LaṭukikopamasuttaПример с перепёлкой
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ me → evam-me (pts)Так мной услышано.
ekaṁ samayaṁ bhagavā aṅguttarāpesu viharati āpaṇaṁ nāma aṅguttarāpānaṁ nigamo.Одно время Благословенный проживал в стране Ангуттарапанов, где находился их город под названием Апана.
Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya āpaṇaṁ piṇḍāya pāvisi.
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (pts) | pattacīvaramādāya → pattacīvaraṁ ādāya (bjt, pts)И тогда, утром, Благословенный оделся, взял чашу и внешнее одеяние и отправился в Апану за подаяниями.
Āpaṇe piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto yenaññataro vanasaṇḍo tenupasaṅkami divāvihārāya.
yenaññataro → yen aññataro (pts) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts)Когда он походил по Апане, собирая подаяния, вернувшись с хождения за подаяниями, после принятия пищи он отправился в некую рощу, чтобы провести там остаток дня.
Taṁ vanasaṇḍaṁ ajjhogāhetvā aññatarasmiṁ rukkhamūle divāvihāraṁ nisīdi.
ajjhogāhetvā → ajjhogahetvā (bj, sya-all); ajjhogāhitvā (pts) | ajjhogahetvā → ajjhogāhetvā (bj: machasaṁ, PTS)Войдя в рощу, он сел у подножья дерева.
Āyasmāpi kho udāyī pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya āpaṇaṁ piṇḍāya pāvisi.
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (pts) | pattacīvaramādāya → pattacīvaraṁ ādāya (bjt, pts) | āyasmāpi → āyasmā pi (pts)[Тем же] утром уважаемый Удайи оделся, взял чашу и внешнее одеяние и тоже отправился в Апану за подаяниями.
Āpaṇe piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto yena so vanasaṇḍo tenupasaṅkami divāvihārāya.
āpaṇe → apaṇe (pts) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts)Когда он походил по Апане, собирая подаяния, вернувшись с хождения за подаяниями, после принятия пищи он отправился в некую рощу, чтобы провести там остаток дня.
Taṁ vanasaṇḍaṁ ajjhogāhetvā aññatarasmiṁ rukkhamūle divāvihāraṁ nisīdi.
ajjhogāhetvā → ajjhogahetvā (bj, sya-all); ajjhogāhitvā (pts) | ajjhogahetvā → ajjhogāhetvā (bj: machasaṁ, PTS)Войдя в рощу, он сел у подножья дерева.
Atha kho āyasmato udāyissa rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi:
paṭisallīnassa → patisallīnassa (bj, pts)И тогда, по мере того как уважаемый Удайи пребывал уединённым в медитации, такая мысль возникла в его уме:
“bahūnaṁ vata no bhagavā dukkhadhammānaṁ apahattā, bahūnaṁ vata no bhagavā sukhadhammānaṁ upahattā;
bahūnaṁ → bahunnaṁ (bj, sya-all, km, pts1ed) | bahūnaṁ → bahunnaṁ (pts) | bahūnaṁ → bahunnaṁ (sī. syā. kaṁ. pī.) evamīdise aviññāṇakappakaraṇe (cck note)“От стольких болезненных состояний избавил нас Благословенный! Как много приятных состояний принёс нам Благословенный!
bahūnaṁ vata no bhagavā akusalānaṁ dhammānaṁ apahattā, bahūnaṁ vata no bhagavā kusalānaṁ dhammānaṁ upahattā”ti.
bahūnaṁ → bahunnaṁ (bj, sya-all, pts) | bahunnaṁ → bahūnaṁ (bj: machasaṁ) | bahunnaṁ → bahūnaṁ (bj: machasaṁ) | upahattāti → upahattā ti (pts)От стольких неблагих состояний избавил нас Благословенный! Как много благих состояний принёс нам Благословенный!”
Atha kho āyasmā udāyī sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā udāyī bhagavantaṁ etadavoca:
paṭisallānā vuṭṭhito → patisallānāvuṭṭhito (bj) | sāyanhasamayaṁ → sāyaṇhasamayaṁ (sya-all) | paṭisallānā → patisallāṇā (pts) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts) | etadavoca → etad-avoca (pts)И тогда, вечером, уважаемый Удайи вышел из медитации и отправился к Благословенному. Поклонившись ему, он сел рядом и спросил его:
“idha mayhaṁ, bhante, rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi:
te → tena (mr) | paṭisallīnassa → patisallīnassa (bj, pts)“Почтенный, по мере того как я пребывал уединённым такая мысль возникла в моём уме:
‘bahūnaṁ vata no bhagavā dukkhadhammānaṁ apahattā, bahūnaṁ vata no bhagavā sukhadhammānaṁ upahattā;
bahūnaṁ → bahunnaṁ (bj, sya-all)“От стольких болезненных состояний избавил нас Благословенный! Как много приятных состояний принёс нам Благословенный!
bahūnaṁ vata no bhagavā akusalānaṁ dhammānaṁ apahattā, bahūnaṁ vata no bhagavā kusalānaṁ dhammānaṁ upahattā’ti.
bahūnaṁ → bahunnaṁ (sya-all)От стольких неблагих состояний избавил нас Благословенный! Как много благих состояний принёс нам Благословенный!”
Mayañhi, bhante, pubbe sāyañceva bhuñjāma pāto ca divā ca vikāle.
mayañhi → mayaṁ hi (bjt) | sāyañceva → sāyañ-c eva (pts)Почтенный, прежде мы ели вечером, утром, днём, вне положенного времени.
Ahu kho so, bhante, samayo yaṁ bhagavā bhikkhū āmantesi:И затем случилось так, что Благословенный обратился к монахам:
‘iṅgha tumhe, bhikkhave, etaṁ divāvikālabhojanaṁ pajahathā’ti.
divāvikālabhojanaṁ → divā vikālabhojanaṁ (th, pts)“Монахи, будьте добры, отбросьте этот дневной приём пищи, ведь он вне положенного времени”.
Tassa mayhaṁ, bhante, ahudeva aññathattaṁ, ahudeva domanassaṁ:
ahudeva → ahu (bj, pts1ed) | ahu → ahudeva (bj: machasaṁ, syā) | ahudeva → ahu (cck: sī. pī.) | ahudeva → ahud-eva (pts)Почтенный, я был расстроен и опечален, думая:
‘yampi no saddhā gahapatikā divā vikāle paṇītaṁ khādanīyaṁ bhojanīyaṁ denti tassapi no bhagavā pahānamāha, tassapi no sugato paṭinissaggamāhā’ti.
gahapatikā → gahapati (bj: sīmu8) | yampi → yam-pi (pts) | khādanīyaṁ bhojanīyaṁ → khādaniyaṁ bhojaniyaṁ (pts) | tassapi → tassa pi (pts) | pahānamāha tassapi → pahānam-āha tassa pi (pts) | paṭinissaggamāhāti → paṭinissaggam-āhāti (pts)Верующие домохозяева дают нам различные виды хорошей еды днём, вне положенного времени, но всё же Благословенный говорит нам отбросить его”. Высочайший говорит нам оставить её”.
Te mayaṁ, bhante, bhagavati pemañca gāravañca hiriñca ottappañca sampassamānā evaṁ taṁ divāvikālabhojanaṁ pajahimhā.
pajahimhā → pajahimha (bj: sīmu8) | evaṁ taṁ divāvikālabhojanaṁ → evantaṁ divā vikālabhojanaṁ (th) | pemañca gāravañca → pemañ-ca gāravañ-ca (pts) | ottappañca → ottappañ-ca (pts) | evaṁ taṁ divāvikālabhojanaṁ → evan-taṁ divā vikālabhojanaṁ (pts)Исходя из нашей любви и уважения к Благословенному, исходя из стыда и боязни совершить проступок, мы отбросили тот дневной приём пищи, ведь он был вне положенного времени.
Te mayaṁ, bhante, sāyañceva bhuñjāma pāto ca.
mayaṁ → mayā (bj) | sāyañceva → sāyañ-c eva (pts)И тогда мы ели только вечером и утром.
Ahu kho so, bhante, samayo yaṁ bhagavā bhikkhū āmantesi:И затем случилось так, что Благословенный обратился к монахам:
‘iṅgha tumhe, bhikkhave, etaṁ rattiṁvikālabhojanaṁ pajahathā’ti.
rattiṁvikālabhojanaṁ → rattiṁ vikālabhojanaṁ (bjt, th, pts)“Монахи, будьте добры, отбросьте этот ночной приём пищи, ведь он вне положенного времени”.
