Найдите Истину

В Палийских Суттах и Винае

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Заметка:Переводы, словари и комментарии сделаны не Благословенным.Сверяйтесь с Пали в 4 основных никаях.

  • Majjhima Nikāya 56Мадджхима Никая 56

Upālisutta
Upālisutta → upālivādasuttaṁ (sya-all)
Упали

Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ me → evam-me (pts)
Так мной услышано.
ekaṁ samayaṁ bhagavā nāḷandāyaṁ viharati pāvārikambavane.
nāḷandāyaṁ → nālandāyaṁ (bj)
Одно время Благословенный проживал в Наланде, в манговой роще Паварики.

Tena kho pana samayena nigaṇṭho nāṭaputto nāḷandāyaṁ paṭivasati mahatiyā nigaṇṭhaparisāya saddhiṁ.
nāṭaputto → nātaputto (bj, pts1ed) | nāṭaputto nāḷandāyaṁ → nātaputto nālandāyaṁ (bj) | nigaṇṭho → nigantho (sya-all) | nigaṇṭhaparisāya → niganthaparisāya (sya-all) | nāṭaputto → nātaputto (pts) | nigaṇṭho → nigantho (bj: syā) | nāṭaputto → nāthaputto (cck: sī.); nātaputto (cck: pī.)
И тогда Нигантха Натапутта пребывал в Наланде вместе с большим собранием нигантхов.
Atha kho dīghatapassī nigaṇṭho nāḷandāyaṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto yena pāvārikambavanaṁ yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.
nāḷandāyaṁ → nālandāyaṁ (bj) | nigaṇṭho → nigantho (sya-all) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts)
затем, когда нигантха [по имени] Дигха Тапасси походил за подаяниями по Наланде и вернулся с хождения за подаяниями, после принятия пищи он отправился в манговую рощу Паварики, чтобы увидеть Благословенного. Он обменялся с Благословенным приветствиями,

Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhitaṁ kho dīghatapassiṁ nigaṇṭhaṁ bhagavā etadavoca:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, pts) | nigaṇṭhaṁ → niganthaṁ (sya-all) | etadavoca → etad-avoca (pts)
и после обмена вежливыми приветствиями и любезностями он встал рядом. Тогда Благословенный спросил его:
“saṁvijjanti kho, tapassi, āsanāni; sace ākaṅkhasi nisīdā”ti.
kho, tapassi → dīghatapassī (cck); dīghatapassi (sya1ed, sya2ed, km, mr) | saṁvijjanti → saṁvijjante (bj, pts) | tapassi → dīghatapassi (sya-all) | saṁvijjante → saṁvijjanti (bj: machasaṁ, syā) | tapassi → dīghatapassi (cck: syā. kaṁ. ka.)
“Здесь есть сиденья, Тапасси, присаживайся, если хочешь”.

Evaṁ vutte, dīghatapassī nigaṇṭho aññataraṁ nīcaṁ āsanaṁ gahetvā ekamantaṁ nisīdi.
nigaṇṭho → nigantho (sya-all)
Когда так было сказано, Дигха Тапасси взял низкое сиденье и сел рядом.
Ekamantaṁ nisinnaṁ kho dīghatapassiṁ nigaṇṭhaṁ bhagavā etadavoca:
nigaṇṭhaṁ → niganthaṁ (sya-all) | etadavoca → etad-avoca (pts)
Тогда Благословенный спросил его:
“kati pana, tapassi, nigaṇṭho nāṭaputto kammāni paññapeti pāpassa kammassa kiriyāya pāpassa kammassa pavattiyā”ti?
nāṭaputto → nātaputto (bj, pts) | paññapeti → paññāpeti (bj, sya-all, pts) | nigaṇṭho → nigantho (sya-all) | nigaṇṭho → nigantho (bj: syā) | nātaputto → nāṭaputto (bj: machasaṁ, syā) | paññāpeti → paññapeti (bj: machasaṁ) | pavattiyāti → pavattiyā ti (pts)
“Тапасси, сколько видов поступков описывает Нигантха Натапутта для совершения плохого поступка, для творения плохого поступка?”

“Na kho, āvuso gotama, āciṇṇaṁ nigaṇṭhassa nāṭaputtassa ‘kammaṁ, kamman’ti paññapetuṁ;
nāṭaputtassa → nātaputtassa (bj, pts) | paññapetuṁ → paññāpetuṁ (bj, sya-all, pts) | nigaṇṭhassa → niganthassa (sya-all) | kammanti paññapetuṁ → kamman-ti paññāpetuṁ (pts)
“Готама, товарищ, Нигантха Натапутта не привык использовать термин “поступок, поступок”.
‘daṇḍaṁ, daṇḍan’ti kho, āvuso gotama, āciṇṇaṁ nigaṇṭhassa nāṭaputtassa paññapetun”ti.
nāṭaputtassa paññapetunti → nātaputtassa paññāpetunti (bj, pts) | nigaṇṭhassa → niganthassa (sya-all) | paññapetunti → paññāpetunti (sya-all) | nāṭaputtassa paññapetunti → nātaputtassa paññāpetun-ti (pts)
Нигантха Натапутта привык использовать термин “розга, розга”

“Kati pana, tapassi, nigaṇṭho nāṭaputto daṇḍāni paññapeti pāpassa kammassa kiriyāya pāpassa kammassa pavattiyā”ti?
nāṭaputto → nātaputto (bj, pts) | paññapeti → paññāpeti (bj, sya-all, pts) | nigaṇṭho → nigantho (sya-all) | pavattiyāti → pavattiyā ti (pts)
“В таком случае, Тапасси, сколько видов розог описывает Нигантха Натапутта для совершения плохого поступка, для творения плохого поступка?”

“Tīṇi kho, āvuso gotama, nigaṇṭho nāṭaputto daṇḍāni paññapeti pāpassa kammassa kiriyāya pāpassa kammassa pavattiyāti, seyyathidaṁ—
nāṭaputto → nātaputto (bj, pts) | paññapeti → paññāpeti (bj, sya-all, pts) | kho → (sya-all) | nigaṇṭho → nigantho (sya-all) | pavattiyāti → pavattiyā (bjt) | pavattiyāti seyyathidaṁ → pavattiyā seyyathīdaṁ (th, pts)
“Готама, товарищ, Нигантха Натапутта описывает три вида розог для совершения плохого поступка, для творения плохого поступка:
kāyadaṇḍaṁ, vacīdaṇḍaṁ, manodaṇḍan”ti.
manodaṇḍanti → manodaṇḍan-ti (pts)
телесную розгу, словесную розгу, умственную розгу”.

“Kiṁ pana, tapassi, aññadeva kāyadaṇḍaṁ, aññaṁ vacīdaṇḍaṁ, aññaṁ manodaṇḍan”ti?
kiṁ pana → kimpana (bjt) | aññadeva → aññad-eva (pts) | manodaṇḍanti → manodaṇḍan-ti (pts)
“В таком случае, Тапасси, телесная розга – это одно, словесная розга – это другое, а умственная розга – третье?”

“Aññadeva, āvuso gotama, kāyadaṇḍaṁ, aññaṁ vacīdaṇḍaṁ, aññaṁ manodaṇḍan”ti.
aññadeva → aññad-eva (pts) | manodaṇḍanti → manodaṇḍan-ti (pts)
“Готама, товарищ, телесный поступок – это одно, словесный поступок – это другое, а умственный поступок – третье”.

“Imesaṁ pana, tapassi, tiṇṇaṁ daṇḍānaṁ evaṁ paṭivibhattānaṁ evaṁ paṭivisiṭṭhānaṁ katamaṁ daṇḍaṁ nigaṇṭho nāṭaputto mahāsāvajjataraṁ paññapeti pāpassa kammassa kiriyāya pāpassa kammassa pavattiyā, yadi vā kāyadaṇḍaṁ, yadi vā vacīdaṇḍaṁ, yadi vā manodaṇḍan”ti?
nāṭaputto → nātaputto (bj, pts) | paññapeti → paññāpeti (bj, sya-all, pts) | nigaṇṭho → nigantho (sya-all) | manodaṇḍanti → manodaṇḍan-ti (pts)
“Что касается эти трёх видов розг, Тапасси, так проанализированных и рассмотренных, – какой вид розги Нигантха Натапутта описывает как наиболее порицаемую для совершения плохого поступка, для творения плохого поступка: телесную розгу, словесную розгу или умственную розгу?”

“Imesaṁ kho, āvuso gotama, tiṇṇaṁ daṇḍānaṁ evaṁ paṭivibhattānaṁ evaṁ paṭivisiṭṭhānaṁ kāyadaṇḍaṁ nigaṇṭho nāṭaputto mahāsāvajjataraṁ paññapeti pāpassa kammassa kiriyāya pāpassa kammassa pavattiyā, no tathā vacīdaṇḍaṁ, no tathā manodaṇḍan”ti.
nāṭaputto → nātaputto (bj, pts) | paññapeti → paññāpeti (bj, sya-all, pts) | nigaṇṭho → nigantho (sya-all) | manodaṇḍanti → manodaṇḍan-ti (pts)
“Готама, товарищ, что касается эти трёх видов розг, так проанализированных и рассмотренных, – Нигантха Натапутта описывает телесную розгу как наиболее порицаемую для совершения плохого поступка, для творения плохого поступка, и не столь порицаемыми [описывает] словесную розгу и умственную розгу”.

“Kāyadaṇḍanti, tapassi, vadesi”?
kāyadaṇḍanti → kāyadaṇḍan-ti (pts)
“Говоришь, телесную розгу, Тапасси?”

“Kāyadaṇḍanti, āvuso gotama, vadāmi”.
kāyadaṇḍanti → kāyadaṇḍan-ti (pts)
“Я говорю, телесную розгу, Готама, товарищ”.

“Kāyadaṇḍanti, tapassi, vadesi”?
kāyadaṇḍanti → kāyadaṇḍan-ti (pts)
“Говоришь, телесную розгу, Тапасси?”

“Kāyadaṇḍanti, āvuso gotama, vadāmi”.
kāyadaṇḍanti → kāyadaṇḍan-ti (pts)
“Я говорю, телесную розгу, Готама, товарищ”.

“Kāyadaṇḍanti, tapassi, vadesi”?
kāyadaṇḍanti → kāyadaṇḍan-ti (pts)
“Говоришь, телесную розгу, Тапасси?”

“Kāyadaṇḍanti, āvuso gotama, vadāmī”ti.
kāyadaṇḍanti → kāyadaṇḍan-ti (pts)
“Я говорю, телесную розгу, Готама, товарищ”.

Itiha bhagavā dīghatapassiṁ nigaṇṭhaṁ imasmiṁ kathāvatthusmiṁ yāvatatiyakaṁ patiṭṭhāpesi.
nigaṇṭhaṁ → niganthaṁ (sya-all)
Так Благословенный заставил нигантху Дигха Тапасси подтвердить своё утверждение три раза.

Evaṁ vutte, dīghatapassī nigaṇṭho bhagavantaṁ etadavoca:
nigaṇṭho → nigantho (sya-all)
Затем нигантха Дигха Тапасси спросил Благословенного:
“tvaṁ panāvuso gotama, kati daṇḍāni paññapesi pāpassa kammassa kiriyāya pāpassa kammassa pavattiyā”ti?
paññapesi → paññāpesi (bj, sya-all, pts) | panāvuso → pan āvuso (pts) | pavattiyāti → pavattiyā ti (pts)
“А ты, Готама, товарищ, сколько видов розог ты описываешь для совершения плохого поступка, для творения плохого поступка?”

“Na kho, tapassi, āciṇṇaṁ tathāgatassa ‘daṇḍaṁ, daṇḍan’ti paññapetuṁ;
paññapetuṁ → paññāpetuṁ (bj, sya-all, pts) | daṇḍanti paññapetuṁ → daṇḍan-ti paññāpetuṁ (pts)
“Тапасси, Татхагата не привык использовать термин “розга, розга”.
‘kammaṁ, kamman’ti kho, tapassi, āciṇṇaṁ tathāgatassa paññapetun”ti?
paññapetunti → paññāpetunti (bj, sya-all, pts) | kammanti → kamman-ti (pts) | paññapetunti → paññāpetun-ti (pts)
Татхагата привык использовать термин “поступок, поступок”.

“Tvaṁ panāvuso gotama, kati kammāni paññapesi pāpassa kammassa kiriyāya pāpassa kammassa pavattiyā”ti?
paññapesi → paññāpesi (bj, sya-all) | panāvuso → pan āvuso (pts) | pavattiyāti → pavattiyā ti (pts)
“Но, Готама, товарищ, сколько видов поступков ты описываешь для совершения плохого поступка, для творения плохого поступка?”

“Tīṇi kho ahaṁ, tapassi, kammāni paññapemi pāpassa kammassa kiriyāya pāpassa kammassa pavattiyā, seyyathidaṁ—
paññapemi → paññāpemi (bj, sya-all) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th, pts)
“Тапасси, я описываю три вида поступков для совершения плохого поступка, для творения плохого поступка:
kāyakammaṁ, vacīkammaṁ, manokamman”ti.
manokammanti → manokamman-ti (pts)
телесный поступок, словесный поступок и умственный поступок”.

“Kiṁ panāvuso gotama, aññadeva kāyakammaṁ, aññaṁ vacīkammaṁ, aññaṁ manokamman”ti?
panāvuso → pan āvuso (pts) | aññadeva → aññad-eva (pts) | manokammanti → manokamman-ti (pts)
“Готама, товарищ, в таком случае телесный поступок – это одно, словесный поступок – это другое, а умственный поступок – третье?”

“Aññadeva, tapassi, kāyakammaṁ, aññaṁ vacīkammaṁ, aññaṁ manokamman”ti.
aññadeva → aññad-eva (pts) | manokammanti → manokamman-ti (pts)
“Готама, товарищ, телесный поступок – это одно, словесный поступок – это другое, а умственный поступок – третье”.

“Imesaṁ panāvuso gotama, tiṇṇaṁ kammānaṁ evaṁ paṭivibhattānaṁ evaṁ paṭivisiṭṭhānaṁ katamaṁ kammaṁ mahāsāvajjataraṁ paññapesi pāpassa kammassa kiriyāya pāpassa kammassa pavattiyā, yadi vā kāyakammaṁ, yadi vā vacīkammaṁ, yadi vā manokamman”ti?
paññapesi → paññāpesi (bj, sya-all, pts) | panāvuso → pan āvuso (pts) | manokammanti → manokamman-ti (pts)
“Что касается эти трёх видов поступков, Готама, товарищ, так проанализированных и рассмотренных, – какой вид поступка ты описываешь как наиболее порицаемый для совершения плохого поступка, для творения плохого поступка: телесный поступок, словесный поступок или умственный поступок?”

“Imesaṁ kho ahaṁ, tapassi, tiṇṇaṁ kammānaṁ evaṁ paṭivibhattānaṁ evaṁ paṭivisiṭṭhānaṁ manokammaṁ mahāsāvajjataraṁ paññapemi pāpassa kammassa kiriyāya pāpassa kammassa pavattiyā, no tathā kāyakammaṁ, no tathā vacīkamman”ti.
paññapemi → paññāpemi (sya-all, pts) | vacīkammanti → vacīkamman-ti (pts)
“Из этих трёх видов поступков, Тапасси, так проанализированных и рассмотренных, – я описываю умственный поступок как наиболее порицаемый для совершения плохого поступка, для творения плохого поступка и не столь порицаемыми [описываю] словесный поступок и телесный поступок”.

“Manokammanti, āvuso gotama, vadesi”?
manokammanti → manokamman-ti (pts)
“Говоришь, умственный поступок, Готама, товарищ?”

“Manokammanti, tapassi, vadāmi”.
manokammanti → mano kammanti (th) | manokammanti → manokamman-ti (pts)
“Я говорю, умственный поступок, Тапасси”.

“Manokammanti, āvuso gotama, vadesi”?
manokammanti → manokamman-ti (pts)
“Говоришь, умственный поступок, Готама, товарищ?”

