Evaṁ me sutaṁ—ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้ ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตกรุงสาวัตถี

Atha kho āyasmato mālukyaputtassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi:
mālukyaputtassa → māluṅkyaputtassa (bj, sya-all); māluṅkyāputtassa (pts) | paṭisallīnassa → patisallīnassa (bj) | mālukyaputtassa → māluṅkyaputtassa (cck: sī. syā. kaṁ. pī.)ครั้งนั้นแล ท่านพระมาลุงกยบุตร หลีกเร้นอยู่ในที่สงัด ได้เกิด ความคิดคำนึงอย่างนี้ว่า

“yānimāni diṭṭhigatāni bhagavatā abyākatāni ṭhapitāni paṭikkhittāni:“ทิฏฐิที่พระผู้มีพระภาคไม่ตรัสตอบ ทรงงด ทรงวางเฉยเหล่านี้ ‘sassato loko’tipi, ‘asassato loko’tipi, ‘antavā loko’tipi, ‘anantavā loko’tipi, ‘taṁ jīvaṁ taṁ sarīran’tipi, ‘aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran’tipi, ‘hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi, ‘na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi, ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi—
lokotipi → loko itipi (bj, pts) | sarīrantipi → sarīraṁ itipi (bj, pts) | paraṁ maraṇātipi → parammaraṇā itipi (bj, pts)คือ ทิฏฐิว่า ‘โลกเที่ยง โลกไม่เที่ยง โลกมีที่สุด โลกไม่มีที่สุด ชีวะกับสรีระเป็นอย่างเดียวกัน ชีวะกับสรีระเป็นคนละอย่างกัน หลังจากตายแล้วตถาคต เกิดอีก หลังจากตายแล้ว ตถาคตไม่เกิดอีก หลังจากตายแล้วตถาคตเกิดอีกและไม่เกิดอีก หลังจากตายแล้ว ตถาคตจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ จะว่าไม่เกิดอีกก็มิใช่’ tāni me bhagavā na byākaroti.การที่พระผู้มีพระภาค ไม่ทรงตอบ ทิฏฐิเหล่านั้นแก่เรา Yāni me bhagavā na byākaroti taṁ me na ruccati, taṁ me nakkhamati.เราไม่ชอบใจ เราไม่พอใจ Sohaṁ bhagavantaṁ upasaṅkamitvā etamatthaṁ pucchissāmi.เราจักเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคอีก จะทูลถามเนื้อความนั้น Sace me bhagavā byākarissati:ถ้าพระผู้มีพระภาคจักตรัสตอบเราว่า ‘sassato loko’ti vā ‘asassato loko’ti vā …pe…
asassato lokoti vā → (sya-all)‘โลกเที่ยง ฯลฯ ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti vā—หลังจากตายแล้ว ตถาคตจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ จะว่าไม่เกิดอีกก็มิใช่’ evāhaṁ bhagavati brahmacariyaṁ carissāmi;เราก็จักประพฤติพรหมจรรย์ใน พระผู้มีพระภาคต่อไป no ce me bhagavā byākarissati:
me → (sya-all)ถ้าพระผู้มีพระภาค จักไม่ตรัสตอบเราว่า ‘sassato loko’ti vā ‘asassato loko’ti vā …pe…‘โลกเที่ยง โลกไม่เที่ยง โลกมีที่สุด โลกไม่มีที่สุด ชีวะกับสรีระเป็นอย่างเดียวกัน ชีวะกับสรีระเป็นคนละอย่างกัน หลังจาก ตายแล้วตถาคตเกิดอีก หลังจากตายแล้วตถาคตไม่เกิดอีก หลักจากตายแล้ว ตถาคตเกิดอีกและไม่เกิดอีก ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti vā—หลังจากตายแล้วตถาคตจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ จะว่าไม่เกิด อีกก็มิใช่’ evāhaṁ sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattissāmī”ti.
hīnāyāvattissāmīti → hināy āvattissāmīti (pts)เราก็จักลาสิกขาไปเป็นคฤหัสถ์”

Atha kho āyasmā mālukyaputto sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā mālukyaputto bhagavantaṁ etadavoca:
mālukyaputto sāyanhasamayaṁ → māluṅkyaputto sāyaṇhasamayaṁ (sya-all) | mālukyaputto → māluṅkyaputto (sya-all); māluṅkyāputto (pts) | paṭisallānā → paṭisallāṇā (pts)ครั้นเวลาเย็น ท่านพระมาลุงกยบุตรออกจากที่หลีกเร้น เข้าไปเฝ้า พระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับถวายอภิวาทแล้วนั่ง ณ ที่สมควร ได้กราบทูลพระผู้มี พระภาคว่า