Tassa mayhaṁ, bhante, ahudeva aññathattaṁ ahudeva domanassaṁ:
ahu → kaṇikavāṭampi (bj: sīmu8, machasaṁ); kaṇikarājimpi (bj: syā) | ahudeva → ahud-eva (pts)Почтенный, я был расстроен и опечален, думая:
‘yampi no imesaṁ dvinnaṁ bhattānaṁ paṇītasaṅkhātataraṁ tassapi no bhagavā pahānamāha, tassapi no sugato paṭinissaggamāhā’ti.
yampi → yam-pi (pts) | tassapi → tassa pi (pts) | paṭinissaggamāhāti → paṭinissaggam-āhāti (pts)“Благословенный говорит нам отбросить наиболее пышный из наших двух приёмов пищи, но всё же Благословенный говорит нам отбросить его”. Высочайший говорит нам оставить её”.
Bhūtapubbaṁ, bhante, aññataro puriso divā sūpeyyaṁ labhitvā evamāha:
labhitvā → labhitvā pajāpatiṁ (sya-all) | evamāha → evam-āha (pts)Однажды, почтенный, один человек заполучил некий суп в течение дня и сказал:
‘handa ca imaṁ nikkhipatha, sāyaṁ sabbeva samaggā bhuñjissāmā’ti.
ca → (sya-all) | sabbeva → sabbe va (pts)“Отставь его в сторону и вечером мы все поедим его”.
Yā kāci, bhante, saṅkhatiyo sabbā tā rattiṁ, appā divā.
yā kāci → yākāci (th)[Почти] все блюда готовятся ночью, мало что [готовится] днём.
Te mayaṁ, bhante, bhagavati pemañca gāravañca hiriñca ottappañca sampassamānā evaṁ taṁ rattiṁvikālabhojanaṁ pajahimhā.
rattiṁvikālabhojanaṁ → rattiṁ vikālabhojanaṁ (bjt) | evaṁ taṁ rattiṁvikālabhojanaṁ → evantaṁ rattiṁ vikālabhojanaṁ (th) | pemañca → pemañ-ca (pts) | hiriñca ottappañca → hiriñ-ca ottappañ-ca (pts) | evaṁ taṁ rattiṁvikālabhojanaṁ → evan-taṁ rattiṁ vikālabhojanaṁ (pts)Исходя из нашей любви и уважения к Благословенному, исходя из стыда и боязни совершить проступок, мы отбросили тот ночной приём пищи, ведь он был вне положенного времени.
Bhūtapubbaṁ, bhante, bhikkhū rattandhakāratimisāyaṁ piṇḍāya carantā candanikampi pavisanti, oligallepi papatanti, kaṇṭakāvāṭampi ārohanti, suttampi gāviṁ ārohanti, māṇavehipi samāgacchanti katakammehipi akatakammehipi, mātugāmopi te asaddhammena nimanteti.
kaṇṭakāvāṭampi → kaṇṭakavaṭṭampi (bj, pts1ed); kaṇikavāṭampi (si, mr); kaṇṭakarājimpi (sya-all, km) | kaṇṭakāvāṭampi → kaṇṭakāvaṭṭampi (bj); kaṇṭakavaṭṭampi (pts) | ārohanti → ārohantiṁ (bj) | oligallepi → oḷigallepi (sya-all, pts) | māṇavehipi → mānavehi pi (pts) | kaṇṭakāvaṭṭampi → kaṇikavāṭampi (bj: sīmu8, machasaṁ); kaṇikarājimpi (bj: syā) | kaṇṭakāvāṭampi → kaṇṭakavattampi (cck: sī. pī.); kaṇṭakarājimpi (cck: syā. kaṁ.) | te → tena (cck: ka.) | kaṇṭakarājimpi → kaṇṭakavaṭṭampi (sya-all: sī. yu.) | candanikampi → candanikam-pi (pts) | oligallepi → oḷigalle pi (pts) | kaṇṭakāvāṭampi → kaṇṭakavaṭṭam-pi (pts) | suttampi → suttam-pi (pts) | katakammehipi akatakammehipi mātugāmopi → katakammehi pi akatakammehi pi mātugāmo pi (pts)Случилось так, почтенный, что монахи, которые ходили за подаяниями в кромешной тьме ночи, вступали в выгребную яму, падали в канализацию, заходили в терновый кустарник, натыкались на спящую корову, сталкивались с хулиганами, которые уже совершили преступление, а также с теми, которые [только] планировали его, соблазнялись женщинами.
Bhūtapubbāhaṁ, bhante, rattandhakāratimisāyaṁ piṇḍāya carāmi.Однажды, почтенный, я ходил за подаяниями в кромешной тьме ночи.
Addasā kho maṁ, bhante, aññatarā itthī vijjantarikāya bhājanaṁ dhovantī.Женщина, моющая горшок, увидела меня при вспышке молнии
Disvā maṁ bhītā vissaramakāsi:и в ужасе закричала:
‘abhumme pisāco vata man’ti.
abhumme → abbhuṁ me (bj, pts1ed); abbhumme (sya-all) | me → abhuṁ me (bj: machasaṁ) | abhumme → abbhumme (cck: sī. pī.) | abbhumme → ba. abbhū me (sya-all note) | manti → man-ti (pts)“Спасите! Чёрт пришёл за мной!”
Evaṁ vutte, ahaṁ, bhante, taṁ itthiṁ etadavocaṁ:
etadavocaṁ → etad-avocaṁ (pts)Я сказал ей:
‘nāhaṁ, bhagini, pisāco;
nāhaṁ → na (sya-all, pts)“Сестра, я не чёрт,
bhikkhu piṇḍāya ṭhito’ti.я монах, который ждёт подаяний”.
‘Bhikkhussa ātumārī, bhikkhussa mātumārī.
Bhikkhussa ātumārī, bhikkhussa mātumārī → ṭhitoti. bhikkhussa ātu māri bhikkhussa mātu māri (sya-all, pts1ed); ṭhito’ti. bhikkhussa ātumātumārī (mr) | mātumārī varaṁ te → mātu māri varante (sya-all, pts) | ātumārī → ātu māri (pts) | mātumārī → ṭhito’ti. bhikkhussa ātumātumārī (cck: ka.)[Она ответила]: “Тогда это монах, чьи маманя с папаней померли!
Varaṁ te, bhikkhu, tiṇhena govikantanena kucchi parikanto, na tveva varaṁ yaṁ rattandhakāratimisāyaṁ kucchihetu piṇḍāya carasī’ti.
na tveva varaṁ yaṁ → na tveva yā (bj, pts1ed); na tveva yaṁ (sya-all) | carasī’ti → carasāti (si, pts1ed) | na tveva varaṁ → natveva (bj) | varaṁ → (sya-all) | govikantanena → govikattanena (pts) | parikanto → parikatto (pts) | varaṁ yaṁ → yā (pts) | carasīti → carasā ti (pts) | natveva → natvevacaraṁ (bj: machasaṁ) | yaṁ → natvavayā (bj: sīmu8) | carasīti → carasāti (bj: sīmu8) | yaṁ → na tveva yā (cck: sī. pī.) | carasī’ti → carasāti (cck: sī. pī.) | tveva → ba. natveva varaṁ (sya-all note) | varaṁ te → varante (bjt, th) | varaṁ te → varan-te (pts) | tveva varaṁ yaṁ → tv-eva yā (pts)Лучше бы, монах, ты разрезал живот острым мясницким ножом, чем подкрадывался за подаяниями ради [набивания] живота в кромешной тьме ночи!”
Tassa mayhaṁ, bhante, tadanussarato evaṁ hoti:
tadanussarato → tad-anussarato (pts)Почтенный, когда я вспомнил обо [всём] этом, я подумал:
‘bahūnaṁ vata no bhagavā dukkhadhammānaṁ apahattā, bahūnaṁ vata no bhagavā sukhadhammānaṁ upahattā;
bahūnaṁ → bahunnaṁ (bj, sya-all, pts)“От стольких болезненных состояний избавил нас Благословенный! Как много приятных состояний принёс нам Благословенный!
bahūnaṁ vata no bhagavā akusalānaṁ dhammānaṁ apahattā, bahūnaṁ vata no bhagavā kusalānaṁ dhammānaṁ upahattā’”ti.
bahūnaṁ → bahunnaṁ (bj, sya-all, pts) | upahattāti → upahattā ti (pts)От стольких неблагих состояний избавил нас Благословенный! Как много благих состояний принёс нам Благословенный!”
“Evameva panudāyi, idhekacce moghapurisā ‘idaṁ pajahathā’ti mayā vuccamānā te evamāhaṁsu:
evameva panudāyi idhekacce → evam-eva pan udāyi idh ekacce (pts) | idaṁ → idam (pts) | evamāhaṁsu → evam-āhaṁsu (pts)“Точно так же, Удайи, здесь есть некоторые пустоголовые личности, которые, когда я говорю им: “Оставьте это”, говорят так:
‘kiṁ panimassa appamattakassa oramattakassa adhisallikhatevāyaṁ samaṇo’ti.
kiṁ panimassa → kimpanimassa (bjt) | panimassa → pan imassa (pts) | adhisallikhatevāyaṁ samaṇoti → adhisallikhat evāyaṁ samaṇo ti (pts)“Что? Такую пустяковую ерунду, такую ничтожную вещь, как эта? Этот отшельник слишком требователен!”
