสัตว์ ... deve kho ahaṁ, brahme …pe…เรา รู้จักเทวดา ... pajāpatiṁ kho ahaṁ, brahme …pe…เรารู้จักปชาบดี ... brahmaṁ kho ahaṁ, brahme …pe…เรารู้จักพรหม ... ābhassare kho ahaṁ, brahme …pe…เรารู้จักอาภัสสรพรหม ... subhakiṇhe kho ahaṁ, brahme …pe…
subhakiṇhe → subhakiṇṇe (bj) | subhakiṇṇe → subhakiṇhe (bj: machasaṁ, syā, sī.avi)เรารู้จักสุภกิณหพรหม ... vehapphale kho ahaṁ, brahme …pe…เรารู้จักเวหัปผลพรหม ... abhibhuṁ kho ahaṁ, brahme …pe…เรารู้จักอภิภูพรหม ... sabbaṁ kho ahaṁ, brahme, sabbato abhiññāya yāvatā sabbassa sabbattena ananubhūtaṁ tadabhiññāya sabbaṁ nāpahosiṁ sabbasmiṁ nāpahosiṁ sabbato nāpahosiṁ sabbaṁ meti nāpahosiṁ, sabbaṁ nābhivadiṁ.
nāpahosiṁ → nāhosiṁ (bj, sya-all); nāhosi (pts); nāhosi sabbamme ti nāhosi (pts) | meti nāpahosiṁ sabbaṁ nābhivadiṁ → nābhīvadiṁ (pts)เรารู้จักสิ่งทั้งปวงโดยความเป็นสิ่งทั้งปวง รู้จักนิพพานที่สัตว์เสวยไม่ได้โดย ความที่สิ่งทั้งปวงเป็นสิ่งทั้งปวงแล้วไม่เป็นสิ่งทั้งปวง ไม่ได้มีในสิ่งทั้งปวง ไม่ได้มี จากสิ่งทั้งปวง ไม่ได้มีว่าสิ่งทั้งปวงเป็นของเรา ไม่ได้กล่าวเฉพาะสิ่งทั้งปวง Evampi kho ahaṁ, brahme, neva te samasamo abhiññāya, kuto nīceyyaṁ?
evampi → evaṁ (sya-all) | kho → evaṁ kho (bj: syā); evaṁ ahaṁ (bj: sī.avi)พรหม เราเทียบกับท่านไม่ได้ด้วยปัญญาอันรู้ยิ่งแม้อย่างนี้ ความที่เราเป็นผู้ ต่ำกว่าท่านจะมีแต่ที่ไหน Atha kho ahameva tayā bhiyyo’ti.โดยที่แท้ เราเท่านั้นเป็นผู้สูงยิ่งกว่าท่าน

‘Sace kho, mārisa, sabbassa sabbattena ananubhūtaṁ, tadabhiññāya mā heva te rittakameva ahosi, tucchakameva ahosīti.
tadabhiññāya mā heva → māheva (bj) | kho → kho te (sya-all, pts) | ahosīti → ahosi (sya-all, pts) | tadabhiññāya → (pts) | mārisa → te mārisa (bj: syā, PTS, sī.avi) | ananubhūtaṁ → ananubhūtaṁ tadabhiññāya (bj: machasaṁ, syā) | ahosī → ahosīti (bj: machasaṁ, syā)พกพรหม กล่าวกับเราว่า ‘ท่านผู้นิรทุกข์ ถ้าเพราะท่านรู้นิพพานที่สัตว์เสวยไม่ได้โดยความที่ สิ่งทั้งปวงเป็นสิ่งทั้งปวง ถ้อยคำของท่าน อย่าได้ว่าง อย่าได้เปล่าเสียเลย’

Viññāṇaṁ anidassanaṁ anantaṁ sabbato pabhaṁ.นิพพานที่ผู้บรรลุจะพึงรู้แจ้งได้ เป็นอนิทัสสนะ เป็นอนันตะ (ไม่สิ้นสุด) มี รัศมีกว่าสิ่งทั้งปวง