“Idha mayhaṁ, bhante, rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi—“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ขอประทานวโรกาส เมื่อข้าพระองค์อยู่ใน ที่สงัด หลีกเร้นอยู่ ได้เกิดความคิดคำนึงอย่างนี้ว่า yānimāni diṭṭhigatāni bhagavatā abyākatāni ṭhapitāni paṭikkhittāni:‘ทิฏฐิที่พระผู้มีพระภาคไม่ ตรัสตอบ ทรงงด ทรงวางเฉยเหล่านี้ ‘sassato loko’tipi, ‘asassato loko’tipi …pe…
lokotipi → loko iti pi (pts)คือ ทิฏฐิว่า ‘โลกเที่ยง โลกไม่เที่ยง โลกมี ที่สุด โลกไม่มีที่สุด ชีวะกับสรีระเป็นอย่างเดียวกัน ชีวะกับสรีระเป็นคนละอย่างกัน หลังจากตายแล้วตถาคตเกิดอีก หลังจากตายแล้วตถาคตไม่เกิดอีก หลังจากตาย แล้วตถาคตเกิดอีกและไม่เกิดอีก ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi—
paraṁ maraṇātipi → parammaraṇā iti pi (pts)หลังจากตายแล้วตถาคตจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ จะว่า ไม่เกิดอีกก็มิใช่’ tāni me bhagavā na byākaroti.การที่พระผู้มีพระภาคไม่ทรงตอบทิฏฐิเหล่านั้นแก่เรา Yāni me bhagavā na byākaroti taṁ me na ruccati, taṁ me nakkhamati.เราไม่ชอบใจ เราไม่พอใจ Sohaṁ bhagavantaṁ upasaṅkamitvā etamatthaṁ pucchissāmi.เราจักเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคอีก จะทูลถามเนื้อความนั้น Sace me bhagavā byākarissati:
me → (sya-all)ถ้าพระผู้มีพระภาคจักตรัสตอบเราว่า ‘sassato loko’ti vā, ‘asassato loko’ti vā …pe…‘โลกเที่ยง ฯลฯ ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti vā—หลังจากตายแล้ว ตถาคตจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ จะว่าไม่เกิดอีกก็มิใช่’ evāhaṁ bhagavati, brahmacariyaṁ carissāmi.เราก็จักประพฤติพรหมจรรย์ใน พระผู้มีพระภาคต่อไป No ce me bhagavā byākarissati:ถ้าพระผู้มีพระภาคจักไม่ตรัสตอบแก่เราว่า ‘sassato loko’ti vā, ‘asassato loko’ti vā …pe…‘โลกเที่ยง โลกไม่เที่ยง โลกมี ที่สุด โลกไม่มีที่สุด ชีวะกับสรีระเป็นอย่างเดียวกัน ชีวะกับสรีระเป็นคนละอย่างกัน หลังจากตายแล้วตถาคตเกิดอีก หลังจากตายแล้วตถาคตไม่เกิดอีก หลังจากตาย แล้วตถาคตเกิดอีกและไม่เกิดอีก ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti vā—หลังจากตายแล้วตถาคตจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ จะว่า ไม่เกิดอีกก็มิใช่’ evāhaṁ sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattissāmīti.เราก็จักลาสิกขาไปเป็นคฤหัสถ์ Sace bhagavā jānāti:ถ้าพระผู้มีพระภาคทรงทราบว่า ‘sassato loko’ti, ‘sassato loko’ti me bhagavā byākarotu;‘โลกเที่ยง’ ขอจงตรัสตอบข้าพระองค์เถิดว่า ‘โลกเที่ยง’ sace bhagavā jānāti:ถ้าพระผู้มีพระภาคทรงทราบว่า ‘asassato loko’ti, ‘asassato loko’ti me bhagavā byākarotu.‘โลกไม่เที่ยง’ ขอจงตรัสตอบข้าพระองค์เถิดว่า ‘โลกไม่เที่ยง’ No ce bhagavā jānāti:ถ้าพระผู้มีพระภาคไม่ทรงทราบว่า ‘sassato loko’ti vā, ‘asassato loko’ti vā, ajānato kho pana apassato etadeva ujukaṁ hoti yadidaṁ:‘โลกเที่ยง หรือ โลกไม่เที่ยง, เมื่อไม่ทรงรู้ ไม่ทรงเห็น ก็ขอให้ตรัสบอกมาตรง ๆ เถิดว่า ‘na jānāmi, na passāmī’ti.‘เราไม่รู้ เราไม่เห็น’ Sace bhagavā jānāti:ถ้าพระผู้มีพระภาคทรงทราบว่า ‘antavā loko’ti, ‘anantavā loko’ti me bhagavā byākarotu;
anantavā → antavā (bj, sya-all)‘โลกมีที่สุด’ ขอจงตรัสตอบข้าพระองค์เถิดว่า ‘โลกมีที่สุด’ sace bhagavā jānāti:ถ้าพระผู้มีพระภาคทรงทราบว่า ‘anantavā loko’ti, ‘anantavā loko’ti me bhagavā byākarotu.‘โลกไม่มีที่สุด’ ขอจงตรัสตอบข้าพระองค์เถิด ว่า ‘โลกไม่มีที่สุด’ No ce bhagavā jānāti:
ce → ca (pts)ถ้าพระผู้มีพระภาคไม่ทรงทราบว่า ‘antavā loko’ti vā, ‘anantavā loko’ti vā, ajānato kho pana apassato etadeva ujukaṁ hoti yadidaṁ:‘โลกมีที่สุด หรือ โลกไม่มีที่สุด’ เมื่อไม่ทรงรู้ ไม่ทรงเห็น ก็ขอให้ตรัสบอกมาตรง ๆ เถิดว่า ‘na jānāmi, na passāmī’ti.‘เราไม่รู้ เราไม่เห็น’ Sace bhagavā jānāti:ถ้าพระผู้มีพระภาคทรงทราบว่า ‘taṁ jīvaṁ taṁ sarīran’ti, ‘taṁ jīvaṁ taṁ sarīran’ti me bhagavā byākarotu;‘ชีวะกับสรีระเป็นอย่างเดียวกัน’ ขอจงตรัส ตอบข้าพระองค์เถิดว่า ‘ชีวะกับสรีระเป็นอย่างเดียวกัน’ sace bhagavā jānāti:ถ้าพระผู้มีพระภาคทรงทราบว่า ‘aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran’ti, ‘aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran’ti me bhagavā byākarotu.‘ชีวะกับสรีระเป็นคนละอย่างกัน’ ขอจงตรัส ตอบข้าพระองค์เถิดว่า ‘ชีวะกับสรีระเป็นคนละอย่างกัน’ No ce bhagavā jānāti:ถ้าพระผู้มีพระภาคไม่ทรงทราบว่า ‘taṁ jīvaṁ taṁ sarīran’ti vā, ‘aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran’ti vā, ajānato kho pana apassato etadeva ujukaṁ hoti yadidaṁ:‘ชีวะกับสรีระเป็นอย่างเดียวกัน หรือชีวะ กับสรีระเป็นคนละอย่างกัน’ เมื่อไม่ทรงรู้ ไม่ทรงเห็น ก็ขอให้ตรัสบอกมาตรง ๆ เถิดว่า ‘na jānāmi, na passāmī’ti.‘เราไม่รู้ เราไม่เห็น’ Sace bhagavā jānāti:ถ้าพระผู้มีพระภาคทรงทราบว่า ‘hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti, ‘hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti me bhagavā byākarotu;‘หลังจากตายแล้วตถาคตเกิดอีก’ ขอจง ตรัสตอบข้าพระองค์เถิดว่า ‘หลังจากตายแล้วตถาคตเกิดอีก’ sace bhagavā jānāti:ถ้าพระผู้มีพระภาคทรงทราบว่า ‘na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti, ‘na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti me bhagavā byākarotu.‘หลังจากตายแล้วตถาคตไม่เกิดอีก’ ขอจง ตรัสตอบข้าพระองค์เถิดว่า ‘หลังจากตายแล้วตถาคตไม่เกิดอีก’ No ce bhagavā jānāti:ถ้าพระผู้มีพระภาคไม่ทรงทราบว่า ‘hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti vā, ‘na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti vā, ajānato kho pana apassato etadeva ujukaṁ hoti yadidaṁ:‘หลังจากตายแล้วตถาคตเกิดอีก หรือ หลังจากตายแล้วตถาคตไม่เกิดอีก’ เมื่อไม่ทรงรู้ ไม่ทรงเห็น ก็ขอให้ตรัสบอกมา ตรง ๆ เถิดว่า ‘na jānāmi na passāmī’ti.‘เราไม่รู้ เราไม่เห็น’ Sace bhagavā jānāti:ถ้าพระผู้มีพระภาคทรงทราบว่า ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti, ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti me bhagavā byākarotu;‘หลังจากตายแล้วตถาคตเกิดอีกและไม่เกิดอีก’ ขอจงตรัสตอบข้าพระองค์เถิดว่า ‘หลังจากตายแล้วตถาคตเกิดอีกและไม่เกิดอีก’ sace bhagavā jānāti:ถ้าพระผู้มีพระภาคทรงทราบว่า ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti me bhagavā byākarotu.‘หลังจากตายแล้วตถาคตจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ จะว่าไม่เกิดอีกก็มิใช่’ ขอจงตรัสตอบข้าพระองค์เถิดว่า ‘หลังจากตายแล้วตถาคต จะว่าเกิดอีกก็มิใช่ จะว่าไม่เกิดอีกก็มิใช่’ No ce bhagavā jānāti:ถ้าพระผู้มีพระภาคไม่ทรงทราบว่า ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti vā, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti vā, ajānato kho pana apassato etadeva ujukaṁ hoti yadidaṁ:‘หลังจากตายแล้วตถาคตเกิดอีกและไม่เกิดอีก หรือหลังจากตายแล้วตถาคตจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ จะว่าไม่เกิดอีกก็มิใช่’ เมื่อไม่ทรงรู้ ไม่ทรงเห็น ก็ขอให้ตรัสบอกมาตรง ๆ เถิดว่า ‘na jānāmi, na passāmī’”ti.‘เราไม่รู้ เราไม่เห็น”

