Найдите Истину

В Палийских Суттах и Винае

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Заметка:Переводы, словари и комментарии сделаны не Благословенным.Сверяйтесь с Пали в 4 основных никаях.

  • Majjhima Nikāya 77Мадджхима Никая 77

MahāsakuludāyisuttaБольшое наставление для Сакулудайи

Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)
Так мной услышано—
ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe.одно время Благословенный в Раджагахе располагается, в Бамбуковой роще, в месте для кормления Белок.

Tena kho pana samayena sambahulā abhiññātā abhiññātā paribbājakā moranivāpe paribbājakārāme paṭivasanti, seyyathidaṁ—
seyyathidaṁ annabhāro → seyyathīdam anugāro (pts) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th)
И тогда группа известных странников пребывала в Павлиньем Заповеднике, в парке странников, в частности—
annabhāro varadharo sakuludāyī ca paribbājako aññe ca abhiññātā abhiññātā paribbājakā.
varadharo sakuludāyī → varataro sakuludāyi (sya-all) | sakuludāyī → sakuludāyi (pts) | annabhāro → annahārā (bj: machasaṁ); anugāro (bj: sīmu8, PTS) | varadharo → varacaro (bj: sīmu8); varataro (bj: syā) | varataro → varacaro (sya-all: sī. yu.) | Varadharo → So Bm Bu; Skt Varacaro; Si Varataro, with note that the European & Sinhalese reading is Varacaro. Bm reads Sakuludāyi always (as in Nr. 79). (pts note)
Аннабхара, Варадхара, странник Сакулудайи, а также другие известные странники.

Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṁ piṇḍāya pāvisi.
pattacīvaramādāya → pattacīvaraṁ ādāya (bjt, pts)
И тогда, утром, Благословенный оделся, взял чашу и внешнее одеяние и отправился в Раджагаху за подаяниями.
Atha kho bhagavato etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)
Затем он подумал:
“atippago kho tāva rājagahe piṇḍāya carituṁ.“Слишком рано ходить за подаяниями по Раджагахе. Yannūnāhaṁ yena moranivāpo paribbājakārāmo yena sakuludāyī paribbājako tenupasaṅkameyyan”ti.
sakuludāyī → sakuludāyi ca (sya-all); sakuludāyi (pts) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | tenupasaṅkameyyanti → ten upasaṁkameyyan ti (pts)
Что если я пойду к страннику Сакулудайе в Павлинье Святилище, в парк странников?”

Atha kho bhagavā yena moranivāpo paribbājakārāmo tenupasaṅkami.
tenupasaṅkami → ten upasaṁkami (pts)
И тогда Благословенный отправился в Павлинье Святилище, в парк странников.

Tena kho pana samayena sakuludāyī paribbājako mahatiyā paribbājakaparisāya saddhiṁ nisinno hoti unnādiniyā uccāsaddamahāsaddāya anekavihitaṁ tiracchānakathaṁ kathentiyā, seyyathidaṁ—
sakuludāyī → sakuludāyi (pts) | uccāsaddamahāsaddāya → uccasaddāya mahāsaddāya (pts) | uccāsaddamahāsaddāya → uccāsaddāmahāsaddāya (bj: sīmu8, machasaṁ); uccāsaddāya, mahāsaddāya (bj: PTS) | uccasaddāya → See Vol I pp 513 & 572, Dīgha I 178. Like Bm (always) & Sk (here), Si reads uccasadda, with a note (at Sutta Nr. 76) indicating that the European reading is u--āya. (pts note) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th, pts)
В то время странник Сакулудайи сидел с большой группой странников, создававших гул, громко и шумно ведя различные бессмысленные беседы, такие как
rājakathaṁ corakathaṁ mahāmattakathaṁ senākathaṁ bhayakathaṁ yuddhakathaṁ annakathaṁ pānakathaṁ vatthakathaṁ sayanakathaṁ mālākathaṁ gandhakathaṁ ñātikathaṁ yānakathaṁ gāmakathaṁ nigamakathaṁ nagarakathaṁ janapadakathaṁ itthikathaṁ sūrakathaṁ visikhākathaṁ kumbhaṭṭhānakathaṁ pubbapetakathaṁ nānattakathaṁ lokakkhāyikaṁ samuddakkhāyikaṁ itibhavābhavakathaṁ iti vā.
itthikathaṁ → itthikathaṁ purisakathaṁ (bj); itthīkathaṁ (sya-all) | kumbhaṭṭhānakathaṁ → kumbhaṭṭhānakathaṁ kumbhadāsikathaṁ (sya-all) | kumbhaṭṭhānakatham → Here & in Nrs 76 & 78 Si inserts kumbhadāsikathaṁ. (pts note) | + → yānakathaṁ (bjt) | mahāmattakathaṁ → mahāmattakatham (pts)
разговоры о царях, о ворах, о министрах, об армиях, об опасностях, о сражениях, о еде, о питье, об одежде, о постелях, о гирляндах, о благовониях, о родственниках, о средствах передвижения, о деревнях, о поселениях, о городах, о странах, о женщинах, о героях, об улицах, о колодцах, об усопших, о всяких мелочах, о происхождении мира, о происхождении моря, о том, являются ли вещи такими или иными.

Addasā kho sakuludāyī paribbājako bhagavantaṁ dūratova āgacchantaṁ.
sakuludāyī → sakuludāyi (sya-all); sakaludāyi (pts) | dūratova → dūrato va (pts)
И тогда странник Сакулудайи увидел Благословенного издали.
Disvāna sakaṁ parisaṁ saṇṭhāpeti:
saṇṭhāpeti → saṇṭhāpesi (bj, pts); saṇṭhapesi (sya-all)
Увидев его, он стал успокаивать своё собрание так:
“appasaddā bhonto hontu;“Тише, господа. Не шумите, господа. mā bhonto saddamakattha.
saddamakattha → saddam akattha (pts)
Ayaṁ samaṇo gotamo āgacchati;Вон идёт отшельник Готама. appasaddakāmo kho pana so āyasmā appasaddassa vaṇṇavādī.
appasaddassa vaṇṇavādī appeva nāma → appasaddavaṇṇavādī appevanāma (sya-all)
Этот уважаемый любит тишину, дисциплинирован в тишине, восхваляет тишину.
Appeva nāma appasaddaṁ parisaṁ viditvā upasaṅkamitabbaṁ maññeyyā”ti.
appeva nāma → appevanāma (bjt, th) | upasaṅkamitabbaṁ → upasaṁkamitabbaṁ (pts)
Быть может, если он посчитает, что наше собрание тихое, то задумает подойти к нам”.
Atha kho te paribbājakā tuṇhī ahesuṁ.И тогда те странники замолкли.

Atha kho bhagavā yena sakuludāyī paribbājako tenupasaṅkami.
sakuludāyī → sakuludāyi (sya-all, pts) | tenupasaṅkami → ten upasaṁkami (pts)
Благословенный подошёл к страннику Сакулудайе,
Atha kho sakuludāyī paribbājako bhagavantaṁ etadavoca:
sakuludāyī → sakuludāyi (sya-all) | sakuludāyī paribbājako → sakuludāyi paribbajako (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
который сказал ему:
“etu kho, bhante, bhagavā.“Почтенный, пусть Благословенный подойдёт! Svāgataṁ, bhante, bhagavato.
svāgataṁ → sāgataṁ (pts) | sāgataṁ → Bm Si svāgataṁ. (pts note)
Добро пожаловать, Благословенный!
Cirassaṁ kho, bhante, bhagavā imaṁ pariyāyamakāsi yadidaṁ idhāgamanāya.
pariyāyamakāsi → pariyāyam akāsi (pts) | idhāgamanāya → idh āgamanāya (pts)
Долгое время, почтенный, у тебя не было возможности прийти сюда.
Nisīdatu, bhante, bhagavā;Пусть Благословенный присаживается, вот тут есть готовое сиденье”. idamāsanaṁ paññattan”ti.
idamāsanaṁ paññattanti → idam āsanaṁ paññattan ti (pts)
Nisīdi bhagavā paññatte āsane.Благословенный сел на подготовленное сиденье, Sakuludāyīpi kho paribbājako aññataraṁ nīcaṁ āsanaṁ gahetvā ekamantaṁ nisīdi.
sakuludāyīpi → sakuludāyipi (sya-all, pts) | sakuludāyīpi → sakuludāyī (bjt) | sakuludāyīpi → sakuludāyi pi (pts)
а странник Сакулудайи выбрал более низкое сиденье и сел рядом.

Ekamantaṁ nisinnaṁ kho sakuludāyiṁ paribbājakaṁ bhagavā etadavoca:
sakuludāyiṁ → sakuludāyi (th) | etadavoca → etad avoca (pts)
Тогда Благословенный спросил его:
“Kāya nuttha, udāyi, etarahi kathāya sannisinnā, kā ca pana vo antarākathā vippakatā”ti?
kāyanuttha → kāyanvattha (bj: syā) | ttha → So Bm & Si; Skt nvattha, (pts note) | nuttha → nu ttha (pts) | vippakatāti → vippakatā ti (pts)
“Ради какой беседы вы сидите сейчас здесь, Удайин? В чём состояла незавершённая вами беседа?”

“Tiṭṭhatesā, bhante, kathā yāya mayaṁ etarahi kathāya sannisinnā.
tiṭṭhatesā → tiṭṭhat esā (pts)
“Почтенный, оставим эту беседу, ради которой мы сидим сейчас здесь вместе.
Nesā, bhante, kathā bhagavato dullabhā bhavissati pacchāpi savanāya.
nesā → n esā (pts) | pacchāpi → pacchā pi (pts)
Благословенный сможет послушать её потом.