Te tañceva nappajahanti, mayi ca appaccayaṁ upaṭṭhāpenti.
upaṭṭhāpenti → upaṭṭhapenti (sya-all) | tañceva nappajahanti → tañ-c eva na-ppajahanti (pts)И они не оставляют этого, проявляя грубость ко мне,
Ye ca bhikkhū sikkhākāmā tesaṁ taṁ, udāyi, hoti balavaṁ bandhanaṁ, daḷhaṁ bandhanaṁ, thiraṁ bandhanaṁ, apūtikaṁ bandhanaṁ, thūlo, kaliṅgaro—
kaliṅgaro → kaḷiṅgaro (sya-all) | kaliṅgaro seyyathāpi → kaḷiṅgaro seyyathā pi (pts) | thūllo → thūlo (bj: machasaṁ, syā, PTS) | tesaṁ taṁ → tesantaṁ (th) | tesaṁ taṁ → tesan-taṁ (pts)а также к тем монахам, которые желают тренироваться. И для них эта вещь становится сильной, прочной, крепкой, непрогнившей привязью, мощным ярмом.
seyyathāpi, udāyi, laṭukikā sakuṇikā pūtilatāya bandhanena baddhā tattheva vadhaṁ vā bandhaṁ vā maraṇaṁ vā āgameti.
laṭukikā → laḍukikā (sya-all) | baddhā → bandhā (sya-all) | bandhā → baddhā (sya-all: sī. yu.) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | tattheva → tatth eva (pts)Это как, Удайи, если бы перепёлка была привязана прогнившим ползучим растением и из-за этого она повстречала бы травму, пленение или смерть.
Yo nu kho, udāyi, evaṁ vadeyya:Правильно ли было бы сказать:
‘yena sā laṭukikā sakuṇikā pūtilatāya bandhanena baddhā tattheva vadhaṁ vā bandhaṁ vā maraṇaṁ vā āgameti, tañhi tassā abalaṁ bandhanaṁ, dubbalaṁ bandhanaṁ, pūtikaṁ bandhanaṁ, asārakaṁ bandhanan’ti;
laṭukikā → laḍukikā (sya-all) | baddhā → bandhā (sya-all) | tañhi → taṁ hi (bjt, pts) | tattheva → tatth eva (pts) | bandhananti → bandhanan-ti (pts)“Прогнившее ползучее растение, которым была привязана эта перепёлка и из-за этого повстречавшая травму, пленение или смерть, было для неё хилой, слабой, прогнившей, бесстержневой привязью”?
sammā nu kho so, udāyi, vadamāno vadeyyā”ti?
sammā nu → sammannu (pts) | sammā nu → sammānu (bjt) | sammā nu → samman-nu (pts)
“No hetaṁ, bhante.
hetaṁ → h etaṁ (pts)“Нет, почтенный.
Yena sā, bhante, laṭukikā sakuṇikā pūtilatāya bandhanena baddhā tattheva vadhaṁ vā bandhaṁ vā maraṇaṁ vā āgameti, tañhi tassā balavaṁ bandhanaṁ, daḷhaṁ bandhanaṁ, thiraṁ bandhanaṁ apūtikaṁ bandhanaṁ, thūlo, kaliṅgaro”ti.
laṭukikā → laḍukikā (sya-all) | baddhā → bandhā (sya-all) | kaliṅgaroti → kaḷiṅgaroti (sya-all) | pūtilatāya → pūtilaṭāya (pts) | thūllo → thūlo (bj: machasaṁ, syā) | tañhi → taṁ hi (bjt, pts) | tattheva → tatth eva (pts) | kaliṅgaroti → kaliṅgaro ti (pts)Ведь для этой перепёлки это прогнившее ползучее растение, которым она была привязана и потому повстречала травму, пленение или смерть, являлось сильной, прочной, крепкой, непрогнившей привязью, мощным ярмом”.
“Evameva kho, udāyi, idhekacce moghapurisā ‘idaṁ pajahathā’ti mayā vuccamānā te evamāhaṁsu:
evameva → evam-eva (pts) | idhekacce → idh ekacce (pts) | evamāhaṁsu → evam-āhaṁsu (pts)“Точно так же, Удайи, здесь есть некоторые пустоголовые личности, которые, когда я говорю им: “Оставьте это”, говорят:
‘kiṁ panimassa appamattakassa oramattakassa adhisallikhatevāyaṁ samaṇo’ti?
panimassa → pan imassa (pts) | adhisallikhatevāyaṁ samaṇoti → adhisallikhat evāyaṁ samaṇo ti (pts)“Что? Такую пустяковую ерунду, такую ничтожную вещь, как эта? Этот отшельник слишком требователен!”
Te tañceva nappajahanti, mayi ca appaccayaṁ upaṭṭhāpenti.
upaṭṭhāpenti → upaṭṭhapenti (sya-all) | tañceva → tañ-c eva (pts)И они не оставляют этого, проявляя грубость ко мне,
Ye ca bhikkhū sikkhākāmā tesaṁ taṁ, udāyi, hoti balavaṁ bandhanaṁ, daḷhaṁ bandhanaṁ, thiraṁ bandhanaṁ, apūtikaṁ bandhanaṁ, thūlo, kaliṅgaro.
kaliṅgaro → kaḷiṅgaro (sya-all, pts) | thūlo → thūllo (bjt) | tesaṁ taṁ → tesantaṁ (th) | tesaṁ taṁ → tesan-taṁ (pts)а также к тем монахам, которые желают тренироваться. И для них эта вещь становится сильной, прочной, крепкой, непрогнившей привязью, мощным ярмом.
Idha panudāyi, ekacce kulaputtā ‘idaṁ pajahathā’ti mayā vuccamānā te evamāhaṁsu:
panudāyi → pan udāyi (pts)Точно так же, Удайи, здесь есть некоторые пустоголовые личности, которые, когда я говорю им: “Оставьте это”, говорят:
‘kiṁ panimassa appamattakassa oramattakassa pahātabbassa yassa no bhagavā pahānamāha, yassa no sugato paṭinissaggamāhā’ti?
kiṁ panimassa → kimpanimassa (bjt) | panimassa → pan imassa (pts) | pahānamāha → pahānam-āha (pts) | paṭinissaggamāhāti → paṭinissaggam-āhāti (pts)“Что? Такую пустяковую ерунду, такую ничтожную вещь как эта, которую нужно отбросить, Благословенный говорит нам отбросить, Высочайший говорит нам оставить!”
Te tañceva pajahanti, mayi ca na appaccayaṁ upaṭṭhāpenti.
upaṭṭhāpenti → upaṭṭhapenti (sya-all) | tañceva → tañ-c eva (pts)Но всё же они отбрасывают её и не проявляют грубость ко мне,
Ye ca bhikkhū sikkhākāmā te taṁ pahāya appossukkā pannalomā paradattavuttā migabhūtena cetasā viharanti.
paradattavuttā → paradavuttā (bj, sya-all, km, pts1ed) | paradattavuttā → paradavuttā (pts) | paradavuttā → paradattavuttā (bj: machasaṁ) | paradattavuttā → paradavuttā (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | paradavuttā → ba. paradattavuttā (sya-all note)а также к тем монахам, которые желают тренироваться. Отбросив её, они живут в умиротворении, спокойными, питаясь дарами других, с [такими же отчуждёнными] умами, как у дикого оленя.
Tesaṁ taṁ, udāyi, hoti abalaṁ bandhanaṁ, dubbalaṁ bandhanaṁ, pūtikaṁ bandhanaṁ, asārakaṁ bandhanaṁ—
tesaṁ taṁ → tesantaṁ (bjt, th, pts)Для них это становится хилой, слабой, прогнившей, бесстержневой привязью.
seyyathāpi, udāyi, rañño nāgo īsādanto urūḷhavā abhijāto saṅgāmāvacaro daḷhehi varattehi bandhanehi baddho īsakaṁyeva kāyaṁ sannāmetvā tāni bandhanāni saṁchinditvā sampadāletvā yena kāmaṁ pakkamati.
urūḷhavā abhijāto → ubbuḷhavābhijāto (bj); uruḷhavābhijāto (sya-all); ubbūḷhavā bhijāto (pts) | saṁchinditvā sampadāletvā → sañchinditvā sampadāḷetvā (bj) | baddho → bandho (sya-all) | varattehi → vārattehi (pts) | ubbuḷhavābhijāto → uruḷhavāabhijāto (bj: machasaṁ); uruḷhavābhijāto (bj: syā) | varattehi → vārattehi (bj: sīmu8) | sampadāletvā → saṁpadāletvā (my) | īsakaṁyeva → īsakaññeva (bjt) | yena kāmaṁ → yenakāmaṁ (th, pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | īsakaṁyeva → īsakaṁ yeva (pts)“Это как, Удайи, огромный царский слон с бивнями, точно длинные дышла колесницы, великорослый, чистокровный, привыкший к битвам, который был бы привязан прочными кожаными ремнями, но, просто лишь чуть-чуть покрутив телом, он бы сломил, разорвал ремни и ушёл куда ему вздумается.