Taṁ pathaviyā pathavattena ananubhūtaṁ, āpassa āpattena ananubhūtaṁ, tejassa tejattena ananubhūtaṁ, vāyassa vāyattena ananubhūtaṁ, bhūtānaṁ bhūtattena ananubhūtaṁ, devānaṁ devattena ananubhūtaṁ, pajāpatissa pajāpatittena ananubhūtaṁ, brahmānaṁ brahmattena ananubhūtaṁ, ābhassarānaṁ ābhassarattena ananubhūtaṁ, subhakiṇhānaṁ subhakiṇhattena ananubhūtaṁ, vehapphalānaṁ vehapphalattena ananubhūtaṁ, abhibhussa abhibhuttena ananubhūtaṁ, sabbassa sabbattena ananubhūtaṁ.
pathaviyā pathavattena → paṭhaviyā paṭhavittena (bj); paṭhaviyā paṭhavattena (pts) | brahmānaṁ → brahmassa (bj); brahmuno (sya-all) | subhakiṇhānaṁ subhakiṇhattena → subhakiṇṇānaṁ subhakiṇṇattena (bj, pts) | pajāpatittena → pajāpatattena (pts) | abhibhuttena → abhibhattena (pts) | paṭhaviyā → paṭhaviyā (bj: syā) | brahmassa → brahmānaṁ (bj: sīmu9, machasaṁ) | subhakiṇṇānaṁ → subhakiṇhānaṁ (bj: machasaṁ, syā) | subhakiṇṇattena → subhakiṇhattena (bj: machasaṁ, syā)สัตว์เสวยไม่ได้โดยความที่ดินเป็นดิน โดยความที่น้ำเป็นน้ำ โดยความที่ไฟเป็นไฟ โดยความที่ลมเป็นลม โดยความที่เหล่าสัตว์เป็นเหล่าสัตว์ โดยความที่เทวดาเป็นเทวดา โดยความที่ปชาบดีเป็นปชาบดี โดยความที่พรหม เป็นพรหม โดยความที่อาภัสสรพรหมเป็นอาภัสสรพรหม โดยความที่สุภกิณห พรหมเป็นสุภกิณหพรหม โดยความที่เวหัปผลพรหมเป็นเวหัปผลพรหม โดย ความที่อภิภูพรหมเป็นอภิภูพรหม โดยความที่สิ่งทั้งปวงเป็นสิ่งทั้งปวง

Handa carahi te, mārisa, passa antaradhāyāmī’ti.
Handa carahi → handa ca hi (bj, pts1ed) | passa → (bj, sya-all, pts) | carahi → ca hi (pts) | hi → handa carahi (bj: machasaṁ, sī.avi) | carahi → handa ca hi (cck: sī. pī.)พกพรหมกล่าวกับเราว่า ‘ท่านผู้นิรทุกข์ ท่านจงดู บัดนี้ เราจะอันตรธาน ไปจากท่าน’

‘Handa carahi me tvaṁ, brahme, antaradhāyassu, sace visahasī’ti.
carahi → ca hi (bj, pts)เรากล่าวว่า ‘พรหม หากท่านสามารถ บัดนี้ ก็จงอันตรธานไปจาก เราเถิด’

Atha kho, bhikkhave, bako brahmā:ครั้งนั้น พกพรหมกล่าวว่า ‘antaradhāyissāmi samaṇassa gotamassa, antaradhāyissāmi samaṇassa gotamassā’ti nevassu me sakkoti antaradhāyituṁ.‘เราจักอันตรธานไปจากพระสมณโคดม เรา จักอันตรธานไปจากพระสมณโคดม’ แต่ก็ไม่อาจอันตรธานไปจากเราได้เลย