“Kiṁ nu tāhaṁ, mālukyaputta, evaṁ avacaṁ:
“Kiṁ nu → kiṁnu kho (cck, km, mr), kinnu (sya1ed, sya2ed) | mālukyaputta → māluṅkyaputta (bj, sya-all); māluṅkyāputta (pts) | kiṁ nu → kinnu kho (sya-all) | kinnu → kinnu ko (bj: syā) | nu → kiṁ nu kho (cck: syā. kaṁ. ka.)พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “มาลุงกยบุตร เราได้พูดไว้อย่างนั้นกับเธอ หรือว่า ‘ehi tvaṁ, mālukyaputta, mayi brahmacariyaṁ cara, ahaṁ te byākarissāmi:
mālukyaputta → māluṅkyaputta (bj, sya-all); māluṅkyāputta (pts)‘เธอจงมาประพฤติพรหมจรรย์ในเราเถิด เราจักตอบเธอว่า

“sassato loko”ti vā, “asassato loko”ti vā, “antavā loko”ti vā, “anantavā loko”ti vā, “taṁ jīvaṁ taṁ sarīran”ti vā, “aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran”ti vā, “hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti vā, “na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti vā, “hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti vā, “neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti vā’”ti?‘โลกเที่ยง โลกไม่เที่ยง โลกมีที่สุด โลกไม่มีที่สุด ชีวะกับสรีระเป็นอย่างเดียวกัน ชีวะกับ สรีระเป็นคนละอย่างกัน หลังจากตายแล้วตถาคตเกิดอีก หลังจากตายแล้วตถาคต ไม่เกิดอีก หลังจากตายแล้วตถาคตเกิดอีกและไม่เกิดอีก หลังจากตายแล้วตถาคต จะว่าเกิดอีกก็มิใช่ จะว่าไม่เกิดอีกก็มิใช่ บ้างไหม”

“No hetaṁ, bhante”.ท่านพระมาลุงกยบุตรกราบทูลว่า “ไม่ พระพุทธเจ้าข้า”

“Tvaṁ vā pana maṁ evaṁ avaca:“ก็หรือว่าเธอได้พูดไว้กับเราอย่างนี้ว่า ‘ahaṁ, bhante, bhagavati brahmacariyaṁ carissāmi, bhagavā me byākarissati:‘ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์จัก ประพฤติพรหมจรรย์ในพระผู้มีพระภาค ถ้าพระผู้มีพระภาคจักตรัสตอบข้าพระองค์ ว่า

“sassato loko”ti vā, “asassato loko”ti vā, “antavā loko”ti vā, “anantavā loko”ti vā, “taṁ jīvaṁ taṁ sarīran”ti vā, “aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran”ti vā, “hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti vā, “na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti vā, “hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti vā, “neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti vā’”ti?‘โลกเที่ยง โลกไม่เที่ยง โลกมีที่สุด โลกไม่มีที่สุด ชีวะกับสรีระเป็นอย่างเดียวกัน ชีวะกับสรีระเป็นคนละอย่างกัน หลังจากตายแล้วตถาคตเกิดอีก หลังจากตายแล้ว ตถาคตไม่เกิดอีก หลังจากตายแล้วตถาคตเกิดอีกและไม่เกิดอีก หลังจากตายแล้ว ตถาคตจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ จะว่าไม่เกิดอีกก็มิใช่ บ้างไหม”