Yo nu kho, udāyi, evaṁ vadeyya:Правильно ли было бы сказать:
‘yehi so rañño nāgo īsādanto urūḷhavā abhijāto saṅgāmāvacaro daḷhehi varattehi bandhanehi baddho īsakaṁyeva kāyaṁ sannāmetvā tāni bandhanāni saṁchinditvā sampadāletvā yena kāmaṁ pakkamati, tañhi tassa balavaṁ bandhanaṁ, daḷhaṁ bandhanaṁ, thiraṁ bandhanaṁ, apūtikaṁ bandhanaṁ, thūlo, kaliṅgaro’ti;
urūḷhavā abhijāto → ubbuḷhavābhijāto (bj); uruḷhavābhijāto (sya-all); ubbūḷhavā bhijāto (pts) | saṁchinditvā sampadāletvā → sañchinditvā sampadāḷetvā (bj) | baddho → bandho (sya-all) | kaliṅgaroti → kaḷiṅgaroti (sya-all) | varattehi → vārattehi (pts) | kaliṅgaroti sammā nu → kaḷiṅgaro ti sammannu (pts) | ubbuḷhavābhijāto → uruḷhavāabhijāto (bj: machasaṁ); uruḷhavābhijāto (bj: syā) | thūllo → thūlo (bj: machasaṁ, syā) | sampadāletvā → saṁpadāletvā (my) | īsakaṁyeva → īsakaññeva (bjt) | tañhi → taṁ hi (bjt, pts) | yena kāmaṁ → yenakāmaṁ (th, pts) | īsakaṁyeva → īsakaṁ yeva (pts)“Прочные кожаные ремни, которыми был привязан этот огромный царский слон… являются для него сильной, прочной, крепкой, непрогнившей привязью, мощным ярмом?”
sammā nu kho so, udāyi, vadamāno vadeyyā”ti?
so → su (pts) | sammā nu → samman-nu (pts)
“No hetaṁ, bhante.
hetaṁ → h etaṁ (pts)“Нет, почтенный.
Yehi so, bhante, rañño nāgo īsādanto urūḷhavā abhijāto saṅgāmāvacaro daḷhehi varattehi bandhanehi baddho īsakaṁyeva kāyaṁ sannāmetvā tāni bandhanāni saṁchinditvā sampadāletvā yena kāmaṁ pakkamati, tañhi tassa abalaṁ bandhanaṁ …pe… asārakaṁ bandhanan”ti.
urūḷhavā abhijāto → ubbuḷhavābhijāto (bj); uruḷhavābhijāto (sya-all); ubbūḷhavā bhijāto (pts) | saṁchinditvā sampadāletvā → sañchinditvā sampadāḷetvā (bj) | baddho → bandho (sya-all) | varattehi → vārattehi (pts) | ubbuḷhavābhijāto → uruḷhavāabhijāto (bj: machasaṁ); uruḷhavābhijāto (bj: syā) | sampadāletvā → saṁpadāletvā (my) | īsakaṁyeva → īsakaññeva (bjt) | tañhi → taṁ hi (bjt, pts) | + → dubbalaṁ bandhanaṁ pūtikaṁ bandhanaṁ (bjt, pts) | yena kāmaṁ → yenakāmaṁ (th, pts) | īsakaṁyeva → īsakaṁ yeva (pts)Прочные кожаные ремни, которыми был привязан тот огромный царский слон, которые он бы сломил, разорвал, просто лишь чуть-чуть покрутив телом, и ушёл куда ему вздумается, – являются для него хилой, слабой, прогнившей, бесстержневой привязью”.
“Evameva kho, udāyi, idhekacce kulaputtā ‘idaṁ pajahathā’ti mayā vuccamānā te evamāhaṁsu:
evameva → evam-eva (pts) | idhekacce → idh ekacce (pts) | evamāhaṁsu → evam-āhaṁsu (pts)“Точно так же, Удайи, здесь есть некоторые представители клана, которые, когда я говорю им: “Оставьте это”, говорят:
‘kiṁ panimassa appamattakassa oramattakassa pahātabbassa yassa no bhagavā pahānamāha, yassa no sugato paṭinissaggamāhā’ti?
paṭinissaggamāhāti → paṭinassaggamāhāti (pts) | panimassa → pan imassa (pts) | pahānamāha → pahānam-āha (pts)“Что? Такую пустяковую ерунду, такую ничтожную вещь как эта, которую нужно отбросить, Благословенный говорит нам отбросить, Высочайший говорит нам оставить!”
Te tañceva pajahanti, mayi ca na appaccayaṁ upaṭṭhāpenti.
upaṭṭhāpenti → upaṭṭhapenti (sya-all) | tañceva → tañ-c eva (pts)Но всё же они отбрасывают её и не проявляют грубость ко мне,
Ye ca bhikkhū sikkhākāmā te taṁ pahāya appossukkā pannalomā paradattavuttā migabhūtena cetasā viharanti.
paradattavuttā → paradavuttā (bj, sya-all, pts) | paradavuttā → paradattavuttā (bj: machasaṁ) | taṁ pahāya → tampahāya (bjt)а также к тем монахам, которые желают тренироваться. Отбросив её, они живут в умиротворении, спокойными, питаясь дарами других, с [такими же отчуждёнными] умами, как у дикого оленя.
Tesaṁ taṁ, udāyi, hoti abalaṁ bandhanaṁ, dubbalaṁ bandhanaṁ, pūtikaṁ bandhanaṁ, asārakaṁ bandhanaṁ.
bandhanaṁ dubbalaṁ → (sya-all) | tesaṁ taṁ → tesantaṁ (th) | tesaṁ taṁ → tesan-taṁ (pts)Для них это становится хилой, слабой, прогнившей, бесстержневой привязью.
Seyyathāpi, udāyi, puriso daliddo assako anāḷhiyo;
daliddo → daḷiddo (bj, sya-all, pts) | anāḷhiyo → anāḷiyo (sya-all) | anāḷhiyo → anāḷiyo (bj: syā) | anāḷiyo → anāḷhiyo (sya-all: sī. yu.) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)Это как, Удайи, нищий, лишённый человек, без копейки в кармане,
tassassa ekaṁ agārakaṁ oluggaviluggaṁ kākātidāyiṁ naparamarūpaṁ, ekā khaṭopikā oluggaviluggā naparamarūpā, ekissā kumbhiyā dhaññasamavāpakaṁ naparamarūpaṁ, ekā jāyikā naparamarūpā.
khaṭopikā → kaḷopikā (sya-all, mr) | kākātidāyiṁ → kākātiḍāyiṁ (?) | kākātidāyiṁ → kākātiḍāyiṁ (cck: ?) | khaṭopikā → kaḷopikā (cck: ka.) | naparamarūpaṁ → na paramarūpaṁ (bjt, th, pts) | naparamarūpā → na paramarūpā (bjt, th, pts) | dhaññasamavāpakaṁ naparamarūpaṁ → dhañña samavāpakaṁ na paramarūpaṁ (th) | tassassa → tass assa (pts)и у него был бы один ветхий, далеко не лучший, открытый для ворон сарай; один ветхий, далеко не лучший, плетёный остов кровати; несколько не лучшего вида зёрен и тыквенных семян в горшке; и далеко не лучшая жена-карга.
So ārāmagataṁ bhikkhuṁ passeyya sudhotahatthapādaṁ manuññaṁ bhojanaṁ bhuttāviṁ sītāya chāyāya nisinnaṁ adhicitte yuttaṁ.Он бы увидел монаха в монастырском парке, сидящего в тени дерева, с вымытыми руками и ногами, съевшего вкуснейший обед, предающегося [развитию] высшего ума.
Tassa evamassa:
evamassa → evam-assa (pts)Он бы подумал:
‘sukhaṁ vata bho sāmaññaṁ, ārogyaṁ vata bho sāmaññaṁ.
ārogyaṁ → ārūgyaṁ (pts)“Как приятно быть отшельником! Как здоров этот отшельник!
So vatassaṁ yohaṁ kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajeyyan’ti.
vatassaṁ → so vatassa (si, mr) | vatassaṁ → vatassa (bj: __pasū__) | vatassaṁ → so vatassa (cck: ka.) | vatassaṁ yohaṁ → vat assaṁ yo haṁ (pts) | pabbajeyyanti → pabbajeyyan-ti (pts)Если бы я только мог сбрить волосы и бороду, надеть жёлтые одежды и оставить жизнь домохозяйскую ради жизни бездомной!”
