Sekhasutta
Sekhasutta → sekhapaṭipadāsuttaṁ (sya-all)Ученик
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ me → evam-me (pts)Так мной услышано.
ekaṁ samayaṁ bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṁ nigrodhārāme.Одно время Благословенный проживал в стране Сакьев, в Капилаваттху, в парке Нигродхи.
Tena kho pana samayena kāpilavatthavānaṁ sakyānaṁ navaṁ santhāgāraṁ acirakāritaṁ hoti anajjhāvuṭṭhaṁ samaṇena vā brāhmaṇena vā kenaci vā manussabhūtena.
anajjhāvuṭṭhaṁ → anajjhāvutthaṁ (bj, km, pts1ed); anajjhāvuṭṭhapubbaṁ (sya-all) | acirakāritaṁ → acirakāritaṁ hoti (sya-all, km, mr) | anajjhāvuṭṭhaṁ → anajjhāvutthaṁ (pts) | anajjhāvutthaṁ → anajjhāvuṭṭhapubbaṁ (bj: syā); anajjhāvuṭṭhaṁ (bj: machasaṁ) | kāpilavatthavānaṁ → kapilavatthuvāsīnaṁ (cck: ka.) | anajjhāvuṭṭhaṁ → anajjhāvutthaṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | anajjhāvuṭṭhapubbaṁ → anajjhāvuṭṭhaṁ (sya-all: sī. yu.)В то время для Сакьев из Капилаваттху построили новый зал для собраний, и в нём ещё не проживал ни шраман, ни брахман, ни какой-либо другой человек.
Atha kho kāpilavatthavā sakyā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinnā kho kāpilavatthavā sakyā bhagavantaṁ etadavocuṁ:
tenupasaṅkamiṁsu → ten upasaṅkamiṁsu (pts) | etadavocuṁ → etad-avocuṁ (pts)И тогда Сакьи из Капилаваттху отправились к Благословенному. Поклонившись ему, они сели рядом и сказали ему:
“idha, bhante, kāpilavatthavānaṁ sakyānaṁ navaṁ santhāgāraṁ acirakāritaṁ anajjhāvuṭṭhaṁ samaṇena vā brāhmaṇena vā kenaci vā manussabhūtena.
anajjhāvuṭṭhaṁ → anajjhāvutthaṁ (bj, pts); hoti anajjhāvuṭṭhapubbaṁ (sya-all) | acirakāritaṁ → acirakāritaṁ hoti (bj: syā) | acirakāritaṁ → acirakāritaṁ hoti (cck: syā. kaṁ. ka.)“Почтенный, для Сакьев из Капилаваттху построили новый зал для собраний, и в нём ещё не проживал ни шраман, ни брахман, ни какой-либо другой человек.
Taṁ, bhante, bhagavā paṭhamaṁ paribhuñjatu. Bhagavatā paṭhamaṁ paribhuttaṁ pacchā kāpilavatthavā sakyā paribhuñjissanti.Почтенный, пусть Благословенный станет первым, кто воспользуется им. После того как Благословенный воспользуется им, Сакьи из Капилаваттху будут пользоваться им далее
Tadassa kāpilavatthavānaṁ sakyānaṁ dīgharattaṁ hitāya sukhāyā”ti.Ради их долговременного благополучия и приятного”.
Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.Благословенный молча согласился.
Atha kho kāpilavatthavā sakyā bhagavato adhivāsanaṁ viditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā yena navaṁ santhāgāraṁ tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā sabbasanthariṁ santhāgāraṁ santharitvā āsanāni paññapetvā udakamaṇikaṁ upaṭṭhapetvā telappadīpaṁ āropetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu;
sabbasanthariṁ santhāgāraṁ → sabbasanthariṁ santhataṁ (bj, mr) | navaṁ → (bj, pts) | paññapetvā → paññāpetvā (bj, sya-all, pts) | upaṭṭhapetvā → patiṭṭhāpetvā (bj, sya-all, pts) | santharitvā → santharāpetvā (sya-all) | patiṭṭhāpetvā → upaṭṭhapetvā (bj: machasaṁ) | santhāgāraṁ → sabbasanthariṁ santhataṁ (cck: ka.) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts) | tenupasaṅkamiṁsu → ten upasaṅkamiṁsu (pts)Увидев, что Благословенный согласился, Сакьи из Капилаваттху встали с сидений, поклонились ему, обошли его справа и затем отправились в новый зал для собраний. Они застелили его коврами, подготовили сиденья, выставили большой кувшин с водой, повесили масляную лампу. Потом они отправились к Благословенному и,
upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhaṁsu.поклонившись, встали рядом и
Ekamantaṁ ṭhitā kho kāpilavatthavā sakyā bhagavantaṁ etadavocuṁ:
etadavocuṁ → etad-avocuṁ (pts)сказали о приготовлениях:
“sabbasanthariṁ santhataṁ, bhante, santhāgāraṁ, āsanāni paññattāni, udakamaṇiko upaṭṭhāpito, telappadīpo āropito.