“Manokammanti, tapassi, vadāmi”.“Я говорю, умственный поступок, Тапасси”.

“Manokammanti, āvuso gotama, vadesi”?“Говоришь, умственный поступок, Готама, товарищ?”

“Manokammanti, tapassi, vadāmī”ti.
manokammanti → manokamman-ti (pts)
“Я говорю, умственный поступок, Тапасси”.

Itiha dīghatapassī nigaṇṭho bhagavantaṁ imasmiṁ kathāvatthusmiṁ yāvatatiyakaṁ patiṭṭhāpetvā uṭṭhāyāsanā yena nigaṇṭho nāṭaputto tenupasaṅkami.
nāṭaputto → nātaputto (bj) | nigaṇṭho → nigantho (sya-all) | nāṭaputto tenupasaṅkami → nātaputto ten upasaṅkami (pts) | patiṭṭhāpetvā → patiṭṭhapetvā (bjt) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts)
Так нигантха Дигха Тапасси заставил Благословенного подтвердить своё утверждение три раза, после чего он поднялся с сиденья и отправился к Нигантхе Натапутте.

Tena kho pana samayena nigaṇṭho nāṭaputto mahatiyā gihiparisāya saddhiṁ nisinno hoti bālakiniyā parisāya upālipamukhāya.
nāṭaputto → nātaputto (bj); nātaputto mahatiyā (pts) | parisāya upālipamukhāya → upāli pamukhāya (bj, sya-all) | nigaṇṭho → nigantho (sya-all) | parisāya → (pts) | mahatiyā → mahatiyā mahatiyā (bj: PTS) | parisāya upālipamukhāya → upālippamukhāya (th)
В то время Нигантха Натапутта сидел с большим собранием мирян из Балаки, возглавляемым [домохозяином] Упали.
Addasā kho nigaṇṭho nāṭaputto dīghatapassiṁ nigaṇṭhaṁ dūratova āgacchantaṁ;
nāṭaputto → nātaputto (bj, pts) | nigaṇṭho → nigantho (sya-all) | nigaṇṭhaṁ → niganthaṁ (sya-all) | dūratova → dūrato va (pts)
Нигантха Натапутта увидел нигантху Дигху Тапасси издали
disvāna dīghatapassiṁ nigaṇṭhaṁ etadavoca:
nigaṇṭhaṁ → niganthaṁ (sya-all) | etadavoca → etad-avoca (pts)
и сказал ему:
“handa kuto nu tvaṁ, tapassi, āgacchasi divā divassā”ti?
divā divassāti → divādivassāti (th)
“Откуда идёшь, Тапасси, средь бела дня?”

“Ito hi kho ahaṁ, bhante, āgacchāmi samaṇassa gotamassa santikā”ti.
ahaṁ bhante → ahambhante (bjt) | santikāti → santikā ti (pts)
“Я иду от отшельника Готамы, почтенный”.

“Ahu pana te, tapassi, samaṇena gotamena saddhiṁ kocideva kathāsallāpo”ti?
kocideva kathāsallāpoti → kocid-eva kathāsallāpo ti (pts)
“Почтенный, была ли у вас с ним беседа?”

“Ahu kho me, bhante, samaṇena gotamena saddhiṁ kocideva kathāsallāpo”ti.
kocideva kathāsallāpoti → kocid-eva kathāsallāpo ti (pts)
“У меня была беседа с отшельником Готамой, почтенный”.

“Yathā kathaṁ pana te, tapassi, ahu samaṇena gotamena saddhiṁ kocideva kathāsallāpo”ti?
yathā kathaṁ → yathākathaṁ (th, pts) | kocideva kathāsallāpoti → kocid-eva kathāsallāpo ti (pts)
“И в чём же состояла ваша с ним беседа, уважаемый?”
Atha kho dīghatapassī nigaṇṭho yāvatako ahosi bhagavatā saddhiṁ kathāsallāpo taṁ sabbaṁ nigaṇṭhassa nāṭaputtassa ārocesi.
nāṭaputtassa → nātaputtassa (bj, pts) | nigaṇṭho → nigantho (sya-all) | nigaṇṭhassa → niganthassa (sya-all)
И тогда нигантха Дигха Тапасси поведал Нигантхе Натапутте обо всей своей беседе с Благословенным.
Evaṁ vutte, nigaṇṭho nāṭaputto dīghatapassiṁ nigaṇṭhaṁ etadavoca:
nāṭaputto → nātaputto (bj, pts) | nigaṇṭho → nigantho (sya-all) | nigaṇṭhaṁ → niganthaṁ (sya-all) | etadavoca → etad-avoca (pts)
Когда так было сказано, Нигантха Натапутта сказал ему:
“sādhu sādhu, tapassi.“Хорошо, хорошо, Тапасси! Yathā taṁ sutavatā sāvakena sammadeva satthusāsanaṁ ājānantena evameva dīghatapassinā nigaṇṭhena samaṇassa gotamassa byākataṁ.
nigaṇṭhena → niganthena (sya-all) | evameva → evamevaṁ (bjt) | satthusāsanaṁ → satthu sāsanaṁ (th) | sammadeva satthusāsanaṁ → samma-d-eva satthu sāsanaṁ (pts) | evameva → evam-evaṁ (pts)
Нигантха Дигха Тапасси ответил отшельнику Готаме как хорошо обученный ученик, который правильно понимает учение своего учителя.
Kiñhi sobhati chavo manodaṇḍo imassa evaṁ oḷārikassa kāyadaṇḍassa upanidhāya.
kiñhi → kiṁ hi (bjt, pts)
Как может мелочная умственная розга сравниться с грубой телесной розгой?
Atha kho kāyadaṇḍova mahāsāvajjataro pāpassa kammassa kiriyāya pāpassa kammassa pavattiyā, no tathā vacīdaṇḍo, no tathā manodaṇḍo”ti.
kāyadaṇḍova → kāyaṇḍadova (sya-all) | kāyadaṇḍova → kāyadaṇḍo va (pts) | manodaṇḍoti → manodaṇḍo ti (pts)
Напротив, телесная розга наиболее порицаема для совершения плохого поступка, для творения плохого поступка, а словесная розга и умственная розга не столь порицаемы”.

Evaṁ vutte, upāli gahapati nigaṇṭhaṁ nāṭaputtaṁ etadavoca:
nāṭaputtaṁ → nātaputtaṁ (bj, pts) | nigaṇṭhaṁ → niganthaṁ (sya-all) | nāṭaputtaṁ etadavoca → nātaputtaṁ etad-avoca (pts)
Когда так было сказано, домохозяин Упали сказал Благословенному:
“sādhu sādhu, bhante dīghatapassī.
dīghatapassī → tapassī (bj, pts1ed) | dīghatapassī → tapassi (bj); tapassī (pts) | tapassi → dīghatapassī (bj: machasaṁ) | dīghatapassī → tapassī (cck: sī. pī.)
“Хорошо, хорошо, почтенный, [что] Дигха Тапасси [поступил так]!
Yathā taṁ sutavatā sāvakena sammadeva satthusāsanaṁ ājānantena evamevaṁ bhadantena tapassinā samaṇassa gotamassa byākataṁ.
tapassinā → dīghatapassinā (sya-all) | tapassinā → dīghatapassinā (bj: machasaṁ) | satthusāsanaṁ → satthu sāsanaṁ (th) | evamevaṁ → evameva (th) | sammadeva satthusāsanaṁ → samma-d-eva satthu sāsanaṁ (pts) | evamevaṁ → evam-evaṁ (pts)
Уважаемый Тапасси ответил отшельнику Готаме как хорошо обученный ученик, который правильно понимает учение своего учителя.
Kiñhi sobhati chavo manodaṇḍo imassa evaṁ oḷārikassa kāyadaṇḍassa upanidhāya.
kiñhi → kiṁ hi (bjt, pts)
Как может мелочная умственная розга сравниться с грубой телесной розгой?
Atha kho kāyadaṇḍova mahāsāvajjataro pāpassa kammassa kiriyāya pāpassa kammassa pavattiyā, no tathā vacīdaṇḍo, no tathā manodaṇḍo.
kāyadaṇḍova → kāyadaṇḍo va (pts)
Напротив, телесная розга наиболее порицаема для совершения плохого поступка, для творения плохого поступка, а словесная розга и умственная розга не столь порицаемы.

Handa cāhaṁ, bhante, gacchāmi samaṇassa gotamassa imasmiṁ kathāvatthusmiṁ vādaṁ āropessāmi.И теперь, почтенный, я пойду и опровергну доктрину отшельника Готамы на основании этого утверждения. Sace me samaṇo gotamo tathā patiṭṭhahissati yathā bhadantena tapassinā patiṭṭhāpitaṁ; seyyathāpi nāma balavā puriso dīghalomikaṁ eḷakaṁ lomesu gahetvā ākaḍḍheyya parikaḍḍheyya samparikaḍḍheyya; evamevāhaṁ samaṇaṁ gotamaṁ vādena vādaṁ ākaḍḍhissāmi parikaḍḍhissāmi samparikaḍḍhissāmi.
patiṭṭhahissati → patiṭṭhissati (bj, pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | evamevāhaṁ → evam-evāhaṁ (pts)
Если отшельник Готама будет придерживаться [в разговоре] со мной того [утверждения], которое уважаемый Дигха Тапасси заставил его подтвердить, то тогда, это как сильный человек мог бы схватить длинношёрстного барана за шерсть и тягать его туда-сюда, точно так же в дебатах я буду тягать отшельника Готаму туда-сюда.
Seyyathāpi nāma balavā soṇḍikākammakāro mahantaṁ soṇḍikākilañjaṁ gambhīre udakarahade pakkhipitvā kaṇṇe gahetvā ākaḍḍheyya parikaḍḍheyya samparikaḍḍheyya; evamevāhaṁ samaṇaṁ gotamaṁ vādena vādaṁ ākaḍḍhissāmi parikaḍḍhissāmi samparikaḍḍhissāmi.
balavā → balavā puriso (sya-all) | soṇḍikākammakāro → soṇḍikākammakaro (pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | evamevāhaṁ → evam-evāhaṁ (pts)
Подобно сильному рабочему пивоварни, который может бросить большое сито пивовара в глубокую ёмкость с водой и, взяв его за углы, тягать его туда-сюда, точно так же в дебатах я буду тягать отшельника Готаму туда-сюда.
Seyyathāpi nāma balavā soṇḍikādhutto vālaṁ kaṇṇe gahetvā odhuneyya niddhuneyya nipphoṭeyya; evamevāhaṁ samaṇaṁ gotamaṁ vādena vādaṁ odhunissāmi niddhunissāmi nipphoṭessāmi.
nipphoṭeyya → nicchodeyya (bj); nicchādeyya (si, pts1ed, mr); nippoṭheyya (sya1ed, sya2ed, km); niccoṭeyya (mr) | vālaṁ → thālaṁ (sya-all, mr) | niddhunissāmi nipphoṭessāmi → niddhunissāminicchodessāmi (bj) | balavā → balavā puriso (sya-all) | nipphoṭeyya → nicchādeyya (pts) | vālaṁ → thālaṁ (bj: syā) | nicchodeyya → nicchādeyya (bj: sīmu8, PTS) | nicchodessāmi → nicchādessāmi (bj: sīmu8, PTS) | vālaṁ → thālaṁ (cck: ka.) | nipphoṭeyya → nicchādeyya (cck: sī. pī. ka.); niccoṭeyya (cck: ka.); nippoṭheyya (cck: syā. kaṁ.) | nipphoṭessāmi → nippoṭhessāmi (th) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | nipphoṭeyya evamevāhaṁ → nicchādeyya evam-evāhaṁ (pts)
Подобно сильному смесителю пивоварни, который может взять дуршлаг за углы и трясти его, [мотая] то вверх, то вниз, ударяя им, точно так же в дебатах я буду трясти отшельника Готаму, [мотая] то вверх, то вниз, ударяя им.
Seyyathāpi nāma kuñjaro saṭṭhihāyano gambhīraṁ pokkharaṇiṁ ogāhetvā sāṇadhovikaṁ nāma kīḷitajātaṁ kīḷati; evamevāhaṁ samaṇaṁ gotamaṁ sāṇadhovikaṁ maññe kīḷitajātaṁ kīḷissāmi.
sāṇadhovikaṁ → saṇadhovikaṁ (bj, pts) | ogāhetvā sāṇadhovikaṁ → ogāhitvā saṇadhovikaṁ (pts) | kīḷitajātaṁ kīḷati → kiḷitajātaṁ kiḷati (pts) | saṇadhovikaṁ → sāṇadhovikaṁ (bj: machasaṁ) | saṇadhovikaṁ → sāṇadhovikaṁ (bj: machasaṁ) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | kīḷitajātaṁ kīḷati evamevāhaṁ → kiḷitajātaṁ kiḷati evam-evāhaṁ (pts)
Подобно шестидесятилетнему слону, который может плюхнуться в глубокий пруд и наслаждаться игрой в мытьё пеньки, то точно так же я буду наслаждаться игрой в мытьё пеньки с отшельником Готамой.
Handa cāhaṁ, bhante, gacchāmi samaṇassa gotamassa imasmiṁ kathāvatthusmiṁ vādaṁ āropessāmī”ti.Почтенный, я пойду и опровергну доктрину отшельника Готамы на основании этого утверждения”.

“Gaccha tvaṁ, gahapati, samaṇassa gotamassa imasmiṁ kathāvatthusmiṁ vādaṁ āropehi.
kathāvatthusmiṁ → kathāvathusmiṁ (pts)
“Иди, домохозяин, и опровергни доктрину отшельника Готамы на основании этого утверждения.
Ahaṁ vā hi, gahapati, samaṇassa gotamassa vādaṁ āropeyyaṁ, dīghatapassī vā nigaṇṭho, tvaṁ vā”ti.
hi → (sya-all) | nigaṇṭho → nigantho (sya-all) | vāti → vā ti (pts)
Либо мне следует опровергать доктрину отшельника Готамы, либо нигантхе Дигхе Тапасси, либо тебе самому”.

Evaṁ vutte, dīghatapassī nigaṇṭho nigaṇṭhaṁ nāṭaputtaṁ etadavoca:
nāṭaputtaṁ → nātaputtaṁ (bj, pts) | nigaṇṭho nigaṇṭhaṁ → nigantho niganthaṁ (sya-all) | nāṭaputtaṁ etadavoca → nātaputtaṁ etad-avoca (pts)
Когда так было сказано, нигантха Дигха Тапасси сказал Нигантхе Натапутте:
“na kho metaṁ, bhante, ruccati yaṁ upāli gahapati samaṇassa gotamassa vādaṁ āropeyya.
metaṁ → me taṁ (th)
“Почтенный, я не согласен с тем, что домохозяину Упали стоит [пытаться] опровергнуть доктрину отшельника Готамы.
Samaṇo hi, bhante, gotamo māyāvī āvaṭṭaniṁ māyaṁ jānāti yāya aññatitthiyānaṁ sāvake āvaṭṭetī”ti.Ведь отшельник Готама – колдун, он знает обращающую магию, посредством которой он обращает учеников – приверженцев других учений”.

“Aṭṭhānaṁ kho etaṁ, tapassi, anavakāso yaṁ upāli gahapati samaṇassa gotamassa sāvakattaṁ upagaccheyya.“Невозможно, Тапасси, не может такого произойти, чтобы домохозяин Упали перешёл под учительство отшельника Готамы. Ṭhānañca kho etaṁ vijjati yaṁ samaṇo gotamo upālissa gahapatissa sāvakattaṁ upagaccheyya.
ṭhānañca → ṭhānañ-ca (pts)
Но есть возможность, может так произойти, что отшельник Готама перейдёт под учительство домохозяина Упали.
Gaccha tvaṁ, gahapati, samaṇassa gotamassa imasmiṁ kathāvatthusmiṁ vādaṁ āropehi.
gaccha → gacchā (pts)
Иди, домохозяин, опровергни доктрину отшельника Готамы на основании этого утверждения.
Ahaṁ vā hi, gahapati, samaṇassa gotamassa vādaṁ āropeyyaṁ, dīghatapassī vā nigaṇṭho, tvaṁ vā”ti.
hi → (sya-all) | nigaṇṭho → nigantho (sya-all) | vāti → vā ti (pts)
Либо мне следует опровергать доктрину отшельника Готамы, либо нигантхе Дигхе Тапасси, либо тебе самому”.