So na sakkuṇeyya ekaṁ agārakaṁ oluggaviluggaṁ kākātidāyiṁ naparamarūpaṁ pahāya, ekaṁ khaṭopikaṁ oluggaviluggaṁ naparamarūpaṁ pahāya, ekissā kumbhiyā dhaññasamavāpakaṁ naparamarūpaṁ pahāya, ekaṁ jāyikaṁ naparamarūpaṁ pahāya kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajituṁ.
khaṭopikaṁ → kaḷopikaṁ (sya-all) | naparamarūpaṁ → na paramarūpaṁ (bjt, th, pts) | dhaññasamavāpakaṁ naparamarūpaṁ → dhañña samavāpakaṁ na paramarūpaṁ (th)Но он, будучи не в состоянии оставить ветхий, далеко не лучший, открытый для ворон сарай… далеко не лучшую жену-каргу, не может сбрить волосы и бороду, надеть жёлтые одежды и оставить жизнь домохозяйскую ради жизни бездомной.
Yo nu kho, udāyi, evaṁ vadeyya:Правильно ли было бы сказать:
‘yehi so puriso bandhanehi baddho na sakkoti ekaṁ agārakaṁ oluggaviluggaṁ kākātidāyiṁ naparamarūpaṁ pahāya, ekaṁ khaṭopikaṁ oluggaviluggaṁ naparamarūpaṁ pahāya, ekissā kumbhiyā dhaññasamavāpakaṁ naparamarūpaṁ pahāya, ekaṁ jāyikaṁ naparamarūpaṁ pahāya kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajituṁ;
baddho → bandho (sya-all) | khaṭopikaṁ → kaḷopikaṁ (sya-all) | naparamarūpaṁ → na paramarūpaṁ (bjt, th, pts) | dhaññasamavāpakaṁ naparamarūpaṁ → dhañña samavāpakaṁ na paramarūpaṁ (th)привязи, которыми привязан этот домохозяин или сын домохозяина,
tañhi tassa abalaṁ bandhanaṁ, dubbalaṁ bandhanaṁ, pūtikaṁ bandhanaṁ, asārakaṁ bandhanan’ti;
tañhi → taṁ hi (bjt, pts) | bandhananti → bandhanan-ti (pts)являются хилой, слабой, прогнившей, бесстержневой привязью”.
sammā nu kho so, udāyi, vadamāno vadeyyā”ti?
sammā nu → sammannu (pts) | sammānu → sammannukho (bj: sīmu) | udāyi vadamāno → udāyivadamāno (bjt) | sammā nu → samman-nu (pts)
“No hetaṁ, bhante.
hetaṁ → h etaṁ (pts)“Нет, почтенный.
Yehi so, bhante, puriso bandhanehi baddho, na sakkoti ekaṁ agārakaṁ oluggaviluggaṁ kākātidāyiṁ naparamarūpaṁ pahāya, ekaṁ khaṭopikaṁ oluggaviluggaṁ naparamarūpaṁ pahāya, ekissā kumbhiyā dhaññasamavāpakaṁ naparamarūpaṁ pahāya, ekaṁ jāyikaṁ naparamarūpaṁ pahāya kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajituṁ;
baddho → bandho (sya-all) | khaṭopikaṁ → kaḷopikaṁ (sya-all) | naparamarūpaṁ → na paramarūpaṁ (bjt, th, pts) | dhaññasamavāpakaṁ naparamarūpaṁ → dhañña samavāpakaṁ na paramarūpaṁ (th)Привязи, которыми привязан этот домохозяин или сын домохозяина,
tañhi tassa balavaṁ bandhanaṁ, daḷhaṁ bandhanaṁ, thiraṁ bandhanaṁ, apūtikaṁ bandhanaṁ, thūlo, kaliṅgaro”ti.
thūlo → thullo (bj) | kaliṅgaroti → kaḷiṅgaroti (sya-all, pts) | tañhi → taṁ hi (bjt, pts) | kaliṅgaroti → kaḷiṅgaro ti (pts)– являются сильной, прочной, крепкой, непрогнившей привязью, мощным ярмом”.
“Evameva kho, udāyi, idhekacce moghapurisā ‘idaṁ pajahathā’ti mayā vuccamānā te evamāhaṁsu:
evameva → evam-eva (pts) | idhekacce → idh ekacce (pts) | evamāhaṁsu → evam-āhaṁsu (pts)“Точно так же, Удайи, здесь есть некоторые пустоголовые личности, которые, когда я говорю им: “Оставьте это”, говорят:
‘kiṁ panimassa appamattakassa oramattakassa adhisallikhatevāyaṁ samaṇo’ti?
panimassa → pan imassa (pts) | adhisallikhatevāyaṁ samaṇoti → adhisallikhat evāyaṁ samaṇo ti (pts)“Что? Такую пустяковую ерунду, такую ничтожную вещь, как эта? Этот отшельник слишком требователен!”
Te tañceva nappajahanti, mayi ca appaccayaṁ upaṭṭhāpenti.
upaṭṭhāpenti → upaṭṭhapenti (sya-all) | tañceva nappajahanti → tañ-c eva na-ppajahanti (pts)И они не оставляют этого, проявляя грубость ко мне,
Ye ca bhikkhū sikkhākāmā tesaṁ taṁ, udāyi, hoti balavaṁ bandhanaṁ, daḷhaṁ bandhanaṁ, thiraṁ bandhanaṁ, apūtikaṁ bandhanaṁ, thūlo, kaliṅgaro.
thūlo → thullo (bj) | kaliṅgaro → kaḷiṅgaroti (sya-all) | kaliṅgaro seyyathāpi → kaḷiṅgaro seyyathā pi (pts) | tesaṁ taṁ → tesantaṁ (bjt, th) | tesaṁ taṁ → tesan-taṁ (pts)а также к тем монахам, которые желают тренироваться. И для них эта вещь становится сильной, прочной, крепкой, непрогнившей привязью, мощным ярмом.
Seyyathāpi, udāyi, gahapati vā gahapatiputto vā aḍḍho mahaddhano mahābhogo, nekānaṁ nikkhagaṇānaṁ cayo, nekānaṁ dhaññagaṇānaṁ cayo, nekānaṁ khettagaṇānaṁ cayo, nekānaṁ vatthugaṇānaṁ cayo, nekānaṁ bhariyagaṇānaṁ cayo, nekānaṁ dāsagaṇānaṁ cayo, nekānaṁ dāsigaṇānaṁ cayo;
bhariyagaṇānaṁ → bhariyāgaṇānaṁ (bj, pts) | aḍḍho → addho (sya-all) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)Это как, Удайи, богатый домохозяин или сын домохозяина с большим богатством и имуществом, с большим количеством золотых слитков, с многочисленными амбарами с зерном, с многочисленными полями, с многочисленными землями, с многочисленными жёнами, с многочисленными рабами и рабынями.
so ārāmagataṁ bhikkhuṁ passeyya sudhotahatthapādaṁ manuññaṁ bhojanaṁ bhuttāviṁ sītāya chāyāya nisinnaṁ adhicitte yuttaṁ.Он бы увидел монаха в монастырском парке, сидящего в тени дерева, с вымытыми руками и ногами, съевшего вкуснейший обед, предающегося [развитию] высшего ума.
Tassa evamassa:
evamassa → evam-assa (pts)Он бы подумал:
‘sukhaṁ vata bho sāmaññaṁ, ārogyaṁ vata bho sāmaññaṁ.
ārogyaṁ → ārūgyaṁ (pts)“Как приятно быть отшельником! Как здоров этот отшельник!
So vatassaṁ yohaṁ kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajeyyan’ti.
vatassaṁ yohaṁ → vat assaṁ yo haṁ (pts) | pabbajeyyanti → pabbajeyyan-ti (pts)Если бы я только мог сбрить волосы и бороду, надеть жёлтые одежды и оставить жизнь домохозяйскую ради жизни бездомной!”
So sakkuṇeyya nekāni nikkhagaṇāni pahāya, nekāni dhaññagaṇāni pahāya, nekāni khettagaṇāni pahāya, nekāni vatthugaṇāni pahāya, nekāni bhariyagaṇāni pahāya, nekāni dāsagaṇāni pahāya, nekāni dāsigaṇāni pahāya kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajituṁ.
bhariyagaṇāni → bhariyāgaṇāni (bj, pts) | sakkuṇeyya → sakkuneyya (pts)И будучи способным отбросить это его большое количество золотых слитков… многочисленных рабов и рабынь, он способен сбрить волосы и бороду, надеть жёлтые одежды и покинуть жизнь домохозяйскую ради жизни бездомной.