upaṭṭhāpito → patiṭṭhāpito (bj, sya-all, pts) | patiṭṭhāpito → upaṭṭhāpito (bj: machasaṁ)
Yassadāni, bhante, bhagavā kālaṁ maññatī”ti.
yassadāni → yassa dāni (pts)“Почтенный, зал для собраний весь застелен коврами, сиденья приготовлены, большой кувшин с водой выставлен, масляная лампа повешена. Пусть Благословенный придёт тогда, когда сочтёт нужным”.
Atha kho bhagavā nivāsetvā pattacīvaramādāya saddhiṁ bhikkhusaṅghena yena santhāgāraṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā pāde pakkhāletvā santhāgāraṁ pavisitvā majjhimaṁ thambhaṁ nissāya puratthābhimukho nisīdi.
majjhimaṁ thambhaṁ → majjhimathambhaṁ (sya-all) | santhāgāraṁ → navaṁ santhāgāraṁ (bj: machasaṁ) | pattacīvaramādāya → pattacīvaraṁ ādāya (bjt, pts) | bhikkhusaṅghena → bhikkhusaṁghena (ms2005) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts)И тогда Благословенный, одевшись, взяв чашу и внешнее одеяние, отправился с общиной монахов в зал для собраний. Прибыв туда, он вымыл ноги, вошёл в зал и сел у центральной колонны лицом к востоку.
Bhikkhusaṅghopi kho pāde pakkhāletvā santhāgāraṁ pavisitvā pacchimaṁ bhittiṁ nissāya puratthābhimukho nisīdi, bhagavantaṁyeva purakkhatvā.
bhagavantaṁyeva → bhagavantaṁ yeva (bjt, pts) | bhikkhusaṅghopi → bhikkhusaṁghopi (ms2005) | bhikkhusaṅghopi → bhikkhusaṅgho pi (pts)Монахи вымыли ноги, вошли в зал, сели у западной стены лицом к востоку, с Благословенным перед ними.
Kāpilavatthavāpi kho sakyā pāde pakkhāletvā santhāgāraṁ pavisitvā puratthimaṁ bhittiṁ nissāya pacchimābhimukhā nisīdiṁsu, bhagavantaṁyeva purakkhatvā.
pacchimābhimukhā → pacchāmukhā (bj, pts) | pacchāmukhā → pacchimābhimukhā (bj: machasaṁ) | kāpilavatthavāpi → kāpilavatthavā pi (pts) | bhagavantaṁyeva → bhagavantaṁ yeva (pts)Сакьи из Капилаваттху вымыли ноги, вошли в зал, сели у восточной стены лицом к западу, с Благословенным перед ними.
Atha kho bhagavā kāpilavatthave sakye bahudeva rattiṁ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṁsetvā āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi:
sakye → sakke (pts) | bahudeva rattiṁ → bahudevarattiṁ (bjt) | sakye bahudeva → sakke bahu-d-eva (pts)Благословенный большую часть ночи наставлял, понуждал, побуждал и радовал Сакьев из Капилаваттху беседами о Дхамме, после чего обратился к уважаемому Ананде:
“paṭibhātu taṁ, ānanda, kāpilavatthavānaṁ sakyānaṁ sekho pāṭipado.
pāṭipado → paṭipado (sya-all, km, mr) | pāṭipado → paṭipado (bj: syā) | pāṭipado → paṭipado (cck: syā. kaṁ. ka.)“Ананда, расскажи Сакьям из Капилаваттху об ученике, вступившем на путь.
Piṭṭhi me āgilāyati;
āgilāyati → agilāyati (sya-all) | piṭṭhi me āgilāyati → piṭṭhimme agilāyati (pts) | piṭṭhimme → piṭṭhi me (bj: machasaṁ, syā) | piṭṭhi me āgilāyati → piṭṭhim-me agilāyati (pts)Моя спина болит.
tamahaṁ āyamissāmī”ti.
tamahaṁ → tam-ahaṁ (pts)Я её расслаблю”.
“Evaṁ, bhante”ti kho āyasmā ānando bhagavato paccassosi.
bhanteti → bhante ti (pts)Уважаемый Ананда ответил: “Да, почтенный”.