Purimāni, bhante, divasāni purimatarāni nānātitthiyānaṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ kutūhalasālāyaṁ sannisinnānaṁ sannipatitānaṁ ayamantarākathā udapādi:
kutūhalasālāyaṁ → kotuhalasālāyantipi pāṭho (sya-all note) | ayamantarākathā → ayam antarākathā (pts)
На днях, почтенный, когда шраманы и брахманы разных учений собрались вместе и сидели вместе в зале для дебатов, была поднята такая тема:
‘lābhā vata, bho, aṅgamagadhānaṁ, suladdhalābhā vata, bho, aṅgamagadhānaṁ.
suladdhalābhā → suladdhaṁ (bj, pts) | aṅgamagadhānaṁ suladdhalābhā → aṅga magadhānaṁ suladdhaṁ (sya-all) | aṅgamagadhānaṁ tatrime → aṅga magadhānaṁ yatrime (sya-all) | suladdhaṁ → suladdhalābhā (bj: sīmu8, machasaṁ) | aṅgamagadhānaṁ suladdhalābhā → aṅga-magadhānaṁ suladdhaṁ (pts)
“Какое благо для людей из Анги и Магадхи, какое великое благо для людей из Анги и Магадхи,
Tatrime samaṇabrāhmaṇā saṅghino gaṇino gaṇācariyā ñātā yasassino titthakarā sādhusammatā bahujanassa rājagahaṁ vassāvāsaṁ osaṭā.
Tatrime → yatthime (bj, pts1ed); yatrīme (cck); yatrime (sya1ed, sya2ed) | tatrime → yatthime (bj, pts) | osaṭā → upagatā (sya-all) | osaṭā → upagatā (bj: syā) | Tatrime → yatthime (cck: sī.) | upagatā → ba. osaṭā (sya-all: sī. yu.) | osaṭā → Si reads upagatā, with note stating that osaṭā is the Sinhalese Burmese & European reading; Bu reads osaṭā. Infra Si. reads upagato always. (pts note) | saṅghino → saṁghino (ms2005, pts) | tatrime → yatth ime (pts) | gaṇācariyā ñātā → gaṇācariyāñātā (pts)
что эти шраманы и брахманы, предводители общин, предводители групп, наставники групп, известные и знаменитые основоположники учений, которых многие считают святыми, пришли в Раджагаху на сезон дождей.
Ayampi kho pūraṇo kassapo saṅghī ceva gaṇī ca gaṇācariyo ca ñāto yasassī titthakaro sādhusammato bahujanassa;
ca → (sya-all) | saṅghī → saṁghī (ms2005) | ayampi → ayam pi (pts) | saṅghī ceva → saṁghī eva (pts)
Здесь и Пурана Кассапа – предводитель общины… многие считают святым: он пришёл, чтобы провести сезон дождей в Раджагахе.
sopi rājagahaṁ vassāvāsaṁ osaṭo.
osaṭo → upagato (sya-all) | sopi → so pi (pts)
Ayampi kho makkhali gosālo …pe…
kho makkhali gosālo → makkhaligosālo (bj) | ayampi → ayam pi (pts)
Здесь также и Маккхали Госала…
ajito kesakambalo …
kesakambalo → kesakambalī (pts)
Здесь Аджита Кесакамбалин…
pakudho kaccāyano …
Pakudho → See Vol I 198, 250 & 547. Si reads Makkhalī G., A. Kesakambalo, Pakuddho K., Saṅjayo Veladdhaputto, Nigantho Nāṭaputto. (Bm Belaṭṭhaputto Naṭaputto). (pts note)
Здесь Пакудха Каччаяна…
sañjayo belaṭṭhaputto …
belaṭṭhaputto nigaṇṭho → velaṭṭhaputto nigantho (sya-all) | belaṭṭhaputto → belaṭṭhiputto (pts) | belaṭṭhiputto → belaṭṭhaputto (bj: machasaṁ)
Здесь Саньджая Белаттхипутта…
nigaṇṭho nāṭaputto saṅghī ceva gaṇī ca gaṇācariyo ca ñāto yasassī titthakaro sādhusammato bahujanassa;
nāṭaputto → nātaputto (bj, pts) | ca → (sya-all) | nātaputto → nāthaputto (bj: sīmu8); nāṭhaputto (bj: machasaṁ) | nigaṇṭho → nigantho (th) | saṅghī → saṁghī (ms2005) | nāṭaputto saṅghī ceva → nātaputto saṁghī eva (pts)
Здесь Нигантха Натапутта – предводитель общины, предводитель группы, наставник группы, известный и знаменитый основоположник учения, которого многие считают святым: он пришёл, чтобы провести сезон дождей в Раджагахе.
sopi rājagahaṁ vassāvāsaṁ osaṭo.
osaṭo → upagato (sya-all) | sopi → so pi (pts)
Ayampi kho samaṇo gotamo saṅghī ceva gaṇī ca gaṇācariyo ca ñāto yasassī titthakaro sādhusammato bahujanassa;
ca → (sya-all) | saṅghī → saṁghī (ms2005) | ayampi → ayam pi (pts) | saṅghī ceva → saṁghī eva (pts)
И также и этот отшельник Готама – предводитель общины, предводитель группы, наставник группы, известный и знаменитый основоположник учения, которого многие считают святым:
sopi rājagahaṁ vassāvāsaṁ osaṭo.
osaṭo → upagato (sya-all) | sopi → so pi (pts)
он тоже пришёл, чтобы провести сезон дождей в Раджагахе.
Ko nu kho imesaṁ bhavataṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ saṅghīnaṁ gaṇīnaṁ gaṇācariyānaṁ ñātānaṁ yasassinaṁ titthakarānaṁ sādhusammatānaṁ bahujanassa sāvakānaṁ sakkato garukato mānito pūjito, kañca pana sāvakā sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharantī’ti?
garuṁ katvā → garukatvā (bj, sya-all, km, pts1ed) | yasassinaṁ → yasassīnaṁ (bj, cck, sya-all, pts) | kañca → kathañca (bj, pts) | bhavataṁ → bhagavataṁ (pts) | garukato → garūkato (pts) | garuṁ katvā → garūkatvā (pts) | garukatvā → garuṁkatvā (bj: machasaṁ) | katvā → garukatvā (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | ko nu → konu (bjt) | saṅghīnaṁ → saṁghīnaṁ (ms2005, pts) | yasassinaṁ → yasassīnam (pts) | kañca → kathaṁ ca (pts)
И кого из этих достойных шраманов и брахманов – предводителей… которых многие считают святыми – чтят, уважают, ценят, и почитают их ученики? И как, уважая и почитая его, они живут в зависимости от него?”

Tatrekacce evamāhaṁsu:
tatrekacce evamāhaṁsu → tatr ekacce evam āhaṁsu (pts)
Тогда кто-то сказал:
‘ayaṁ kho pūraṇo kassapo saṅghī ceva gaṇī ca gaṇācariyo ca ñāto yasassī titthakaro sādhusammato bahujanassa;
ca → (sya-all) | saṅghī → saṁghī (ms2005) | saṅghī ceva → saṁghī eva (pts)
“Этот Пурана Кассапа – предводитель общины, предводитель группы, наставник группы, известный и знаменитый основоположник учения, которого многие считают святым:
so ca kho sāvakānaṁ na sakkato na garukato na mānito na pūjito, na ca pana pūraṇaṁ kassapaṁ sāvakā sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharanti.
garuṁ katvā → garukatvā (bj, sya-all); garūkatvā (pts) | ca → (sya-all) | garukato → garūkato (pts)
но всё же его не чтят, не уважают, не ценят, и не почитают его ученики, как не живут и в зависимости от него, уважая и почитая его.
Bhūtapubbaṁ pūraṇo kassapo anekasatāya parisāya dhammaṁ deseti.
deseti tatraññataro → desesi tatra aññataro (sya-all) | deseti tatraññataro pūraṇassa → desesi tatr aññataro puraṇassa (pts)
Однажды отшельник Готама обучал Дхамме собрание из нескольких сотен последователей.
Tatraññataro pūraṇassa kassapassa sāvako saddamakāsi:
tatraññataro → aññataro (th) | tatraññataro pūraṇassa → tatr aññataro puraṇassa (pts) | saddamakāsi → saddam akāsi (pts)
И тогда некий его ученик стал шуметь:
“mā bhonto pūraṇaṁ kassapaṁ etamatthaṁ pucchittha;
etamatthaṁ → etam atthaṁ (pts)
“Господа, не задавайте Пурана Кассапе этот вопрос.
neso etaṁ jānāti;
neso → n eso (pts)
Он этого не знает.
mayametaṁ jānāma, amhe etamatthaṁ pucchatha;
mayametaṁ → mayam etaṁ (pts) | etamatthaṁ → etam atthaṁ (pts)
Мы знаем это. Задайте нам этот вопрос.
mayametaṁ bhavantānaṁ byākarissāmā”ti.
bhavantānaṁ → bhavataṁ (sya-all) | mayametaṁ bhavantānaṁ → mayam etaṁ bhavataṁ (pts) | bhavantānaṁ → bhavataṁ (bj: PTS) | byākarissāmāti → byākarissāmā ti (ms2005)
Господа, мы вам ответим”.
Bhūtapubbaṁ pūraṇo kassapo bāhā paggayha kandanto na labhati:И случилось так, что Пурана Кассапа не убедил их, хотя махал руками и причитал: “appasaddā bhonto hontu, mā bhonto saddamakattha.
saddamakattha → saddam akattha (pts)
“Тише, господа. Не шумите, господа.
Nete, bhavante, pucchanti, amhe ete pucchanti;
nete → n ete (pts)
Они спрашивают не вас, уважаемые. Они спрашивают нас.
mayametesaṁ byākarissāmā”ti.
byākarissāmāti → byākarissāmīti (sya-all) | byākarissāmāti → byākarissāmā ti (ms2005) | mayametesaṁ → mayam etesaṁ (pts)
Мы ответим им”.
Bahū kho pana pūraṇassa kassapassa sāvakā vādaṁ āropetvā apakkantā:
āropetvā → āropetva (pts)
Воистину, многие его ученики оставили его, отвергнув его доктрину так:
“na tvaṁ imaṁ dhammavinayaṁ ājānāsi, ahaṁ imaṁ dhammavinayaṁ ājānāmi, kiṁ tvaṁ imaṁ dhammavinayaṁ ājānissasi? Micchāpaṭipanno tvamasi, ahamasmi sammāpaṭipanno, sahitaṁ me, asahitaṁ te, purevacanīyaṁ pacchā avaca, pacchāvacanīyaṁ pure avaca, adhiciṇṇaṁ te viparāvattaṁ, āropito te vādo, niggahitosi, cara vādappamokkhāya, nibbeṭhehi vā sace pahosī”ti.
ājānāsi → ajānāsi (bj) | ājānāmi → ajānāmi (bj) | ājānissasi → ajānissasi (bj) | adhiciṇṇaṁ → āciṇṇaṁ (bj); aviciṇṇan (pts) | nibbeṭhehi → nibbedhehi (sya-all) | niggahitosi → niggahīto si (pts) | āciṇṇaṁ → adhiciṇnaṁ (bj: sīmu8, machasaṁ) | nibbeṭhehi → nibbedhehi (bj: syā) | Aviciṇṇan → So Skt $ Bu. Si & Bm adhicinṇaṁ (Cf. Vol I 372 & Dīgha I 8). Skt viparādhattaṁ. (pts note) | nibbeṭhehi → So Skt Bu; Bm vāda pamukkhāya nibbeṭhehi; Si nibbedhehi here, infra nibbeḍhehi. (pts note) | sahitaṁ me asahitaṁ te purevacanīyaṁ → sahitamme asahitante pure vacanīyaṁ (th) | pacchāvacanīyaṁ → pacchā vacanīyaṁ (th, pts) | adhiciṇṇaṁ te → adhiciṇṇante (th) | pahosīti → pahosī ti (ms2005) | tvamasi ahamasmi → tvaṁ asi aham asmi (pts) | sahitaṁ → sahitam (pts) | asahitaṁ → asahitan (pts) | purevacanīyaṁ → pure vacanīyaṁ (pts) | niggahitosi → niggahito si (pts)
“Ты не понимаешь эту Дхамму и Винаю. Я понимаю эту Дхамму и Винаю. Что бы ты понимал в этой Дхамме и Винае! Твой путь ошибочный. Мой путь правильный. Я последователен, а ты не последователен. То, что нужно было сказать вначале, ты сказал потом. То, что нужно было сказать после, ты сказал прежде. То, что ты так тщательно продумывал, несостоятельно. Твоя доктрина опровергнута. Доказано, что ты неправ. Иди и получше поучись, или распутайся сам, если сможешь!”
Iti pūraṇo kassapo sāvakānaṁ na sakkato na garukato na mānito na pūjito, na ca pana pūraṇaṁ kassapaṁ sāvakā sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharanti.
garuṁ katvā → garukatvā (bj, sya-all) | pūraṇo kassapo → nigaṇṭho nātaputto (pts) | garūkatvā → So Skt; Si garuk-; Bm garuṁ katvā. (pts note) | garukato → garūkato (pts)
Так Пурану Кассапу не чтят, не уважают, не ценят, и не почитают его ученики, как не живут и в зависимости от него, уважая и почитая его.
Akkuṭṭho ca pana pūraṇo kassapo dhammakkosenā’ti.
akkuṭṭho → akkudho (bj note) | akkuṭṭho → So Bm; Si akuṭṭho; Skt akkuddho. (pts note)
Воистину, его презирают презрением, проявленным к его Дхамме”.