Dutiyampi kho dīghatapassī …pe…
dutiyampi → dutiyam-pi (pts)
Во второй раз …
tatiyampi kho dīghatapassī nigaṇṭho nigaṇṭhaṁ nāṭaputtaṁ etadavoca:
nāṭaputtaṁ → nātaputtaṁ (bj) | nigaṇṭho nigaṇṭhaṁ → nigantho (th)
и в третий раз нигантха Дигха Тапасси сказал Нигантхе Натапутте:
“na kho metaṁ, bhante, ruccati yaṁ upāli gahapati samaṇassa gotamassa vādaṁ āropeyya.
metaṁ → me taṁ (th)
“Почтенный, я не согласен с тем, что домохозяину Упали стоит [пытаться] опровергнуть доктрину отшельника Готамы.
Samaṇo hi, bhante, gotamo māyāvī āvaṭṭaniṁ māyaṁ jānāti yāya aññatitthiyānaṁ sāvake āvaṭṭetī”ti.Ведь отшельник Готама – колдун, он знает обращающую магию, посредством которой он обращает учеников – приверженцев других учений”.

“Aṭṭhānaṁ kho etaṁ, tapassi, anavakāso yaṁ upāli gahapati samaṇassa gotamassa sāvakattaṁ upagaccheyya.“Невозможно, Тапасси, не может такого произойти, чтобы домохозяин Упали перешёл под учительство отшельника Готамы. Ṭhānañca kho etaṁ vijjati yaṁ samaṇo gotamo upālissa gahapatissa sāvakattaṁ upagaccheyya.
ṭhānañca → ṭhānañ-ca (pts)
Но есть возможность, может так произойти, что отшельник Готама перейдёт под учительство домохозяина Упали.
Gaccha tvaṁ, gahapati, samaṇassa gotamassa imasmiṁ kathāvatthusmiṁ vādaṁ āropehi.Иди, домохозяин, опровергни доктрину отшельника Готамы на основании этого утверждения. Ahaṁ vā hi, gahapati, samaṇassa gotamassa vādaṁ āropeyyaṁ, dīghatapassī vā nigaṇṭho, tvaṁ vā”ti.
hi → (sya-all) | nigaṇṭho → nigantho (th) | vāti → vā ti (pts)
Либо мне следует опровергать доктрину отшельника Готамы, либо нигантхе Дигхе Тапасси, либо тебе самому”.

“Evaṁ, bhante”ti kho upāli gahapati nigaṇṭhassa nāṭaputtassa paṭissutvā uṭṭhāyāsanā nigaṇṭhaṁ nāṭaputtaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā yena pāvārikambavanaṁ yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho upāli gahapati bhagavantaṁ etadavoca:
nāṭaputtassa → nātaputtassa (bj); nataputtassa (pts) | nāṭaputtaṁ → nātaputtaṁ (bj, pts) | nigaṇṭhassa → niganthassa (sya-all) | nigaṇṭhaṁ → niganthaṁ (sya-all) | bhanteti → bhante ti (pts) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts) | etadavoca → etad-avoca (pts)
“Да, почтенный” – ответил домохозяин Упали, Встал с сиденья, поклонился нигантхе Натапутте и, обойдя его с правой стороны, отправился к Благословенному в манговую рощу Паварики. Там, поклонившись Благословенному, он сел рядом и спросил Благословенного:
“āgamā nu khvidha, bhante, dīghatapassī nigaṇṭho”ti?
nigaṇṭhoti → niganthoti (sya-all) | khvidha → khv-idha (pts) | nigaṇṭhoti → nigaṇṭho ti (pts)
“Почтенный, приходил ли сюда нигантха Дигха Тапасси?”

“Āgamā khvidha, gahapati, dīghatapassī nigaṇṭho”ti.
nigaṇṭhoti → niganthoti (sya-all) | khvidha → khv-idha (pts) | nigaṇṭhoti → nigaṇṭho ti (pts)
“Нигантха Дигха Тапасси приходил сюда, домохозяин”.

“Ahu kho pana te, bhante, dīghatapassinā nigaṇṭhena saddhiṁ kocideva kathāsallāpo”ti?
kho → (bj, sya-all, pts) | nigaṇṭhena → niganthena (sya-all) | kocideva kathāsallāpoti → kocid-eva kathāsallāpo ti (pts)
“Почтенный, была ли у вас с ним беседа?”

“Ahu kho me, gahapati, dīghatapassinā nigaṇṭhena saddhiṁ kocideva kathāsallāpo”ti.
nigaṇṭhena → niganthena (sya-all) | kocideva kathāsallāpoti → kocid-eva kathāsallāpo ti (pts)
“У меня была беседа с отшельником Готамой, почтенный”.

“Yathā kathaṁ pana te, bhante, ahu dīghatapassinā nigaṇṭhena saddhiṁ kocideva kathāsallāpo”ti?
nigaṇṭhena → niganthena (sya-all) | yathā kathaṁ → yathākathaṁ (th, pts) | kocideva kathāsallāpoti → kocid-eva kathāsallāpo ti (pts)
“И в чём же состояла ваша с ним беседа, уважаемый?”

Atha kho bhagavā yāvatako ahosi dīghatapassinā nigaṇṭhena saddhiṁ kathāsallāpo taṁ sabbaṁ upālissa gahapatissa ārocesi.
nigaṇṭhena → niganthena (sya-all) | ārocesi → ārocesīti (sya-all)
И тогда Благословенный поведал домохозяину Упали обо всей своей беседе с нигантхой Дигхой Тапасси.

Evaṁ vutte, upāli gahapati bhagavantaṁ etadavoca:
etadavoca → etad-avoca (pts)
Когда так было сказано, домохозяин Упали сказал Благословенному:
“sādhu sādhu, bhante tapassī.
tapassī → dīghatapassī (sya-all)
“Хорошо, хорошо, почтенный, [что] Дигха Тапасси [поступил так]!
Yathā taṁ sutavatā sāvakena sammadeva satthusāsanaṁ ājānantena evamevaṁ dīghatapassinā nigaṇṭhena bhagavato byākataṁ.
nigaṇṭhena → niganthena (sya-all) | satthusāsanaṁ → satthu sāsanaṁ (th) | evamevaṁ → evameva (th) | sammadeva satthusāsanaṁ → samma-d-eva satthu sāsanaṁ (pts) | evamevaṁ → evam-evaṁ (pts)
Уважаемый Тапасси ответил отшельнику Готаме как хорошо обученный ученик, который правильно понимает учение своего учителя.
Kiñhi sobhati chavo manodaṇḍo imassa evaṁ oḷārikassa kāyadaṇḍassa upanidhāya?
kiñhi → kiṁ hi (bjt, pts)
Как может мелочная умственная розга сравниться с грубой телесной розгой?
Atha kho kāyadaṇḍova mahāsāvajjataro pāpassa kammassa kiriyāya pāpassa kammassa pavattiyā, no tathā vacīdaṇḍo, no tathā manodaṇḍo”ti.
kāyadaṇḍova → kāyadaṇḍo va (pts) | manodaṇḍoti → manodaṇḍo ti (pts)
Напротив, телесная розга наиболее порицаема для совершения плохого поступка, для творения плохого поступка, а словесная розга и умственная розга не столь порицаемы”.

“Sace kho tvaṁ, gahapati, sacce patiṭṭhāya manteyyāsi siyā no ettha kathāsallāpo”ti.
kathāsallāpoti → kathāsallāpo ti (pts)
“Домохозяин, если ты будешь вести обсуждение на основании истины, то мы могли бы побеседовать об этом”.

“Sacce ahaṁ, bhante, patiṭṭhāya mantessāmi;“Я буду вести обсуждение на основании истины, почтенный, hotu no ettha kathāsallāpo”ti.
kathāsallāpoti → kathāsallāpo ti (pts)
так что давайте побеседуем об этом”.

“Taṁ kiṁ maññasi, gahapati,
kiṁ maññasi → kim-maññasi (pts)
“Как ты думаешь, домохозяин?
idhassa nigaṇṭho ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno sītodakapaṭikkhitto uṇhodakapaṭisevī.
nigaṇṭho → nigantho (sya-all) | idhassa → idh assa (pts)
Бывает так, что некий нигантха может хворать, быть болезненным, серьёзно больным, и он может отказаться от холодной воды и использовать только горячую воду.
So sītodakaṁ alabhamāno kālaṁ kareyya.
kālaṁ kareyya → kālaṅkareyya (my)
Поскольку он не получает холодной воды, он может умереть.
Imassa pana, gahapati, nigaṇṭho nāṭaputto katthūpapattiṁ paññapetī”ti?
nāṭaputto → nātaputto (bj, pts) | paññapetīti → paññāpetīti (bj, pts) | nigaṇṭho → nigantho (sya-all) | katthūpapattiṁ paññapetīti → katthupapattiṁ paññāpetīti (sya-all)
И в этом случае, домохозяин, каковым Нигантха Натапутта описывает его перерождение?”

“Atthi, bhante, manosattā nāma devā tattha so upapajjati”.
upapajjati → uppajjati (sya-all)
Почтенный, есть божества, именуемые “скованные умом”. Он переродится там.
“Taṁ kissa hetu”?И почему? “Asu hi, bhante, manopaṭibaddho kālaṁ karotī”ti.
kālaṁ karotīti → kālaṅkarotīti (my)
Потому что когда он умер, он всё ещё был скован [привязанностью к воде] в уме”.

“Manasi karohi, gahapati, manasi karitvā kho, gahapati, byākarohi.
“Manasi karohi, gahapati → gahapati gahapati (si, pts1ed), gahapati gahapati manasikarohi (sya-all, km), gahapati manasi karohi (mr) | manasi karohi → gahapati (bj); (sya-all, pts) | manasi karitvā → gahapati manasikarohi manasikaritvā (sya-all); gahapati manasikaritvā (pts) | kho → kho tvaṁ (sya-all) | gahapati → gahapati gahapati manasi karohi (cck: sī. syā. kaṁ.); gahapati manasi karohi (cck: ka.); gahapati gahapati (cck: pī.)
“Домохозяин, домохозяин, смотри внимательно, как ты отвечаешь! Ты должен подумать, прежде чем отвечать.
Na kho te sandhiyati purimena vā pacchimaṁ, pacchimena vā purimaṁ.
sandhiyati → sandhīyati (pts)
То, что ты сказал прежде, не согласуется с тем, что ты сказал после. То, что ты сказал после, не согласуется с тем, что ты сказал прежде.
Bhāsitā kho pana te, gahapati, esā vācā:И тем не менее, ты сделал такое утверждение: ‘sacce ahaṁ, bhante, patiṭṭhāya mantessāmi,“Я буду вести обсуждение на основании истины, почтенный, hotu no ettha kathāsallāpo’”ti.
kathāsallāpoti → kathāsallāpo ti (pts)
так что давайте побеседуем об этом”.

“Kiñcāpi, bhante, bhagavā evamāha, atha kho kāyadaṇḍova mahāsāvajjataro pāpassa kammassa kiriyāya pāpassa kammassa pavattiyā, no tathā vacīdaṇḍo, no tathā manodaṇḍo”ti.
evamāha → evam-āha (pts) | kāyadaṇḍova → kāyadaṇḍo va (pts) | manodaṇḍoti → manodaṇḍo ti (pts)
“Почтенный, хотя Благословенный сказал так, всё же телесная розга наиболее порицаема для совершения плохого поступка, для творения плохого поступка, а словесная розга и умственная розга не столь порицаемы”.

“Taṁ kiṁ maññasi, gahapati,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ maññasi → kim-maññasi (pts)
“Как ты думаешь, домохозяин?
idhassa nigaṇṭho nāṭaputto cātuyāmasaṁvarasaṁvuto sabbavārivārito sabbavāriyutto sabbavāridhuto sabbavāriphuṭo.
nāṭaputto → (bj, pts) | nigaṇṭho nāṭaputto → nigantho (sya-all) | sabbavāriphuṭo → sabbavāriphuṭṭho (sya-all) | nigaṇṭho → nigaṇṭho nāṭaputto (bj: machasaṁ) | sabbavāriyuto → sabbavāriyutto (bj: machasaṁ, syā)
Бывает так, когда некий нигантха может сдерживать себя четырьмя сдерживаниями – обузданный всеми обузданиями, зажатый всеми обузданиями, очищенный всеми обузданиями, притязаемый всеми обузданиями, –
So abhikkamanto paṭikkamanto bahū khuddake pāṇe saṅghātaṁ āpādeti.
saṅghātaṁ → saṅghāṭaṁ (sya-all)
и всё же, когда он идёт вперёд и возвращается, он осуществляет уничтожение множества мелких живых существ.
Imassa pana, gahapati, nigaṇṭho nāṭaputto kaṁ vipākaṁ paññapetī”ti?
nāṭaputto → nātaputto (bj, pts) | paññapetīti → paññāpetīti (bj, sya-all, pts) | nigaṇṭho → nigantho (sya-all) | kaṁ → kiṁ (sya-all)
И в этом случае, домохозяин, каковым Нигантха Натапутта описывает результат для него?”

“Asañcetanikaṁ, bhante, nigaṇṭho nāṭaputto no mahāsāvajjaṁ paññapetī”ti.
nāṭaputto → nātaputto (bj, pts) | paññapetīti → paññāpetīti (bj, sya-all, pts) | nigaṇṭho → nigantho (sya-all)
“Почтенный, Нигантха Натапутта не описывает то, в отношении чего не было намерения, как сильно порицаемое”.

“Sace pana, gahapati, cetetī”ti?“Но если было намерение, домохозяин?”

“Mahāsāvajjaṁ, bhante, hotī”ti.“Тогда оно сильно порицаемое, почтенный”.

“Cetanaṁ pana, gahapati, nigaṇṭho nāṭaputto kismiṁ paññapetī”ti?
nāṭaputto → nātaputto (bj, pts) | paññapetīti → paññāpetīti (bj, sya-all, pts) | nigaṇṭho → nigantho (sya-all)
“Но к какой [из трёх видов розог] Нигантха Натапутта относит волевое намерение, домохозяин?”

“Manodaṇḍasmiṁ, bhante”ti.
manodaṇḍasmiṁ → manodaṇḍasmiṁ pana (sya-all) | bhanteti manasi karohi → bhante ti (pts)
“К умственной розге, почтенный”.

“Manasi karohi, gahapati, manasi karitvā kho, gahapati, byākarohi.
manasi karohi → (bj, sya-all) | manasi karitvā → gahapati manasikaritvā (bj, pts); gahapati manasikarohi manasikaritvā (sya-all)
“Домохозяин, домохозяин, смотри внимательно, как ты отвечаешь! Ты должен подумать, прежде чем отвечать.
Na kho te sandhiyati purimena vā pacchimaṁ, pacchimena vā purimaṁ.
sandhiyati → sandhīyati (pts)
То, что ты сказал прежде, не согласуется с тем, что ты сказал после. То, что ты сказал после, не согласуется с тем, что ты сказал прежде.
Bhāsitā kho pana te, gahapati, esā vācā:И тем не менее, ты сделал такое утверждение: ‘sacce ahaṁ, bhante, patiṭṭhāya mantessāmi;“Я буду вести обсуждение на основании истины, почтенный, hotu no ettha kathāsallāpo’”ti.
kathāsallāpoti → kathāsallāpo ti (pts)
так что давайте побеседуем об этом”.