Evaṁ vutte, ahaṁ, bhikkhave, bakaṁ brahmānaṁ etadavocaṁ:เมื่อพกพรหมกล่าวอย่างนี้แล้ว เราได้กล่าวกับพกพรหมว่า ‘handa carahi te brahme antaradhāyāmī’ti.
carahi → ca hi (bj, pts)‘พรหม ท่านจงดู บัดนี้ เราจะอันตรธานไปจากท่าน’

‘Handa carahi me tvaṁ, mārisa, antaradhāyassu sace visahasī’ti.
carahi → ca hi (bj, pts)พกพรหมกล่าวว่า ‘ท่านผู้นิรทุกข์ หากท่าน สามารถ บัดนี้ ก็จงอันตรธานไปจากเราเถิด’

Atha kho ahaṁ, bhikkhave, tathārūpaṁ iddhābhisaṅkhāraṁ abhisaṅkhāsiṁ:
kho ahaṁ → khvāhaṁ (bj, sya-all, pts) | abhisaṅkhāsiṁ → abhisaṅkhāresiṁ (sya-all) | abhisaṅkhāsiṁ → abhisaṅkharosi (bj: syā) | abhisaṅkhāresiṁ → abhisaṅkhāsiṁ (sya-all: sī. yu.)ลำดับนั้นเราบันดาลอิทธาภิสังขาร เช่นนั้น ด้วยคิดว่า ‘ettāvatā brahmā ca brahmaparisā ca brahmapārisajjā ca saddañca me sossanti, na ca maṁ dakkhantī’ti.
saddañca me sossanti → saddañca me suyyanti (sya-all); saddameva suyyanti (mr) | dakkhantīti → dakkhintīti (bj, pts) | sossanti → suyyanti (bj: syā) | dakkhintīti → dakkhantīti (bj: machasaṁ, syā) | sossanti → saddameva suyyanti (cck: ka.) | suyyanti → sossanti (sya-all: sī. yu.)‘ด้วยเหตุเพียงเท่านี้ พรหมก็ดี พรหมบริษัทก็ดี พรหม ปาริสัชชะก็ดี ย่อมได้ยินเสียงเรา แต่มิได้เห็นตัวเรา’ Antarahito imaṁ gāthaṁ abhāsiṁ:เราอันตรธานไปแล้ว ได้ กล่าวคาถานี้ว่า

‘Bhavevāhaṁ bhayaṁ disvā, bhavañca vibhavesinaṁ;
bhavevāhaṁ → bhave cāhaṁ (bj: sī.avi)‘เราเห็นภัยในภพและเห็นภพของสัตว์ ผู้แสวงหาความปราศจากภพแล้ว Bhavaṁ nābhivadiṁ kiñci, nandiñca na upādiyin’ti.
kiñci → kañci (pts) | kiñci → kañci (bj: PTS, sī.avi) upādiyinti → upādiyanti (sya-all)ไม่กล่าวยกย่องภพอะไรเลย ทั้งไม่ยึดมั่นนันทิ ด้วย’

Atha kho, bhikkhave, brahmā ca brahmaparisā ca brahmapārisajjā ca acchariyabbhutacittajātā ahesuṁ:
acchariyabbhutacittajātā → acchariyabbhutacittā jātā (bj); acchariyabbhūtacittajātā (sya-all)ภิกษุทั้งหลาย ครั้งนั้น พรหมก็ดี พรหมบริษัทก็ดี พรหมปาริสัชชะก็ดี ได้ เกิดความแปลกประหลาดมหัศจรรย์จิตว่า ‘acchariyaṁ vata bho, abbhutaṁ vata bho.
abbhutaṁ → abbhūtaṁ (sya-all)‘ท่านผู้เจริญ น่าอัศจรรย์จริง ไม่เคย ปรากฏ Samaṇassa gotamassa mahiddhikatā mahānubhāvatā, na ca vata no ito pubbe diṭṭho vā, suto vā, añño samaṇo vā brāhmaṇo vā evaṁ mahiddhiko evaṁ mahānubhāvo yathāyaṁ samaṇo gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito.
yathāyaṁ → yathā cāyaṁ (sya-all) | sakyaputto → (sya-all) | ca → (pts) | yathāyaṁ → yathācāyaṁ (bj: syā) | sakyakulā → gotamo sakyakulā (bj: syā)พระสมณโคดมมีฤทธิ์มาก มีอานุภาพมาก ก่อนแต่นี้ เราทั้งหลายไม่ได้เห็น ไม่ได้ยินสมณะหรือพราหมณ์อื่นที่มีฤทธิ์มาก มีอานุภาพมาก เหมือนพระสมณโคดม นี้ ผู้ออกผนวชจากศากยตระกูล Bhavarāmāya vata, bho, pajāya bhavaratāya bhavasammuditāya samūlaṁ bhavaṁ udabbahī’ti.
bhavasammuditāya → bhavasamuditāya (bj: sīmu9)ถอนภพพร้อมทั้งรากของหมู่สัตว์ผู้รื่นรมย์ในภพ ยินดีในภพ เพลิดเพลินในภพ’