Yo nu kho, udāyi, evaṁ vadeyya:Правильно ли было бы сказать:
‘yehi so gahapati vā gahapatiputto vā bandhanehi baddho, sakkoti nekāni nikkhagaṇāni pahāya, nekāni dhaññagaṇāni pahāya, nekāni khettagaṇāni pahāya, nekāni vatthugaṇāni pahāya, nekāni bhariyagaṇāni pahāya, nekāni dāsagaṇāni pahāya, nekāni dāsigaṇāni pahāya kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajituṁ, tañhi tassa balavaṁ bandhanaṁ, daḷhaṁ bandhanaṁ, thiraṁ bandhanaṁ, apūtikaṁ bandhanaṁ, thūlo, kaliṅgaro’ti;
thūlo → thullo (bj) | baddho → bandho (sya-all) | kaliṅgaroti → kaḷiṅgaroti (sya-all) | kaliṅgaroti sammā nu → kaḷiṅgaro ti sammannu (pts) | nikkhagaṇāni → dāsīgaṇāni (bjt) | tañhi → taṁ hi (bjt, pts)“Привязи, которыми привязан этот домохозяин или сын домохозяина, … являются для него сильной, прочной, крепкой, непрогнившей привязью, мощным ярмом”.
sammā nu kho so, udāyi, vadamāno vadeyyā”ti?
vadamāno → vadamāne (bj) | nu → sammannu (bj: sīmu8) | sammā nu → samman-nu (pts)
“No hetaṁ, bhante.
hetaṁ → h etaṁ (pts)“Нет, почтенный.
Yehi so, bhante, gahapati vā gahapatiputto vā bandhanehi baddho, sakkoti nekāni nikkhagaṇāni pahāya, nekāni dhaññagaṇāni pahāya, nekāni khettagaṇāni pahāya, nekāni vatthugaṇāni pahāya, nekāni bhariyagaṇāni pahāya, nekāni dāsagaṇāni pahāya, nekāni dāsigaṇāni pahāya kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajituṁ;
bhariyagaṇāni → bhariyāgaṇāni (bj, pts) | baddho → bandho (sya-all)Привязи, которыми привязан этот домохозяин или сын домохозяина,
tañhi tassa abalaṁ bandhanaṁ, dubbalaṁ bandhanaṁ, pūtikaṁ bandhanaṁ, asārakaṁ bandhanan”ti.
tañhi → taṁ hi (bjt, pts) | bandhananti → bandhanan-ti (pts)… являются для него хилой, слабой, прогнившей, бесстержневой привязью”.
“Evameva kho, udāyi, idhekacce kulaputtā ‘idaṁ pajahathā’ti mayā vuccamānā te evamāhaṁsu:
evameva → evam-eva (pts) | idhekacce → idh ekacce (pts) | evamāhaṁsu → evam-āhaṁsu (pts)“Точно так же, Удайи, здесь есть некоторые представители клана, которые, когда я говорю им: “Оставьте это”, говорят:
‘kiṁ panimassa appamattakassa oramattakassa pahātabbassa yassa no bhagavā pahānamāha, yassa no sugato paṭinissaggamāhā’ti?
panimassa → pan imassa (pts) | pahānamāha → pahānam-āha (pts) | paṭinissaggamāhāti → paṭinissaggam-āhāti (pts)“Что? Такую пустяковую ерунду, такую ничтожную вещь как эта, которую нужно отбросить, Благословенный говорит нам отбросить, Высочайший говорит нам оставить!”
Te tañceva pajahanti, mayi ca na appaccayaṁ upaṭṭhāpenti.
upaṭṭhāpenti → upaṭṭhapenti (sya-all) | tañceva → tañ-c eva (pts)Но всё же они отбрасывают её и не проявляют грубость ко мне,
Ye ca bhikkhū sikkhākāmā te taṁ pahāya appossukkā pannalomā paradattavuttā migabhūtena cetasā viharanti.
paradattavuttā → paradavuttā (bj, sya-all, pts)а также к тем монахам, которые желают тренироваться. Отбросив её, они живут в умиротворении, спокойными, питаясь дарами других, с [такими же отчуждёнными] умами, как у дикого оленя.
Tesaṁ taṁ, udāyi, hoti abalaṁ bandhanaṁ, dubbalaṁ bandhanaṁ, pūtikaṁ bandhanaṁ, asārakaṁ bandhanaṁ.
tesaṁ taṁ → tesantaṁ (th)Для них это становится хилой, слабой, прогнившей, бесстержневой привязью.
Cattārome, udāyi, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.
cattārome → cattāro me (bjt, pts)Удайи, в мире есть четыре типа личностей.
Katame cattāro?Какие четыре?
Idhudāyi, ekacco puggalo upadhipahānāya paṭipanno hoti upadhipaṭinissaggāya.
idhudāyi → idh udāyi (pts)Бывает так, Удайи, что некий человек практикует путь отбрасывания обретений, оставления обретений.
Tamenaṁ upadhipahānāya paṭipannaṁ upadhipaṭinissaggāya upadhipaṭisaṁyuttā sarasaṅkappā samudācaranti.
upadhipaṭisaṁyuttā → upadhipaṭisaññuttā (bjt) | tamenaṁ → tam-enaṁ (pts)Когда он практикует путь, воспоминания и устремления, связанные с обретениями, досаждают ему.
So te adhivāseti, nappajahati, na vinodeti, na byantīkaroti, na anabhāvaṁ gameti.
byantīkaroti na anabhāvaṁ → byantikaroti nānabhāvaṁ (pts) | anabhāvaṁ gameti → anabhāvaṅgameti (th) | nappajahati → na-ppajahati (pts)Он терпит их. Он не отбрасывает их, не устраняет их, не прекращает их, не уничтожает их.
Imaṁ kho ahaṁ, udāyi, puggalaṁ ‘saṁyutto’ti vadāmi no ‘visaṁyutto’.
saṁyuttoti → saññuttoti (bjt) | visaṁyutto → visaññutto (bjt) | saṁyuttoti → saṁyutto ti (pts)Такого человека я также называю опутанным, а не неопутанным.
Taṁ kissa hetu?И почему?
Indriyavemattatā hi me, udāyi, imasmiṁ puggale viditā.Потому что я познал определённое разнообразие качеств этого человека.
Idha panudāyi, ekacco puggalo upadhipahānāya paṭipanno hoti upadhipaṭinissaggāya.
upadhipahānāya → upadhipāhānāya (pts) | panudāyi → pan udāyi (pts)Бывает так, Удайи, что некий человек практикует путь отбрасывания обретений, оставления обретений.
Tamenaṁ upadhipahānāya paṭipannaṁ upadhipaṭinissaggāya upadhipaṭisaṁyuttā sarasaṅkappā samudācaranti.
upadhipaṭisaṁyuttā → upadhipaṭisaññuttā (bjt) | tamenaṁ → tam-enaṁ (pts)Когда он практикует путь, воспоминания и устремления, связанные с обретениями, досаждают ему.
So te nādhivāseti, pajahati, vinodeti, byantīkaroti, anabhāvaṁ gameti.
byantīkaroti → byantikaroti (pts) | anabhāvaṁ gameti → anabhāvaṅgameti (th)Он не терпит их. Он отбрасывает их, устраняет их, прекращает их, уничтожает их.
Imampi kho ahaṁ, udāyi, puggalaṁ ‘saṁyutto’ti vadāmi no ‘visaṁyutto’.
saṁyuttoti → saññuttoti (bjt) | visaṁyutto → visaññutto (bjt) | imampi → imam-pi (pts) | saṁyuttoti → saṁyutto ti (pts)Такого человека я также называю опутанным, а не неопутанным.
Taṁ kissa hetu?И почему?
Indriyavemattatā hi me, udāyi, imasmiṁ puggale viditā.Потому что я познал определённое разнообразие качеств этого человека.
Idha panudāyi, ekacco puggalo upadhipahānāya paṭipanno hoti upadhipaṭinissaggāya.
panudāyi → pan udāyi (pts)Бывает так, Удайи, что некий человек практикует путь отбрасывания обретений, оставления обретений.
Tamenaṁ upadhipahānāya paṭipannaṁ upadhipaṭinissaggāya kadāci karahaci satisammosā upadhipaṭisaṁyuttā sarasaṅkappā samudācaranti;
upadhipaṭisaṁyuttā → upadhipaṭisaññuttā (bjt) | tamenaṁ → tam-enaṁ (pts)Когда он практикует путь, воспоминания и устремления, связанные с обретениями, досаждают ему сейчас и потом из-за провалов в осознанности.
dandho, udāyi, satuppādo.Его памятование может возникать медленно,
Atha kho naṁ khippameva pajahati, vinodeti, byantīkaroti, anabhāvaṁ gameti.
byantīkaroti → byantikaroti (pts) | anabhāvaṁ gameti → anabhāvaṅgameti (th) | khippameva → khippam-eva (pts)но затем он тут же отбрасывает их, устраняет их, прекращает их, уничтожает их.