Ekacce evamāhaṁsu:
evamāhaṁsu → evam āhaṁsu (pts)
И кто-то сказал:
‘ayampi kho makkhali gosālo …pe…
ayampi → ayam pi (pts)
“Этот Маккхали Госала…
ajito kesakambalo …
kesakambalī → kesakambalo (bj: machasaṁ)
Аджита Кесакамбалин…
pakudho kaccāyano …
pakudho → pakuddho (th)
Пакудха Каччаяна…
sañjayo belaṭṭhaputto …
belaṭṭhaputto nigaṇṭho → velaṭṭhaputto nigantho (sya-all) | belaṭṭhaputto → belaṭṭhiputto (bjt, pts)
Саньджая Белаттхипутта…
nigaṇṭho nāṭaputto saṅghī ceva gaṇī ca gaṇācariyo ca ñāto yasassī titthakaro sādhusammato bahujanassa;
nāṭaputto → nātaputto (bj) | ca → (sya-all) | nigaṇṭho → nigantho (th) | saṅghī → saṁghī (ms2005) | nāṭaputto saṅghī ceva → nātaputto saṁghī eva (pts)
Нигантха Натапутта - предводитель общины, предводитель группы, наставник группы, известный и знаменитый основоположник учения, которого многие считают святым:
so ca kho sāvakānaṁ na sakkato na garukato na mānito na pūjito, na ca pana nigaṇṭhaṁ nāṭaputtaṁ sāvakā sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharanti.
so ca kho → sopi (bj, sya-all) | nāṭaputtaṁ → nātaputtaṁ (bj, pts) | garuṁ katvā → garukatvā (bj, sya-all) | nigaṇṭhaṁ → niganthaṁ (sya-all) | ca kho → pi (pts) | garukato → garūkato (pts) | garuṁ katvā → garūkatvā (pts)
но его не чтят, не уважают, не ценят, и не почитают его ученики, как не живут и в зависимости от него, уважая и почитая его.
Bhūtapubbaṁ nigaṇṭho nāṭaputto anekasatāya parisāya dhammaṁ deseti.
nāṭaputto → nātaputto (bj) | nigaṇṭho → nigantho (sya-all) | deseti tatraññataro nigaṇṭhassa → desesi tatra aññataro niganthassa (sya-all)
Однажды отшельник Готама обучал Дхамме собрание из нескольких сотен последователей.
Tatraññataro nigaṇṭhassa nāṭaputtassa sāvako saddamakāsi:
nāṭaputtassa → nātaputtassa (bj) | tatraññataro nigaṇṭhassa → aññataro niganthassa (th) | tatraññataro → tatr aññataro (pts) | saddamakāsi → saddam akāsi (pts)
И тогда некий его ученик стал шуметь:
“mā bhonto nigaṇṭhaṁ nāṭaputtaṁ etamatthaṁ pucchittha;
nāṭaputtaṁ → nātaputtaṁ (bj) | nigaṇṭhaṁ → niganthaṁ (sya-all) | mā → ma (pts) | nāṭaputtaṁ etamatthaṁ → nātaputtaṁ etam atthaṁ (pts)
“Господа, не задавайте Нигантхе Натапутте этот вопрос.
neso etaṁ jānāti;
neso → n eso (pts)
Он этого не знает.
mayametaṁ jānāma, amhe etamatthaṁ pucchatha;
mayametaṁ → mayam etam (pts) | etamatthaṁ → etam atthaṁ (pts)
Мы знаем это. Задайте нам этот вопрос.
mayametaṁ bhavantānaṁ byākarissāmā”ti.
bhavantānaṁ → bhavataṁ (sya-all) | byākarissāmāti → byākarissāmā ti (ms2005) | mayametaṁ bhavantānaṁ → mayam etaṁ bhavataṁ (pts)
Господа, мы вам ответим”.
Bhūtapubbaṁ nigaṇṭho nāṭaputto bāhā paggayha kandanto na labhati:
nāṭaputto → nātaputto (bj) | nigaṇṭho → nigantho (sya-all)
И случилось так, что Нигантха Натапутта не убедил их, хотя махал руками и причитал:
“appasaddā bhonto hontu, mā bhonto saddamakattha.
saddamakattha → saddam akattha (pts)
“Тише, господа. Не шумите, господа.
Nete bhavante pucchanti, amhe ete pucchanti;
nete → n ete (pts)
Они спрашивают не вас, уважаемые. Они спрашивают нас.
mayametesaṁ byākarissāmā”ti.
mayametesaṁ → mayametaṁ (bj) | byākarissāmāti → byākarissāmā ti (ms2005) | mayametesaṁ → mayam etaṁ (pts)
Мы ответим им”.
Bahū kho pana nigaṇṭhassa nāṭaputtassa sāvakā vādaṁ āropetvā apakkantā:
nāṭaputtassa → nātaputtassa (bj) | nigaṇṭhassa → niganthassa (sya-all)
Воистину, многие его ученики оставили его, отвергнув его доктрину так:
“na tvaṁ imaṁ dhammavinayaṁ ājānāsi, ahaṁ imaṁ dhammavinayaṁ ājānāmi. Kiṁ tvaṁ imaṁ dhammavinayaṁ ājānissasi? Micchāpaṭipanno tvamasi. Ahamasmi sammāpaṭipanno. Sahitaṁ me asahitaṁ te, purevacanīyaṁ pacchā avaca, pacchāvacanīyaṁ pure avaca, adhiciṇṇaṁ te viparāvattaṁ, āropito te vādo, niggahitosi, cara vādappamokkhāya, nibbeṭhehi vā sace pahosī”ti.
adhiciṇṇaṁ te → āciṇṇante (bj) | nibbeṭhehi → nibbedhehi (sya-all) | sahitaṁ me asahitaṁ te purevacanīyaṁ → sahitamme asahitante pure vacanīyaṁ (th) | pacchāvacanīyaṁ → pacchā vacanīyaṁ (th, pts) | adhiciṇṇaṁ te → adhiciṇṇante (th) | pahosīti → pahosī ti (ms2005) | tvamasi ahamasmi → tvam asi aham asmi (pts) | asahitaṁ → asahitan (pts) | purevacanīyaṁ → pure vacanīyaṁ (pts) | adhiciṇṇaṁ → aviciṇṇan (pts) | niggahitosi → niggahīto si (pts)
“Ты не понимаешь эту Дхамму и Винаю. Я понимаю эту Дхамму и Винаю. Что бы ты понимал в этой Дхамме и Винае! Твой путь ошибочный. Мой путь правильный. Я последователен, а ты не последователен. То, что нужно было сказать вначале, ты сказал потом. То, что нужно было сказать после, ты сказал прежде. То, что ты так тщательно продумывал, несостоятельно. Твоя доктрина опровергнута. Доказано, что ты неправ. Иди и получше поучись, или распутайся сам, если сможешь!”
Iti nigaṇṭho nāṭaputto sāvakānaṁ na sakkato na garukato na mānito na pūjito, na ca pana nigaṇṭhaṁ nāṭaputtaṁ sāvakā sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharanti.
nāṭaputto → nātaputto (bj) | nāṭaputtaṁ → nātaputtaṁ (bj) | garuṁ katvā → garukatvā (bj, sya-all) | nigaṇṭho → nigantho (sya-all) | nigaṇṭhaṁ → niganthaṁ (sya-all) | garukato → garūkato (pts) | garuṁ katvā → garūkatvā (pts)
Вот как Нигантху Натапутту не чтят, не уважают, не ценят, и не почитают его ученики, как не живут и в зависимости от него, уважая и почитая его.
Akkuṭṭho ca pana nigaṇṭho nāṭaputto dhammakkosenā’ti.
nāṭaputto → nātaputto (bj, pts) | nigaṇṭho → nigantho (sya-all) | akkuṭṭho → akuṭṭho (th)
Воистину, его презирают презрением, проявленным к его Дхамме”.

Ekacce evamāhaṁsu:
evamāhaṁsu ayampi → evam āhaṁsu ayaṁ (pts)
И кто-то сказал:
‘ayampi kho samaṇo gotamo saṅghī ceva gaṇī ca gaṇācariyo ca ñāto yasassī titthakaro sādhusammato bahujanassa;
ayampi → ayaṁ (bj) | ca → (sya-all) | saṅghī → saṁghī (ms2005) | saṅghī ceva → saṁghi eva (pts)
“Этот отшельник Готама – предводитель общины, предводитель группы, наставник группы, известный и знаменитый основоположник учения, которого многие считают святым:
so ca kho sāvakānaṁ sakkato garukato mānito pūjito, samaṇañca pana gotamaṁ sāvakā sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharanti.
garuṁ katvā → garukatvā (bj, sya-all); garūkatvā (pts) | garukato → garūkato (pts) | samaṇañca → samaṇañ ca (pts)
и его чтят, уважают, ценят, и почитают его ученики, как и живут в зависимости от него, уважая и почитая его.
Bhūtapubbaṁ samaṇo gotamo anekasatāya parisāya dhammaṁ desesi.
desesi → deseti (bj)
Однажды отшельник Готама обучал Дхамме собрание из нескольких сотен последователей.
Tatraññataro samaṇassa gotamassa sāvako ukkāsi.
tatraññataro → tatra aññataro (sya-all) | tatraññataro → tatr aññataro (pts)
и один его ученик прочистил своё горло.
Tamenāññataro sabrahmacārī jaṇṇukena ghaṭṭesi:
jaṇṇukena → jaṇṇuke (bj); jannukena (sya-all, pts1ed) | tamenāññataro → tamenaññataro (bj); tamenamaññataro (sya-all, pts) | jaṇṇukena ghaṭṭesi → jannukena ghattesi (pts) | jaṇṇuke → jannukena (bj: sīmu8) | ghaṭṭesi → ghaṭesi (bj: syā) | jaṇṇukena → jaṇṇuke (cck: sī.) | jannukena → Bm Si jaṇṇukena. (pts note) | ghattesi → So Bm; Skt ghaddhesi; Si ghaṭesi. (pts note)
Тогда один из его товарищей по святой жизни толкнул его коленом:
“appasaddo āyasmā hotu, māyasmā saddamakāsi, satthā no bhagavā dhammaṁ desesī”ti.
māyasmā → mā āyasmā (sya-all) | desesīti → desetīti (pts) | desesīti → desesī ti (ms2005) | māyasmā saddamakāsi → mā yasmā saddam akāsi (pts)
“Тише, почтенный, не шуми. Благословенный, почтенный, учит нас Дхамме”.
Yasmiṁ samaye samaṇo gotamo anekasatāya parisāya dhammaṁ deseti, neva tasmiṁ samaye samaṇassa gotamassa sāvakānaṁ khipitasaddo vā hoti ukkāsitasaddo vā.
deseti → desesi (th) | neva → n eva (pts)
Когда отшельник Готама обучает Дхамме собрание из нескольких сотен последователей, то в этом случае от его учеников не доносится звуков покашливания или прочистки горла.
Tamenaṁ mahājanakāyo paccāsīsamānarūpo paccupaṭṭhito hoti:
mahājanakāyo paccāsīsamānarūpo → janakāyo paccāsiṁsamānarūpo (bj) | paccāsīsamānarūpo → paccāsiṁsamānarūpo (sya-all) | tamenaṁ mahājanakāyo paccāsīsamānarūpo → tam enaṁ janakāyo paccāsiṁsamānarūpo (pts) | paccāsīsamānarūpo → paccāsiṁ samānarūpo (cck: sī. syā. kaṁ. pī.)
И это большое собрание находится в ожидании:
“yaṁ no bhagavā dhammaṁ bhāsissati taṁ no sossāmā”ti.
yaṁ no → yanno (th) | taṁ no → tanno (th) | sossāmāti → sossāmā ti (ms2005)
“Послушаем Дхамму, которой Благословенный собирается учить”.
Seyyathāpi nāma puriso cātummahāpathe khuddamadhuṁ anelakaṁ pīḷeyya.
khuddamadhuṁ → khuddaṁ madhuṁ (bj, sya-all, km, pts1ed) | pīḷeyya → papīḷeyya (bj); uppiḷeyya (si) | cātummahāpathe khuddamadhuṁ anelakaṁ → catummahāpathe khuddaṁ madhuṁ anelakam (pts) | madhuṁ → khuddamadhuṁ (bj: machasaṁ) | papīḷeyya → uppīḷeyya (bj: sīmu8); pīḷeyya (bj: machasaṁ, syā, PTS) | khuddamadhuṁ → khuddaṁ madhuṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | pīḷeyya → uppīḷeyya (cck: sī.)
Это как если бы на перекрёстке дорог некий человек выжимал чистейший мёд,
Tamenaṁ mahājanakāyo paccāsīsamānarūpo paccupaṭṭhito assa.
paccāsīsamānarūpo → paccāsiṁsamānarūpo (bj, sya-all)
и в ожидании [собралась] большая толпа людей,
Evameva yasmiṁ samaye samaṇo gotamo anekasatāya parisāya dhammaṁ deseti, neva tasmiṁ samaye samaṇassa gotamassa sāvakānaṁ khipitasaddo vā hoti ukkāsitasaddo vā.
evameva → evam evaṁ (pts) | evameva → evamevaṁ (bjt) | neva → n eva (pts)
то точно так же, когда отшельник Готама обучает Дхамме собрание из нескольких сотен последователей, то в этом случае от его учеников не доносится звуков покашливания или прочистки горла.
Tamenaṁ mahājanakāyo paccāsīsamānarūpo paccupaṭṭhito hoti:
paccāsīsamānarūpo → paccāsiṁsamānarūpo (bj, sya-all)
И это большое собрание находится в ожидании:
“yaṁ no bhagavā dhammaṁ bhāsissati taṁ no sossāmā”ti.
yaṁ no → yanno (th) | taṁ no → tanno (th) | sossāmāti → sossāmā ti (ms2005)
“Послушаем Дхамму, которой Благословенный собирается учить”.
Yepi samaṇassa gotamassa sāvakā sabrahmacārīhi sampayojetvā sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattanti tepi satthu ceva vaṇṇavādino honti, dhammassa ca vaṇṇavādino honti, saṅghassa ca vaṇṇavādino honti, attagarahinoyeva honti anaññagarahino, “mayamevamhā alakkhikā mayaṁ appapuññā te mayaṁ evaṁ svākkhāte dhammavinaye pabbajitvā nāsakkhimhā yāvajīvaṁ paripuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ caritun”ti.
ceva → (bj, pts) | ca → (bj, pts) | mayamevamhā → mayamevettha (bj) | nāsakkhimhā → nāsakkhimha (bj); na sakkhimhā (sya-all) | satthu → satthuno (sya-all) | te → ye (sya-all, pts) | yepi samaṇassa → ye pi samanassa (pts) | mayamevettha → mayamevamhā (bj: __i__, machasaṁ, syā) | attagarahinoyeva → attagarahino yeva (bjt, pts) | mayaṁ → maya (th) | saṅghassa → saṁghassa (ms2005) | caritunti → caritun ti (ms2005, pts) | hīnāyāvattanti tepi → hīnāy āvattanti te pi (pts) | saṅghassa ca → saṁghassa (pts) | mayamevamhā → mayam ev amhā (pts)
И даже те ученики, которые ссорятся со товарищами по святой жизни, оставляют [монашескую] тренировку, чтобы вернуться к низкой [домохозяйской] жизни – даже они восхваляют и Учителя, и Дхамму, и Сангху. Они обвиняют себя вместо других, говоря: “Нам не повезло, у нас мало заслуг. Ведь хотя мы и ушли в жизнь бездомную в такой хорошо провозглашённой Дхамме, мы не смогли жить совершенной и чистой святой жизнью пока живы”.
Te ārāmikabhūtā vā upāsakabhūtā vā pañcasikkhāpade samādāya vattanti.
pañcasikkhāpade → pañcasu sikkhāpadesu (bj, sya-all, pts)
Став помощниками по монастырю или мирскими последователями, они предпринимают и соблюдают пять предписаний.
Iti samaṇo gotamo sāvakānaṁ sakkato garukato mānito pūjito, samaṇañca pana gotamaṁ sāvakā sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharantī’”ti.
garuṁ katvā → garukatvā (bj, sya-all); garūkatvā (pts) | garukato → garūkato (pts) | samaṇañca → samanañ ca (pts)
Так, отшельника Готаму чтят, уважают, ценят, и почитают его ученики, как и живут в зависимости от него, уважая и почитая его.