Atha kho bhagavā catugguṇaṁ saṅghāṭiṁ paññāpetvā dakkhiṇena passena sīhaseyyaṁ kappesi, pāde pādaṁ accādhāya, sato sampajāno, uṭṭhānasaññaṁ manasi karitvā.
pāde → pādena (sya-all) | manasi karitvā → manasikaritvā (bjt, th, pts) | catugguṇaṁ → catuguṇaṁ (th)Затем Благословенный, расстелив четырежды сложенную накидку из лоскутов, лёг на правый бок, приняв позу льва, положив одну ступню на другую, будучи памятующим и сознательным, отметив в уме, когда следует вставать.
Atha kho āyasmā ānando mahānāmaṁ sakkaṁ āmantesi:
sakkaṁ → sakyaṁ (bj, pts)И тогда уважаемый Ананда обратился к Маханаме из клана Сакьев:
“idha, mahānāma, ariyasāvako sīlasampanno hoti, indriyesu guttadvāro hoti, bhojane mattaññū hoti, jāgariyaṁ anuyutto hoti, sattahi saddhammehi samannāgato hoti, catunnaṁ jhānānaṁ ābhicetasikānaṁ diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī.
ābhicetasikānaṁ → abhicetasikānaṁ (pts) | jāgariyaṁ anuyutto → jāgariyamanuyutto (th)“Вот, Маханама, благородный ученик наделён нравственностью, охраняет двери способностей [органов] чувств, знает умеренность в еде, предаётся бодрствованию, обладает семью хорошими качествами и достигает по желанию, без проблем и сложностей, четырёх джхан, что являются высшим умом и даруют приятное пребывание здесь и сейчас.
Kathañca, mahānāma, ariyasāvako sīlasampanno hoti?И как благородный ученик наделён нравственностью? Idha, mahānāma, ariyasāvako sīlavā hoti, pātimokkhasaṁvarasaṁvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu.Вот благородный ученик нравственен. Он пребывает, сдерживая себя соблюдением Патимоккхи, [будучи] наделённый поведением и средствами. Он тренируется, возложив на себя правила тренировки, видя боязнь в мельчайшей оплошности. Evaṁ kho, mahānāma, ariyasāvako sīlasampanno hoti.Вот так благородный ученик совершенен в нравственности.
Kathañca, mahānāma, ariyasāvako indriyesu guttadvāro hoti?
kathañca → kathañ-ca (pts)И как благородный ученик охраняет двери способностей [органов] чувств?
Idha, mahānāma, ariyasāvako cakkhunā rūpaṁ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī.Видя форму глазом, он не цепляется за её образ и черты.
Yatvādhikaraṇamenaṁ cakkhundriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ tassa saṁvarāya paṭipajjati, rakkhati cakkhundriyaṁ, cakkhundriye saṁvaraṁ āpajjati.
yatvādhikaraṇamenaṁ → yatvādhikaraṇam-enaṁ (pts)Ведь если бы он оставлял способность глаза неохраняемой, плохие, неблагие состояния алчности и грусти могли бы наводнить его. Он практикует путь сдерживания, он охраняет способность глаза, он предпринимает сдерживание способности глаза.
Sotena saddaṁ sutvā …pe…Слыша звук ухом…
ghānena gandhaṁ ghāyitvā …pe…Нюхая запах носом…
jivhāya rasaṁ sāyitvā …pe…Пробуя вкус языком…
kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …pe…Касаясь осязаемого телом…
manasā dhammaṁ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī.Познавая явление умом, он не цепляется за его образ и черты.
Yatvādhikaraṇamenaṁ manindriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ tassa saṁvarāya paṭipajjati, rakkhati manindriyaṁ, manindriye saṁvaraṁ āpajjati.
yatvādhikaraṇamenaṁ → yatvādhikaraṇam-enaṁ (pts)Ведь если бы он оставлял способность ума неохраняемой, плохие, неблагие состояния алчности и грусти могли бы наводнить его. Он практикует путь сдерживания, он охраняет способность ума, он предпринимает сдерживание способности ума.
Evaṁ kho, mahānāma, ariyasāvako indriyesu guttadvāro hoti.Вот так благородный ученик охраняет двери способностей [органов] чувств.
Kathañca, mahānāma, ariyasāvako bhojane mattaññū hoti?
kathañca → kathañ-ca (pts) | ariyasāvako → ariya sāvako (pts)И как благородный ученик знает умеренность в еде?