Seyyathāpi, udāyi, puriso divasaṁsantatte ayokaṭāhe dve vā tīṇi vā udakaphusitāni nipāteyya;
divasaṁsantatte → divasasantatte (bj, sya-all, pts) | divasaṁsantatte → divasasantatte (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)Это как если бы человек уронил две или три капли воды на железный котелок, который раскалялся целый день.
dandho, udāyi, udakaphusitānaṁ nipāto. Atha kho naṁ khippameva parikkhayaṁ pariyādānaṁ gaccheyya.
khippameva → khippam-eva (pts)Падение этих капель могло бы быть медленным, но затем они мгновенно испарились и исчезли.
Evameva kho, udāyi, idhekacco puggalo upadhipahānāya paṭipanno hoti upadhipaṭinissaggāya.
evameva → evam-eva (pts) | idhekacco → idh ekacco (pts)Точно так же, некий человек практикует путь отбрасывания… памятование может возникать медленно, но затем он тут же отбрасывает их, устраняет их, прекращает их, уничтожает их.
Tamenaṁ upadhipahānāya paṭipannaṁ upadhipaṭinissaggāya kadāci karahaci satisammosā upadhipaṭisaṁyuttā sarasaṅkappā samudācaranti;
upadhipaṭinissaggāya → upadhipaṭiniggāya (bj) | upadhipaṭisaṁyuttā → upadhipaṭisaññuttā (bjt) | tamenaṁ → tam-enaṁ (pts)Когда он практикует путь, воспоминания и устремления, связанные с обретениями, досаждают ему сейчас и потом из-за провалов в осознанности.
dandho, udāyi, satuppādo.Его памятование может возникать медленно,
Atha kho naṁ khippameva pajahati, vinodeti, byantīkaroti, anabhāvaṁ gameti.
byantīkaroti → byantikaroti (pts) | anabhāvaṁ gameti → anabhāvaṅgameti (th) | khippameva → khippam-eva (pts)но затем он тут же отбрасывает их, устраняет их, прекращает их, уничтожает их.
Imampi kho ahaṁ, udāyi, puggalaṁ ‘saṁyutto’ti vadāmi no ‘visaṁyutto’.
saṁyuttoti → saññuttoti (bjt) | visaṁyutto → visaññutto (bjt) | imampi → imam-pi (pts) | saṁyuttoti → saṁyutto ti (pts)Такого человека я также называю опутанным, а не неопутанным.
Taṁ kissa hetu?И почему?
Indriyavemattatā hi me, udāyi, imasmiṁ puggale viditā.Потому что я познал определённое разнообразие качеств этого человека.
Idha panudāyi, ekacco puggalo ‘upadhi dukkhassa mūlan’ti—
panudāyi → pan udāyi (pts) | mūlanti → mūlan-ti (pts)Бывает так, Удайи, что некий человек, поняв, что обретения являются источником боли, отлучает себя от обретений
iti viditvā nirupadhi hoti, upadhisaṅkhaye vimutto.
nirupadhi → nirupadhī (sya-all)и является освобождённым в уничтожении обретений.
Imaṁ kho ahaṁ, udāyi, puggalaṁ ‘visaṁyutto’ti vadāmi no ‘saṁyutto’ti.
saṁyuttoti → saññutto (bj) | visaṁyuttoti → visaññuttoti (bjt) | saṁyuttoti → saṁyutto (th, pts) | visaṁyuttoti → visaṁyutto ti (pts)Такого человека я называю неопутанным, а не опутанным
Taṁ kissa hetu?И почему?
Indriyavemattatā hi me, udāyi, imasmiṁ puggale viditā.Потому что я познал определённое разнообразие качеств этого человека.
Ime kho, udāyi, cattāro puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.Таковы четыре типа личностей, существующих в мире.
Pañca kho ime, udāyi, kāmaguṇā.Удайи, есть пять множителей желания.
Katame pañca?Какие пять?
Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā,
rajanīyā → rajaniyyā (bj: sīmu8) | kāmūpasaṁhitā → kāmūpasañhitā (th)Формы, познаваемые глазом, – желанные, желаемые, приятные, привлекательные, связанные с желанием, вызывающие страсть.
sotaviññeyyā saddā …pe…Звуки, познаваемые ухом…
ghānaviññeyyā gandhā …Запахи, познаваемые носом…
jivhāviññeyyā rasā …Вкусы, познаваемые языком…
kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā.
kāmūpasaṁhitā → kāmūpasañhitā (th)Касания, познаваемые телом, – желанные, желаемые, приятные, привлекательные, связанные с желанием, вызывающие страсть.
Ime kho, udāyi, pañca kāmaguṇā.Таковы пять множителей желания.
Yaṁ kho, udāyi, ime pañca kāmaguṇe paṭicca uppajjati sukhaṁ somanassaṁ idaṁ vuccati kāmasukhaṁ miḷhasukhaṁ puthujjanasukhaṁ anariyasukhaṁ, na sevitabbaṁ, na bhāvetabbaṁ, na bahulīkātabbaṁ; ‘bhāyitabbaṁ etassa sukhassā’ti vadāmi.
miḷhasukhaṁ → mīḷhasukhaṁ (bj, pts1ed) | sevitabbaṁ → āsevitabbaṁ (sya-all, pts) | miḷhasukhaṁ → mīḷhasukhaṁ (pts) | sevitabbaṁ → āsevitabbaṁ (bj: PTS) | miḷhasukhaṁ → mīḷhasukhaṁ (cck: sī. pī.) | pañca kāmaguṇe → pañcakāmaguṇe (bjt)Удайи, приятное и удовольствие, возникающие в зависимости от этих пяти множителей желания, называются приятностью желания – [и это] низменное приятное, грубое приятное, неблагородное приятное. Я утверждаю, что этот вид приятного не стоит преследовать, не стоит развивать, не стоит взращивать, его нужно бояться.
Idhudāyi, bhikkhu vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati
+ → vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ (bjt)Вот, Удайи, будучи отстранённым от желания, отстранённым от неблагих состояний [ума], монах входит и пребывает в первой джхане..
vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati,
pe → spelled out in full (bjt, pts)второй джхане…
pītiyā ca virāgā …pe… tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati,третьей джхане…
sukhassa ca pahānā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.четвёртой джхане…
Idaṁ vuccati nekkhammasukhaṁ pavivekasukhaṁ upasamasukhaṁ sambodhasukhaṁ, āsevitabbaṁ, bhāvetabbaṁ, bahulīkātabbaṁ; ‘na bhāyitabbaṁ etassa sukhassā’ti vadāmi.
pavivekasukhaṁ → vivekasukhaṁ (sya-all) | sambodhasukhaṁ → sambodhisukhaṁ (sya-all)Это называется блаженством отречения, блаженством затворничества, блаженством умиротворения, блаженством пробуждения. Я утверждаю, что этот вид приятного стоит преследовать, стоит развивать, стоит взращивать, его не нужно бояться.
Idhudāyi, bhikkhu vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati;
idhudāyi → idh udāyi (pts) | vivicceva → eva (pts)Вот, Удайи, будучи отстранённым от желания, отстранённым от неблагих состояний [ума], монах входит и пребывает в первой джхане…
idaṁ kho ahaṁ, udāyi, iñjitasmiṁ vadāmi.Это, я говорю тебе, относится к поколебимому.
Kiñca tattha iñjitasmiṁ?
kiñca → kiñ-ca (pts)И что здесь является поколебимым?
Yadeva tattha vitakkavicārā aniruddhā honti idaṁ tattha iñjitasmiṁ.
yadeva → yedeva (sya-all) | yadeva → yad-eva (pts)Направление и удержание [ума на объекте медитации], которые не прекратились здесь, относятся к поколебимому.
Idhudāyi, bhikkhu vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati;
idhudāyi → idh udāyi (pts)Вот, Удайи, с успокоением направления и удержания [ума], монах входит и пребывает во второй джхане…
idampi kho ahaṁ, udāyi, iñjitasmiṁ vadāmi.
idampi → idam-pi (pts)Это, я говорю тебе, относится к поколебимому.
Kiñca tattha iñjitasmiṁ?
kiñca → kiñ-ca (pts)И что здесь является поколебимым?
Yadeva tattha pītisukhaṁ aniruddhaṁ hoti idaṁ tattha iñjitasmiṁ.
yadeva → yad-eva (pts)озарённость и приятное, которые не прекратились здесь, относятся к поколебимому.
Idhudāyi, bhikkhu pītiyā ca virāgā …pe… tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati;
idhudāyi → idh udāyi (pts)Вот, Удайи, с угасанием упоения монах пребывает напрямую-видящим, памятующим, сознательным, всё ещё ощущая приятное телом. Он входит и пребывает в третьей джхане…
idampi kho ahaṁ, udāyi, iñjitasmiṁ vadāmi.
idampi → idam-pi (pts)Это также, я говорю тебе, относится к поколебимому.
Kiñca tattha iñjitasmiṁ?
kiñca → kiñ-ca (pts)И что здесь является поколебимым?