“No hetaṁ, bhante”.“ไม่ พระพุทธเจ้าข้า”

“Iti kira, mālukyaputta, nevāhaṁ taṁ vadāmi:
mālukyaputta nevāhaṁ taṁ → māluṅkyaputta nevāhantaṁ (bj, sya-all)“มาลุงกยบุตร ได้ยินว่า เรามิได้พูดไว้กับเธอดังนี้ว่า ‘ehi tvaṁ, mālukyaputta, mayi brahmacariyaṁ cara, ahaṁ te byākarissāmi:
mālukyaputta → māluṅkyaputta (bj, sya-all); māluṅkyāputta (pts)‘เธอจงมาประพฤติ พรหมจรรย์ในเราเถิด เราจักตอบเธอว่า “sassato loko”ti vā, “asassato loko”ti vā …pe…‘โลกเที่ยง โลกไม่เที่ยง ฯลฯ “neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā”’ti;หลังจากตาย แล้วตถาคตจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ จะว่าไม่เกิดอีกก็มิใช่’ napi kira maṁ tvaṁ vadesi:
maṁ → (sya-all)ฯลฯ ได้ยินว่า แม้เธอก็มิได้พูด กับเราว่า ‘ahaṁ, bhante, bhagavati brahmacariyaṁ carissāmi, bhagavā me byākarissati:‘ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์จักประพฤติพรหมจรรย์ในพระผู้มี พระภาค ถ้าพระผู้มีพระภาคจักตรัสตอบข้าพระองค์ว่า “sassato loko”ti vā “asassato loko”ti vā …pe…‘โลกเที่ยง โลกไม่เที่ยง ฯลฯ “neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti vā’ti.หลังจากตายแล้วตถาคตจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ จะว่าไม่เกิดอีกก็มิใช่’ Evaṁ sante, moghapurisa, ko santo kaṁ paccācikkhasi?โมฆบุรุษ เมื่อเป็นอย่างนั้น เธอเป็นใคร จะมาทวงอะไรกับใครเล่า

Yo kho, mālukyaputta, evaṁ vadeyya:
mālukyaputta → māluṅkyaputta (bj, sya-all); māluṅkyāputta (pts)มาลุงกยบุตร บุคคลใดจะพึงกล่าวอย่างนี้ว่า ‘na tāvāhaṁ bhagavati brahmacariyaṁ carissāmi yāva me bhagavā na byākarissati:‘ตราบใดที่พระผู้มี พระภาคยังไม่ทรงตอบเราว่า “sassato loko”ti vā, “asassato loko”ti vā …pe…‘โลกเที่ยง โลกไม่เที่ยง ฯลฯ “neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti vā’ti,หลังจากตายแล้ว ตถาคตเกิดอีกและไม่เกิดอีก หลังจากตายแล้วตถาคตจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ จะว่า ไม่เกิดอีกก็มิใช่’ ตราบนั้น เราก็จักไม่ประพฤติพรหมจรรย์ในพระผู้มีพระภาค abyākatameva taṁ, mālukyaputta, tathāgatena assa, atha so puggalo kālaṁ kareyya.
mālukyaputta → māluṅkyaputta (bj, sya-all); māluṅkyāputta (pts)ต่อให้บุคคลนั้นสิ้นชีวิตไปตถาคตก็ไม่ตอบเรื่องนั้น