Idha, mahānāma, ariyasāvako paṭisaṅkhā yoniso āhāraṁ āhāreti:Вот благородный ученик, основательно осмыслив, употребляет пищу, собранную с подаяний,
‘neva davāya na madāya na maṇḍanāya na vibhūsanāya; yāvadeva imassa kāyassa ṭhitiyā yāpanāya vihiṁsūparatiyā brahmacariyānuggahāya. Iti purāṇañca vedanaṁ paṭihaṅkhāmi, navañca vedanaṁ na uppādessāmi, yātrā ca me bhavissati anavajjatā ca phāsuvihāro cā’ti.
vihiṁsūparatiyā → vihiṁsuparatiyā (sya-all) | cāti → cā ti (bjt) | neva → n eva (pts) | yāvadeva → yāvad-eva (pts) | purāṇañca → purāṇañ-ca (pts) | navañca → navañ-ca (pts)не ради развлечений, не ради упоения, не ради физической красоты и привлекательности, а просто ради стойкости и продолжительности этого тела, чтобы устранить дискомфорт, [тем самым] поддержать [ведение] святой жизни, осознавая: “Так я устраню старые чувства [голода] и не создам новых чувств [от переедания]. Я буду здоровым, не буду [этим] порицаем, буду пребывать в облегчении”.
Evaṁ kho, mahānāma, ariyasāvako bhojane mattaññū hoti.Вот как благородный ученик знает умеренность в еде.
Kathañca, mahānāma, ariyasāvako jāgariyaṁ anuyutto hoti?
jāgariyaṁ anuyutto → jāgariyamanuyutto (th) | kathañca → kathañ-ca (pts)И как благородный ученик предаётся бодрствованию?
Idha, mahānāma, ariyasāvako divasaṁ caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṁ parisodheti,
āvaraṇīyehi → āvaraṇiyehi (pts)Днём, во время хождения вперёд и назад и сидения, благородный ученик очищает ум от тех состояний, что создают препятствия.
rattiyā paṭhamaṁ yāmaṁ caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṁ parisodheti,
āvaraṇīyehi → āvaraṇiyehi (pts)В первую стражу ночи, во время хождения вперёд и назад, [а также во время] сидения, он очищает ум от тех состояний, что создают препятствия.
rattiyā majjhimaṁ yāmaṁ dakkhiṇena passena sīhaseyyaṁ kappeti, pāde pādaṁ accādhāya, sato sampajāno, uṭṭhānasaññaṁ manasi karitvā,
kappeti pāde → kappesi pādena (sya-all) | manasi karitvā → manasikaritvā (bjt, th, pts)В среднюю стражу ночи он ложится на правый бок в позе льва, положив одну ступню на другую, памятующий и сознательный, стояния-сознавание представив.
rattiyā pacchimaṁ yāmaṁ paccuṭṭhāya caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṁ parisodheti.
āvaraṇīyehi → āvaraṇiyehi (pts)После подъёма, в третью стражу ночи, во время хождения вперёд и назад, [а также во время] сидения, он очищает ум от тех состояний, что создают препятствия.
Evaṁ kho, mahānāma, ariyasāvako jāgariyaṁ anuyutto hoti.
jāgariyaṁ anuyutto → jāgariyamanuyutto (th)Вот так благородный ученик поддерживает бодрствование.
Kathañca, mahānāma, ariyasāvako sattahi saddhammehi samannāgato hoti?
kathañca → kathañ-ca (pts)И как благородный ученик наделён семью хорошими качествами?
Idha, mahānāma, ariyasāvako saddho hoti, saddahati tathāgatassa bodhiṁ:Вот благородный ученик обладает верой, он верит в пробуждение Татхагаты:
‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā’ti.
itipi → iti pi (pts) | bhagavāti → bhagavā ti (pts)“Благословенный – это тот, кто достиг совершенства, Правильно Пробуждённый, видением и поведением наделённый, высочайший, знаток миров, непревзойдённый вожак тех, кто должен обуздать себя, учитель богов и людей, пробуждённый, благословенный”.
Hirimā hoti, hirīyati kāyaduccaritena vacīduccaritena manoduccaritena, hirīyati pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ samāpattiyā.
hirīyati → hiriyati (sya-all)Он имеет стыд. Он стыдится неблагого поведения телом, речью, умом, стыдится совершения плохих, неблагих поступков.
Ottappī hoti, ottappati kāyaduccaritena vacīduccaritena manoduccaritena, ottappati pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ samāpattiyā.
ottappī → ottāpī (sya-all, pts) | ottappati → ottapati (bj: sīmu8, syā)Он боится проступков. Он боится неблагого поведения телом, речью, умом, боится совершения плохих, неблагих поступков.
Bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo. Ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthā sabyañjanā kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ abhivadanti tathārūpāssa dhammā bahussutā honti dhātā vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā.
dhātā → dhatā (bj, sya-all, km, pts1ed) | bahussutā → bahū sutā (?) | suppaṭividdhā āraddhavīriyo viharati → supaṭividdhā āraddhaviriyo hoti (sya-all) | dhātā → dhatā (pts) | dhatā → dhātā (bj: machasaṁ) | bahussutā → bahū sutā (cck: ?) | dhātā → dhatā (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | tathārūpāssa → tathārūpā ssa (pts) | manasānupekkhitā → manasā nupekkhitā (pts)Он много заучивал, помнит то, что выучил, сохраняет в памяти то, что выучил. Учений, что прекрасны в начале, прекрасны в середине и прекрасны в конце – правильные и в значении и во формулировках, провозглашающие святую жизнь, всецело совершенную и чистую, – он много заучивал, запоминал, повторял вслух по памяти, исследовал умом и тщательно проникал [в них] взглядом.
Āraddhavīriyo viharati akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya, kusalānaṁ dhammānaṁ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu.
āraddhavīriyo → āraddhaviriyo (bjt, pts) | āraddhavīriyo viharati → āraddhaviriyo hoti (th)Он усерден в оставлении неблагих состояний [ума] и в осуществлении благих состояний. Он твёрд, устойчив в старании, не относится с безответственностью к развитию благих состояний.
Satimā hoti, paramena satinepakkena samannāgato, cirakatampi cirabhāsitampi saritā anussaritā.
cirakatampi cirabhāsitampi → cirakatam-pi cirabhāsitam-pi (pts)Он наделён памятью. Он обладает высочайшей памятью и рассудительностью. Он помнит и вспоминает то, что было сделано и сказано [даже] давным-давно.
Paññavā hoti, udayatthagāminiyā paññāya samannāgato, ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā.
paññavā → paññāvā (pts) | sammā dukkhakkhayagāminiyā → sammādukkhakkhayagāminiyā (pts)Он понимающий. Он наделён пониманием в отношении возрастания и исчезновения – благородной, проникающей, ведущей к полному исчерпанию боли.
Evaṁ kho, mahānāma, ariyasāvako sattahi saddhammehi samannāgato hoti.Вот так благородный ученик наделён семью хорошими качествами.
Kathañca, mahānāma, ariyasāvako catunnaṁ jhānānaṁ ābhicetasikānaṁ diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī?
ābhicetasikānaṁ → abhicetasikānaṁ (pts) | ābhicetasikānaṁ → abhicetasikānaṁ (bj: sīmu8) | kathañca → kathañ-ca (pts)И как благородный ученик достигает по желанию, без проблем и сложностей, четырёх джхан, что являются высшим умом и даруют приятное пребывание здесь и сейчас?
Idha, mahānāma, ariyasāvako vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati;
+ → vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ (my)Вот благородный ученик, будучи отстранённым от желаний, отстранённым от неблагих состояний [ума], входит и пребывает в первой джхане..
vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ …pe… dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati;
+ → cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ (bjt, th, pts)второй джхане…
pītiyā ca virāgā …pe… tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati;
pe → spelled out in full (th)третьей джхане…
sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
+ → adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ (th)четвёртой джхане…
Evaṁ kho, mahānāma, ariyasāvako catunnaṁ jhānānaṁ ābhicetasikānaṁ diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī.
ābhicetasikānaṁ → abhicetasikānaṁ (pts) | ābhicetasikānaṁ → abhicetasikānaṁ (bj: sīmu8)Вот как благородный ученик достигает по желанию, без проблем и сложностей, четырёх джхан, что являются высшим умом и даруют приятное пребывание здесь и сейчас.