“Kiñcāpi, bhante, bhagavā evamāha, atha kho kāyadaṇḍova mahāsāvajjataro pāpassa kammassa kiriyāya pāpassa kammassa pavattiyā, no tathā vacīdaṇḍo, no tathā manodaṇḍo”ti.
evamāha → evam-āha (pts) | kāyadaṇḍova → kāyadaṇḍo va (pts) | manodaṇḍoti → manodaṇḍo ti (pts)
“Почтенный, хотя Благословенный сказал так, всё же телесная розга наиболее порицаема для совершения плохого поступка, для творения плохого поступка, а словесная розга и умственная розга не столь порицаемы”.

“Taṁ kiṁ maññasi, gahapati,
kiṁ maññasi → kim-maññasi (pts)
“Как ты думаешь, домохозяин?
ayaṁ nāḷandā iddhā ceva phītā ca bahujanā ākiṇṇamanussā”ti?
nāḷandā → nālandā (bj) | ceva → eva (pts) | ākiṇṇamanussāti → ākiṇṇamanussā ti (pts)
Является ли этот город Наланда успешным и процветающим, густонаселённым, с толпами людей?”

“Evaṁ, bhante, ayaṁ nāḷandā iddhā ceva phītā ca bahujanā ākiṇṇamanussā”ti.
nāḷandā → nālandā (bj) | ceva → eva (pts) | ākiṇṇamanussāti → ākiṇṇamanussā ti (pts)
“Да, почтенный, является”.

“Taṁ kiṁ maññasi, gahapati,
maññasi → maññesi (sya-all) | kiṁ maññasi → kim-maññasi (pts)
“Как ты думаешь, домохозяин?
idha puriso āgaccheyya ukkhittāsiko.Это как если бы пришёл размахивающий мечом человек So evaṁ vadeyya:и сказал: ‘ahaṁ yāvatikā imissā nāḷandāya pāṇā te ekena khaṇena ekena muhuttena ekaṁ maṁsakhalaṁ ekaṁ maṁsapuñjaṁ karissāmī’ti.
nāḷandāya → nālandāya (bj) | ekaṁ maṁsakhalaṁ ekaṁ maṁsapuñjaṁ → ekamaṁsakhalaṁ ekamaṁsapuñjaṁ (bjt, pts) | ekaṁ maṁsakhalaṁ ekaṁ maṁsapuñjaṁ → ekammaṁsakhalaṁ ekammaṁsapuñjaṁ (th)
“В один момент, в одно мгновение я превращу всех живых существ в этом городе Наланде в одну груду из плоти, в одну кучу плоти”.
Taṁ kiṁ maññasi, gahapati,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt, pts)
Как ты думаешь, домохозяин?
pahoti nu kho so puriso yāvatikā imissā nāḷandāya pāṇā te ekena khaṇena ekena muhuttena ekaṁ maṁsakhalaṁ ekaṁ maṁsapuñjaṁ kātun”ti?
nāḷandāya → nālandāya (bj) | ekaṁ maṁsakhalaṁ ekaṁ maṁsapuñjaṁ → ekamaṁsakhalaṁ ekamaṁsapuñjaṁ (bjt) | ekaṁ maṁsakhalaṁ ekaṁ maṁsapuñjaṁ → ekammaṁsakhalaṁ ekammaṁsapuñjaṁ (th) | ekaṁ maṁsakhalaṁ ekaṁ maṁsapuñjaṁ kātunti → ekamaṁsakhalaṁ ekamaṁsapuñjaṁ kātun-ti (pts)
Мог бы такой шраман или брахман сделать так?”

“Dasapi, bhante, purisā, vīsampi, bhante, purisā, tiṁsampi, bhante, purisā, cattārīsampi, bhante, purisā, paññāsampi, bhante, purisā nappahonti yāvatikā imissā nāḷandāya pāṇā te ekena khaṇena ekena muhuttena ekaṁ maṁsakhalaṁ ekaṁ maṁsapuñjaṁ kātuṁ.
bhante → (bj, pts) | nāḷandāya → nālandāya (bj) | cattārīsampi → cattāḷīsampi (sya-all) | vīsampi bhante → vīsatimpi (pts) | vīsampi → vīsatimpi bhanne (bj: sīmu8) | tiṁsampi → bhante (bj: machasaṁ adhikaṁ.) | ekaṁ maṁsakhalaṁ ekaṁ maṁsapuñjaṁ → ekamaṁsakhalaṁ ekamaṁsapuñjaṁ (bjt, pts) | ekaṁ maṁsakhalaṁ ekaṁ maṁsapuñjaṁ → ekammaṁsakhalaṁ ekammaṁsapuñjaṁ (th) | dasapi → dasa pi (pts) | vīsampi bhante → vīsatim-pi (pts) | tiṁsampi bhante → tiṁsam-pi (pts) | cattārīsampi bhante → cattārīsam-pi (pts) | paññāsampi bhante → paññāsam-pi (pts) | nappahonti → na-ppahonti (pts)
“Почтенный, даже десять, двадцать, тридцать, сорок или даже пятьдесят человек не смогли бы в один момент, в одно мгновение превратить всех живых существ в этом городе Наланде в одну груду из плоти, в одну кучу плоти.
Kiñhi sobhati eko chavo puriso”ti.
kiñhi → kiṁ hi (bjt, pts) | purisoti → puriso ti (pts)
Что может сделать один жалкий человек?”

“Taṁ kiṁ maññasi, gahapati,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ maññasi → kim-maññasi (pts)
“Как ты думаешь, домохозяин?
idha āgaccheyya samaṇo vā brāhmaṇo vā iddhimā cetovasippatto.
idha āgaccheyya → idhāgaccheyya (bj, sya-all) | idha → idh (pts)
Это как если бы сюда пришёл некий шраман или брахман, обладающий сверхъестественной силой, достигший владения своим умом,
So evaṁ vadeyya:и сказал: ‘ahaṁ imaṁ nāḷandaṁ ekena manopadosena bhasmaṁ karissāmī’ti.
nāḷandaṁ → nālandaṁ (bj)
“Я превращу этот город Наланду в пепел одним лишь умственным актом злобы”.
Taṁ kiṁ maññasi, gahapati,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ maññasi → kim-maññasi (pts)
Как ты думаешь, домохозяин?
pahoti nu kho so samaṇo vā brāhmaṇo vā iddhimā cetovasippatto imaṁ nāḷandaṁ ekena manopadosena bhasmaṁ kātun”ti?
nāḷandaṁ → nālandaṁ (bj)
Мог бы такой шраман или брахман сделать так?”

“Dasapi, bhante, nāḷandā, vīsampi nāḷandā, tiṁsampi nāḷandā, cattārīsampi nāḷandā, paññāsampi nāḷandā pahoti so samaṇo vā brāhmaṇo vā iddhimā cetovasippatto ekena manopadosena bhasmaṁ kātuṁ.
nāḷandā vīsampi nāḷandā → nālandā vīsatimpi nālandā (bj) | nāḷandā → nālandā (bj) | vīsampi → vīsampi bhante (sya-all); vīsatimpi (pts) | tiṁsampi → tiṁsampi bhante (sya-all) | cattārīsampi → cattāḷīsampi bhante (sya-all) | paññāsampi → paññāsampi bhante (sya-all) | cetovasippatto → cetovasippatto imaṁ nāḷandaṁ (sya-all) | dasapi → dasa pi (pts) | vīsampi → vīsatim-pi (pts) | tiṁsampi → tiṁsam-pi (pts) | cattārīsampi → cattārīsam-pi (pts) | paññāsampi → paññāsam-pi (pts)
“Почтенный, такой шраман или брахман, обладающий сверхъестественной силой, достигший владения своим умом, смог бы превратить в пепел десять, двадцать, тридцать, сорок или даже пятьдесят Наланд одним единственным актом злобы,
Kiñhi sobhati ekā chavā nāḷandā”ti.
nāḷandāti manasi karohi → nālandāti (bj); nāḷandā ti (pts) | kiñhi → kiṁ hi (bjt, pts)
что уж говорить об одной жалкой Наланде?”

“Manasi karohi, gahapati, manasi karitvā kho, gahapati, byākarohi.
manasi karitvā → gahapati manasikaritvā (bj, pts); gahapati manasikarohi manasikaritvā (sya-all) | manasi karohi → (sya-all) | kho → kho tvaṁ (sya-all) | gahapati → tena hi gahapati (bj: machasaṁ)
“Домохозяин, домохозяин, смотри внимательно, как ты отвечаешь! Ты должен подумать, прежде чем отвечать.
Na kho te sandhiyati purimena vā pacchimaṁ, pacchimena vā purimaṁ.
sandhiyati → sandhīyati (pts)
То, что ты сказал прежде, не согласуется с тем, что ты сказал после. То, что ты сказал после, не согласуется с тем, что ты сказал прежде.
Bhāsitā kho pana te, gahapati, esā vācā:И тем не менее, ты сделал такое утверждение: ‘sacce ahaṁ, bhante, patiṭṭhāya mantessāmi;“Я буду вести обсуждение на основании истины, почтенный, hotu no ettha kathāsallāpo’”ti.
kathāsallāpoti → kathāsallāpo ti (pts)
так что давайте побеседуем об этом”.

“Kiñcāpi, bhante, bhagavā evamāha, atha kho kāyadaṇḍova mahāsāvajjataro pāpassa kammassa kiriyāya pāpassa kammassa pavattiyā, no tathā vacīdaṇḍo, no tathā manodaṇḍo”ti.
evamāha → evam-āha (pts) | kāyadaṇḍova → kāyadaṇḍo va (pts) | manodaṇḍoti → manodaṇḍo ti (pts)
“Почтенный, хотя Благословенный сказал так, всё же телесная розга наиболее порицаема для совершения плохого поступка, для творения плохого поступка, а словесная розга и умственная розга не столь порицаемы”.

“Taṁ kiṁ maññasi, gahapati,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ maññasi → kim-maññasi (pts)
“Как ты думаешь, домохозяин?
sutaṁ te daṇḍakīraññaṁ kāliṅgāraññaṁ majjhāraññaṁ mātaṅgāraññaṁ araññaṁ araññabhūtan”ti?
majjhāraññaṁ → mejjhāraññaṁ (bj, sya-all, km, pts1ed) | daṇḍakīraññaṁ → daṇḍakāraññaṁ (bj) | sutaṁ te daṇḍakīraññaṁ → sutante daṇḍakāraññaṁ (pts) | majjhāraññaṁ → mejjhāraññaṁ (pts) | daṇḍakāraññaṁ → daṇḍakiraññaṁ– machasaṁ, syā (bj note) | mejjhāraññaṁ → majjhāraññaṁ (bj: machasaṁ) | daṇḍakīraññaṁ → daṇḍakāraññaṁ (cck: sī. pī.) | majjhāraññaṁ → mejjhāraññaṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | sutaṁ te daṇḍakīraññaṁ → sutan-te daṇḍakāraññaṁ (pts) | araññabhūtanti → araññabhūtan-ti (pts)
Слышал ли ты о том, как леса Дандака, Калинга, Медджха, Матанга стали лесами?”

“Evaṁ, bhante, sutaṁ me daṇḍakīraññaṁ kāliṅgāraññaṁ majjhāraññaṁ mātaṅgāraññaṁ araññaṁ araññabhūtan”ti.
daṇḍakīraññaṁ → daṇḍakāraññaṁ (bj, pts) | majjhāraññaṁ → mejjhāraññaṁ (bj, sya-all, pts) | evaṁ bhante → evambhante (bjt) | araññabhūtanti → araññabhūtan-ti (pts)
“Да, почтенный”.

“Taṁ kiṁ maññasi, gahapati, kinti te sutaṁ kena taṁ daṇḍakīraññaṁ kāliṅgāraññaṁ majjhāraññaṁ mātaṅgāraññaṁ araññaṁ araññabhūtan”ti?
daṇḍakīraññaṁ → daṇḍakāraññaṁ (bj, pts) | majjhāraññaṁ → mejjhāraññaṁ (bj, sya-all, pts) | kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ maññasi → kim-maññasi (pts) | araññabhūtanti → araññabhūtan-ti (pts)
“И что ты слышал о том, как они стали лесами?”

“Sutaṁ metaṁ, bhante, isīnaṁ manopadosena taṁ daṇḍakīraññaṁ kāliṅgāraññaṁ majjhāraññaṁ mātaṅgāraññaṁ araññaṁ araññabhūtan”ti.
daṇḍakīraññaṁ → daṇḍakāraññaṁ (bj, pts) | majjhāraññaṁ → mejjhāraññaṁ (bj, sya-all, pts) | araññabhūtanti → araññabhūtan-ti (pts)
“Почтенный, я слышал, что Дандака, Калинга, Медджха, Матанга стали лесами посредством умственного акта злобы провидцев”.

“Manasi karohi, gahapati, manasi karitvā kho, gahapati, byākarohi.
manasi karohi → (bj, sya-all, pts) | manasi karitvā → gahapati manasikaritvā (bj, pts); gahapati manasikarohi manasikaritvā (sya-all) | kho → kho tvaṁ (sya-all)
“Домохозяин, домохозяин, смотри внимательно, как ты отвечаешь! Ты должен подумать, прежде чем отвечать.
Na kho te sandhiyati purimena vā pacchimaṁ, pacchimena vā purimaṁ.
sandhiyati → sandhīyati (bj, pts)
То, что ты сказал прежде, не согласуется с тем, что ты сказал после. То, что ты сказал после, не согласуется с тем, что ты сказал прежде.
Bhāsitā kho pana te, gahapati, esā vācā:И тем не менее, ты сделал такое утверждение: ‘sacce ahaṁ, bhante, patiṭṭhāya mantessāmi;“Я буду вести обсуждение на основании истины, почтенный, hotu no ettha kathāsallāpo’”ti.
kathāsallāpoti → kathāsallāpo ti (pts)
так что давайте побеседуем об этом”.

“Purimenevāhaṁ, bhante, opammena bhagavato attamano abhiraddho.
purimenevāhaṁ → purimenāhaṁ (sya-all) | purimenevāhaṁ → purimen evāhaṁ (pts)
“Почтенный, я был удовлетворён и доволен уже самым первым примером, [который привёл] Благословенный.
Api cāhaṁ imāni bhagavato vicitrāni pañhapaṭibhānāni sotukāmo, evāhaṁ bhagavantaṁ paccanīkaṁ kātabbaṁ amaññissaṁ.
paccanīkaṁ kātabbaṁ → paccanīkātabbaṁ (bj, pts) | vicitrāni pañhapaṭibhānāni → vicittāni pañhāpaṭibhāṇāni (sya-all) | paccanīkaṁ kātabbaṁ amaññissaṁ → paccanīkātabbaṁ avamaññissaṁ (sya-all) | api cāhaṁ → apicāhaṁ (th)
Тем не менее, я подумал перечить Благословенному, так как пожелал выслушать различные решения [этого] вопроса Благословенным.

Abhikkantaṁ, bhante, abhikkantaṁ, bhante.Великолепно, почтенный! Великолепно! Seyyathāpi, bhante, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya: ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṁ bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito.
ukkujjeyya → kukkujjeyya (sya-all) | dakkhantīti → dakkhintīti (pts) | evamevaṁ → evameva (th) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | nikkujjitaṁ → nikujjitaṁ (pts) | dakkhantīti evamevaṁ → dakkhintīti evam-evaṁ (pts)
Как если бы он поставил на место то, что было перевёрнуто, раскрыл спрятанное, показал путь тому, кто потерялся, внёс лампу во тьму, чтобы зрячий да мог увидеть, точно так же Благословенный различными способами прояснил Дхамму.
Esāhaṁ, bhante, bhagavantaṁ saraṇaṁ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca.
bhikkhusaṅghañca → bhikkhusaṁghañca (ms2005)
Я принимаю прибежище в Благословенном, прибежище в Дхамме и прибежище в Сангхе монахов.
Upāsakaṁ maṁ bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.
saraṇaṁ gatanti → saraṇagatanti (pts) | saraṇaṅgatanti → pāṇupetaṁ saraṇagatanti. * yu. purimenevāhanti dissati (sya-all: sī.) | saraṇaṁ gatanti → saraṇagatan-ti (pts)
Пусть Благословенный помнит меня как мирского последователя, принявшего в нём прибежище с этого дня и на всю жизнь”.