“Kati pana tvaṁ, udāyi, mayi dhamme samanupassasi, yehi mamaṁ sāvakā sakkaronti garuṁ karonti mānenti pūjenti, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharantī”ti?
mamaṁ → mama (sabbattha) | garuṁ karonti → garukaronti (bj, sya-all, km); garūkaronti (pts1ed) | mayi → (bj) | garuṁ katvā → garukatvā (bj, sya-all); garūkatvā (pts) | kati → katī (sya-all) | garuṁ karonti → garūkaronti (pts) | mamaṁ → mama (cck: sabbattha) | karonti → garukaronti (cck: sī. syā. kaṁ. pī.)
“Но, Удайин, сколько качеств ты видишь у меня, из-за которых мои ученики чтят, уважают, ценят, и почитают меня, как и живут в зависимости от меня, уважая и почитая меня?”

“Pañca kho ahaṁ, bhante, bhagavati dhamme samanupassāmi yehi bhagavantaṁ sāvakā sakkaronti garuṁ karonti mānenti pūjenti, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharanti.
garuṁ karonti → garukaronti (bj, sya-all); garūkaronti (pts) | garuṁ katvā → garukatvā (bj, sya-all); garūkatvā (pts)
“Почтенный, я вижу пять качеств в Благословенном, из-за которых его ученики, уважают, ценят, и почитают его, как и живут в зависимости от него, уважая и почитая его.
Katame pañca?Какие пять?

Bhagavā hi, bhante, appāhāro, appāhāratāya ca vaṇṇavādī.Во-первых, почтенный, Благословенный мало ест и восхваляет малое потребление еды. Yampi, bhante, bhagavā appāhāro, appāhāratāya ca vaṇṇavādī imaṁ kho ahaṁ, bhante, bhagavati paṭhamaṁ dhammaṁ samanupassāmi yena bhagavantaṁ sāvakā sakkaronti garuṁ karonti mānenti pūjenti, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharanti.
garuṁ karonti → garukaronti (bj, sya-all); garūkaronti (pts) | garuṁ katvā → garukatvā (bj, sya-all); garūkatvā (pts) | vaṇṇavādī → yampi bhante bhagavā appāhāro appāhāratāya vaṇṇavādī (bj: PTS)
В этом я вижу первое качество Благословенного, из-за которого его ученики чтят, уважают, ценят… почитая его.

Puna caparaṁ, bhante, bhagavā santuṭṭho itarītarena cīvarena, itarītaracīvarasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī.
itarītarena → Bm Itaritarena throughout; Sk & Si have ī. (pts note) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)
Далее, почтенный, Благословенный довольствуется любым одеянием и восхваляет довольствование любым одеянием.
Yampi, bhante, bhagavā santuṭṭho itarītarena cīvarena, itarītaracīvarasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, imaṁ kho ahaṁ, bhante, bhagavati dutiyaṁ dhammaṁ samanupassāmi yena bhagavantaṁ sāvakā sakkaronti garuṁ karonti mānenti pūjenti, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharanti.
garuṁ karonti → garukaronti (bj, sya-all); garūkaronti (pts) | garuṁ katvā → garukatvā (bj, sya-all); garūkatvā (pts) | dhammaṁ → (pts) | yampi → yam pi (pts)
В этом я вижу второе качество Благословенного, из-за которого его ученики чтят, уважают, ценят… почитая его.

Puna caparaṁ, bhante, bhagavā santuṭṭho itarītarena piṇḍapātena, itarītarapiṇḍapātasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī.
caparaṁ → ca paraṁ (pts)
Далее, почтенный, Благословенный довольствуется любой едой с подаяний и восхваляет довольствование любой едой с подаяний…
Yampi, bhante, bhagavā santuṭṭho itarītarena piṇḍapātena, itarītarapiṇḍapātasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, imaṁ kho ahaṁ, bhante, bhagavati tatiyaṁ dhammaṁ samanupassāmi yena bhagavantaṁ sāvakā sakkaronti garuṁ karonti mānenti pūjenti, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharanti.
garuṁ karonti → garukaronti (bj, sya-all); garūkaronti (pts) | garuṁ katvā → garukatvā (bj, sya-all); garūkatvā (pts) | yampi → yam pi (pts)
В этом я вижу третье качество Благословенного, из-за которого его ученики чтят, уважают, ценят… почитая его.

Puna caparaṁ, bhante, bhagavā santuṭṭho itarītarena senāsanena, itarītarasenāsanasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī.
vaṇṇavādī yampi → vaṇṇāvādī yam pi (pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)
Далее, почтенный, Благословенный довольствуется любым жилищем и восхваляет довольствование любым жилищем…
Yampi, bhante, bhagavā santuṭṭho itarītarena senāsanena, itarītarasenāsanasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, imaṁ kho ahaṁ, bhante, bhagavati catutthaṁ dhammaṁ samanupassāmi yena bhagavantaṁ sāvakā sakkaronti garuṁ karonti mānenti pūjenti, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharanti.
garuṁ karonti → garukaronti (bj, sya-all); garūkaronti (pts) | garuṁ katvā → garukatvā (bj, sya-all); garūkatvā (pts) | yampi → yam pi (pts)
В этом я вижу четвёртое качество Благословенного, из-за которого его ученики чтят, уважают, ценят… почитая его.

Puna caparaṁ, bhante, bhagavā pavivitto, pavivekassa ca vaṇṇavādī.
caparaṁ → ca paraṁ (pts)
Далее, Благословенный затворяется и восхваляет затворничество.
Yampi, bhante, bhagavā pavivitto, pavivekassa ca vaṇṇavādī, imaṁ kho ahaṁ, bhante, bhagavati pañcamaṁ dhammaṁ samanupassāmi yena bhagavantaṁ sāvakā sakkaronti garuṁ karonti mānenti pūjenti, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharanti.
garuṁ karonti → garukaronti (bj, sya-all); garūkaronti (pts) | garuṁ katvā → garukatvā (bj, sya-all); garūkatvā (pts) | yampi → yam pi (pts)
В этом я вижу пятое качество Благословенного, из-за которого его ученики чтят, уважают, ценят… почитая его.

Ime kho ahaṁ, bhante, bhagavati pañca dhamme samanupassāmi yehi bhagavantaṁ sāvakā sakkaronti garuṁ karonti mānenti pūjenti, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharantī”ti.
garuṁ karonti → garukaronti (bj, sya-all); garūkaronti (pts) | garuṁ katvā → garukatvā (bj, sya-all); garūkatvā (pts) | pañca dhamme → pañcadhamme (bjt)
Таковы пять качеств в Благословенном, из-за которых его ученики, уважают, ценят, и почитают его, как и живут в зависимости от него, уважая и почитая его”.

“‘Appāhāro samaṇo gotamo, appāhāratāya ca vaṇṇavādī’ti, iti ce maṁ, udāyi, sāvakā sakkareyyuṁ garuṁ kareyyuṁ māneyyuṁ pūjeyyuṁ, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya vihareyyuṁ, santi kho pana me, udāyi, sāvakā kosakāhārāpi aḍḍhakosakāhārāpi beluvāhārāpi aḍḍhabeluvāhārāpi.
garuṁ kareyyuṁ → garukareyyuṁ (bj, sya-all); garūkareyyuṁ (pts) | garuṁ katvā → garukatvā (bj, sya-all); garūkatvā (pts) | aḍḍhakosakāhārāpi beluvāhārāpi aḍḍhabeluvāhārāpi → addhakosakāhārāpi veluvāhārāpi addhaveluvāhārāpi (sya-all) | garukareyyuṁ → garuṁ kareyyuṁ (bj: machasaṁ) | beluvāhārā → Bu Sk bel -- ; Si vel -- ; Bm bel. (pts note) | vaṇṇavādīti → vaṇṇavādī ti (pts) | kosakāhārāpi aḍḍhakosakāhārāpi beluvāhārāpi aḍḍhabeluvāhārāpi → kosakāhārā pi aḍḍhakosakāhārā pi beluvāhārā pi aḍḍhabeluvāhārā pi (pts)
“Удайин, это как если бы мои ученики меня чтили, уважали… с мыслью: “Отшельник Готама мало ест и восхваляет малое потребление еды”. Но есть мои ученики, которые живут на чашке еды или половине чашки еды, на порции еды с один плод баэля или с половину плода баэля,
Ahaṁ kho pana, udāyi, appekadā iminā pattena samatittikampi bhuñjāmi bhiyyopi bhuñjāmi.
pana udāyi → panudāyi (bj, sya-all) | appekadā → app ekadā (pts) | samatittikampi → samatittikam pi (pts) | bhiyyopi → bhiyyo pi (pts)
тогда как я иногда съедаю всё содержимое своей чаши для сбора подаяний, а иногда и больше.
‘Appāhāro samaṇo gotamo, appāhāratāya ca vaṇṇavādī’ti, iti ce maṁ, udāyi, sāvakā sakkareyyuṁ garuṁ kareyyuṁ māneyyuṁ pūjeyyuṁ, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya vihareyyuṁ, ye te, udāyi, mama sāvakā kosakāhārāpi aḍḍhakosakāhārāpi beluvāhārāpi aḍḍhabeluvāhārāpi na maṁ te iminā dhammena sakkareyyuṁ garuṁ kareyyuṁ māneyyuṁ pūjeyyuṁ, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya vihareyyuṁ.
garuṁ kareyyuṁ → garukareyyuṁ (bj, sya-all); garūkareyyuṁ (pts) | garuṁ katvā → garukatvā (bj, sya-all); garūkatvā (pts) | aḍḍhakosakāhārāpi beluvāhārāpi aḍḍhabeluvāhārāpi → addhakosakāhārāpi veluvāhārāpi addhaveluvāhārāpi (sya-all) | maṁ te → mante (th) | vaṇṇavādīti → vaṇṇavādī ti (pts) | sāvakā kosakāhārāpi aḍḍhakosakāhārāpi beluvāhārāpi aḍḍhabeluvāhārāpi → sāvaka kosakāhārā pi aḍḍhakosakāhārā pi beluvāhārā pi aḍḍhabeluvāhārā pi (pts) | maṁ → man (pts)
Поэтому, если бы мои ученики меня чтили, уважали… с мыслью: “Отшельник Готама мало ест и восхваляет малое потребление еды”, то тогда те мои ученики, которые живут на чашке еды или половине… не должны были бы меня чтить, уважать, ценить, и почитать за это качество, как и не жили бы в зависимости от меня, уважая и почитая меня.