Yato kho, mahānāma, ariyasāvako evaṁ sīlasampanno hoti, evaṁ indriyesu guttadvāro hoti, evaṁ bhojane mattaññū hoti, evaṁ jāgariyaṁ anuyutto hoti, evaṁ sattahi saddhammehi samannāgato hoti, evaṁ catunnaṁ jhānānaṁ ābhicetasikānaṁ diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī, ayaṁ vuccati, mahānāma, ariyasāvako sekho pāṭipado apuccaṇḍatāya samāpanno, bhabbo abhinibbhidāya, bhabbo sambodhāya, bhabbo anuttarassa yogakkhemassa adhigamāya.
pāṭipado apuccaṇḍatāya → paṭipado apūccaṇḍatāya (sya-all) | bhabbo → bhabbho (sya-all) | ābhicetasikānaṁ → abhicetasikānaṁ (pts) | pāṭipado → paṭipado (bj: syā) | jāgariyaṁ anuyutto → jāgariyamanuyutto (th)Когда благородный ученик становится тем, кто наделён нравственностью, охраняет двери способностей [органов] чувств, знает умеренность в еде, предаётся бодрствованию, обладает семью хорошими качествами и достигает по желанию, без проблем и сложностей, четырёх джхан, что являются высшим умом и даруют приятное пребывание здесь и сейчас, то он зовётся учеником, вступившим на путь. Его яйцо не испорчено, он готов вылупиться, способен на пробуждение, способен достичь наивысшей защиты от подневольности.
Seyyathāpi, mahānāma, kukkuṭiyā aṇḍāni aṭṭha vā dasa vā dvādasa vā tānāssu kukkuṭiyā sammā adhisayitāni sammā pariseditāni sammā paribhāvitāni, kiñcāpi tassā kukkuṭiyā na evaṁ icchā uppajjeyya:
tānāssu → tānassu (sya-all, pts) | pariseditāni → parisecitāni (sya-all) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | tānāssu → tān assu (pts)Это как если бы у курицы было восемь, десять или двенадцать яиц, Которые она бы правильно укрыла, высидела, взрастила. Даже если она не пожелала бы:
‘aho vatime kukkuṭapotakā pādanakhasikhāya vā mukhatuṇḍakena vā aṇḍakosaṁ padāletvā sotthinā abhinibbhijjeyyun’ti,
vatime → vata me (pts) | abhinibbhijjeyyunti → abhinibbhijjeyyun-ti (pts)“О, пусть мои цыплята пробьют скорлупу остриями своих когтей и клювов и вылупятся в целости и сохранности!”
atha kho bhabbāva te kukkuṭapotakā pādanakhasikhāya vā mukhatuṇḍakena vā aṇḍakosaṁ padāletvā sotthinā abhinibbhijjituṁ.
bhabbāva → bhabbā va (pts)– всё равно цыплята способны пробить скорлупу остриями своих когтей и клювов и вылупиться в целости и сохранности.
Evameva kho, mahānāma, yato ariyasāvako evaṁ sīlasampanno hoti, evaṁ indriyesu guttadvāro hoti, evaṁ bhojane mattaññū hoti, evaṁ jāgariyaṁ anuyutto hoti, evaṁ sattahi saddhammehi samannāgato hoti, evaṁ catunnaṁ jhānānaṁ ābhicetasikānaṁ diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī, ayaṁ vuccati, mahānāma, ariyasāvako sekho pāṭipado apuccaṇḍatāya samāpanno, bhabbo abhinibbhidāya, bhabbo sambodhāya, bhabbo anuttarassa yogakkhemassa adhigamāya.
pāṭipado apuccaṇḍatāya → paṭipado apūccaṇḍatāya (sya-all) | bhabbo → bhabbho (sya-all) | ābhicetasikānaṁ → abhicetasikānaṁ (pts) | jāgariyaṁ anuyutto → jāgariyamanuyutto (th) | evameva → evam-eva (pts)Точно так же, когда благородный ученик становится тем, кто наделён нравственностью, охраняет двери способностей [органов] чувств, знает умеренность в еде, предаётся бодрствованию, обладает семью хорошими качествами и достигает по желанию, без проблем и сложностей, четырёх джхан, что являются высшим умом и даруют приятное пребывание здесь и сейчас, то он зовётся учеником, вступившим на путь. Его яйцо не испорчено, он готов вылупиться, способен на пробуждение, способен достичь наивысшей защиты от подневольности.
Sa kho so, mahānāma, ariyasāvako imaṁyeva anuttaraṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ āgamma anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati,
imaṁyeva → imaṁ yeva (pts) | upekkhāsatipārisuddhiṁ → upekhāsatipārisuddhiṁ (pts)Основываясь именно на этом непревзойдённом очищенном прямом-видении-памятовании, этот благородный ученик вспоминает свои многочисленные прошлые жизни.
seyyathidaṁ—ekampi jātiṁ dvepi jātiyo …pe… iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati,
seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th) | seyyathidaṁ ekampi → seyyathīdaṁ ekam-pi (pts) | dvepi → dve pi (pts)Одну, две, три, четыре, пять, десять, двадцать, тридцать, сорок, пятьдесят, сто, тысячу, сто тысяч, многие циклы свёртывания мира, многие циклы развёртывания мира, многие циклы свёртывания и развёртывания мира… Так он вспоминает свои многочисленные прошлые жизни в подробностях и деталях.
ayamassa paṭhamābhinibbhidā hoti kukkuṭacchāpakasseva aṇḍakosamhā.
ayamassa paṭhamābhinibbhidā → ayam-assa paṭhamā bhinibbhidā (pts) | kukkuṭacchāpakasseva → kukkuṭacchāpakasse va (pts)Это его первое пробивание, подобное тому, как цыплята курицы пробивают свои скорлупки.