Atha kho, bhikkhave, māro pāpimā aññataraṁ brahmapārisajjaṁ anvāvisitvā maṁ etadavoca:ภิกษุทั้งหลาย ครั้งนั้น มารใจบาป เข้าสิงกายพรหมปาริสัชชะ ผู้หนึ่ง แล้วกล่าวกับเราว่า ‘sace kho tvaṁ, mārisa, evaṁ pajānāsi, sace tvaṁ evaṁ anubuddho, mā sāvake upanesi, mā pabbajite;
pajānāsi → jānāsi (bj, pts)‘ท่านผู้นิรทุกข์ ถ้าท่านรู้อย่างนี้ ตรัสรู้อย่างนี้ ก็อย่า แนะนำ mā sāvakānaṁ dhammaṁ desesi, mā pabbajitānaṁ;อย่าแสดงธรรม mā sāvakesu gedhimakāsi, mā pabbajitesu.อย่าทำความยินดีกับพวกสาวกและพวกบรรพชิตเลย

Ahesuṁ kho, bhikkhu, tayā pubbe samaṇabrāhmaṇā lokasmiṁ arahanto sammāsambuddhā paṭijānamānā.ภิกษุ ได้มีสมณพราหมณ์พวกก่อนท่านผู้ปฏิญญาว่า เป็นพระอรหันตสัมมา สัมพุทธเจ้าในโลก Te sāvake upanesuṁ pabbajite, sāvakānaṁ dhammaṁ desesuṁ pabbajitānaṁ, sāvakesu gedhimakaṁsu pabbajitesu, te sāvake upanetvā pabbajite, sāvakānaṁ dhammaṁ desetvā pabbajitānaṁ, sāvakesu gedhitacittā pabbajitesu,
gedhitacittā → gedhikatacittā (bj, sya-all, pts) | te → (sya-all) | sāvake → sāvake (bj: syā) | gedhikatacittā → gedhitacittā (bj: machasaṁ)สมณพราหมณ์เหล่านั้นแนะนำ แสดงธรรม ทำความยินดีกับ พวกสาวกและพวกบรรพชิต kāyassa bhedā pāṇupacchedā hīne kāye patiṭṭhitā.หลังจากตายแล้วก็ไปเกิดในพวกที่เลว