‘Santuṭṭho samaṇo gotamo itarītarena cīvarena, itarītaracīvarasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī’ti, iti ce maṁ, udāyi, sāvakā sakkareyyuṁ garuṁ kareyyuṁ māneyyuṁ pūjeyyuṁ, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya vihareyyuṁ, santi kho pana me, udāyi, sāvakā paṁsukūlikā lūkhacīvaradharā te susānā vā saṅkārakūṭā vā pāpaṇikā vā nantakāni uccinitvā saṅghāṭiṁ karitvā dhārenti.
uccinitvā → ucciṇitvā (si); ucchinditvā (mr) | saṅkārakūṭā vā pāpaṇikā vā nantakāni → pāpaṇikāni vā nantakāni vā (si) | garuṁ kareyyuṁ → garukareyyuṁ (bj, sya-all); garūkareyyuṁ (pts) | garuṁ katvā → garukatvā (bj, sya-all) | saṅkārakūṭā → saṅkārakuṭā (sya-all) | garuṁ → garū (pts) | pāpaṇikā → pāpaṇikāti (bj: sīmu8) | uccinitvā → ucciṇitvā (bj: sīmu8) | nantakāni → pāpaṇikāni vā nantakāni vā (cck: sī.) | uccinitvā → ucchinditvā (cck: ka.) | pāpaṇikā → So Bm Si; Sk pāpanikāni; St pāpanikā. Cf Vin I, 255. (pts note) | uccinitvā → So Skt Si Bu; Bm ucchinditvā. (pts note) | vaṇṇavādīti → vaṇṇavādī ti (pts) | saṅkārakūṭā → saṁkārakūṭā (pts) | saṅghāṭiṁ → saṁghāṭiṁ (pts)
Удайин, это как если бы мои ученики меня чтили, уважали… с мыслью: “Отшельник Готама довольствуется любым одеянием и восхваляет довольствование любым одеянием”. Но есть мои ученики, которые носят одеяния из обносков, носят грубые одежды. Они подбирают лохмотья с кладбищ, мусорных куч, у лавок, сшивают их в одежду из лоскутов, и носят её.
Ahaṁ kho panudāyi, appekadā gahapaticīvarāni dhāremi daḷhāni satthalūkhāni alābulomasāni.
satthalūkhāni alābulomasāni → yattha lūkhāni alāpulomasāni (bj); suttalūkhāni alāvulomasāni (sya-all) | gahapaticīvarāni → gahapatāni cīvarāni (sya-all) | satthalūkhāni → yattha lūkhāni (pts) | gahapaticīvarāni → gahapatāni cīvarāni (bj: syā, PTS) | alāpulomasāni → satthalukhāni alākhulomasāni (bj: machasaṁ); suttalukhāni alāpralomasāni (bj: syā) | alābulomasāni → Bm sattalukhani; Si suttalūkhāni alāvulomasāni; Bu alāpul-. (pts note) | panudāyi appekadā gahapaticīvarāni → pan udāyi app ekadā gahapatāni cīvarāni (pts)
Но я иногда ношу одеяния, подаренные домохозяевами, одеяния такие превосходные, что тыквенная мякоть была бы грубой по сравнению с ними.
‘Santuṭṭho samaṇo gotamo itarītarena cīvarena, itarītaracīvarasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī’ti, iti ce maṁ, udāyi, sāvakā sakkareyyuṁ garuṁ kareyyuṁ māneyyuṁ pūjeyyuṁ, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya vihareyyuṁ, ye te, udāyi, mama sāvakā paṁsukūlikā lūkhacīvaradharā te susānā vā saṅkārakūṭā vā pāpaṇikā vā nantakāni uccinitvā saṅghāṭiṁ karitvā dhārenti, na maṁ te iminā dhammena sakkareyyuṁ garuṁ kareyyuṁ māneyyuṁ pūjeyyuṁ, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya vihareyyuṁ.
garuṁ kareyyuṁ → garukareyyuṁ (bj, sya-all); garūkareyyuṁ (pts) | garuṁ katvā → garukatvā (bj, sya-all); garūkatvā (pts) | saṅkārakūṭā → saṅkārakuṭā (sya-all) | maṁ te → mante (th) | vaṇṇavādīti → vaṇṇavādī ti (pts) | saṅkārakūṭā → saṁkārakūṭā (pts) | saṅghāṭiṁ → saṁghāṭiṁ (pts) | maṁ → man (pts)
Поэтому, если бы мои ученики меня чтили, уважали… с мыслью: “Отшельник Готама довольствуется любым одеянием и восхваляет довольствование любым одеянием”, то тогда те мои ученики, которые носят одеяния из обносков… не жили бы в зависимости от меня, уважая и почитая меня.

‘Santuṭṭho samaṇo gotamo itarītarena piṇḍapātena, itarītarapiṇḍapātasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī’ti, iti ce maṁ, udāyi, sāvakā sakkareyyuṁ garuṁ kareyyuṁ māneyyuṁ pūjeyyuṁ, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya vihareyyuṁ, santi kho pana me, udāyi, sāvakā piṇḍapātikā sapadānacārino uñchāsake vate ratā, te antaragharaṁ paviṭṭhā samānā āsanenapi nimantiyamānā na sādiyanti.
garuṁ kareyyuṁ → garukareyyuṁ (bj, sya-all); garūkareyyuṁ (pts) | garuṁ katvā → garukatvā (bj, sya-all); garūkatvā (pts) | uñchāsake → uñchepake (bj); ucchepake (pts) | uñchāsake vate → uccāpake vatte (sya-all) | uñchepake → ucchepake (bj: PTS); uñchāsake (bj: machasaṁ); uccāpake vatte (bj: syā) | ratā → So Skt; Bu uccepake; Bm ucchāsake; Si uccāpake vatte. (pts note) | vaṇṇavādīti → vaṇṇavādī ti (pts) | āsanenapi → āsanena pi (pts)
Удайин, это как если бы мои ученики меня чтили, уважали… с мыслью: “Отшельник Готама довольствуется любой едой с подаяний и восхваляет довольствование любой едой с подаяний”. Но есть мои ученики, которые едят только полученное с хождения за подаяниями, которые ходят за подаяниями без пропусков [домов], от дома к дому, которые радуются сбору своей еды. Когда они вошли в жилой квартал, они не согласятся [присесть], даже если их пригласят присесть.
Ahaṁ kho panudāyi, appekadā nimantanepi bhuñjāmi sālīnaṁ odanaṁ vicitakāḷakaṁ anekasūpaṁ anekabyañjanaṁ.
nimantanepi → nimantanassāpi (mr) | nimantanepi → nimantanassāpi (cck: ka.) | nimantane → So Si; Sk nimantanāsu; Bm nimantanassāpi. (pts note) | panudāyi appekadā nimantanepi → pan udāyi app ekadā nimantane pi (pts)
Но я иногда ем на пригласительных обедах отборный рис со многими соусами и карри.
‘Santuṭṭho samaṇo gotamo itarītarena piṇḍapātena, itarītarapiṇḍapātasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī’ti, iti ce maṁ, udāyi, sāvakā sakkareyyuṁ garuṁ kareyyuṁ māneyyuṁ pūjeyyuṁ, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya vihareyyuṁ, ye te, udāyi, mama sāvakā piṇḍapātikā sapadānacārino uñchāsake vate ratā te antaragharaṁ paviṭṭhā samānā āsanenapi nimantiyamānā na sādiyanti, na maṁ te iminā dhammena sakkareyyuṁ garuṁ kareyyuṁ māneyyuṁ pūjeyyuṁ, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya vihareyyuṁ.
garuṁ kareyyuṁ → garukareyyuṁ (bj, sya-all); garūkareyyuṁ (pts) | garuṁ katvā → garukatvā (bj, sya-all); garūkatvā (pts) | uñchāsake → uñchepake (bj); ucchepake (pts) | te → (bj, pts) | uñchāsake vate → uccāpake vatte (sya-all) | uñchepake → ucchepake (bj: PTS); uñchāsake (bj: machasaṁ); uccāpake vatte (bj: syā) | maṁ te → mante (th) | vaṇṇavādīti → vaṇṇavādī ti (pts) | āsanenapi → āsanena pi (pts) | maṁ → man (pts)
Поэтому, если бы мои ученики меня чтили, уважали… с мыслью: “Отшельник Готама довольствуется любой едой с подаяний и восхваляет довольствование любой едой с подаяний”, то тогда те мои ученики, которые едят только полученное с хождения за подаяниями… не жили бы в зависимости от меня, уважая и почитая меня.

‘Santuṭṭho samaṇo gotamo itarītarena senāsanena, itarītarasenāsanasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī’ti, iti ce maṁ, udāyi, sāvakā sakkareyyuṁ garuṁ kareyyuṁ māneyyuṁ pūjeyyuṁ, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya vihareyyuṁ, santi kho pana me, udāyi, sāvakā rukkhamūlikā abbhokāsikā, te aṭṭhamāse channaṁ na upenti.
garuṁ kareyyuṁ → garukareyyuṁ (bj, sya-all); garūkareyyuṁ (pts) | garuṁ katvā → garukatvā (bj, sya-all); garūkatvā (pts) | itarītarasenāsanasantuṭṭhiyā → itāritarasenāsanasantuṭṭhiyā (pts) | aṭṭhamāse → aṭṭha māse (th, pts) | vaṇṇavādīti → vaṇṇavādī ti (pts)
Удайин, это как если бы мои ученики меня чтили, уважали… с мыслью: “Отшельник Готама довольствуется любым жилищем и восхваляет довольствование любым жилищем”. Но есть мои ученики, которые живут у подножья дерева или под открытым небом, которые не используют крышу в течение восьми месяцев [в году],
Ahaṁ kho panudāyi, appekadā kūṭāgāresupi viharāmi ullittāvalittesu nivātesu phusitaggaḷesu pihitavātapānesu.
phusitaggaḷesu → phussitaggalesu (bj); phussitaggaḷesu (cck, pts1ed) | phussitaggalesu → phusitaggalesu (bj: machasaṁ) | phusitaggaḷesu → phussitaggaḷesu (cck: sī. pī.) | phussitaggaḷesu → So Si: Bm phusit-; Sk p-lesu. (pts note) | panudāyi appekadā kūṭāgāresupi → pan udāyi app ekadā kūṭāgāresu pi (pts)
Тогда как я иногда живу в остроконечных особняках, покрытых штукатуркой изнутри и снаружи, защищённых от ветра, охраняемых дверными засовами и ставнями на окнах.
‘Santuṭṭho samaṇo gotamo itarītarena senāsanena, itarītarasenāsanasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī’ti, iti ce maṁ, udāyi, sāvakā sakkareyyuṁ garuṁ kareyyuṁ māneyyuṁ pūjeyyuṁ, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya vihareyyuṁ, ye te, udāyi, mama sāvakā rukkhamūlikā abbhokāsikā te aṭṭhamāse channaṁ na upenti, na maṁ te iminā dhammena sakkareyyuṁ garuṁ kareyyuṁ māneyyuṁ pūjeyyuṁ, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya vihareyyuṁ.
garuṁ kareyyuṁ → garukareyyuṁ (bj, sya-all); garūkareyyuṁ (pts) | garuṁ katvā → garukatvā (bj, sya-all); garūkatvā (pts) | te aṭṭhamāse → aṭṭha māse (pts) | maṁ te → mante (th) | vaṇṇavādīti → vaṇṇavādī ti (pts) | maṁ → man (pts)
Поэтому, если бы мои ученики меня чтили, уважали… с мыслью: “Отшельник Готама довольствуется любым жилищем и восхваляет довольствование любым жилищем”, то тогда те мои ученики, которые живут у подножья дерева… не жили бы в зависимости от меня, уважая и почитая меня.