Sa kho so, mahānāma, ariyasāvako imaṁyeva anuttaraṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ āgamma dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate …pe… yathākammūpage satte pajānāti,
imaṁyeva → imaṁye (my) | imaṁyeva → imaṁ yeva (pts) | upekkhāsatipārisuddhiṁ → upekhāsatipārisuddhiṁ (pts)Основываясь именно на этом непревзойдённом очищенном прямом-видении-памятовании, божественным глазом, очищенным и превосходящим человеческий, благородный ученик видит умирающих и перерождающихся существ распознаёт низких и высочайших, красивых и уродливых, удачливых и неудачливых. Он понимает, как существа переходят [из жизни в жизнь] в соответствии с их поступками.
ayamassa dutiyābhinibbhidā hoti kukkuṭacchāpakasseva aṇḍakosamhā.
ayamassa dutiyābhinibbhidā → ayam-assa dutiyā bhinibbhidā (pts) | kukkuṭacchāpakasseva → kukkuṭacchāpakasse va (pts)Это его второе пробивание, подобное тому, как цыплята курицы пробивают свои скорлупки.
Sa kho so, mahānāma, ariyasāvako imaṁyeva anuttaraṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ āgamma āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati,
khayā → bhayā (pts) | paññāvimuttiṁ diṭṭheva → paññavimuttiṁ diṭṭhe va (pts) | imaṁyeva → imaṁ yeva (pts) | upekkhāsatipārisuddhiṁ → upekhāsatipārisuddhiṁ (pts)Основываясь именно на этом непревзойдённом очищенном прямом-видении-памятовании, благородный ученик здесь и сейчас входит и пребывает в незапятнанном освобождении ума, освобождении пониманием, реализовав эти состояния для себя посредством прямого знания за счёт уничтожения пятен [умственных загрязнений].
ayamassa tatiyābhinibbhidā hoti kukkuṭacchāpakasseva aṇḍakosamhā.Это его третье пробивание, подобное тому, как цыплята курицы пробивают свои скорлупки.
Yampi, mahānāma, ariyasāvako sīlasampanno hoti, idampissa hoti caraṇasmiṁ;
Yampi → yampi kho (bj, mr) | kho → yampi (bj: machasaṁ, syā) | Yampi → yampi kho (cck: ka.) | yampi → yam-pi (pts) | idampissa → idam-pi ssa (pts)Когда благородный ученик наделён нравственностью, то это относится к его поведению.
yampi, mahānāma, ariyasāvako indriyesu guttadvāro hoti, idampissa hoti caraṇasmiṁ;
ariyasāvako → ariyasavako (pts) | yampi → yam-pi (pts) | idampissa → idam-pi ssa (pts)Когда он охраняет двери органов чувств…
yampi, mahānāma, ariyasāvako bhojane mattaññū hoti, idampissa hoti caraṇasmiṁ;
yampi → yam-pi (pts) | idampissa → idam-pi ssa (pts)знает умеренность в еде…
yampi, mahānāma, ariyasāvako jāgariyaṁ anuyutto hoti, idampissa hoti caraṇasmiṁ;
jāgariyaṁ anuyutto → jāgariyamanuyutto (th) | yampi → yam-pi (pts) | idampissa → idam-pi ssa (pts)предаётся бодрствованию…
yampi, mahānāma, ariyasāvako sattahi saddhammehi samannāgato hoti, idampissa hoti caraṇasmiṁ;
yampi → yam-pi (pts) | idampissa → idam-pi ssa (pts)наделён семью хорошими качествами…
yampi, mahānāma, ariyasāvako catunnaṁ jhānānaṁ ābhicetasikānaṁ diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī, idampissa hoti caraṇasmiṁ.
ābhicetasikānaṁ → abhicetasikānaṁ (pts) | yampi → yam-pi (pts) | idampissa → idam-pi ssa (pts)и достигает по желанию, без проблем и сложностей, четырёх джхан, что являются высшим умом и даруют приятное пребывание здесь и сейчас, то это относится к его поведению.