Ahesuṁ ye pana, bhikkhu, tayā pubbe samaṇabrāhmaṇā lokasmiṁ arahanto sammāsambuddhā paṭijānamānā.
ye → (bj, pts); kho (sya-all) | pana → ye pana (bj: machasaṁ); kho pana (bj: syā)สมณ พราหมณ์พวกก่อนท่านผู้ปฏิญญาว่า เป็นพระอรหันตสัมมาพุทธเจ้าในโลก Te na sāvake upanesuṁ na pabbajite, na sāvakānaṁ dhammaṁ desesuṁ na pabbajitānaṁ, na sāvakesu gedhimakaṁsu na pabbajitesu, te na sāvake upanetvā na pabbajite, na sāvakānaṁ dhammaṁ desetvā na pabbajitānaṁ, na sāvakesu gedhitacittā na pabbajitesu,
gedhitacittā → gedhikatacittā (bj, sya-all, pts)สมณพราหมณ์เหล่านั้น ไม่แนะนำ ไม่แสดงธรรม ไม่ทำความยินดีกับพวกสาวก และพวกบรรพชิต kāyassa bhedā pāṇupacchedā paṇīte kāye patiṭṭhitā.หลังจากตายแล้วก็ไปเกิดในพวกที่ดี

Taṁ tāhaṁ, bhikkhu, evaṁ vadāmi—เพราะฉะนั้น เราจึงกล่าว กับท่านว่า iṅgha tvaṁ, mārisa, appossukko diṭṭhadhammasukhavihāramanuyutto viharassu, anakkhātaṁ kusalañhi, mārisa, mā paraṁ ovadāhī’ti.
anakkhātaṁ → anakkhānaṁ (bj: aṭṭhakathā)‘ท่านผู้นิรทุกข์ ขอท่านอย่ากังวลไปเลย จงหมั่นประกอบธรรมเป็น เครื่องอยู่เป็นสุขในปัจจุบันอยู่เถิด เพราะการไม่พูดเป็นความดี ท่านอย่าสั่งสอน สัตว์อื่น ๆ เลย’

Evaṁ vutte, ahaṁ, bhikkhave, māraṁ pāpimantaṁ etadavocaṁ:
pāpimantaṁ → pāpimaṁ (sya-all)ภิกษุทั้งหลาย เมื่อมารกล่าวอย่างนี้แล้ว เราจึงกล่าวว่า ‘jānāmi kho tāhaṁ, pāpima, mā tvaṁ maññittho:‘มาร เรารู้จักท่าน ท่านอย่าเข้าใจว่า “na maṁ jānātī”ti.‘พระสมณะไม่รู้จักเรา’ Māro tvamasi, pāpima.ท่านเป็นมาร Na maṁ tvaṁ, pāpima, hitānukampī evaṁ vadesi;ท่านหามีความอนุเคราะห์ ด้วยจิตเกื้อกูลไม่ จึงกล่าวกับเราอย่างนี้ ahitānukampī maṁ tvaṁ, pāpima, evaṁ vadesi.
vadesi tuyhañhi → vedesi tuyhaṁ hi (sya-all)ท่านไม่มีความอนุเคราะห์ด้วยจิตเกื้อกูล จึงกล่าวกับเราอย่างนี้ Tuyhañhi, pāpima, evaṁ hoti:ท่านมีความดำริว่า “yesaṁ samaṇo gotamo dhammaṁ desessati, te me visayaṁ upātivattissantī”ti.
desessati → desissati (bj, pts) | desissati → desessati (bj: machasaṁ, syā)‘พระสมณโคดม จักแสดงธรรมแก่ชน เหล่าใด ชนเหล่านั้น จักล่วงวิสัยของเราไป’