‘Pavivitto samaṇo gotamo, pavivekassa ca vaṇṇavādī’ti, iti ce maṁ, udāyi, sāvakā sakkareyyuṁ garuṁ kareyyuṁ māneyyuṁ pūjeyyuṁ, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya vihareyyuṁ, santi kho pana me, udāyi, sāvakā āraññikā pantasenāsanā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni ajjhogāhetvā viharanti, te anvaddhamāsaṁ saṅghamajjhe osaranti pātimokkhuddesāya.
garuṁ kareyyuṁ → garukareyyuṁ (bj, sya-all); garūkareyyuṁ (pts) | garuṁ katvā → garukatvā (bj, sya-all); garūkatvā (pts) | āraññikā → āraññakā (bj, pts) | araññavanapatthāni → araññe vanapatthāni (bj) | ajjhogāhetvā → ajjhogahetvā (bj); araññavanapatthāni ajjhogahetvā (sya-all) | āraññikā pantasenāsanā araññavanapatthāni → āraññakā (sya-all) | anvaddhamāsaṁ → anvaḍḍhamāsaṁ (sya-all) | vanapatthāni → āraññavanapatthāni (bj: PTS); araññavanapatthāni (bj: machasaṁ) | anvaddhamāsaṁ → anvaḍḍhamāsaṁ (bj: syā) | pantasenāsanā → Si omits & transposes ār-āni to follow pantāni s-āni. (pts note) | anvaddhamāsaṁ → Bm Si anvaḍḍh-. (pts note) | saṅghamajjhe → saṁghamajjhe (ms2005, pts) | vaṇṇavādīti → vaṇṇavādī ti (pts)
Удайин, это как если бы мои ученики меня чтили, уважали… с мыслью: “Отшельник Готама затворяется и восхваляет затворничество”. Но есть мои ученики, которые живут в лесах, живут в уединённых обиталищах, живут, затворившись в уединённых обиталищах в лесных чащах, и которые возвращаются в общину раз в полмесяца на декламацию Патимоккхи.
Ahaṁ kho panudāyi, appekadā ākiṇṇo viharāmi bhikkhūhi bhikkhunīhi upāsakehi upāsikāhi raññā rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehi.
raññā → rañño (pts) | raññā → rañño (bj: PTS) | rañño → Bm Si raññā (pts note) | panudāyi appekadā → pan udāyi app ekadā (pts)
Но я иногда живу, будучи окружённым монахами и монахинями, мирянами и мирянками, царями и царскими министрами, учителями других учений и их учениками.
‘Pavivitto samaṇo gotamo, pavivekassa ca vaṇṇavādī’ti, iti ce maṁ, udāyi, sāvakā sakkareyyuṁ garuṁ kareyyuṁ māneyyuṁ pūjeyyuṁ, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya vihareyyuṁ. Ye te, udāyi, mama sāvakā āraññakā pantasenāsanā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni ajjhogāhetvā viharanti te anvaddhamāsaṁ saṅghamajjhe osaranti pātimokkhuddesāya, na maṁ te iminā dhammena sakkareyyuṁ garuṁ kareyyuṁ māneyyuṁ pūjeyyuṁ, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya vihareyyuṁ.
garuṁ kareyyuṁ → garukareyyuṁ (bj, sya-all); garūkareyyuṁ (pts) | garuṁ katvā → garukatvā (bj, sya-all); garūkatvā (pts) | araññavanapatthāni → araññe vanapatthāni (bj) | ajjhogāhetvā → ajjhogahetvā (bj); araññavanapatthāni ajjhogahetvā (sya-all) | te → (bj, pts) | vihareyyuṁ → vihareyyunti (bj) | pantasenāsanā araññavanapatthāni → (sya-all) | anvaddhamāsaṁ → anvaḍḍhamāsaṁ (sya-all) | garuṁ kareyyuṁ māneyyuṁ → garūkareyyuṁ māneyyum (pts) | vanapatthāni → āraññavanapatthāni (bj: PTS); araññavanapatthāni (bj: machasaṁ) | ajjhogahetvā → ajjhogāhetvā (bj: machasaṁ) | maṁ te → mante (th) | saṅghamajjhe → saṁghamajjhe (ms2005, pts) | vaṇṇavādīti → vaṇṇavādī ti (pts) | maṁ → man (pts)
Поэтому, если бы мои ученики меня чтили, уважали… с мыслью: “Отшельник Готама затворяется и восхваляет затворничество”, то тогда те мои ученики, которые проживают в лесах… не жили бы в зависимости от меня, уважая и почитая меня.

Iti kho, udāyi, na mamaṁ sāvakā imehi pañcahi dhammehi sakkaronti garuṁ karonti mānenti pūjenti, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharanti.
garuṁ karonti → garukaronti (bj, sya-all); garūkaronti (pts) | garuṁ katvā → garukatvā (bj, sya-all); garūkatvā (pts) | mamaṁ → maṁ (sya-all) | sāvakā → Bm omits na here & reads (with Sk) mama, inserting na before sakkaronti & each of the next four words; Si na mam; Bu mamam. (pts note)
Поэтому, Удайин, не из-за этих пяти качеств мои ученики чтят, уважают, ценят, и почитают меня, и живут в зависимости от меня, уважая и почитая меня.

Atthi kho, udāyi, aññe ca pañca dhammā yehi pañcahi dhammehi mamaṁ sāvakā sakkaronti garuṁ karonti mānenti pūjenti, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharanti.
pañcahi dhammehi → (bj) | garuṁ karonti → garukaronti (bj, sya-all); garūkaronti (pts) | garuṁ katvā → garukatvā (bj, sya-all); garūkatvā (pts) | pañcahi dhammehi mamaṁ sāvakā → mama savaka (pts) | pūjenti → pujenti (pts) | yehi → yehi pañcahi dhammehi (bj: machasaṁ, syā) | sāvakā → mama sāvakā (bj: PTS, syā) | mama → So MSS. (pts note)
Однако, Удайин, есть другие пять качеств, из-за которых мои ученики чтят, уважают… меня.
Katame pañca?Какие пять?

Idhudāyi, mamaṁ sāvakā adhisīle sambhāventi:
idhudāyi → idhūdāyi (bj) | idhudāyi mamaṁ → idh udāyi mama (pts)
Удайин, мои ученики почитают меня за высшую нравственность:
‘sīlavā samaṇo gotamo paramena sīlakkhandhena samannāgato’ti.
samannāgatoti → samannāgato ti yaṁ pan (pts)
“Отшельник Готама нравственен, Он наделён высочайшей совокупностью нравственности”.
Yampudāyi, mamaṁ sāvakā adhisīle sambhāventi:
Yampudāyi → yamudāyi (sya-all, mr); yaṁ panudāyi (pts1ed) | yampudāyi mamaṁ → yamudāyi mama (sya-all) | yampudāyi → yamudāyi (bj: syā); yampanudāyi (bj: PTS) | sāvakā → mama sāvakā (bj: sīmu8, syā, PTS) | Yampudāyi → yamudāyi (cck: syā. ka.) | yampudāyi mamaṁ → udāyi mama (pts)
Поскольку это так,
‘sīlavā samaṇo gotamo paramena sīlakkhandhena samannāgato’ti, ayaṁ kho, udāyi, paṭhamo dhammo yena mamaṁ sāvakā sakkaronti garuṁ karonti mānenti pūjenti, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharanti.
garuṁ karonti → garukaronti (bj, sya-all); garūkaronti (pts) | garuṁ katvā → garukatvā (bj, sya-all); garūkatvā (pts) | sāvakā → mama sāvakā (bj: sīmu8, syā, PTS) | samannāgatoti → samannāgato ti (pts)
таково первое качество, из-за которого мои ученики чтят, уважают, ценят, и почитают меня, и живут в зависимости от меня, уважая и почитая меня.

Puna caparaṁ, udāyi, mamaṁ sāvakā abhikkante ñāṇadassane sambhāventi:
mamaṁ → mama (th, pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)
Далее, Удайин, мои ученики почитают меня за мои превосходные знание и видение:
‘jānaṁyevāha samaṇo gotamo—jānāmīti,
jānāmīti passaṁyevāha → jānāmiti passaṁ yev āha (pts) | jānaṁyevāha → jānaṁ yev āha (pts)
“Когда отшельник Готама говорит: “Я знаю”, то он действительно знает.
passaṁyevāha samaṇo gotamo—passāmīti;
passaṁyevāha → passaṁ yev āha (pts)
Когда он говорит: “Я вижу”, то он действительно видит.
abhiññāya samaṇo gotamo dhammaṁ deseti no anabhiññāya;Отшельник Готама учит Дхамме посредством прямого знания, а не без прямого знания. sanidānaṁ samaṇo gotamo dhammaṁ deseti no anidānaṁ;Он учит Дхамме, имея на то прочное основание, а не без прочного основания. sappāṭihāriyaṁ samaṇo gotamo dhammaṁ deseti no appāṭihāriyan’ti.
appāṭihāriyanti → appāṭihāriyan ti yaṁ pan (pts)
Он учит Дхамме в убедительной манере, а не в неубедительной манере”.
Yampudāyi, mamaṁ sāvakā abhikkante ñāṇadassane sambhāventi:
yampudāyi mamaṁ → yamudāmi mama (sya-all) | yampudāyi mamaṁ → udāyi mama (pts)
Поскольку это так,
‘jānaṁyevāha samaṇo gotamo—jānāmīti,
jānaṁyevāha → jānaṁ yev āha (pts)
passaṁyevāha samaṇo gotamo—passāmīti;
passaṁyevāha → passaṁ yev āha (pts)
abhiññāya samaṇo gotamo dhammaṁ deseti no anabhiññāya; sanidānaṁ samaṇo gotamo dhammaṁ deseti no anidānaṁ; sappāṭihāriyaṁ samaṇo gotamo dhammaṁ deseti no appāṭihāriyan’ti, ayaṁ kho, udāyi, dutiyo dhammo yena mamaṁ sāvakā sakkaronti garuṁ karonti mānenti pūjenti, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharanti.
garuṁ karonti → garukaronti (bj, sya-all); garūkaronti (pts) | garuṁ katvā → garukatvā (bj, sya-all); garūkatvā (pts) | mamaṁ → mama (th, pts) | appāṭihāriyanti → appāṭihāriyan ti (pts)
таково второе качество, из-за которого мои ученики чтят, уважают, ценят, и почитают меня, и живут в зависимости от меня, уважая и почитая меня.

Puna caparaṁ, udāyi, mamaṁ sāvakā adhipaññāya sambhāventi:
sāvakā → mama sāvakā (bj: syā, PTS) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | sambhāventi → saṁbhāventi (pts)
Далее, Удайин, мои ученики почитают меня за высшее понимание:
‘paññavā samaṇo gotamo paramena paññākkhandhena samannāgato;“Отшельник Готама мудр. Он обладает высочайшей совокупностью понимания. taṁ vata anāgataṁ vādapathaṁ na dakkhati, uppannaṁ vā parappavādaṁ na sahadhammena suniggahitaṁ niggaṇhissatīti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati’.
anāgataṁ → anāgataṁ vā (bj, sya-all, pts) | suniggahitaṁ → suniggahītaṁ (bj) | niggaṇhissatīti → niggahissatīti (sya-all) | vata → (pts) | vā → va (pts) | niggaṇhissatīti → niggahissati (bj: syā, PTS) | suniggahītaṁ → Bm s-itam. (pts note) | anāgataṁ → anāgatam vā (pts) | sahadhammena suniggahitaṁ niggaṇhissatīti netaṁ ṭhānaṁ → saha dhammena suniggahītaṁ niggahissatīti n etaṁ ṭhānam (pts)
Не может быть такого, чтобы он не предвидел бы выводов, [которые можно сделать из] утверждения, или же чтобы он не смог бы аргументированно доказать несостоятельность имеющихся чужих доктрин”.
Taṁ kiṁ maññasi, udāyi,
kiṁ → kim (pts)
Как ты думаешь, Удайин?
api nu me sāvakā evaṁ jānantā evaṁ passantā antarantarā kathaṁ opāteyyun”ti?
antarantarā kathaṁ opāteyyunti → antarantarākathaṁ opāteyyun ti (pts)
Стали бы мои ученики, зная и видя так, не давать мне сказать слово, перебивать меня?”

“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)
“Нет, почтенный”.

“Na kho panāhaṁ, udāyi, sāvakesu anusāsaniṁ paccāsīsāmi;
paccāsīsāmi → paccāsiṁsāmi (bj, sya-all, km, pts1ed) | paccāsīsāmi aññadatthu mamayeva → paccāsiṁsāmi aññadatthuṁ mamaṁyeva (sya-all) | paccāsīsāmi → paccāsiṁsāmi (cck: sī. syā. kaṁ. pī.)
“Я не жду от учеников наставлений.
aññadatthu mamayeva sāvakā anusāsaniṁ paccāsīsanti.
mamayeva → mamaṁyeva (bj) | paccāsīsanti → paccāsiṁsanti (bj) | paccāsīsanti yampudāyi mamaṁ → paccāsiṁsanti yamudāyi mama (sya-all) | mamaṁ → So Sk Bu; Bm Si mama. (pts note) | mamayeva → mamaṁ yeva (pts) | paccāsīsanti → paccāsiṁsanti yaṁ (pts)
Но [наоборот] всегда оно так, что мои ученики ждут наставлений от меня.

Yampudāyi, mamaṁ sāvakā adhipaññāya sambhāventi:
yampudāyi → yamudāyi (bj: syā); yampanudāyi (bj: PTS) | yampudāyi mamaṁ → yamudāyi mama (th) | yampudāyi mamaṁ → pan udāyi mama (pts)
Поскольку это так,
‘paññavā samaṇo gotamo paramena paññākkhandhena samannāgato; taṁ vata anāgataṁ vādapathaṁ na dakkhati, uppannaṁ vā parappavādaṁ na sahadhammena niggahitaṁ niggaṇhissatīti—
anāgataṁ → anāgataṁ vā (bj, sya-all) | niggahitaṁ → suniggahitaṁ (bj) | niggahitaṁ niggaṇhissatīti → suniggahitaṁ niggahissatīti (sya-all) | niggaṇhissatīti → niggahissati (bj: syā, PTS) | vā → va (pts) | sahadhammena niggahitaṁ niggaṇhissatīti → saha dhammena suniggahītaṁ niggahissatīti (pts)
netaṁ ṭhānaṁ vijjati’.
netaṁ → n etaṁ (pts)
Ayaṁ kho, udāyi, tatiyo dhammo yena mamaṁ sāvakā sakkaronti garuṁ karonti mānenti pūjenti, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharanti.
garuṁ karonti → garukaronti (bj, sya-all); garūkaronti (pts) | garuṁ katvā → garukatvā (bj, sya-all); garūkatvā (pts) | sāvakā → mama sāvakā (bj: syā, PTS)
таково третье качество, из-за которого мои ученики чтят, уважают, ценят, и почитают меня, и живут в зависимости от меня, уважая и почитая меня.