“Anuviccakāraṁ kho, gahapati, karohi, anuviccakāro tumhādisānaṁ ñātamanussānaṁ sādhu hotī”ti.“Хорошо это обдумай, домохозяин Ведь это полезно для таких известных людей, как ты, – прежде хорошо всё обдумать”.

“Imināpāhaṁ, bhante, bhagavato bhiyyoso mattāya attamano abhiraddho yaṁ maṁ bhagavā evamāha: ‘anuviccakāraṁ kho, gahapati, karohi, anuviccakāro tumhādisānaṁ ñātamanussānaṁ sādhu hotī’ti.
imināpāhaṁ → imināpahaṁ (bj) | imināpāhaṁ → imināpahaṁ (sya-all: sī.) | bhiyyoso mattāya → bhiyyosomattāya (my, bjt, pts) | imināpāhaṁ → iminā p ahaṁ (pts) | evamāha → evam-āha (pts)
“Почтенный, этим я удовлетворён и доволен ещё больше, когда Благословенный говорит мне так.
Mañhi, bhante, aññatitthiyā sāvakaṁ labhitvā kevalakappaṁ nāḷandaṁ paṭākaṁ parihareyyuṁ:
nāḷandaṁ → nālandaṁ (bj) | mañhi → maṁ hi (bjt, th, pts)
Ведь если бы приверженцы иных учений заполучили бы меня в качестве своего ученика, они бы несли знамя по всей Наланде и объявляли:
‘upāli amhākaṁ gahapati sāvakattaṁ upagato’ti.
sāvakattaṁ upagatoti → sāvakattupagatoti (bj); sāvakattūpagato ti (pts)
“Домохозяин Упали стал нашим учеником!”
Atha ca pana maṁ bhagavā evamāha:
evamāha → evam-āha (pts)
Но Благословенный, напротив, говорит мне:
‘anuviccakāraṁ kho, gahapati, karohi, anuviccakāro tumhādisānaṁ ñātamanussānaṁ sādhu hotī’ti.
anuviccakāro → anuviccakāro hi (sya-all)
“Хорошо это обдумай, домохозяин. Ведь это полезно для таких известных людей, как ты, – прежде хорошо всё обдумать”.

Esāhaṁ, bhante, dutiyampi bhagavantaṁ saraṇaṁ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca.
esāhaṁ bhante → esāhambhante (bjt) | bhikkhusaṅghañca → bhikkhusaṁghañca (ms2005) | dutiyampi → dutiyam-pi (pts) | dhammañca bhikkhusaṅghañca → dhammañ-ca bhikkhusaṅghañ-ca (pts)
Так что во второй раз, почтенный, я принимаю прибежище в Благословенном, [прибежище] в Дхамме и [прибежище] в Сангхе монахов.
Upāsakaṁ maṁ bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.
saraṇaṁ gatanti → saraṇagatanti (pts) | saraṇaṁ gatanti → saraṇaṅgatanti (th) | saraṇaṁ gatanti → saraṇagatan-ti (pts)
Пусть Благословенный помнит меня как мирского последователя, принявшего в нём прибежище с этого дня и на всю жизнь”.

“Dīgharattaṁ kho te, gahapati, nigaṇṭhānaṁ opānabhūtaṁ kulaṁ yena nesaṁ upagatānaṁ piṇḍakaṁ dātabbaṁ maññeyyāsī”ti.
nigaṇṭhānaṁ opānabhūtaṁ → niganthānaṁ opāṇabhūtaṁ (sya-all) | nesaṁ → tesaṁ (sya-all) | piṇḍakaṁ → piṇḍapātaṁ (sya-all) | piṇḍapātaṁ → piṇḍakaṁ (sya-all: sī.)
“Домохозяин, твоя семья долгое время поддерживала нигантхов. Поэтому тебе стоит подумать о том, чтобы продолжать давать им подаяния, когда они будут приходить [к тебе]”.

“Imināpāhaṁ, bhante, bhagavato bhiyyoso mattāya attamano abhiraddho yaṁ maṁ bhagavā evamāha: ‘dīgharattaṁ kho te, gahapati, nigaṇṭhānaṁ opānabhūtaṁ kulaṁ yena nesaṁ upagatānaṁ piṇḍakaṁ dātabbaṁ maññeyyāsī’ti.
imināpāhaṁ → imināpahaṁ (bj) | nigaṇṭhānaṁ opānabhūtaṁ → niganthānaṁ opāṇabhūtaṁ (sya-all) | nesaṁ → tesaṁ (sya-all) | piṇḍakaṁ → piṇḍapātaṁ (sya-all) | bhiyyoso mattāya → bhiyyosomattāya (my, bjt, pts) | imināpāhaṁ → iminā p ahaṁ (pts) | evamāha → evam-āha (pts)
“Почтенный, этим я удовлетворён и доволен ещё больше, когда Благословенный говорит мне: “Домохозяин, твоя семья долгое время поддерживала нигантхов. Поэтому тебе стоит подумать о том, чтобы продолжать давать им подаяния, когда они будут приходить [к тебе]”.
Sutaṁ metaṁ, bhante, samaṇo gotamo evamāha:
evamāha → evam-āha (pts)
Ведь я слышал, будто отшельник Готама говорит так:
‘mayhameva dānaṁ dātabbaṁ, nāññesaṁ dānaṁ dātabbaṁ;
nāññesaṁ → na aññesaṁ (pts) | mayhameva → mayham-eva (pts)
“Подаяния следует давать только мне, а не другим.
mayhameva sāvakānaṁ dānaṁ dātabbaṁ, nāññesaṁ sāvakānaṁ dānaṁ dātabbaṁ;
nāññesaṁ → na aññesaṁ (pts)
Подаяния следует давать только моим ученикам, а не ученикам других.
mayhameva dinnaṁ mahapphalaṁ, nāññesaṁ dinnaṁ mahapphalaṁ;
nāññesaṁ → na aññesaṁ (pts) | mayhameva → mayham-eva (pts)
Только то, что было подарено мне, приносит большой плод, а не то, что подарено другим.
mayhameva sāvakānaṁ dinnaṁ mahapphalaṁ, nāññesaṁ sāvakānaṁ dinnaṁ mahapphalan’ti.
nāññesaṁ → na aññesaṁ (pts) | mayhameva → mayham-eva (pts) | mahapphalanti → mahapphalan-ti (pts)
Только то, что подарено моим ученикам, приносит большой плод, а не то, что подарено ученикам других”.
Atha ca pana maṁ bhagavā nigaṇṭhesupi dāne samādapeti.
nigaṇṭhesupi → niganthesupi (sya-all) | nigaṇṭhesupi → nigaṇṭhesu pi (pts)
И всё же Благословенный призывает меня давать дары нигантхам.
Api ca, bhante, mayamettha kālaṁ jānissāma.
api ca → apica (th) | mayamettha → mayam-ettha (pts)
В любом случае, мы будем знать, когда для этого будет подходящий момент, почтенный.

Esāhaṁ, bhante, tatiyampi bhagavantaṁ saraṇaṁ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca.
esāhaṁ bhante → esāhambhante (bjt) | bhikkhusaṅghañca → bhikkhusaṁghañca (ms2005) | tatiyampi → tatiyam-pi (pts) | dhammañca bhikkhusaṅghañca → dhammañ-ca bhikkhusaṅghañ-ca (pts)
Так что в третий раз, почтенный, я принимаю прибежище в Благословенном, [прибежище] в Дхамме и [прибежище] в Сангхе монахов.
Upāsakaṁ maṁ bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.
saraṇaṁ gatanti → saraṇagatan ti (pts) | saraṇaṁ gatanti → saraṇaṅgatanti (th)
Пусть Благословенный помнит меня как мирского последователя, принявшего в нём прибежище с этого дня и на всю жизнь”.

Atha kho bhagavā upālissa gahapatissa anupubbiṁ kathaṁ kathesi, seyyathidaṁ—
anupubbiṁ kathaṁ → ānupubbīkathaṁ (bj); anupubbikathaṁ (sya-all, km, mr); ānupubbikathaṁ (pts1ed) | anupubbiṁ kathaṁ → anupubbīkathaṁ (bj); ānupubbikathaṁ (pts) | kathaṁ → ānupubbīkathaṁ (cck: sī.); ānupubbikathaṁ (cck: pī.); anupubbikathaṁ (cck: syā. kaṁ. ka.) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th, pts)
И тогда Благословенный дал домохозяину Упали последовательное наставление:
dānakathaṁ sīlakathaṁ saggakathaṁ, kāmānaṁ ādīnavaṁ okāraṁ saṅkilesaṁ, nekkhamme ānisaṁsaṁ pakāsesi.
saṅkilesaṁ → saṁkilesaṁ (my, bjt, ms2005)
разговор о щедрости, разговор о нравственности, разговор о небесных мирах; Он объяснил опасность, низость и порочность желаний и благословение отречения.
Yadā bhagavā aññāsi upāliṁ gahapatiṁ kallacittaṁ muducittaṁ vinīvaraṇacittaṁ udaggacittaṁ pasannacittaṁ, atha yā buddhānaṁ sāmukkaṁsikā dhammadesanā taṁ pakāsesi—И когда он увидел, что ум домохозяина Упали был готовым, восприимчивым, свободным от помех, вдохновлённым и уверенным, тогда он изложил ему учение, свойственное [только] Буддам: dukkhaṁ, samudayaṁ, nirodhaṁ, maggaṁ.боль, скапливание, устранение, путь. Seyyathāpi nāma suddhaṁ vatthaṁ apagatakāḷakaṁ sammadeva rajanaṁ paṭiggaṇheyya;
paṭiggaṇheyya evameva → patigaṇheyya evamevaṁ (bj); patigaṇheyya evam evaṁ (pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | sammadeva → samma-d-eva (pts)
И это как на чистую ткань, с которой были смыты все пятна, краска легла бы равномерно,
evameva upālissa gahapatissa tasmiṁyeva āsane virajaṁ vītamalaṁ dhammacakkhuṁ udapādi:
evameva → evamevaṁ (bjt) | evameva → evaṁ (pts) | tasmiṁyeva → tasmiṁ yeva (pts)
то точно так же, когда домохозяин Упали сидел на том самом месте, в нём возникло чистое и незапятнанное видение Дхаммы:
“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti.
yaṁ kiñci → yaṅkiñci (bjt, th) | sabbaṁ taṁ → sabbantaṁ (bjt, th) | sabbaṁ taṁ nirodhadhammanti → sabban-taṁ nirodhadhamman-ti (pts)
[то есть понимание] “Всё что подвержено происхождению, – подвержено и прекращению”.
Atha kho upāli gahapati diṭṭhadhammo pattadhammo viditadhammo pariyogāḷhadhammo tiṇṇavicikiccho vigatakathaṅkatho vesārajjappatto aparappaccayo satthusāsane bhagavantaṁ etadavoca:
vigatakathaṅkatho → vigatakathaṁkatho (my, th, ms2005, pts) | aparappaccayo satthusāsane → aparapaccayo satthu sāsane (th) | etadavoca → etad-avoca (pts)
Так домохозяин Упали увидел Дхамму, постиг Дхамму, понял Дхамму, и проник в Дхамму, вышел за пределы сомнений, избавился от замешательства, стал уверенным в себе и независимым от других [в отношении] учения Учителя

“handa ca dāni mayaṁ, bhante, gacchāma, bahukiccā mayaṁ bahukaraṇīyā”ti.
ca → ce (pts) | ca dāni → cadāni (bjt, th) | bahukaraṇīyāti → bahukaraṇīyā ti (pts)
Затем он обратился к Благословенному: А теперь, почтенный, нам надо идти. Мы очень заняты, у нас много дел”.

“Yassadāni tvaṁ, gahapati, kālaṁ maññasī”ti.
yassadāni → yassa dāni (pts)
“Можешь идти, домохозяин, когда сочтёшь нужным”.

Atha kho upāli gahapati bhagavato bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā yena sakaṁ nivesanaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā dovārikaṁ āmantesi:
uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts)
И тогда домохозяин Упали, восхитившись и возрадовавшись словам Благословенного, поднялся с сиденья, поклонился Благословенному и, обойдя его с правой стороны, отправился к себе домой. Там он обратился к привратнику:
“ajjatagge, samma dovārika, āvarāmi dvāraṁ nigaṇṭhānaṁ nigaṇṭhīnaṁ, anāvaṭaṁ dvāraṁ bhagavato bhikkhūnaṁ bhikkhunīnaṁ upāsakānaṁ upāsikānaṁ.
nigaṇṭhānaṁ nigaṇṭhīnaṁ → niganthānaṁ niganthīnaṁ (sya-all) | bhagavato → bhagavato sāvakānaṁ (sya-all) | nigaṇṭhānaṁ → ni aṇṭhānaṁ (pts)
“Дорогой привратник, с сегодняшнего дня я закрываю свои двери для нигантхов и нигатхий и открываю свои двери для Благословенного, монахов, монахинь, мирян, мирянок.
Sace koci nigaṇṭho āgacchati tamenaṁ tvaṁ evaṁ vadeyyāsi:
nigaṇṭho → nigantho (sya-all) | tamenaṁ → tam-enaṁ (pts)
Если какой-либо нигантха придёт, тогда скажи ему так:
‘tiṭṭha, bhante, mā pāvisi.“Подожди, почтенный, не входи. Ajjatagge upāli gahapati samaṇassa gotamassa sāvakattaṁ upagato.С сегодняшнего дня домохозяин Упали перешёл под учительство отшельника Готамы. Āvaṭaṁ dvāraṁ nigaṇṭhānaṁ nigaṇṭhīnaṁ, anāvaṭaṁ dvāraṁ bhagavato bhikkhūnaṁ bhikkhunīnaṁ upāsakānaṁ upāsikānaṁ.
nigaṇṭhānaṁ nigaṇṭhīnaṁ → niganthānaṁ niganthīnaṁ (sya-all) | bhagavato → bhagavato sāvakānaṁ (sya-all)
Он закрыл свои двери для нигантхов и нигатхий и открыл свои двери для Благословенного, монахов, монахинь, мирян, мирянок.
Sace te, bhante, piṇḍakena attho, ettheva tiṭṭha, ettheva te āharissantī’”ti.
ettheva → etth eva (pts)
Почтенный, если тебе нужны подаяния, подожди здесь. Тебе принесут их сюда”.

“Evaṁ, bhante”ti kho dovāriko upālissa gahapatissa paccassosi.
bhanteti → bhante ti (pts)
“Да, почтенный” – ответил привратник.

Assosi kho dīghatapassī nigaṇṭho:
nigaṇṭho → nigantho (sya-all)
Нигантха Дигха Тапасси услышал:
“upāli kira gahapati samaṇassa gotamassa sāvakattaṁ upagato”ti.
upagatoti → upagato ti (pts)
“Домохозяин Упали перешёл под учительство отшельника Готамы”.
Atha kho dīghatapassī nigaṇṭho yena nigaṇṭho nāṭaputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā nigaṇṭhaṁ nāṭaputtaṁ etadavoca:
nāṭaputto → nātaputto (bj) | nāṭaputtaṁ → nātaputtaṁ (bj, pts) | nigaṇṭho → nigantho (sya-all) | nigaṇṭhaṁ → niganthaṁ (sya-all) | nāṭaputto tenupasaṅkami → nātaputto ten upasaṅkami (pts) | nāṭaputtaṁ etadavoca → nātaputtaṁ etad-avoca (pts)
Тогда он отправился к Нигантхе Натапутте и сказал ему:
“sutaṁ metaṁ, bhante, upāli kira gahapati samaṇassa gotamassa sāvakattaṁ upagato”ti.
upagatoti → upagato ti (pts)
“Почтенный, я слышал так: “Домохозяин Упали перешёл под учительство отшельника Готамы”.