Seyyathāpi, mālukyaputta, puriso sallena viddho assa savisena gāḷhapalepanena.
mālukyaputta → māluṅkyaputta (bj, sya-all)เปรียบเหมือนบุรุษต้องลูกศรที่ อาบยาพิษอย่างร้ายแรง Tassa mittāmaccā ñātisālohitā bhisakkaṁ sallakattaṁ upaṭṭhapeyyuṁ.มิตรอำมาตย์ ญาติสาโลหิต ของบุรุษนั้น พึงไปหาแพทย์ ผู้ชำนาญในการผ่าตัดมารักษา So evaṁ vadeyya:บุรุษผู้ต้องลูกศรนั้นพึงกล่าวอย่างนี้ว่า ‘na tāvāhaṁ imaṁ sallaṁ āharissāmi yāva na taṁ purisaṁ jānāmi yenamhi viddho, khattiyo vā brāhmaṇo vā vesso vā suddo vā’ti;‘ตราบใดที่เรา ยังไม่รู้จักคนที่ยิงเราเลยว่า เป็นกษัตริย์ พราหมณ์ แพศย์ หรือศูทร ตราบนั้น เราก็ จักไม่ถอนลูกศรนี้ออกไป’ so evaṁ vadeyya:บุรุษผู้ต้องลูกศรนั้นพึงกล่าวอย่างนี้ว่า ‘na tāvāhaṁ imaṁ sallaṁ āharissāmi yāva na taṁ purisaṁ jānāmi yenamhi viddho, evaṁnāmo evaṅgotto iti vā’ti;‘ตราบใดที่เรายังไม่รู้จักคนที่ยิงเราว่า มีชื่ออย่างนี้ มีโคตรอย่างนี้ ตราบนั้น เราก็จักไม่ถอนลูกศรนี้ออกไป’ so evaṁ vadeyya:บุรุษผู้ต้องลูกศรนั้นพึงกล่าวอย่างนี้ว่า ‘na tāvāhaṁ imaṁ sallaṁ āharissāmi yāva na taṁ purisaṁ jānāmi yenamhi viddho, dīgho vā rasso vā majjhimo vā’ti;‘ตราบใดที่เรายังไม่รู้จักคนที่ยิงเราว่า เป็นคนสูง ต่ำ หรือปานกลาง ตราบนั้น เราก็จักไม่ถอนลูกศรนี้ออกไป’ so evaṁ vadeyya:บุรุษผู้ต้องลูกศรนั้นพึงกล่าวอย่างนี้ว่า ‘na tāvāhaṁ imaṁ sallaṁ āharissāmi yāva na taṁ purisaṁ jānāmi yenamhi viddho, kāḷo vā sāmo vā maṅguracchavī vā’ti;
kāḷo → kālo (bj) | maṅguracchavī vāti → maṅguracchavi vā ti (pts)‘ตราบใดที่เรายังไม่รู้จักคนที่ยิงเราว่า เป็นคนผิวดำ ผิวคล้ำ หรือผิวสองสี ตราบนั้น เราก็จักไม่ถอนลูกศรนี้ออกไป’ so evaṁ vadeyya:บุรุษผู้ต้องลูกศรนั้นพึงกล่าวอย่างนี้ว่า ‘na tāvāhaṁ imaṁ sallaṁ āharissāmi yāva na taṁ purisaṁ jānāmi yenamhi viddho, amukasmiṁ gāme vā nigame vā nagare vā’ti;
amukasmiṁ → asukasmiṁ (bj, sya-all, pts)‘ตราบใดที่เรายังไม่รู้จักคนที่ยิงเราว่า อยู่ในบ้าน นิคม หรือนครชื่อโน้น ตราบนั้น เราก็จักไม่ถอนลูกศรนี้ออกไป’ so evaṁ vadeyya:บุรุษผู้ต้องลูกศรนั้นพึงกล่าวอย่างนี้ว่า ‘na tāvāhaṁ imaṁ sallaṁ āharissāmi yāva na taṁ dhanuṁ jānāmi yenamhi viddho, yadi vā cāpo yadi vā kodaṇḍo’ti;‘ตราบใดที่เรายังไม่รู้จักธนูที่เขาใช้ยิง เราว่า เป็นชนิดมีแล่ง หรือชนิดเกาทัณฑ์ ตราบนั้น เราก็จักไม่ถอนลูกศรนี้ออกไป’ so evaṁ vadeyya:บุรุษผู้ต้องลูกศรนั้นพึงกล่าวอย่างนี้ว่า ‘na tāvāhaṁ imaṁ sallaṁ āharissāmi yāva na taṁ jiyaṁ jānāmi yāyamhi viddho, yadi vā akkassa yadi vā saṇhassa yadi vā nhārussa yadi vā maruvāya yadi vā khīrapaṇṇino’ti;
saṇhassa → saṇṭhassa (bj, sya-all, km, pts1ed) | nhārussa → nahārussa (bj, sya-all, pts) | saṇhassa → saṇṭhassa (pts) | saṇṭhassa → saṇhassa (bj: machasaṁ) | saṇhassa → saṇṭhassa (cck: sī. syā. kaṁ. pī.)‘ตราบใดที่เรายังไม่รู้จักสายธนูที่เขาใช้ ยิงเราว่า เป็นสายที่ทำด้วยปอ ผิวไม้ไผ่ เอ็น ป่าน หรือเยื่อไม้ ตราบนั้น เราก็จัก ไม่ถอนลูกศรนี้ออกไป’ so evaṁ vadeyya:บุรุษผู้ต้องลูกศรนั้นพึงกล่าวอย่างนี้ว่า ‘na tāvāhaṁ imaṁ sallaṁ āharissāmi yāva na taṁ kaṇḍaṁ jānāmi yenamhi viddho, yadi vā gacchaṁ yadi vā ropiman’ti;
gacchaṁ → kacchaṁ (bj, pts) | gacchaṁ → ba. evaṁ. sī. yu. kacchaṁ (sya-all note)‘ตราบใดที่เรายังไม่รู้จักลูกธนูที่เขาใช้ยิง เราว่า เป็นธนูที่ทำด้วยไม้เกิดเองหรือไม้คัดปลูก ตราบนั้น เราก็จักไม่ถอนลูกศรนี้ ออกไป’ so evaṁ vadeyya:บุรุษผู้ต้องลูกศรนั้นพึงกล่าวอย่างนี้ว่า ‘na tāvāhaṁ imaṁ sallaṁ āharissāmi yāva na taṁ kaṇḍaṁ jānāmi yenamhi viddho, yassa pattehi vājitaṁ yadi vā gijjhassa yadi vā kaṅkassa yadi vā kulalassa yadi vā morassa yadi vā sithilahanuno’ti;
vājitaṁ → vākhittaṁ (mr) | sithilahanunoti → sithilahaṇunoti (bj) | kaṅkassa → kaṅkhassa (sya-all) | yadi → yādi (pts) | vājitaṁ → vākhittaṁ (cck: ka.)‘ตราบใดที่เรายังไม่รู้จักหางเกาทัณฑ์ที่เขา ใช้ยิงเราว่า เป็นหางที่เสียบด้วยขนปีกนกแร้ง นกตระกรุม นกเหยี่ยว นกยูง หรือ นกปากห่าง ตราบนั้น เราก็จักไม่ถอนลูกศรนี้ออกไป’ so evaṁ vadeyya:บุรุษผู้ต้องลูกศรนั้นพึงกล่าวอย่างนี้ว่า ‘na tāvāhaṁ imaṁ sallaṁ āharissāmi yāva na taṁ kaṇḍaṁ jānāmi yenamhi viddho, yassa nhārunā parikkhittaṁ yadi vā gavassa yadi vā mahiṁsassa yadi vā bheravassa yadi vā semhārassā’ti;
bheravassa → roruvassa (bj, sya-all, km, pts1ed) | nhārunā → nahārunā (bj, sya-all, pts) | mahiṁsassa → mahisassa (bj, sya-all, pts) | bheravassa → roruvassa (pts) | nahārunā → nahārūnā (bj: machasaṁ) | mahisassa → mahiṁsassa (bj: machasaṁ) | bheravassa → roruvassa (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | gavassa → evaṁ. ba. migassa (sya-all: sī. yu.)‘ตราบใดที่เรายังไม่รู้จักเกาทัณฑ์ที่เขา ใช้ยิงเราว่า เป็นสิ่งที่เขาพันด้วยเอ็นวัว เอ็นควาย เอ็นค่าง หรือเอ็นลิง ตราบนั้น เราก็จักไม่ถอนลูกศรนี้ออกไป’ so evaṁ vadeyya:บุรุษผู้ต้องลูกศรนั้นพึงกล่าวอย่างนี้ว่า ‘na tāvāhaṁ imaṁ sallaṁ āharissāmi yāva na taṁ sallaṁ jānāmi yenamhi viddho, yadi vā sallaṁ yadi vā khurappaṁ yadi vā vekaṇḍaṁ yadi vā nārācaṁ yadi vā vacchadantaṁ yadi vā karavīrapattan’ti—
sallaṁ → kaṇḍaṁ (sya-all) | vekaṇḍaṁ → vekaṇṇaṁ (sya-all) | vekaṇṇaṁ → vekaṇḍaṁ (sya-all: sī. yu.)‘ตราบใดที่เรายังไม่รู้จักลูกธนูที่เขาใช้ยิง เราว่า เป็นลูกศรธรรมดา ลูกศรคม ลูกศรหัวเกาทัณฑ์ ลูกศรหัวโลหะ ลูกศรหัว เขี้ยวสัตว์ หรือลูกศรพิเศษ ตราบนั้นเราก็จักไม่ถอนลูกศรนี้ออกไป’ aññātameva taṁ, mālukyaputta, tena purisena assa, atha so puriso kālaṁ kareyya.
mālukyaputta → māluṅkyaputta (bj, sya-all); māluṅkyāputta (pts)ต่อให้บุรุษนั้น ตายไป เขาก็จะไม่รู้เรื่องนั้นเลย ฉันใด