Puna caparaṁ, udāyi, mama sāvakā yena dukkhena dukkhotiṇṇā dukkhaparetā te maṁ upasaṅkamitvā dukkhaṁ ariyasaccaṁ pucchanti, tesāhaṁ dukkhaṁ ariyasaccaṁ puṭṭho byākaromi, tesāhaṁ cittaṁ ārādhemi pañhassa veyyākaraṇena;
byākaromi → vyākaromi (bjt, pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | upasaṅkamitvā → upasaṁkamitvā (pts)
Далее, Удайин, когда мои ученики которые болью болью-удручённые, болью-покорённые, то они приходят ко мне и спрашивают меня о боли благородной истине. Будучи спрошенным, я объясняю им боли благородную истину и удовлетворяю их умы объяснением.
te maṁ dukkhasamudayaṁ …
maṁ → maṁ upasaṅkamitvā (sya-all)
Они меня о боли-скапливании…
dukkhanirodhaṁ …о боли-устранении… dukkhanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ ariyasaccaṁ pucchanti, tesāhaṁ dukkhanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ ariyasaccaṁ puṭṭho byākaromi, tesāhaṁ cittaṁ ārādhemi pañhassa veyyākaraṇena.
dukkhanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ → dukkhanirodhagāminīpaṭipadaṁ (bj); dukkhanirodhagāminipaṭipadaṁ (pts) | tesāhaṁ dukkhanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ → tesāhām dukkhanirodhagāminipaṭipadaṁ (pts) | dukkhanirodhagāminipaṭipadaṁ → So Bm; Sk gāminīp-; Si gāminim po- (pts note) | byākaromi → vyākaromi (bjt, pts)
о к боли-устранению ведущей практике благородной истине. Будучи спрошенным, я объясняю им к боли-устранению ведущую практику благородную истину, и удовлетворяю их умы объяснением.
Yampudāyi, mama sāvakā yena dukkhena dukkhotiṇṇā dukkhaparetā te maṁ upasaṅkamitvā dukkhaṁ ariyasaccaṁ pucchanti, tesāhaṁ dukkhaṁ ariyasaccaṁ puṭṭho byākaromi, tesāhaṁ cittaṁ ārādhemi pañhassa veyyākaraṇena.
mama → mamaṁ (bj) | yampudāyi → yamudāyi (sya-all); yaṁ pan udāyi (pts) | yampudāyi → yamudāyi (bj: syā); yampanudāyi (bj: PTS) | byākaromi → vyākaromi (bjt, pts) | upasaṅkamitvā → upasaṁkamitvā (pts)
Поскольку это так,
Te maṁ dukkhasamudayaṁ …
maṁ → maṁ upasaṅkamitvā (sya-all) | maṁ → mam (pts)
dukkhanirodhaṁ … dukkhanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ ariyasaccaṁ pucchanti.
dukkhanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ → dukkhanirodhagāminipaṭipadaṁ (pts) | dukkhanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ → dukkhanirodhagāminīpaṭipadaṁ (bjt)
Tesāhaṁ dukkhanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ ariyasaccaṁ puṭṭho byākaromi.
dukkhanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ → dukkhanirodhagāminīpaṭipadaṁ (bj); dukkhanirodhagāminipaṭipadaṁ (pts) | byākaromi → vyākaromi (bjt, pts)
Tesāhaṁ cittaṁ ārādhemi pañhassa veyyākaraṇena. Ayaṁ kho, udāyi, catuttho dhammo yena mamaṁ sāvakā sakkaronti garuṁ karonti mānenti pūjenti, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharanti.
garuṁ karonti → garukaronti (bj, sya-all); garūkaronti (pts) | garuṁ katvā → garukatvā (bj, sya-all); garūkatvā (pts) | mamaṁ → mama (th, pts)
таково четвёртое качество, из-за которого мои ученики чтят, уважают, ценят, и почитают меня, и живут в зависимости от меня, уважая и почитая меня.

Puna caparaṁ, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā cattāro satipaṭṭhāne bhāventi.
caparaṁ → ca paraṁ (pts) | yathāpaṭipannā → yathā paṭipannā (pts)
Далее, Удайин, я провозгласил моим ученикам путь развития четырёх основ памятования.
Idhudāyi, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ;
idhudāyi → idh udāyi (pts)
Вот монах пребывает в наблюдении тела в теле, будучи решительным, сознательным, памятующим, устранив алчность и грусть к миру.
vedanāsu vedanānupassī viharati …
pe → Bm Si omit pe & insert vedanānupassī viharati. (pts note)
Он пребывает в наблюдении чувств в чувствах, будучи решительным, сознательным, памятующим, устранив алчность и грусть к миру.
citte cittānupassī viharati …
cittānupassī viharati → (pts) | citte → Si cittesu; Bm Si omit pe & insert cittānupassī viharati. (pts note)
ума в уме…
dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.явлений в явлениях, будучи решительными, сознательными, памятующим, устранив алчность и грусть к миру. Tatra ca pana me sāvakā bahū abhiññāvosānapāramippattā viharanti.
abhiññāvosānapāramippattā → So Bu Si; Skt -mīpattā or -iṁ pattā; Bm -mīpattā. (pts note) | abhiññāvosānapāramippattā → abhiññāvosāna pāramippattā (th)
И таким образом многие мои ученики пребывают, достигнув завершения и совершенства прямого знания.

Puna caparaṁ, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā cattāro sammappadhāne bhāventi.
sammappadhāne → Bm Si samapp. (pts note) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | yathāpaṭipannā → yathā paṭipannā (pts)
Далее, Удайин, я провозгласил моим ученикам путь развития четырёх видов старания.
Idhudāyi, bhikkhu anuppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ anuppādāya chandaṁ janeti, vāyamati, vīriyaṁ ārabhati, cittaṁ paggaṇhāti, padahati;
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts) | idhudāyi → idh udāyi (pts)
Вот монах пробуждает рвение ради не-возникновения невозникших плохих, неблагих состояний.
uppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya chandaṁ janeti, vāyamati, vīriyaṁ ārabhati, cittaṁ paggaṇhāti, padahati;
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts)
Он делает усилие, зарождает усердие, направляет на это ум, старается. Он пробуждает рвение ради отбрасывания возникших плохих, неблагих состояний…
anuppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ uppādāya chandaṁ janeti, vāyamati, vīriyaṁ ārabhati, cittaṁ paggaṇhāti, padahati;
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts)
Он делает усилие, зарождает усердие, направляет на это ум, старается. Он пробуждает рвение ради возникновения невозникших благих состояний…
uppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṁ janeti, vāyamati, vīriyaṁ ārabhati, cittaṁ paggaṇhāti, padahati.
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts)
Он делает усилие, зарождает усердие, направляет на это ум, старается. Он пробуждает рвение ради поддержания возникших благих состояний, их не-угасания, увеличения, разрастания, осуществления посредством развития.
Tatra ca pana me sāvakā bahū abhiññāvosānapāramippattā viharanti.И таким образом многие мои ученики пребывают, достигнув завершения и совершенства прямого знания.

Puna caparaṁ, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā cattāro iddhipāde bhāventi.
caparaṁ → ca paraṁ (pts) | yathāpaṭipannā → yathā paṭipannā (pts)
Далее, Удайин, я провозгласил моим ученикам путь развития четырёх основ сверхъестественной силы.
Idhudāyi, bhikkhu chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti,
idhudāyi → idhūdāyi (bj) | idhudāyi → idh udāyi (pts) | chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ → chandasamādhipadhānasaṁkhārasamannāgataṁ (pts)
Вот монах развивает основу сверхъестественной силы, которая наделена сосредоточением из-за рвения и решительного старания.
vīriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti,
pe → Bm Si omit pe & read viriyasamādhip- id- bhāveti. (pts note) | vīriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti → viriyasamādhi (bjt) | vīriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ → viriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ (th) | vīriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ → viriyasamādhi cittasamādhipadhānasaṁkhārasamannāgataṁ (pts)
Он развивает основу сверхъестественной силы, которая наделена сосредоточением из-за рвения и решительного старания.
cittasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti,
cittasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti → cittasamādhi (bjt) | cittasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti → vīmaṁsāsamādhipadhānasaṁkhārasamannāgataṁ (pts)
Он развивает основу сверхъестественной силы, которая наделена сосредоточением из-за [чистоты] ума и решительного старания.
vīmaṁsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti.Он развивает основу сверхъестественной силы, которая наделена сосредоточением из-за исследования и решительного старания. Tatra ca pana me sāvakā bahū abhiññāvosānapāramippattā viharanti.
abhiññāvosānapāramippattā → abhiññāvosāna pāramippattā (th)
И таким образом многие мои ученики пребывают, достигнув завершения и совершенства прямого знания.

Puna caparaṁ, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā pañcindriyāni bhāventi.
caparaṁ → ca paraṁ (pts) | yathāpaṭipannā → yathā paṭipannā (pts) | pañcindriyāni → pañc indriyāni (pts)
Далее, Удайин, я провозгласил моим ученикам путь развития пяти качеств.
Idhudāyi, bhikkhu saddhindriyaṁ bhāveti upasamagāmiṁ sambodhagāmiṁ;
idhudāyi → idh udāyi (pts)
Вот монах развивает качество веры, которое ведёт к покою, ведёт к пробуждению.
vīriyindriyaṁ bhāveti …pe…
vīriyindriyaṁ → viriyindriyaṁ (bjt, th, pts)
усердие…
satindriyaṁ bhāveti …памятование… samādhindriyaṁ bhāveti …сосредоточение… paññindriyaṁ bhāveti upasamagāmiṁ sambodhagāmiṁ.
bhāveti → Sk omits paññ- bh-. (pts note)
и понимание, которое ведёт к покою, ведёт к пробуждению.
Tatra ca pana me sāvakā bahū abhiññāvosānapāramippattā viharanti.
abhiññāvosānapāramippattā → abhiññāvosāna pāramippattā (th)
И таким образом многие мои ученики пребывают, достигнув завершения и совершенства прямого знания.

Puna caparaṁ, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā pañca balāni bhāventi.
pañca balāni → pañcabalāni (bjt) | sāvakānaṁ → sāvakā (th) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | yathāpaṭipannā → yathā paṭipannā (pts)
Далее, Удайин, я провозгласил моим ученикам путь развития пяти сил.
Idhudāyi, bhikkhu saddhābalaṁ bhāveti upasamagāmiṁ sambodhagāmiṁ;
Idh → So Sk Si always: Bm idhūd- always. (pts note) | idhudāyi → idh udāyi (pts)
Вот монах развивает силу веры, которая ведёт к покою, ведёт к пробуждению.
vīriyabalaṁ bhāveti …pe…
vīriyabalaṁ → viriyabalaṁ (bjt, th, pts)
усердие…
satibalaṁ bhāveti …памятование… samādhibalaṁ bhāveti …сосредоточение… paññābalaṁ bhāveti upasamagāmiṁ sambodhagāmiṁ.
sambodhagāmiṁ → sambodhagamiṁ (pts)
и понимание, которое ведёт к покою, ведёт к пробуждению.
Tatra ca pana me sāvakā bahū abhiññāvosānapāramippattā viharanti.
abhiññāvosānapāramippattā → abhiññāvosāna pāramippattā (th)
И таким образом многие мои ученики пребывают, достигнув завершения и совершенства прямого знания.