“Aṭṭhānaṁ kho etaṁ, tapassi, anavakāso yaṁ upāli gahapati samaṇassa gotamassa sāvakattaṁ upagaccheyya.“Невозможно, Тапасси, не может такого произойти, чтобы домохозяин Упали перешёл под учительство отшельника Готамы. Ṭhānañca kho etaṁ vijjati yaṁ samaṇo gotamo upālissa gahapatissa sāvakattaṁ upagaccheyyā”ti.
ṭhānañca → ṭhānañ-ca (pts)
Но есть возможность, может так произойти, что отшельник Готама перейдёт под учительство домохозяина Упали”.

Dutiyampi kho dīghatapassī nigaṇṭho …pe…
dīghatapassī nigaṇṭho → (bj, pts) | pe → spelled out in full (th)
Во второй раз …
tatiyampi kho dīghatapassī nigaṇṭho nigaṇṭhaṁ nāṭaputtaṁ etadavoca:
nāṭaputtaṁ → nātaputtaṁ (bj, pts) | nigaṇṭho nigaṇṭhaṁ → nigantho niganthaṁ (th) | tatiyampi → tatiyam-pi (pts) | nāṭaputtaṁ etadavoca → nātaputtaṁ etad-avoca (pts)
и в третий раз нигантха Дигха Тапасси сказал Нигантхе Натапутте:
“sutaṁ metaṁ, bhante …“Почтенный, я слышал так: “Домохозяин Упали перешёл под учительство отшельника Готамы”.

pe…
pe → spelled out in full (bjt)
“Невозможно, Тапасси, не может такого произойти, чтобы домохозяин Упали перешёл под учительство отшельника Готамы.
upālissa gahapatissa sāvakattaṁ upagaccheyyā”ti.
upagaccheyyāti → upagaccheyya (th)
Но есть возможность, может так произойти, что отшельник Готама перейдёт под учительство домохозяина Упали”.

“Handāhaṁ, bhante, gacchāmi yāva jānāmi yadi vā upāli gahapati samaṇassa gotamassa sāvakattaṁ upagato yadi vā no”ti.
handāhaṁ → handa cāhaṁ (bj) | noti → no ti (pts)
“Почтенный, хотите, я пойду и выясню, так ли оно, что домохозяин Упали перешёл под учительство отшельника Готамы?”

“Gaccha tvaṁ, tapassi, jānāhi yadi vā upāli gahapati samaṇassa gotamassa sāvakattaṁ upagato yadi vā no”ti.
noti → no ti (pts)
“Иди, Тапасси, и выясни, перешёл ли он под учительство отшельника Готамы или нет”.

Atha kho dīghatapassī nigaṇṭho yena upālissa gahapatissa nivesanaṁ tenupasaṅkami.
nigaṇṭho → nigantho (sya-all) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts)
И тогда нигантха Дигха Тапасси отправился к дому домохозяина Упали.
Addasā kho dovāriko dīghatapassiṁ nigaṇṭhaṁ dūratova āgacchantaṁ.
nigaṇṭhaṁ → niganthaṁ (sya-all) | dūratova → dūrato va (pts)
Привратник увидел его
Disvāna dīghatapassiṁ nigaṇṭhaṁ etadavoca:
nigaṇṭhaṁ → niganthaṁ (sya-all) | etadavoca → etad-avoca (pts)
и сказал ему:
“tiṭṭha, bhante, mā pāvisi.
pāvisi → bāvisi (sya-all)
“Подожди, почтенный, не входи.
Ajjatagge upāli gahapati samaṇassa gotamassa sāvakattaṁ upagato.С сегодняшнего дня домохозяин Упали перешёл под учительство отшельника Готамы. Āvaṭaṁ dvāraṁ nigaṇṭhānaṁ nigaṇṭhīnaṁ, anāvaṭaṁ dvāraṁ bhagavato bhikkhūnaṁ bhikkhunīnaṁ upāsakānaṁ upāsikānaṁ.
nigaṇṭhānaṁ nigaṇṭhīnaṁ → niganthānaṁ niganthīnaṁ (sya-all) | bhagavato → bhagavato sāvakānaṁ (sya-all)
Он закрыл свои двери для нигантхов и нигатхий и открыл свои двери для Благословенного, монахов, монахинь, мирян, мирянок.
Sace te, bhante, piṇḍakena attho, ettheva tiṭṭha, ettheva te āharissantī”ti.
ettheva → etth eva (pts)
Почтенный, если тебе нужны подаяния, подожди здесь. Тебе принесут их сюда”.

“Na me, āvuso, piṇḍakena attho”ti vatvā tato paṭinivattitvā yena nigaṇṭho nāṭaputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā nigaṇṭhaṁ nāṭaputtaṁ etadavoca:
nāṭaputto → nātaputto (bj) | nāṭaputtaṁ → nātaputtaṁ (bj, pts) | nigaṇṭho → nigantho (sya-all) | nāṭaputto tenupasaṅkami → nātaputto ten upasaṅkami (pts) | nigaṇṭhaṁ → niganthaṁ (th) | atthoti → attho ti (pts) | nāṭaputtaṁ etadavoca → nātaputtaṁ etad-avoca (pts)
“Мне не нужны подаяния, товарищ” – ответил он, развернулся, пошёл к Нигантхе Натапутте и сказал ему:
“saccaṁyeva kho, bhante, yaṁ upāli gahapati samaṇassa gotamassa sāvakattaṁ upagato.
saccaṁyeva → saccaṁ yeva (pts)
“Почтенный, воистину оно так, что домохозяин Упали перешёл под учительство отшельника Готамы.
Etaṁ kho te ahaṁ, bhante, nālatthaṁ, na kho me, bhante, ruccati yaṁ upāli gahapati samaṇassa gotamassa vādaṁ āropeyya.
me → metaṁ (bj, pts) | + → taṁ (th)
Почтенный, я не получил вашего согласия, когда сказал вам: “Уважаемый, я не согласен с тем, что домохозяину Упали стоит [пытаться] опровергнуть доктрину отшельника Готамы.
Samaṇo hi, bhante, gotamo māyāvī āvaṭṭaniṁ māyaṁ jānāti yāya aññatitthiyānaṁ sāvake āvaṭṭetīti.Ведь отшельник Готама – колдун, и он знает обращающую магию посредством которой он обращает учеников – приверженцев других учений”. Āvaṭṭo kho te, bhante, upāli gahapati samaṇena gotamena āvaṭṭaniyā māyāyā”ti.А теперь, почтенный, ваш домохозяин Упали был обращён отшельником Готамой своей обращающей магией!”

“Aṭṭhānaṁ kho etaṁ, tapassi, anavakāso yaṁ upāli gahapati samaṇassa gotamassa sāvakattaṁ upagaccheyya.
etaṁ → dīghaiti na dissati (sya-all: yu.) | tapassi → dīghatapassi (th)
“Невозможно, Тапасси, не может такого произойти, чтобы домохозяин Упали перешёл под учительство отшельника Готамы.
Ṭhānañca kho etaṁ vijjati yaṁ samaṇo gotamo upālissa gahapatissa sāvakattaṁ upagaccheyyā”ti.
ṭhānañca → ṭhānañ-ca (pts)
Но есть возможность, может так произойти, что отшельник Готама перейдёт под учительство домохозяина Упали”.

Dutiyampi kho dīghatapassī nigaṇṭho nigaṇṭhaṁ nāṭaputtaṁ etadavoca:
kho → dutiyampi kho…tatiyampi kho dīghatapassīti dissati (sya-all: yu.) | nigaṇṭho nigaṇṭhaṁ → nigantho niganthaṁ (th)
Во второй раз …
“saccaṁyeva, bhante …pe… upālissa gahapatissa sāvakattaṁ upagaccheyyā”ti. Tatiyampi kho dīghatapassī nigaṇṭho nigaṇṭhaṁ nāṭaputtaṁ etadavoca:
nāṭaputtaṁ → nātaputtaṁ (bj, pts) | tatiyampi → tatiyam-pi (pts) | nāṭaputtaṁ etadavoca → nātaputtaṁ etad-avoca (pts)
И в третий раз нигантха Дигха Тапасси сказал Нигантхе Натапутте:
“saccaṁyeva kho, bhante …
saccaṁyeva → saccaṁ yeva (bjt, pts)
“Уважаемый, воистину оно так, что домохозяин Упали перешёл… был обращён отшельником Готамой своей обращающей магией!”

pe…
pe → spelled out in full (bjt)
“Невозможно, Тапасси, не может такого произойти, чтобы домохозяин Упали перешёл под учительство отшельника Готамы. Но есть возможность, может так произойти, что отшельник Готама перейдёт под учительство домохозяина Упали.
upālissa gahapatissa sāvakattaṁ upagaccheyyā”ti.
upagaccheyyāti → upagaccheyya (bj, pts)

“Handa cāhaṁ, tapassi, gacchāmi yāva cāhaṁ sāmaṁyeva jānāmi yadi vā upāli gahapati samaṇassa gotamassa sāvakattaṁ upagato yadi vā no”ti.
yāva cāhaṁ sāmaṁyeva → yāya sāmaṁ yeva (bj) | cāhaṁ → (sya-all) | cāhaṁ sāmaṁyeva → sāmaṁ yeva (pts) | noti → no ti (pts)
Теперь я пойду сам и выясню, так ли оно, что он перешёл под учительство отшельника Готамы”.

Atha kho nigaṇṭho nāṭaputto mahatiyā nigaṇṭhaparisāya saddhiṁ yena upālissa gahapatissa nivesanaṁ tenupasaṅkami.
nāṭaputto → nātaputto (bj, pts) | nigaṇṭho → nigantho (sya-all) | nigaṇṭhaparisāya → niganthaparisāya (sya-all) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts)
И тогда Нигантха Натапутта отправился вместе с большим собранием нигантхов к дому домохозяина Упали.
Addasā kho dovāriko nigaṇṭhaṁ nāṭaputtaṁ dūratova āgacchantaṁ.
nāṭaputtaṁ → nātaputtaṁ (bj) | nigaṇṭhaṁ → niganthaṁ (sya-all) | nāṭaputtaṁ dūratova → nātaputtaṁ dūrato va (pts)
Привратник увидел его
Disvāna nigaṇṭhaṁ nāṭaputtaṁ etadavoca:
nāṭaputtaṁ → nātaputtaṁ (bj, pts) | nigaṇṭhaṁ → niganthaṁ (sya-all) | nāṭaputtaṁ etadavoca → nātaputtaṁ etad-avoca (pts)
и сказал ему:
“tiṭṭha, bhante, mā pāvisi.“Подожди, почтенный, не входи. Ajjatagge upāli gahapati samaṇassa gotamassa sāvakattaṁ upagato.С сегодняшнего дня домохозяин Упали перешёл под учительство отшельника Готамы. Āvaṭaṁ dvāraṁ nigaṇṭhānaṁ nigaṇṭhīnaṁ, anāvaṭaṁ dvāraṁ bhagavato bhikkhūnaṁ bhikkhunīnaṁ upāsakānaṁ upāsikānaṁ.
nigaṇṭhānaṁ nigaṇṭhīnaṁ → niganthānaṁ niganthīnaṁ (sya-all) | bhagavato → bhagavato sāvakānaṁ (sya-all)
Он закрыл свои двери для нигантхов и нигатхий и открыл свои двери для Благословенного, монахов, монахинь, мирян, мирянок.
Sace te, bhante, piṇḍakena attho, ettheva tiṭṭha, ettheva te āharissantī”ti.
ettheva → etth eva (pts)
Почтенный, если тебе нужны подаяния, подожди здесь. Тебе принесут их сюда”.

“Tena hi, samma dovārika, yena upāli gahapati tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā upāliṁ gahapatiṁ evaṁ vadehi:
tena hi → tenahi (th) | tenupasaṅkama → ten upasaṅkama (pts)
“Дорогой привратник, пойди к домохозяину Упали и скажи ему:
‘nigaṇṭho, bhante, nāṭaputto mahatiyā nigaṇṭhaparisāya saddhiṁ bahidvārakoṭṭhake ṭhito;
nāṭaputto → nātaputto (bj, pts) | nigaṇṭho bhante → nigantho (sya-all) | nigaṇṭhaparisāya → niganthaparisāya (sya-all)
“Почтенный, Нигантха Натапутта стоит у внешних ворот с большим собранием нигантхов.
so te dassanakāmo’”ti.
dassanakāmoti → dassanakāmo ti (pts)
Он желает вас видеть”.

“Evaṁ, bhante”ti kho dovāriko nigaṇṭhassa nāṭaputtassa paṭissutvā yena upāli gahapati tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā upāliṁ gahapatiṁ etadavoca:
nāṭaputtassa → nātaputtassa (bj, pts) | nigaṇṭhassa → niganthassa (sya-all) | bhanteti → bhante ti (pts) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts) | etadavoca → etad-avoca (pts)
“Да, почтенный” – ответил привратник. Он отправился к домохозяину Упали и сказал ему: “Уважаемый, Нигантха Натапутта стоит у внешних ворот с большим собранием нигантхов. Он желает вас видеть”.
“nigaṇṭho, bhante, nāṭaputto mahatiyā nigaṇṭhaparisāya saddhiṁ bahidvārakoṭṭhake ṭhito;
nāṭaputto → nātaputto (bj, pts) | nigaṇṭho → nigantho (sya-all) | nigaṇṭhaparisāya → niganthaparisāya (sya-all)
so te dassanakāmo”ti.
dassanakāmoti → dassanakāmo ti (pts)
“Tena hi, samma dovārika, majjhimāya dvārasālāya āsanāni paññapehī”ti.
paññapehīti → paññāpehīti (bj, pts); paññāpesīti (sya-all) | tena hi → tenahi (th)
“В таком случае, дорогой привратник, приготовь сиденья в зале центральных ворот”.

“Evaṁ, bhante”ti kho dovāriko upālissa gahapatissa paṭissutvā majjhimāya dvārasālāya āsanāni paññapetvā yena upāli gahapati tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā upāliṁ gahapatiṁ etadavoca:
paññapetvā → paññāpetvā (sya-all, pts) | bhanteti → bhante ti (pts) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts) | etadavoca → etad-avoca (pts)
“Да, почтенный” – ответил привратник. Приготовив сиденья в зале центральных ворот, он вернулся в дом домохозяина Упали и сказал ему:
“paññattāni kho, bhante, majjhimāya dvārasālāya āsanāni.
kho → kho te (bj, pts)
“Почтенный, сиденья в зале центральных ворот готовы.
Yassadāni kālaṁ maññasī”ti.
yassadāni → yassa dāni (pts)
Вы можете отправляться, как только сочтёте нужным”.

Atha kho upāli gahapati yena majjhimā dvārasālā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā yaṁ tattha āsanaṁ aggañca seṭṭhañca uttamañca paṇītañca tattha sāmaṁ nisīditvā dovārikaṁ āmantesi:
sāmaṁ → (bj, pts) | aggañca seṭṭhañca uttamañca paṇītañca → aggañ-ca seṭṭhañ-ca uttamañ-ca paṇītañ-ca (pts)
И тогда домохозяин Упали отправился в зал центральных ворот и сел на высшее, лучшее, высочайшее, превосходнейшее сиденье. Затем он сказал привратнику:
“tena hi, samma dovārika, yena nigaṇṭho nāṭaputto tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā nigaṇṭhaṁ nāṭaputtaṁ evaṁ vadehi:
nāṭaputto → nātaputto (bj) | nāṭaputtaṁ → nātaputtaṁ (bj, pts) | nigaṇṭho → nigantho (sya-all) | tenupasaṅkama → tenupasaṅkami (sya-all) | nigaṇṭhaṁ → niganthaṁ (sya-all) | nāṭaputto tenupasaṅkama → nātaputto ten upasaṅkama (pts) | tena hi → tenahi (th)
А теперь, дорогой привратник, иди к Нигантхе Натапутте и скажи ему:
‘upāli, bhante, gahapati evamāha—
evamāha → evam-āha (pts)
“Почтенный, домохозяин Упали говорит:
pavisa kira, bhante, sace ākaṅkhasī’”ti.“Входи, почтенный, если желаешь”.