Evameva kho, mālukyaputta, yo evaṁ vadeyya:
mālukyaputta → māluṅkyaputta (bj, sya-all); māluṅkyāputta (pts)บุคคลใดพึงกล่าวอย่างนี้ว่า ‘na tāvāhaṁ bhagavati brahmacariyaṁ carissāmi yāva me bhagavā na byākarissati:‘ตราบใดที่พระผู้มีพระภาคไม่ตรัสตอบว่า “sassato loko”ti vā “asassato loko”ti vā …pe…‘โลก เที่ยง โลกไม่เที่ยง โลกมีที่สุด โลกไม่มีที่สุด ชีวะกับสรีระเป็นอย่างเดียวกัน ชีวะ กับสรีระเป็นคนละอย่างกัน หลังจากตายแล้วตถาคตเกิดอีก หลังจากตายแล้ว ตถาคตไม่เกิดอีก หลังจากตายแล้วตถาคตเกิดอีกและไม่เกิดอีก “neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti vā’ti—หลังจากตายแล้ว ตถาคตจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ จะว่าไม่เกิดอีกก็มิใช่’ ตราบนั้น เราก็จักไม่ประพฤติ พรหมจรรย์ในพระผู้มีพระภาค’ abyākatameva taṁ, mālukyaputta, tathāgatena assa, atha so puggalo kālaṁ kareyya.
mālukyaputta → māluṅkyaputta (bj, sya-all); māluṅkyāputta (pts)ต่อให้บุคคลนั้นตายไป ตถาคตก็ไม่ตอบเรื่องนั้น ฉันนั้นเหมือนกัน