Yañca kho, mahānāma, ariyasāvako anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati, seyyathidaṁ—ekampi jātiṁ dvepi jātiyo …pe… iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati, idampissa hoti vijjāya;
yañca → yampi (bj) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th) | yañca → yañ-ca (pts) | seyyathidaṁ ekampi → seyyathīdaṁ ekam-pi (pts) | dvepi → dve pi (pts) | idampissa → idam-pi ssa (pts)Когда он вспоминает свои многочисленные прошлые жизни… в подробностях и деталях, то это относится к его истинному знанию.
yampi, mahānāma, ariyasāvako dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate …pe… yathākammūpage satte pajānāti, idampissa hoti vijjāya.
yampi → yam-pi (pts) | idampissa → idam-pi ssa (pts)Когда он видит божественным глазом, очищенным и превосходящим человеческий, умирающих и перерождающихся существ…
Yampi, mahānāma, ariyasāvako āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati, idampissa hoti vijjāya.
yampi → yam-pi (pts) | diṭṭheva → diṭṭhe va (pts) | idampissa → idam-pi ssa (pts)Когда он за счёт уничтожения пятен [умственных загрязнений] здесь и сейчас входит и пребывает в незапятнанном освобождении ума, освобождении пониманием, реализовав эти состояния для себя посредством прямого знания, то это относится к его истинному знанию.
Ayaṁ vuccati, mahānāma, ariyasāvako vijjāsampanno itipi caraṇasampanno itipi vijjācaraṇasampanno itipi.
itipi → iti pi (pts)Говорится, что этот благородный ученик совершенен в истинном знании, совершенен в поведении, совершенен в истинном знании и поведении.
Brahmunāpesā, mahānāma, sanaṅkumārena gāthā bhāsitā:
brahmunāpesā → brahmunā kho panesā (bj) | panesā → brahmunā pesā (bj: machasaṁ, syā) | brahmunāpesā → brahmunā p esā (pts)И эта строфа была произнесена Брахмой Сананкумарой:
‘Khattiyo seṭṭho janetasmiṁ, ye gottapaṭisārino;
janetasmiṁ → jane tasmiṁ (pts)Член варны кхаттиев – вот лучший из людей для тех, кто меряет всё в рамках варн, Vijjācaraṇasampanno, so seṭṭho devamānuse’ti.
devamānuseti → devamānuse ti (pts)Но тот, кто совершенства в знании и поведении достиг, – тот величайший из богов и из людей.
Sā kho panesā, mahānāma, brahmunā sanaṅkumārena gāthā sugītā no duggītā, subhāsitā no dubbhāsitā, atthasaṁhitā no anatthasaṁhitā, anumatā bhagavatā”ti.
no → na (sya-all, pts) | subhāsitā → subhāsitā na dubbhāsitā atthasañhitā (sya-all) | dubbhāsitā atthasaṁhitā no anatthasaṁhitā → anatthasañhitā (sya-all) | panesā → pan esā (pts) | bhagavatāti → bhagavatā ti (pts)Эта строфа хорошо спета Брахмой Сананкумарой, а не плохо спета; хорошо произнесена, а не плохо произнесена; она осмысленна, а не лишена смысла; она была одобрена Благословенным”
Atha kho bhagavā uṭṭhahitvā āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi:Тогда Благословенный поднялся и обратился к уважаемому Ананде:
“sādhu sādhu, ānanda,“Хорошо, хорошо, Ананда.
sādhu kho tvaṁ, ānanda, kāpilavatthavānaṁ sakyānaṁ sekhaṁ pāṭipadaṁ abhāsī”ti.
sekhaṁ pāṭipadaṁ → sekhapaṭipadaṁ (sya-all)Хорошо, что ты рассказал Сакьям из Капилаваттху об ученике, вступившем на путь”.
Idamavocāyasmā ānando.
idamavocāyasmā → idamavoca āyasmā (sya-all, pts) | idamavocāyasmā → idam-avoca āyasmā (pts)Так сказал уважаемый Ананда.
Samanuñño satthā ahosi.Учитель одобрил.
Attamanā kāpilavatthavā sakyā āyasmato ānandassa bhāsitaṁ abhinandunti.
abhinandunti → abhinandun ti (pts)Сакьи из Капилаваттху были довольны и восхитились словами уважаемого Ананды.
Sekhasuttaṁ niṭṭhitaṁ tatiyaṁ.
sekhasuttaṁ → sekhapaṭipadāsuttaṁ (th)