“Evaṁ, bhante”ti kho dovāriko upālissa gahapatissa paṭissutvā yena nigaṇṭho nāṭaputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā nigaṇṭhaṁ nāṭaputtaṁ etadavoca:
nāṭaputto → nātaputto (bj) | nāṭaputtaṁ → nātaputtaṁ (bj, pts) | nigaṇṭho → nigantho (sya-all) | nigaṇṭhaṁ → niganthaṁ (sya-all) | nāṭaputto tenupasaṅkami → nātaputto ten upasaṅkami (pts) | bhanteti → bhante ti (pts) | nāṭaputtaṁ etadavoca → nātaputtaṁ etad-avoca (pts)
“Да, почтенный” – ответил привратник. Он отправился к Нигантхе Натапутте, и сказал ему: “Уважаемый, домохозяин Упали говорит: “Входи, почтенный, если желаешь”.
“upāli, bhante, gahapati evamāha:
evamāha → evam-āha (pts)
‘pavisa kira, bhante, sace ākaṅkhasī’”ti.

Atha kho nigaṇṭho nāṭaputto mahatiyā nigaṇṭhaparisāya saddhiṁ yena majjhimā dvārasālā tenupasaṅkami.
nāṭaputto → nātaputto (bj, pts) | nigaṇṭho → nigantho (sya-all) | nigaṇṭhaparisāya → niganthaparisāya (sya-all) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts)
И тогда Нигантха Натапутта вошёл с большим собранием нигантхов в зал центральных ворот.
Atha kho upāli gahapati— yaṁ sudaṁ pubbe yato passati nigaṇṭhaṁ nāṭaputtaṁ dūratova āgacchantaṁ disvāna tato paccuggantvā yaṁ tattha āsanaṁ aggañca seṭṭhañca uttamañca paṇītañca taṁ uttarāsaṅgena sammajjitvā pariggahetvā nisīdāpeti so—
sammajjitvā → pamajjitvā (bj, pts1ed); saṁmajjitvā (sya-all) | pubbe → pubbeva (bj, pts) | nāṭaputtaṁ → nātaputtaṁ (bj) | nigaṇṭhaṁ → (sya-all) | nāṭaputtaṁ dūratova → nātaputtaṁ dūrato va (pts) | sammajjitvā → pamajjitvā (pts) | sammajjitvā → pamajjitvā (cck: sī. pī.) | paccuggantvā → paccugantvā (bjt) | so → sodāni (th) | aggañca seṭṭhañca uttamañca paṇītañca → aggañ-ca seṭṭhañ-ca uttamañ-ca paṇītañ-ca (pts)
Прежде, когда домохозяин Упали издали видел Нигантху Натапутту, он обычно выходил повстречать его, вытирал пыль с высшего, лучшего, высочайшего, превосходнейшего сиденья своим внешним одеянием, и, расстелив его рядом, садился на него.
dāni yaṁ tattha āsanaṁ aggañca seṭṭhañca uttamañca paṇītañca tattha sāmaṁ nisīditvā nigaṇṭhaṁ nāṭaputtaṁ etadavoca:
nāṭaputtaṁ → nātaputtaṁ (bj, pts) | nigaṇṭhaṁ → niganthaṁ (sya-all) | aggañca seṭṭhañca uttamañca paṇītañca → aggañ-ca seṭṭhañ-ca uttamañ-ca paṇītañ-ca (pts) | nāṭaputtaṁ etadavoca → nātaputtaṁ etad-avoca (pts)
Но теперь, сидя на высшем, лучшем, высочайшем, превосходнейшем сиденье, он сказал Нигантхе Натапутте:
“saṁvijjanti kho, bhante, āsanāni;
saṁvijjanti → saṁvijjante (bj, pts) | bhante → bhante gahapati (sya-all) | saṁvijjante → saṁvijjhanti (bj: machasaṁ)
“Почтенный, здесь есть сиденья,
sace ākaṅkhasi, nisīdā”ti.присаживайся, если хочешь”.

Evaṁ vutte, nigaṇṭho nāṭaputto upāliṁ gahapatiṁ etadavoca:
nāṭaputto → nātaputto (bj, pts) | nigaṇṭho → nigantho (sya-all) | etadavoca → etad-avoca (pts)
Когда так было сказано, Нигантха Натапутта ответил:
“ummattosi tvaṁ, gahapati, dattosi tvaṁ, gahapati.
ummattosi → ummatto si (pts) | dattosi → datto si (pts)
“Домохозяин, ты спятил! Ты сошёл с ума!
‘Gacchāmahaṁ, bhante, samaṇassa gotamassa vādaṁ āropessāmī’ti gantvā mahatāsi vādasaṅghāṭena paṭimukko āgato.
gantvā → gantvāna (sya-all) | gacchāmahaṁ → gacchām ahaṁ (pts) | mahatāsi → mahatā si (pts)
Ты ушёл, сказав: “Уважаемый, я опровергну доктрину отшельника Готамы”. И ты вернулся, будучи пойманным в широкие сети его доктрины.
Seyyathāpi, gahapati, puriso aṇḍahārako gantvā ubbhatehi aṇḍehi āgaccheyya, seyyathā vā pana gahapati puriso akkhikahārako gantvā ubbhatehi akkhīhi āgaccheyya;
seyyathā → seyyathāpi (bj) | akkhikahārako → akkhihārako (bj) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)
Как если бы человек отправился, чтобы кастрировать кого-либо, но в итоге кастрировал себя сам; как если бы человек отправился, чтобы вырвать чьи-либо глаза, но сам вернулся с вырванными глазами,
evameva kho tvaṁ, gahapati, ‘gacchāmahaṁ, bhante, samaṇassa gotamassa vādaṁ āropessāmī’ti gantvā mahatāsi vādasaṅghāṭena paṭimukko āgato.
evameva → evam-eva (pts) | gacchāmahaṁ → gacchām ahaṁ (pts) | mahatāsi → mahatā si (pts)
То так и ты, домохозяин, ушёл, сказав: “Уважаемый, я опровергну доктрину отшельника Готамы”. И ты вернулся, будучи пойманным в широкие сети его доктрины.
Āvaṭṭosi kho tvaṁ, gahapati, samaṇena gotamena āvaṭṭaniyā māyāyā”ti.
āvaṭṭosi kho → āvaṭṭo khosi (sya-all) | āvaṭṭosi → āvaṭṭo si (pts)
Домохозяин, ты был обращён отшельником Готамой его обращающей магией!”

“Bhaddikā, bhante, āvaṭṭanī māyā;“Благоприятна эта обращающая магия, почтенный, kalyāṇī, bhante, āvaṭṭanī māyā;хороша эта обращающая магия! piyā me, bhante, ñātisālohitā imāya āvaṭṭaniyā āvaṭṭeyyuṁ; piyānampi me assa ñātisālohitānaṁ dīgharattaṁ hitāya sukhāya;
piyānampi → piyānam-pi (pts)
Почтенный, если бы мои любимые близкие и родственники были бы обращены этим обращением, это привело бы к благополучию и приятному моих любимых близких и родственников на долгое время.
sabbe cepi, bhante, khattiyā imāya āvaṭṭaniyā āvaṭṭeyyuṁ; sabbesānampissa khattiyānaṁ dīgharattaṁ hitāya sukhāya; sabbe cepi, bhante, brāhmaṇā …pe… vessā …pe… suddā imāya āvaṭṭaniyā āvaṭṭeyyuṁ; sabbesānampissa suddānaṁ dīgharattaṁ hitāya sukhāya;
sabbesānampissa → sabbesānampassa (bj: sīmu8) | sabbesānampissa → sabbesānampassa (bj: sīmu8) | cepi → ce pi (pts) | sabbesānampissa → sabbesānaṁ p assa (pts)
Если бы вся знать была обращена… все брахманы… все торговцы… все рабочие… то привело бы к их благополучию и приятному.
sadevako cepi, bhante, loko samārako sabrahmako sassamaṇabrāhmaṇī pajā sadevamanussā imāya āvaṭṭaniyā āvaṭṭeyyuṁ; sadevakassapissa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya dīgharattaṁ hitāya sukhāyāti.
āvaṭṭeyyuṁ → āvaṭṭeyya (bj, sya-all) | sukhāyāti → sukhāya (bj, pts) | sadevakassapissa → sadevakassa passa (bj: sīmu8) | cepi → ce pi (pts) | āvaṭṭeyyuṁ sadevakassapissa → āvaṭṭeyya sadevakassa p assa (pts)
Весь мир с его богами, с его Марами, с его Брахмами, с его поколениями шраманов и брахманов, князей и [простых] людей, был бы обращён этим обращением, то это привело бы этот мир к благополучию и приятному на долгое время.
Tena hi, bhante, upamaṁ te karissāmi.
upamaṁ te → upamante (bjt) | tena hi → tenahi (th) | upamaṁ te → upaman-te (pts)
И что касается этого, почтенный, я приведу тебе пример.
Upamāyapidhekacce viññū purisā bhāsitassa atthaṁ ājānanti.
ājānanti → jānanti (sya-all) | upamāyapidhekacce → upamāya pidhekacce (my) | upamāyapidhekacce → upamāya p idh ekacce (pts)
Ведь бывает так, что некие мудрые люди понимают значение утверждения посредством примера.

Bhūtapubbaṁ, bhante, aññatarassa brāhmaṇassa jiṇṇassa vuḍḍhassa mahallakassa daharā māṇavikā pajāpatī ahosi gabbhinī upavijaññā.
vuḍḍhassa → vuddhassa (bj, pts)
Почтенный, однажды жил брахман – старый, пожилой, отягощённый годами. И у него была молодая жена, брахманская девушка, которая была беременной, которая вот-вот должна была родить.
Atha kho, bhante, sā māṇavikā taṁ brāhmaṇaṁ etadavoca,
etadavoca → etad-avoca (pts)
И тогда она сказала брахману:
‘gaccha tvaṁ, brāhmaṇa, āpaṇā makkaṭacchāpakaṁ kiṇitvā ānehi, yo me kumārakassa kīḷāpanako bhavissatī’ti.
kiṇitvā → kīṇitvā (sya-all)
“Иди, брахман, купи молодую обезьяну на рынке и принеси её в качестве игрушки для моего ребёнка”.

Evaṁ vutte, so brāhmaṇo taṁ māṇavikaṁ etadavoca:
vutte → vutte bhante (bj, sya-all, pts) | etadavoca → etad-avoca (pts)
Когда она сказала так, брахман ответил:
‘āgamehi tāva, bhoti, yāva vijāyati.
vijāyati → vijāyasi (bj, sya-all, pts)
“Подожди, дорогая, пока не родишь ребёнка.
Sace tvaṁ, bhoti, kumārakaṁ vijāyissasi, tassā te ahaṁ āpaṇā makkaṭacchāpakaṁ kiṇitvā ānessāmi, yo te kumārakassa kīḷāpanako bhavissati.
tassā → tassa (bj) | ānessāmi → ānissāmi (sya-all, pts) | ānessāmi → āṇissāmi (bj: sīmu8)
Если ты носишь мальчика, то тогда я пойду на рынок и куплю молодого самца обезьяны и принесу его тебе в качестве игрушки для твоего маленького мальчика.
Sace pana tvaṁ, bhoti, kumārikaṁ vijāyissasi, tassā te ahaṁ āpaṇā makkaṭacchāpikaṁ kiṇitvā ānessāmi, yā te kumārikāya kīḷāpanikā bhavissatī’ti.
ānessāmi → ānissāmi (sya-all, pts)
Но если ты носишь девочку, то тогда я пойду на рынок и куплю молодую самку обезьяны и принесу её тебе в качестве игрушки для твоей маленькой девочки”.

Dutiyampi kho, bhante, sā māṇavikā …pe…
sā māṇavikā → (bj) | pe → spelled out in full (th)
И во второй раз,
tatiyampi kho, bhante, sā māṇavikā taṁ brāhmaṇaṁ etadavoca:
tatiyampi → tatiyam-pi (pts)
и в третий раз она попросила брахмана:
‘gaccha tvaṁ, brāhmaṇa, āpaṇā makkaṭacchāpakaṁ kiṇitvā ānehi, yo me kumārakassa kīḷāpanako bhavissatī’ti.“Иди, брахман, купи молодую обезьяну на рынке и принеси её в качестве игрушки для моего ребёнка”.

Atha kho, bhante, so brāhmaṇo tassā māṇavikāya sāratto paṭibaddhacitto āpaṇā makkaṭacchāpakaṁ kiṇitvā ānetvā taṁ māṇavikaṁ etadavoca:
kiṇitvā → kīṇitvā (sya-all) | etadavoca → etad-avoca (pts)
И тогда, поскольку его ум был скован любовью к ней, он пошёл на рынок, купил молодого самца обезьяны, принёс его и сказал ей:
‘ayaṁ te, bhoti, āpaṇā makkaṭacchāpako kiṇitvā ānīto, yo te kumārakassa kīḷāpanako bhavissatī’ti.
bhoti → bhoti mayā (sya-all) | ayaṁ te → ayan-te (pts)
“Я купил тебе на рынке этого молодого самца обезьяны и принёс тебе в качестве игрушки для твоего ребёнка”.

Evaṁ vutte, bhante, sā māṇavikā taṁ brāhmaṇaṁ etadavoca:
etadavoca → etad-avoca (pts)
Тогда она сказала ему:
‘gaccha tvaṁ, brāhmaṇa, imaṁ makkaṭacchāpakaṁ ādāya yena rattapāṇi rajakaputto tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā rattapāṇiṁ rajakaputtaṁ evaṁ vadehi—
rattapāṇi → rattapāṇī (bj, sya-all) | rajakaputto → rajataputto (cck) | tenupasaṅkama → tenupasaṅkami (sya-all) | tenupasaṅkama → ten upasaṅkama (pts)
“Иди, брахман, отнеси этого молодого самца обезьяны к Раттапани, сыну красильщика, и скажи ему:
icchāmahaṁ, samma rattapāṇi, imaṁ makkaṭacchāpakaṁ pītāvalepanaṁ nāma raṅgajātaṁ rajitaṁ ākoṭitapaccākoṭitaṁ ubhatobhāgavimaṭṭhan’ti.
rattapāṇi → rattapāṇī (bj) | rajitaṁ → rañjitaṁ (bj, pts) | rajitaṁ → rañjitaṁ (sya-all: sī. yu.) | ākoṭitapaccākoṭitaṁ → ākoṭṭitapaccākoṭṭitaṁ (th) | icchāmahaṁ → icchām ahaṁ (pts) | ubhatobhāgavimaṭṭhanti → ubhatobhāgavimaṭṭhan-ti (pts)
“Дорогой Раттапани, я хотел бы покрасить этого молодого самца обезьяны в цвет жёлтой мази, тщательно оббить его, выгладить с обеих сторон”.

Atha kho, bhante, so brāhmaṇo tassā māṇavikāya sāratto paṭibaddhacitto taṁ makkaṭacchāpakaṁ ādāya yena rattapāṇi rajakaputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā rattapāṇiṁ rajakaputtaṁ etadavoca:
rattapāṇi → rattapāṇī (bj, sya-all) | taṁ → (sya-all) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts) | etadavoca → etad-avoca (pts)
И тогда, поскольку его ум был скован любовью к ней, он отнёс молодого самца обезьяны к Раттапани, сыну красильщика, и сказал ему:
‘icchāmahaṁ, samma rattapāṇi, imaṁ makkaṭacchāpakaṁ pītāvalepanaṁ nāma raṅgajātaṁ rajitaṁ ākoṭitapaccākoṭitaṁ ubhatobhāgavimaṭṭhan’ti.
rattapāṇi → rattapāṇī (bj) | rajitaṁ → rañjitaṁ (bj, pts) | raṅgajātaṁ → rajitaṁ (bj: machasaṁ, syā) | ākoṭitapaccākoṭitaṁ → ākoṭṭitapaccākoṭṭitaṁ (th) | icchāmahaṁ → icchām ahaṁ (pts) | ubhatobhāgavimaṭṭhanti → ubhatobhāgavimaṭṭhan-ti (pts)
“Дорогой Раттапани, я хотел бы покрасить этого молодого самца обезьяны в цвет жёлтой мази, тщательно оббить его, выгладить с обеих сторон”.