‘Sassato loko’ti, mālukyaputta, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso abhavissāti, evaṁ no.
mālukyaputta → vā māluṅkyaputta (bj); māluṅkyaputta (sya-all) | lokoti mālukyaputta → loko ti māluṅkyāputta (pts)มาลุงกยบุตร เมื่อมีความเห็นว่า ‘โลกเที่ยง’ จักได้มีการอยู่ประพฤติ พรหมจรรย์กันหรือก็หามิได้ ‘Asassato loko’ti, mālukyaputta, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso abhavissāti, evampi no.
mālukyaputta → māluṅkyaputta (bj, sya-all) | lokoti mālukyaputta → loko ti māluṅkyāputta (pts)เมื่อมีความเห็นว่า ‘โลกไม่เที่ยง’ จักได้มีการอยู่ประพฤติพรหมจรรย์กันหรือ ก็หามิได้ ‘Sassato loko’ti vā, mālukyaputta, diṭṭhiyā sati, ‘asassato loko’ti vā diṭṭhiyā sati attheva jāti, atthi jarā, atthi maraṇaṁ, santi sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā;
vā mālukyaputta → māluṅkyaputta (bj, sya-all) | lokoti vā mālukyaputta → loko ti māluṅkyāputta (pts)แม้เมื่อมีความเห็นว่า ‘โลกเที่ยง หรือโลกไม่เที่ยง’ ชาติ(ความเกิด) ชรา (ความแก่) มรณะ(ความตาย) โสกะ(ความเศร้าโศก) ปริเทวะ(ความคร่ำครวญ) ทุกข์(ความทุกข์กาย) โทมนัส(ความทุกข์ใจ) และอุปายาส(ความคับแค้นใจ) ก็ยังคง มีอยู่ตามปกติ yesāhaṁ diṭṭheva dhamme nighātaṁ paññapemi.
paññapemi → paññāpemi (bj)เราจึงบัญญัติเฉพาะการกำจัดชาติ ชรา มรณะ โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาสในปัจจุบัน ‘Antavā loko’ti, mālukyaputta, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso abhavissāti, evaṁ no.
mālukyaputta → māluṅkyaputta (bj, sya-all) | lokoti mālukyaputta → loko ti māluṅkyāputta (pts)เมื่อมีความเห็นว่า ‘โลกมีที่สุด’ จักได้มีการอยู่ประพฤติพรหมจรรย์กันหรือ ก็หามิได้ ‘Anantavā loko’ti, mālukyaputta, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso abhavissāti, evampi no.
mālukyaputta → māluṅkyaputta (bj, sya-all) | lokoti mālukyaputta → loko ti māluṅkyāputta (pts)เมื่อมีความเห็นว่า ‘โลกไม่มีที่สุด’ จักได้มีการอยู่ประพฤติพรหมจรรย์กัน หรือก็หามิได้ ‘Antavā loko’ti vā, mālukyaputta, diṭṭhiyā sati, ‘anantavā loko’ti vā diṭṭhiyā sati attheva jāti, atthi jarā, atthi maraṇaṁ, santi sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā;
vā mālukyaputta → māluṅkyaputta (bj, sya-all) | lokoti vā mālukyaputta → loko ti māluṅkyāputta (pts)แม้เมื่อมีความเห็นว่า ‘โลกมีที่สุด หรือโลกไม่มีที่สุด’ ชาติ ชรา มรณะ โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาสก็ยังคงมีอยู่ตามปกติ yesāhaṁ diṭṭheva dhamme nighātaṁ paññapemi.
paññapemi → paññāpemi (bj)เราจึงบัญญัติการกำจัด ชาติ ชรา มรณะ โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาสในปัจจุบัน ‘Taṁ jīvaṁ taṁ sarīran’ti, mālukyaputta, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso abhavissāti, evaṁ no.
mālukyaputta → māluṅkyaputta (sya-all); māluṅkyāputta (pts)เมื่อมีความเห็นว่า ‘ชีวะกับสรีระเป็นอย่างเดียวกัน’ จักได้มีการอยู่ประพฤติ พรหมจรรย์กันหรือก็หามิได้ ‘Aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran’ti, mālukyaputta, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso abhavissāti, evampi no.
mālukyaputta → māluṅkyaputta (bj, sya-all); māluṅkyāputta (pts)เมื่อมีความเห็นว่า ‘ชีวะกับสรีระเป็นคนละอย่างกัน’ จักได้มีการอยู่ประพฤติ พรหมจรรย์กันหรือก็หามิได้ ‘Taṁ jīvaṁ taṁ sarīran’ti vā, mālukyaputta, diṭṭhiyā sati, ‘aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran’ti vā diṭṭhiyā sati attheva jāti …pe…
vā mālukyaputta → māluṅkyaputta (bj, sya-all); māluṅkyāputta (pts)แม้เมื่อมีความเห็นว่า ‘ชีวะกับสรีระเป็นอย่างเดียวกัน หรือชีวะกับสรีระเป็น คนละอย่างกัน’ ชาติ ฯลฯ nighātaṁ paññapemi.
paññapemi → paññāpemi (bj)เราจึงบัญญัติเฉพาะการกำจัด ชาติ ชรา มรณะ โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาสในปัจจุบัน ‘Hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti, mālukyaputta, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso abhavissāti, evaṁ no.
paraṁ maraṇāti mālukyaputta → parammaraṇāti māluṅkyaputta (bj, sya-all); parammaraṇā ti māluṅkyāputta (pts)เมื่อมีความเห็นว่า ‘หลังจากตายแล้วตถาคตเกิดอีก’ จักได้มีการอยู่ประพฤติ พรหมจรรย์กันหรือก็หามิได้ ‘Na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti, mālukyaputta, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso abhavissāti, evampi no.
paraṁ maraṇāti mālukyaputta → parammaraṇāti māluṅkyaputta (bj, sya-all); parammaraṇā ti māluṅkyāputta (pts)เมื่อมีความเห็นว่า ‘หลังจากตายแล้วตถาคตไม่เกิดอีก’ จักได้มีการอยู่ประพฤติ พรหมจรรย์กันหรือก็หามิได้ ‘Hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti vā, mālukyaputta, diṭṭhiyā sati, ‘na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti vā diṭṭhiyā sati attheva jāti …pe…
paraṁ maraṇāti vā → parammaraṇāti (bj) | paraṁ maraṇāti vā mālukyaputta → parammaraṇāti māluṅkyaputta (sya-all); parammaraṇā ti māluṅkyāputta (pts)แม้เมื่อมีความเห็นว่า ‘หลังจากตายแล้วตถาคตเกิดอีก หรือหลังจากตายแล้ว ตถาคตไม่เกิดอีก’ ชาติ ฯลฯ yesāhaṁ diṭṭheva dhamme nighātaṁ paññapemi.
paññapemi → paññāpemi (bj)เราจึงบัญญัติเฉพาะการกำจัดชาติ ชรา มรณะ โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาสในปัจจุบัน ‘Hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti, mālukyaputta, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso abhavissāti, evaṁ no.
paraṁ maraṇāti mālukyaputta → parammaraṇāti māluṅkyaputta (bj, sya-all); parammaraṇā ti māluṅkyāputta (pts)เมื่อมีความเห็นว่า ‘หลังจากตายแล้วตถาคตเกิดอีกและไม่เกิดอีก’ จักได้มีการ อยู่ประพฤติพรหมจรรย์กันหรือก็หามิได้ ‘Neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti, mālukyaputta, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso abhavissāti, evampi no.
paraṁ maraṇāti mālukyaputta → parammaraṇāti māluṅkyaputta (bj, sya-all); parammaraṇā ti māluṅkyāputta (pts)เมื่อมีความเห็นว่า ‘หลังจากตายแล้วตถาคตจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ จะว่าไม่เกิดอีก ก็มิใช่’ จักได้มีการอยู่ประพฤติพรหมจรรย์กันหรือก็หามิได้ ‘Hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti, mālukyaputta, diṭṭhiyā sati, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti vā diṭṭhiyā sati attheva jāti …pe…
paraṁ maraṇāti mālukyaputta → parammaraṇāti māluṅkyaputta (bj, sya-all); parammaraṇā ti māluṅkyāputta (pts)มาลุงกยบุตร แม้เมื่อมีความเห็นว่า ‘หลังจากตายแล้วตถาคตเกิดอีกและไม่ เกิดอีก หรือหลังจากตายแล้วตถาคตจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ จะว่าไม่เกิดอีกก็มิใช่’ ชาติ ชรา มรณะ โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาสก็ยังคงมีอยู่ตามปกติ yesāhaṁ diṭṭheva dhamme nighātaṁ paññapemi.
paññapemi → paññāpemi (bj)เราจึง บัญญัติเฉพาะการกำจัดชาติ ชรา มรณะ โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาส ในปัจจุบัน