Yadeva tattha upekkhāsukhaṁ aniruddhaṁ hoti idaṁ tattha iñjitasmiṁ.
yadeva → yad-eva (pts) | upekkhāsukhaṁ → upekhāsukhaṁ (pts)Приятность из-за невозмутимости, которая не прекратилась здесь, относится к поколебимому.
Idhudāyi, bhikkhu sukhassa ca pahānā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati;
sukhassa → sukhassa ca pahānā dukkhassa (bj) | + → dukkhassa ca pahānā (bjt) | catutthaṁ → dukkhassa ca pahānā pe-catutthaṁ (pts)Вот, Удайи, с оставлением приятного и боли, равно как и с предыдущим угасанием радости и грусти, монах входит и пребывает в четвёртой джхане…
idaṁ kho ahaṁ, udāyi, aniñjitasmiṁ vadāmi.
aniñjitasmiṁ → aneñjitasmiṁ (sya-all)Это, я говорю тебе, относится к непоколебимому.
Idhudāyi, bhikkhu vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati;
idhudāyi → idh udāyi (pts) | vivicceva → eva (pts)Вот, Удайи, будучи отстранённым от желания, отстранённым от неблагих состояний [ума], монах входит и пребывает в первой джхане…
idaṁ kho ahaṁ, udāyi, ‘analan’ti vadāmi, ‘pajahathā’ti vadāmi, ‘samatikkamathā’ti vadāmi.
analanti → analan-ti (pts)Этого, я говорю тебе, недостаточно. Отбрось это, я говорю тебе. Преодолей это, я говорю тебе.
Ko ca tassa samatikkamo?И что преодолевает это?
Idhudāyi, bhikkhu vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati, ayaṁ tassa samatikkamo;
idhudāyi → idh udāyi (pts)Вот, Удайи, с успокоением направления и удержания [ума], монах входит и пребывает во второй джхане… Вот что преодолевает это.
idampi kho ahaṁ, udāyi, ‘analan’ti vadāmi, ‘pajahathā’ti vadāmi, ‘samatikkamathā’ti vadāmi.
idampi → idam-pi (pts) | analanti → analan-ti (pts)Но, я говорю тебе, этого также недостаточно. Отбрось это, я говорю тебе. Преодолей это, я говорю тебе.
Ko ca tassa samatikkamo?И что преодолевает это?
Idhudāyi, bhikkhu pītiyā ca virāgā …pe… tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati, ayaṁ tassa samatikkamo;
idhudāyi → idh udāyi (pts)Вот, Удайи, с угасанием упоения монах пребывает напрямую-видящим, памятующим, сознательным, всё ещё ощущая приятное телом. Он входит и пребывает в третьей джхане… Вот что преодолевает это.
idampi kho ahaṁ, udāyi, ‘analan’ti vadāmi, ‘pajahathā’ti vadāmi, ‘samatikkamathā’ti vadāmi.
idampi → idam-pi (pts) | analanti → analan-ti (pts)Но, я говорю тебе, этого также недостаточно. Отбрось это, я говорю тебе. Преодолей это, я говорю тебе.
Ko ca tassa samatikkamo?И что преодолевает это?
Idhudāyi, bhikkhu sukhassa ca pahānā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati, ayaṁ tassa samatikkamo;
idhudāyi → idh udāyi (pts)Вот, Удайи, с оставлением приятного и боли, равно как и с предыдущим угасанием радости и грусти, монах входит и пребывает в четвёртой джхане… Вот что преодолевает это.
idampi kho ahaṁ, udāyi, ‘analan’ti vadāmi, ‘pajahathā’ti vadāmi, ‘samatikkamathā’ti vadāmi.
idampi → idam-pi (pts) | analanti → analan-ti (pts)Но, я говорю тебе, этого также недостаточно. Отбрось это, я говорю тебе. Преодолей это, я говорю тебе.
Ko ca tassa samatikkamo?И что преодолевает это?
Idhudāyi, bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṁ upasampajja viharati, ayaṁ tassa samatikkamo;
atthaṅgamā → atthagamā (pts) | idhudāyi → idh udāyi (pts) | ākāsoti → ākāso ti (pts)Вот, Удайи, с полным преодолением восприятий форм, с исчезновением восприятий, вызываемых органами чувств, не обращающий внимания на восприятия множественного, осознавая: “Пространство безгранично”, монах входит и пребывает в сфере безграничного пространства. Вот что преодолевает это.
idampi kho ahaṁ, udāyi, ‘analan’ti vadāmi, ‘pajahathā’ti vadāmi, ‘samatikkamathā’ti vadāmi.
idampi → idam-pi (pts) | analanti → analan-ti (pts)Но, я говорю тебе, этого также недостаточно. Отбрось это, я говорю тебе. Преодолей это, я говорю тебе.
Ko ca tassa samatikkamo?И что преодолевает это?
Idhudāyi, bhikkhu sabbaso ākāsānañcāyatanaṁ samatikkamma ‘anantaṁ viññāṇan’ti viññāṇañcāyatanaṁ upasampajja viharati, ayaṁ tassa samatikkamo;
idhudāyi → idh udāyi (pts) | viññāṇanti → viññāṇan-ti (pts)Вот, Удайи, с полным преодолением сферы безграничного пространства, воспринимая: “сознание безгранично”, монах входит и пребывает в сфере безграничного сознания. Вот что преодолевает это.
idampi kho ahaṁ, udāyi, ‘analan’ti vadāmi, ‘pajahathā’ti vadāmi, ‘samatikkamathā’ti vadāmi.
analanti → analan-ti (pts)Но, я говорю тебе, этого также недостаточно. Отбрось это, я говорю тебе. Преодолей это, я говорю тебе.
Ko ca tassa samatikkamo?И что преодолевает это?
Idhudāyi, bhikkhu sabbaso viññāṇañcāyatanaṁ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṁ upasampajja viharati, ayaṁ tassa samatikkamo;
idhudāyi → idh udāyi (pts) | natthi → na-tthi (pts)Вот, Удийин, монах с полным преодолением сферы безграничного сознания, осознавая: “Здесь ничего нет”, входит и пребывает в сфере отсутствия всего. Вот что преодолевает это.
idampi kho ahaṁ, udāyi, ‘analan’ti vadāmi, ‘pajahathā’ti vadāmi, ‘samatikkamathā’ti vadāmi.
idampi → idam-pi (pts) | analanti → analan-ti (pts)Но, я говорю тебе, этого также недостаточно. Отбрось это, я говорю тебе. Преодолей это, я говорю тебе.
Ko ca tassa samatikkamo?И что преодолевает это?
Idhudāyi, bhikkhu sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṁ upasampajja viharati, ayaṁ tassa samatikkamo;
idhudāyi → idh udāyi (pts)Вот, Удайи, с полным преодолением сферы отсутствия всего монах входит и пребывает в сфере ни-восприятия-ни-не-восприятия. Вот что преодолевает это.
idampi kho ahaṁ, udāyi, ‘analan’ti vadāmi, ‘pajahathā’ti vadāmi, ‘samatikkamathā’ti vadāmi.
idampi → idam-pi (pts) | analanti → analan-ti (pts)Но, я говорю тебе, этого также недостаточно. Отбрось это, я говорю тебе. Преодолей это, я говорю тебе.
Ko ca tassa samatikkamo?И что преодолевает это?
Idhudāyi, bhikkhu sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṁ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṁ upasampajja viharati, ayaṁ tassa samatikkamo;
bhikkhu → (sya-all) | idhudāyi → idh udāyi (pts)Вот, Удайи, с полным преодолением сферы ни-восприятия-ни-невосприятия монах входит и пребывает в прекращении восприятия и чувствования. Вот что преодолевает это.
iti kho ahaṁ, udāyi, nevasaññānāsaññāyatanassapi pahānaṁ vadāmi.
nevasaññānāsaññāyatanassapi → nevasaññānāsaññāyatanassa pi (pts)Поэтому я говорю даже об оставлении сферы ни-восприятия-ни-не-восприятия.
Passasi no tvaṁ, udāyi, taṁ saṁyojanaṁ aṇuṁ vā thūlaṁ vā yassāhaṁ no pahānaṁ vadāmī”ti?
saṁyojanaṁ → saññojanaṁ (th)Видишь ли ты, Удайи, хотя бы какие-то путы, большие или малые, об оставлении которых я бы не говорил?”
“No hetaṁ, bhante”ti.
hetaṁ bhanteti → h etaṁ bhante ti (pts)“Нет, почтенный”.
Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam-avoca (pts)Так сказал Благословенный.
Attamano āyasmā udāyī bhagavato bhāsitaṁ abhinandīti.уважаемый Удайи был доволен и восхитился словами Благословенного.
Laṭukikopamasuttaṁ niṭṭhitaṁ chaṭṭhaṁ.
laṭukikopamasuttaṁ → laḍukikopamasuttaṁ (th)