Evaṁ vutte, bhante, rattapāṇi rajakaputto taṁ brāhmaṇaṁ etadavoca:
rattapāṇi → rattapāṇī (bj, sya-all) | etadavoca → etad-avoca (pts)
Раттапани, сын красильщика, ответил ему:
‘ayaṁ kho te, bhante, makkaṭacchāpako raṅgakkhamo hi kho, no ākoṭanakkhamo, no vimajjanakkhamo’ti.
bhante → (cck) | ākoṭanakkhamo → ākoṭṭanakkhamo (th) | vimajjanakkhamoti → vimajjanakkhamo ti (pts)
“Почтенный, этого молодого самца обезьяны можно покрасить, но нельзя оббить и выгладить”.

Evameva kho, bhante, bālānaṁ nigaṇṭhānaṁ vādo raṅgakkhamo hi kho bālānaṁ no paṇḍitānaṁ, no anuyogakkhamo, no vimajjanakkhamo.
nigaṇṭhānaṁ → niganthānaṁ (sya-all) | evameva → evam-eva (pts)
Точно так же, почтенный, доктрина глупых нигантхов приносит радость глупцам, но не мудрым, и она не выдержит проверки или же попытки её разгладить.

Atha kho, bhante, so brāhmaṇo aparena samayena navaṁ dussayugaṁ ādāya yena rattapāṇi rajakaputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā rattapāṇiṁ rajakaputtaṁ etadavoca:
rattapāṇi → rattapāṇī (bj, sya-all) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts) | etadavoca → etad-avoca (pts)
Затем, почтенный, по другому случаю этот брахман отнёс пару новых одежд к Раттапани, сыну красильщика, и сказал ему:
‘icchāmahaṁ, samma rattapāṇi, imaṁ navaṁ dussayugaṁ pītāvalepanaṁ nāma raṅgajātaṁ rajitaṁ ākoṭitapaccākoṭitaṁ ubhatobhāgavimaṭṭhan’ti.
rattapāṇi → rattapāṇī (bj) | rajitaṁ → rañjitaṁ (bj, pts) | rañjitaṁ → rajitaṁ (bj: machasaṁ, syā) | ākoṭitapaccākoṭitaṁ → ākoṭṭitapaccākoṭṭitaṁ (th) | icchāmahaṁ → icchām ahaṁ (pts) | ubhatobhāgavimaṭṭhanti → ubhatobhāgavimaṭṭhan-ti (pts)
“Дорогой Раттапани, я хотел бы покрасить эту пару одежд в цвет жёлтой мази, тщательно оббить их, выгладить с обеих сторон”.

Evaṁ vutte, bhante, rattapāṇi rajakaputto taṁ brāhmaṇaṁ etadavoca:
rattapāṇi → rattapāṇī (bj, sya-all) | taṁ → (sya-all) | etadavoca → etad-avoca (pts)
Раттапани, сын красильщика, ответил ему:
‘idaṁ kho te, bhante, navaṁ dussayugaṁ raṅgakkhamañceva ākoṭanakkhamañca vimajjanakkhamañcā’ti.
ākoṭanakkhamañca → ākoṭṭanakkhamañca (th) | raṅgakkhamañceva → raṅgakkhamañ-c eva (pts) | vimajjanakkhamañcāti → vimajjanakkhamañ-cāti (pts)
“Почтенный, эту пару одежд можно покрасть, оббить, выгладить”.

Evameva kho, bhante, tassa bhagavato vādo arahato sammāsambuddhassa raṅgakkhamo ceva paṇḍitānaṁ no bālānaṁ, anuyogakkhamo ca vimajjanakkhamo cā”ti.
evameva → evam-eva (pts) | ceva → eva (pts)
Точно так же, почтенный, доктрина этого Благословенного, совершенного и Правильно Пробуждённого, приносит радость мудрым, но не глупцам, и она выдержит проверку или же попытку её разгладить”.

“Sarājikā kho, gahapati, parisā evaṁ jānāti:
+ → taṁ (bjt, th, pts)
“Домохозяин, собрание и [даже] царь знают о тебе так:
‘upāli gahapati nigaṇṭhassa nāṭaputtassa sāvako’ti.
nāṭaputtassa → nātaputtassa (bj) | nigaṇṭhassa → niganthassa (sya-all) | nāṭaputtassa sāvakoti → nātaputtassa sāvako ti (pts)
“Домохозяин Упали – ученик Нигантхи Натапутты”.
Kassa taṁ, gahapati, sāvakaṁ dhāremā”ti?Чьим учеником нам следует считать тебя?”

Evaṁ vutte, upāli gahapati uṭṭhāyāsanā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā yena bhagavā tenañjaliṁ paṇāmetvā nigaṇṭhaṁ nāṭaputtaṁ etadavoca:
nāṭaputtaṁ → nātaputtaṁ (bj, pts) | tenañjaliṁ paṇāmetvā nigaṇṭhaṁ → tenañjalimpaṇāmetvā niganthaṁ (sya-all) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts) | tenañjaliṁ paṇāmetvā → ten añjalim-paṇāmetvā (pts)
Когда так было сказано, домохозяин Упали поднялся с сиденья, закинул внешнее одеяние за плечо, сложил руки в почтительном приветствии в том направлении, где находился Благословенный, и сказал Нигантхе Натапутте:
“tena hi, bhante, suṇohi yassāhaṁ sāvako”ti:
sāvakoti → sāvako (bjt, th, pts) | tena hi → tenahi (th)
“В таком случае, почтенный, послушай, чей я ученик:

“Dhīrassa vigatamohassa, pabhinnakhīlassa vijitavijayassa;
pabhinnakhīlassa → pabhinnakhilassa (bj, pts)
“И он, Мудрец, отбросил заблуждение, ума бесплодность он оставил, победивший.
Anīghassa susamacittassa, vuddhasīlassa sādhupaññassa;
anīghassa → anighassa (sya-all, pts) vuddhasīlassa → buddhasīlassa (sya-all)
Тоски не знает он, всецело безмятежный, он зрелый в нравственности, в понимании великий.
Vesamantarassa vimalassa, bhagavato tassa sāvakohamasmi.
Vesamantarassa → vessantarassa (bj, pts1ed) | vesamantarassa → vessantarassa (bj, pts) | vessantarassa → vesamantarassa (bj: machasaṁ, syā) | Vesamantarassa → vessantarassa (cck: sī. pī.) | vesamantarassa → vessantarassa (sya-all: sī.) sāvakohamasmi → sāvako ham-asmi (pts)
Он незапятнан, нет в нём и соблазнов. я – ученик Благословенного такого.

Akathaṅkathissa tusitassa, vantalokāmisassa muditassa;
akathaṅkathissa → akathaṁkathissa (my, bjt, th, ms2005, pts)
От замешательства свободен, он довольный, относится с презрением к обретениям и радости сосуд собой являет.
Katasamaṇassa manujassa, antimasārīrassa narassa;
antimasārīrassa → antimasarīrassa (sya-all)
Он человек, свершивший долг аскета, последнее он тело своё носит.
Anopamassa virajassa, bhagavato tassa sāvakohamasmi.
sāvakohamasmi → sāvako ham-asmi (pts)
Он безупречен, как и бесподобен. я – ученик Благословенного такого.

Asaṁsayassa kusalassa, venayikassa sārathivarassa;
kusalassa → kulassa (bj) | kusalassa → kalassa (sya-all: sī.)
Умелый он, сомнений не имеет, он укротитель, лидер превосходный.
Anuttarassa ruciradhammassa, nikkaṅkhassa pabhāsakassa;
pabhāsakassa → pabhāsakarassa (bj, sya-all, pts1ed) | pabhāsakassa → pabhāsakarassa (pts) | pabhāsakassa → pabhāsakarassa (cck: sī. syā. pī.)
И в ярких качествах никто с ним не сравнится, он, осветитель, не имеет колебаний.
Mānacchidassa vīrassa, bhagavato tassa sāvakohamasmi.
sāvakohamasmi → sāvako ham-asmi (pts)
И он герой, что срезал самомнение. я – ученик Благословенного такого.

Nisabhassa appameyyassa, gambhīrassa monapattassa;
monapattassa → monappattassa (th)
Вожак он стада, и не может быть измерен, его, Безмолвного, глубúны не прощупать.
Khemaṅkarassa vedassa, dhammaṭṭhassa saṁvutattassa;
vedassa → devassa (bj) | vedassa → devassa (sya-all: sī.) | khemaṅkarassa → khemaṁkarassa (pts) saṁvutattassa → susaṁvutattassa (sya-all)
Даёт сохранность он, и знаний он владыка, устойчив в Дхамме, внутренне он сдержан.
Saṅgātigassa muttassa, bhagavato tassa sāvakohamasmi.
sāvakohamasmi → sāvako ham-asmi (pts)
Преодолев неволю, он освободился. я – ученик Благословенного такого.

Nāgassa pantasenassa, khīṇasaṁyojanassa muttassa;
khīṇasaṁyojanassa → khīṇasaññojanassa (th)
Чистейший слон, живущий в отдалении, разбил он вдребезги оковы, он свободен.
Paṭimantakassa dhonassa, pannadhajassa vītarāgassa;
Paṭimantakassa → paṭimantassa (mr) | paṭimantakassa dhonassa → paṭimantakassaca monassa (sya-all) | Paṭimantakassa → paṭimantassa (cck: ka.) pannadhajassa → pannaddhajassa (bjt)
Пониманием наделён, умел в дебатах, знамя опущено его, он не имеет страсти.
Dantassa nippapañcassa, bhagavato tassa sāvakohamasmi.
sāvakohamasmi → sāvako ham-asmi (pts)
Он обуздал себя, и нет в нём разрастаний. я – ученик Благословенного такого.

Isisattamassa akuhassa, tevijjassa brahmapattassa;
brahmapattassa → brahmasattassa (sya-all)
Он из провидцев лучший, нет в нём и обмана, достиг он святости и тройственного знания.
Nhātakassa padakassa, passaddhassa viditavedassa;
Nhātakassa → nahātakassa (bj, pts1ed); ṇhātakassa (cck) | nhātakassa → nahātakassa (bj, pts) | nahātakassa → nhātakassa (bj: machasaṁ) | Nhātakassa → nahātakassa (cck: sī. syā. pī.)
Он сердцем чист, он мастер изложений, он безмятежен, знаний открыватель.
Purindadassa sakkassa, bhagavato tassa sāvakohamasmi.
sāvakohamasmi → sāvako ham-asmi (pts)
Он лучший средь дарителей, талантлив. я – ученик Благословенного такого.

Ariyassa bhāvitattassa, pattipattassa veyyākaraṇassa;Он Благородный, и в уме он развит. достиг он цели, истины открыл он. Satimato vipassissa, anabhinatassa no apanatassa;
satimato → satīmato (bj, pts) anabhinatassa → anabhiṇatassa (sya-all) | apanatassa anejassa → apaṇatassa ānejassa (sya-all)
Осознан, с проницательным прозреньем он ни вперёд и ни назад не гнётся.
Anejassa vasippattassa, bhagavato tassa sāvakohamasmi.
anejassa → ānejassa (th) sāvakohamasmi samuggatassa → sāvako hamasmi sammaggatassa (pts) | sāvakohamasmi → sāvako ham-asmi (pts)
Нет в нём смятений, есть лишь превосходство. я – ученик Благословенного такого.

Samuggatassa jhāyissa, ananugatantarassa suddhassa;
Samuggatassa → sammaggatassa (bj, sya-all, pts1ed) | samuggatassa → sammaggatassa (bj, sya-all) | Samuggatassa → sammaggatassa (cck: sī. syā. pī.)
Живёт он праведно и пребывает в джхане, внутри нет грязи, чист он в совершенстве.
Asitassa hitassa, pavivittassa aggappattassa;
hitassa → appahīnassa (bj, pts1ed); appabhītassa (sya-all) | hitassa → appahīnassa (pts) | appahīnassa → appahitassa (bj: machasaṁ) | hitassa → appahīnassa (cck: sī. pī.); appabhītassa (cck: syā.) | appabhītassa → appahīnassa (sya-all: yu.) aggappattassa → aggapattassa (bjt, pts)
Он независим, страха не имеет. достиг вершины и живёт один он.
Tiṇṇassa tārayantassa, bhagavato tassa sāvakohamasmi.
sāvakohamasmi → sāvako ham-asmi (pts)
Сам переплыл, переплывать нам помогает. я – ученик Благословенного такого.

Santassa bhūripaññassa, mahāpaññassa vītalobhassa;Велик в успокоении и в понимании широк он, мудрец он величайший безо всякой жажды. Tathāgatassa sugatassa, appaṭipuggalassa asamassa;Татхагатой зовётся, Высочайшим, он несравненный, не имеет равных. Visāradassa nipuṇassa, bhagavato tassa sāvakohamasmi.
sāvakohamasmi → sāvako ham-asmi (pts)
Неустрашимый и во всём искусный. я – ученик Благословенного такого.

Taṇhacchidassa buddhassa, vītadhūmassa anupalittassa;Он срезал жажду, стал он Пробуждённым, развеял испарения, лишился всех он пятен. Āhuneyyassa yakkhassa, uttamapuggalassa atulassa;
āhuneyyassa → āhuṇeyyassa (bj)
Даров он наиболее достоин, не поддаётся измеренью, самый лучший,
Mahato yasaggapattassa, bhagavato tassa sāvakohamasmī”ti.
yasaggapattassa → yasaggappattassa (th) sāvakohamasmīti → sāvako ham-asmīti (pts)
Велик он, грандиозен, на вершине славы. я – ученик Благословенного такого”.

“Kadā saññūḷhā pana te, gahapati, ime samaṇassa gotamassa vaṇṇā”ti?
vaṇṇāti → vaṇṇā ti (pts)
[Нигантха Натапутта ответил]: “И когда ты [только успел] сочинить этот гимн восхваления отшельника Готамы, домохозяин?”

“Seyyathāpi, bhante, nānāpupphānaṁ mahāpuppharāsi, tamenaṁ dakkho mālākāro vā mālākārantevāsī vā vicittaṁ mālaṁ gantheyya;
vicittaṁ mālaṁ → vicitramālaṁ (sya-all) | vicittaṁ → vicitraṁ (pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)
“Это как, почтенный, большая груда разного вида цветов, и умный изготовитель гирлянд или ученик изготовителя гирлянд связал бы их в разноцветную гирлянду.
evameva kho, bhante, so bhagavā anekavaṇṇo anekasatavaṇṇo.
evameva → evam-eva (pts)
Точно так же, почтенный, у Благословенного много похвальных качеств, много сотен похвальных качеств.
Ko hi, bhante, vaṇṇārahassa vaṇṇaṁ na karissatī”ti?Кто, почтенный, не стал бы восхвалять достойного похвалы?”

Atha kho nigaṇṭhassa nāṭaputtassa bhagavato sakkāraṁ asahamānassa tattheva uṇhaṁ lohitaṁ mukhato uggacchīti.
uggacchīti → uggañchi (bj); uggañchīti (sya-all, pts1ed) | nāṭaputtassa → (bj); nātaputtassa (pts) | uggacchīti → uggañjīti (bj) | nigaṇṭhassa → niganthassa (sya-all) | uggañjīti → uggacchiti (bj: machasaṁ) | uggacchīti → uggañchi (cck: sī. syā. pī.) | tattheva → tatth eva (pts)
И затем, поскольку Нигантха Натапутта не смог вынести этой похвалы, выраженной Благословенному, горячая кровь хлынула у него изо рта.

Upālisuttaṁ niṭṭhitaṁ chaṭṭhaṁ.
upālisuttaṁ → upālivādasuttaṁ (th)

Слушать в MP3: пали · русский (пер. SV theravada.ru с Англ, ред. o)

Принципы по Суттам · Обоснование · Глоссарий