Tasmātiha, mālukyaputta, abyākatañca me abyākatato dhāretha;
mālukyaputta → māluṅkyaputta (bj, sya-all); māluṅkyāputta (pts)มาลุงกยบุตร เพราะเหตุนั้นแล เธอจงจำปัญหาที่เราไม่ตอบว่า เป็นปัญหาที่เราไม่ตอบ byākatañca me byākatato dhāretha.และจงจำปัญหาที่เราตอบว่า เป็นปัญหาที่เราตอบเถิด Kiñca, mālukyaputta, mayā abyākataṁ?
mālukyaputta → māluṅkyaputta (bj, sya-all); māluṅkyāputta (pts)ปัญหาอะไรเล่าที่เราไม่ตอบ ‘Sassato loko’ti mālukyaputta, mayā abyākataṁ;
mālukyaputta → māluṅkyaputta (bj, sya-all) | lokoti mālukyaputta → loko ti māluṅkyāputta (pts)คือ ปัญหาว่า ‘โลกเที่ยง ‘asassato loko’ti—
lokoti → lokoti māluṅkyaputta (sya-all)โลกไม่เที่ยง mayā abyākataṁ; ‘antavā loko’ti—
lokoti → lokoti māluṅkyaputta (sya-all)โลกมีที่สุด mayā abyākataṁ; ‘anantavā loko’ti—
na → netaṁ (bj) | lokoti → lokoti māluṅkyaputta (sya-all)โลกไม่มีที่สุด mayā abyākataṁ; ‘taṁ jīvaṁ taṁ sarīran’ti—ชีวะกับสรีระ เป็นอย่างเดียวกัน mayā abyākataṁ; ‘aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran’ti—ชีวะกับสรีระเป็นคนละอย่างกัน mayā abyākataṁ; ‘hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti—หลังจากตายแล้วตถาคตเกิดอีก mayā abyākataṁ; ‘na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti—หลังจากตายแล้วตถาคตไม่เกิดอีก mayā abyākataṁ; ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti—หลังจากตายแล้วตถาคตเกิดอีกและไม่เกิดอีก mayā abyākataṁ; ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti—หลังจากตายแล้วตถาคตจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ จะว่าไม่เกิดอีกก็มิใช่’ mayā abyākataṁ.เราไม่ตอบ

Kasmā cetaṁ, mālukyaputta, mayā abyākataṁ?
mālukyaputta → māluṅkyaputta (bj, sya-all)เพราะเหตุไรเราจึงไม่ตอบ Na hetaṁ, mālukyaputta, atthasaṁhitaṁ na ādibrahmacariyakaṁ na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṁvattati.
mālukyaputta → māluṅkyaputta (bj) | na ādibrahmacariyakaṁ na → nādibrahmacariyakaṁ netaṁ (bj) | mālukyaputta atthasaṁhitaṁ na ādibrahmacariyakaṁ → māluṅkyaputta atthasañhitaṁ nādibrahmacariyakaṁ (sya-all) | netaṁ → na nibbidāya (bj: PTS, machasaṁ) | na → netaṁ (cck: sī.)เพราะปัญหานั้นไม่มีประโยชน์ ไม่เป็นเบื้องต้นแห่งพรหมจรรย์ ไม่เป็นไปเพื่อ ความเบื่อหน่าย เพื่อคลายกำหนัด เพื่อดับ เพื่อสงบระงับ เพื่อรู้ยิ่ง เพื่อตรัสรู้ และเพื่อนิพพาน Tasmā taṁ mayā abyākataṁ.เหตุนั้นเราจึงไม่ตอบ

Kiñca, mālukyaputta, mayā byākataṁ?
mālukyaputta → māluṅkyaputta (bj, sya-all); māluṅkyāputta (pts)ปัญหาอะไรเล่าที่เราตอบ ‘Idaṁ dukkhan’ti, mālukyaputta, mayā byākataṁ;
mālukyaputta → māluṅkyaputta (bj, sya-all); māluṅkyāputta (pts)คือ ปัญหาว่า ‘นี้ทุกข์ ‘ayaṁ dukkhasamudayo’ti—นี้ทุกขสมุทัย mayā byākataṁ; ‘ayaṁ dukkhanirodho’ti—นี้ทุกขนิโรธ mayā byākataṁ; ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti—นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา’ mayā byākataṁ.เราตอบ

Kasmā cetaṁ, mālukyaputta, mayā byākataṁ?
mālukyaputta → māluṅkyaputta (bj, sya-all)เพราะเหตุไรเราจึงตอบ Etañhi, mālukyaputta, atthasaṁhitaṁ etaṁ ādibrahmacariyakaṁ nibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati.
mālukyaputta → māluṅkyaputta (bj) | ādibrahmacariyakaṁ → ādibrahmacariyakaṁ etaṁ (bj, sya-all); ādibrahmacariyikaṁ etaṁ (pts) | mālukyaputta atthasaṁhitaṁ → māluṅkyaputta atthasañhitaṁ (sya-all) | etañhi mālukyaputta → etaṁ hi māluṅkyāputta (pts)เพราะปัญหานั้นมีประโยชน์ เป็นเบื้องต้นแห่งพรหมจรรย์ เป็นไปเพื่อความ เบื่อหน่าย เพื่อคลายกำหนัด เพื่อดับ เพื่อสงบระงับ เพื่อรู้ยิ่ง เพื่อตรัสรู้ และเพื่อ นิพพาน Tasmā taṁ mayā byākataṁ.เหตุนั้นเราจึงตอบ Tasmātiha, mālukyaputta, abyākatañca me abyākatato dhāretha;
mālukyaputta → māluṅkyaputta (bj, sya-all); māluṅkyāputta (pts)มาลุงกยบุตร เพราะเหตุนั้นแล เธอจงจำปัญหาที่เราไม่ตอบว่า เป็นปัญหาที่ เราไม่ตอบ byākatañca me byākatato dhārethā”ti.และจงจำปัญหาที่เราตอบว่า เป็นปัญหาที่เราตอบเถิด”

Idamavoca bhagavā.
bhagavā → bhagava (pts)พระผู้มีพระภาคได้ตรัสภาษิตนี้แล้ว Attamano āyasmā mālukyaputto bhagavato bhāsitaṁ abhinandīti.
mālukyaputto → māluṅkyaputto (bj, sya-all); māluṅkyāputto (pts)ท่านพระมาลุงกยบุตรมีใจยินดีชื่นชมพระ ภาษิตของพระผู้มีพระภาค ดังนี้แล

Cūḷamālukyasuttaṁ niṭṭhitaṁ tatiyaṁ.จูฬมาลุงกยสูตรที่ ๓ จบ