Asammāsambuddhāva pana te, pāpima, samānā sammāsambuddhāmhāti paṭijāniṁsu.
asammāsambuddhāva → asammāsambuddhā ca (bj, sya-all, pts) | pāpima → pāpima samaṇabrāhmaṇā (bj, sya-all, pts) | sammāsambuddhāmhāti → sammāsambuddhamhāti (bj, sya-all, pts)สมณพราหมณ์เหล่านั้น มิได้เป็น พระสัมมาสัมพุทธเจ้าปฏิญญาว่า ‘เราทั้งหลาย เป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้า’ Ahaṁ kho pana, pāpima, sammāsambuddhova samāno sammāsambuddhomhīti paṭijānāmi.เรา เป็นสัมมาสัมพุทธะ ย่อมปฏิญญาว่า ‘เราเป็นสัมมาสัมพุทธะ’ Desentopi hi, pāpima, tathāgato sāvakānaṁ dhammaṁ tādisova adesentopi hi, pāpima, tathāgato sāvakānaṁ dhammaṁ tādisova.มาร ตถาคตแม้เมื่อแสดงธรรมแก่สาวกทั้งหลาย ก็เป็นเช่นนั้น แม้เมื่อไม่ แสดงธรรมแก่สาวกทั้งหลายก็เป็นเช่นนั้น Upanentopi hi, pāpima, tathāgato sāvake tādisova, anupanentopi hi, pāpima, tathāgato sāvake tādisova.ตถาคตแม้เมื่อแนะนำสาวก ก็เป็นเช่นนั้น แม้เมื่อไม่ได้แนะนำสาวกก็เป็นเช่นนั้น Taṁ kissa hetu?ข้อนั้นเพราะเหตุไร Tathāgatassa, pāpima, ye āsavā saṅkilesikā ponobbhavikā sadarā dukkhavipākā āyatiṁ jātijarāmaraṇiyā—
jātijarāmaraṇiyā te → jātijarāmaraṇīyā (sya-all) | ponobhavikā → ponobbhavikā (bj: machasaṁ, syā)เพราะตถาคตละอาสวะ อันทำให้เศร้าหมอง ให้เกิดในภพใหม่ มีความกระวนกระวาย มีวิบากเป็นทุกข์ ให้มี ชาติ ชรา มรณะต่อไป te pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.
anabhāvaṅkatā → anabhāvakatā (bj, pts); anabhāvaṅgatā (sya-all) | anabhāvakatā → anabhavaṁ katā (bj: machasaṁ, syā)ได้แล้ว ตัดรากถอนโคนเหมือนต้นตาลที่ถูกตัดรากถอน โคนไปแล้ว เหลือแต่พื้นที่ ทำให้ไม่มี เกิดขึ้นต่อไปไม่ได้ Seyyathāpi, pāpima, tālo matthakacchinno abhabbo puna virūḷhiyā;
matthakacchinno → matthakācchinno (pts)ต้นตาลที่ถูกตัดยอดแล้ว ไม่อาจงอกขึ้นอีกได้ evameva kho, pāpima, tathāgatassa ye āsavā saṅkilesikā ponobbhavikā sadarā dukkhavipākā āyatiṁ jātijarāmaraṇiyā—
jātijarāmaraṇiyā te → jātijarāmaraṇīyā (sya-all)แม้ฉันใด ตถาคตก็ฉันนั้นเหมือนกัน ละอาสวะทั้งหลายอัน ทำให้เศร้าหมองให้เกิดในภพใหม่ มีความกระวนกระวาย มีวิบากเป็นทุกข์ ให้มีชาติ te pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā’ti.
anabhāvaṅkatā → anabhāvakatā (bj, pts)ชรา มรณะต่อไปได้แล้ว ตัดรากถอนโคนเหมือนต้นตาลที่ถูกตัดรากถอนโคนไปแล้ว เหลือแต่พื้นที่ ทำให้ไม่มี เกิดขึ้นต่อไปไม่ได้”

Iti hidaṁ mārassa ca anālapanatāya brahmuno ca abhinimantanatāya, tasmā imassa veyyākaraṇassa brahmanimantanikantveva adhivacanan”ti.
brahmanimantanikantveva → brahmanimantanikanteva (bj, cck); brahmanimantaṇikant eva (pts)เวยยากรณภาษิตนี้ พระผู้มีพระภาคตรัสแล้วโดยมารมิได้เรียกร้อง และ โดยที่พรหมเชื้อเชิญดังนี้ เพราะเหตุนั้น เวยยากรณภาษิตนี้ จึงมีชื่อว่า พรหม นิมันตนิกสูตร ดังนี้แล

Brahmanimantanikasuttaṁ niṭṭhitaṁ navamaṁ.พรหมนิมันตนิกสูตรที่ ๙ จบ