Puna caparaṁ, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā sattabojjhaṅge bhāventi.
sattabojjhaṅge → satta bojjhaṅge (th, pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | yathāpaṭipannā → yathā paṭipannā (pts)
Далее, Удайин, я провозгласил моим ученикам путь развития семи аспектов пробуждения.
Idhudāyi, bhikkhu satisambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ;
idhudāyi → idh udāyi (pts)
Вот монах развивает памятование как аспект пробуждения, который поддерживается уединением, бесстрастием, прекращением, и созревает в оставлении.
dhammavicayasambojjhaṅgaṁ bhāveti …pe…Он развивает исследование состояний… vīriyasambojjhaṅgaṁ bhāveti …
vīriyasambojjhaṅgaṁ → viriyasambojjhaṅgaṁ (bjt, th, pts)
усердие…
pītisambojjhaṅgaṁ bhāveti …упоение… passaddhisambojjhaṅgaṁ bhāveti …безмятежность… samādhisambojjhaṅgaṁ bhāveti …сосредоточение… upekkhāsambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ.
nirodhanissitaṁ → Sk virāganin-. (pts note) | upekkhāsambojjhaṅgaṁ → upekhāsambojjhaṅgaṁ (pts)
невозмутимость как аспект пробуждения, который поддерживается уединением, бесстрастием, прекращением, и созревает в оставлении.
Tatra ca pana me sāvakā bahū abhiññāvosānapāramippattā viharanti.
abhiññāvosānapāramippattā → abhiññāvosāna pāramippattā (th)
И таким образом многие мои ученики пребывают, достигнув завершения и совершенства прямого знания.

Puna caparaṁ, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ bhāventi.
caparaṁ → ca paraṁ (pts) | yathāpaṭipannā → yathā paṭipannā (pts)
Далее, Удайин, я провозгласил моим ученикам путь развития Благородного Восьмеричного Пути.
Idhudāyi, bhikkhu sammādiṭṭhiṁ bhāveti, sammāsaṅkappaṁ bhāveti, sammāvācaṁ bhāveti, sammākammantaṁ bhāveti, sammāājīvaṁ bhāveti, sammāvāyāmaṁ bhāveti, sammāsatiṁ bhāveti, sammāsamādhiṁ bhāveti.
idhudāyi → idh udāyi (pts) | sammāsaṅkappaṁ → sammāsaṁkappaṁ (pts)
Вот монах развивает правильный взгляд, правильное устремление, правильную речь, правильные действия, правильные средства к жизни, правильное усилие, правильное памятование, и правильное сосредоточение.
Tatra ca pana me sāvakā bahū abhiññāvosānapāramippattā viharanti.
abhiññāvosānapāramippattā → abhiññavosānapāramippattā (pts) | abhiññāvosānapāramippattā → abhiññāvosāna pāramippattā (th)
И таким образом многие мои ученики пребывают, достигнув завершения и совершенства прямого знания.

Puna caparaṁ, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā aṭṭha vimokkhe bhāventi.
vimokhe → Bm Si vimokkh- throughout. (pts note) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | yathāpaṭipannā → yathā paṭipannā (pts)
Далее, Удайин, я провозгласил моим ученикам путь развития восьми освобождений.

Rūpī rūpāni passati,Вот [практикующий], обладая формой, видит формы. ayaṁ paṭhamo vimokkho;
vimokkho → vimokho (pts)
Таково первое освобождение.

ajjhattaṁ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati,Вот [практикующий], не воспринимая формы внутренне, видит формы внешне. ayaṁ dutiyo vimokkho;
vimokkho → vimokho (pts)
Таково второе освобождение.

subhanteva adhimutto hoti,
subhanteva → subhan t eva (pts)
Вот [практикующий] настроен только на “красивое”.
ayaṁ tatiyo vimokkho;
vimokkho → vimokho (pts)
Таково третье освобождение.

sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṁ upasampajja viharati,
samatikkamā → samatikkamma (bj) | rūpasaññānaṁ → rūpasaññāṇaṁ (sya-all) | atthaṅgamā nānattasaññānaṁ → aṭṭhaṅgamā nānattasaññāṇaṁ (sya-all) | atthaṅgamā → atthagamā (pts) | atthaṅgamā → atthagamā (bj: sīmu8) | rūpasaññānaṁ → Si -āṇaṁ throughout. (pts note) | atthagamā → Bm atthaṅgamā; Si aṭṭhaṅgamā. (pts note) | ākāsoti → ākāso ti (pts)
Далее, с полным преодолением восприятий форм, с исчезновением восприятий, вызываемых органами чувств, не обращающий внимания на восприятие множественного, осознавая: “Пространство безгранично”, [практикующий] входит и пребывает в сфере безграничного пространства.
ayaṁ catuttho vimokkho;
vimokkho → vimokho (pts)
Таково четвёртое освобождение.

sabbaso ākāsānañcāyatanaṁ samatikkamma ‘anantaṁ viññāṇan’ti viññāṇañcāyatanaṁ upasampajja viharati,
anantaṁ viññāṇanti → anantam viññāṇan ti (pts)
Далее, с полным преодолением сферы безграничного пространства, воспринимая: “сознание безгранично”, [практикующий] входит и пребывает в сфере безграничного сознания.
ayaṁ pañcamo vimokkho;
vimokkho → vimokho (pts)
Таково пятое освобождение.

sabbaso viññāṇañcāyatanaṁ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṁ upasampajja viharati,
natthi → na tthi (pts)
Далее, с полным преодолением сферы безграничного сознания, воспринимая: “здесь ничего нет”, [практикующий] входит и пребывает в сфере отсутствия всего.
ayaṁ chaṭṭho vimokkho;
vimokkho → vimokho (pts)
Таково шестое освобождение.

sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṁ upasampajja viharati,С полным преодолением сферы отсутствия всего [практикующий] входит и пребывает в сфере ни-восприятия-ни-не-восприятия. ayaṁ sattamo vimokkho;
vimokkho → vimokho (pts)
Таково седьмое освобождение.

sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṁ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṁ upasampajja viharati,С полным преодолением сферы ни-восприятия-ни-невосприятия [практикующий] входит и пребывает в прекращении восприятия и чувствования. ayaṁ aṭṭhamo vimokkho.
vimokkho → vimokho (pts)
Таково восьмое освобождение.

Tatra ca pana me sāvakā bahū abhiññāvosānapāramippattā viharanti.И таким образом многие мои ученики пребывают, достигнув завершения и совершенства прямого знания.

Puna caparaṁ, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā aṭṭha abhibhāyatanāni bhāventi.
yathāpaṭipannā → yathā paṭipannā (bjt, pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)
Далее, Удайин, я провозгласил моим ученикам путь развития восьми сфер превосхождения.

Ajjhattaṁ rūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati parittāni suvaṇṇadubbaṇṇāni.Вот [практикующий], воспринимая формы внутренне, видит формы внешне – ограниченные, красивые или уродливые. ‘Tāni abhibhuyya jānāmi, passāmī’ti evaṁ saññī hoti.
abhibhuyya → So Skt Kt Si Bu; Bm abhibhūyya. (pts note) | evaṁ saññī → evaṁsaññī (bjt, th, pts)
Преодолев их, он воспринимает так: “Я знаю, я вижу”.
Idaṁ paṭhamaṁ abhibhāyatanaṁ.Такова первая сфера превосхождения.

Ajjhattaṁ rūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni suvaṇṇadubbaṇṇāni.Вот [практикующий], воспринимая формы внутренне, видит формы внешне – безмерные, красивые или уродливые. ‘Tāni abhibhuyya jānāmi, passāmī’ti evaṁ saññī hoti.
evaṁ saññī → evaṁsaññī (bjt, th, pts)
Преодолев их, он воспринимает так: “Я знаю, я вижу”.
Idaṁ dutiyaṁ abhibhāyatanaṁ.Такова вторая сфера превосхождения.

Ajjhattaṁ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati parittāni suvaṇṇadubbaṇṇāni.
suvaṇṇadubbaṇṇāni → suvaṇṇa dubbaṇṇāni (th)
Вот [практикующий], не воспринимая формы внутренне, видит формы внешне – ограниченные, красивые или уродливые.
‘Tāni abhibhuyya jānāmi, passāmī’ti evaṁ saññī hoti.
evaṁ saññī → evaṁsaññī (bjt, th, pts)
Преодолев их, он воспринимает так: “Я знаю, я вижу”.
Idaṁ tatiyaṁ abhibhāyatanaṁ.Такова третья сфера превосхождения.

Ajjhattaṁ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni suvaṇṇadubbaṇṇāni.
suvaṇṇadubbaṇṇāni → (sya-all)
Вот [практикующий], не воспринимая формы внутренне, видит формы внешне – безмерные, красивые или уродливые.
‘Tāni abhibhuyya jānāmi, passāmī’ti evaṁ saññī hoti.
evaṁ saññī → evaṁsaññī (bjt, th, pts)
Преодолев их, он воспринимает так: “Я знаю, я вижу”.
Idaṁ catutthaṁ abhibhāyatanaṁ.Такова четвёртая сфера превосхождения.

Ajjhattaṁ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati nīlāni nīlavaṇṇāni nīlanidassanāni nīlanibhāsāni.
nīlāni → So Sk Si Bu; Bm throughout. (pts note)
Вот [практикующий], не воспринимая формы внутренне, видит формы внешне – голубые, голубого цвета, с голубой наружностью, с голубым свечением.
Seyyathāpi nāma umāpupphaṁ nīlaṁ nīlavaṇṇaṁ nīlanidassanaṁ nīlanibhāsaṁ, seyyathā vā pana taṁ vatthaṁ bārāṇaseyyakaṁ ubhatobhāgavimaṭṭhaṁ nīlaṁ nīlavaṇṇaṁ nīlanidassanaṁ nīlanibhāsaṁ;
seyyathā → seyyathāpi (bj, cck, sya-all, pts) | umāpupphaṁ nīlaṁ → ummārapupphaṁ (sya-all) | ubhatobhāgavimaṭṭhaṁ → ubhatobhāgavimatthaṁ (sya-all) | nīlanidassanaṁ → nīladassanaṁ (pts) | ubhatobhāgavimaṭṭhaṁ → ubhatobhāgavimaddhaṁ (bj: PTS) | nīlanibhāsaṁ → nīlanidassanaṁ nīlabhāsaṁ (bj: PTS) | ummāpupphaṁ → Si ummārap-. (pts note)
Подобно голубому цветку льна, который голубого цвета, с голубой наружностью, с голубым свечением, Или же точно ткань из Варанаси, что разглажена с обоих концов, голубая, голубого цвета, с голубой наружностью, с голубым свечением –
evameva ajjhattaṁ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati nīlāni nīlavaṇṇāni nīlanidassanāni nīlanibhāsāni.
evameva → evamevaṁ (bjt, pts)
то точно так же [практикующий], не воспринимая формы внутренне, видит формы внешне – голубые, голубого цвета, с голубой наружностью, с голубым свечением.
‘Tāni abhibhuyya jānāmi, passāmī’ti evaṁ saññī hoti.
tāni → tani (pts) | evaṁ saññī → evaṁsaññī (bjt, th, pts)
Преодолев их, он воспринимает так: “Я знаю, я вижу”.
Idaṁ pañcamaṁ abhibhāyatanaṁ.Такова пятая сфера превосхождения.

Ajjhattaṁ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati pītāni pītavaṇṇāni pītanidassanāni pītanibhāsāni.
pītāni → So Skt Si Bu; Bm i throughout. (pts note)
Вот [практикующий], не воспринимая формы внутренне, видит формы внешне – жёлтые, жёлтого цвета, с жёлтой наружностью, с жёлтым свечением.
Seyyathāpi nāma kaṇikārapupphaṁ pītaṁ pītavaṇṇaṁ pītanidassanaṁ pītanibhāsaṁ, seyyathā vā pana taṁ vatthaṁ bārāṇaseyyakaṁ ubhatobhāgavimaṭṭhaṁ pītaṁ pītavaṇṇaṁ pītanidassanaṁ pītanibhāsaṁ;
seyyathā → seyyathāpi (bj, cck, sya-all, pts) | kaṇikārapupphaṁ pītaṁ → kaṇṇikārapupphaṁ (sya-all) | ubhatobhāgavimaṭṭhaṁ → ubhatobhāgavimatthaṁ (sya-all) | kaṇikārapupphaṁ → kaṇṇikārapupphaṁ (pts) | pītavaṇṇaṁ → (pts)
Подобно жёлтому цветку канникары, который жёлтого цвета, с жёлтой наружностью, с жёлтым свечением, Или же точно ткань из Варанаси, что разглажена с обоих концов, жёлтая, жёлтого цвета, с жёлтой наружностью, с жёлтым свечением –
evameva ajjhattaṁ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati pītāni pītavaṇṇāni pītanidassanāni pītanibhāsāni.
evameva → evamevaṁ (bjt, pts)
То точно так же [практикующий], не воспринимая формы внутренне, видит формы внешне – жёлтые, жёлтого цвета, с жёлтой наружностью, с жёлтым свечением.
‘Tāni abhibhuyya jānāmi, passāmī’ti evaṁ saññī hoti.
evaṁ saññī → evaṁsaññī (bjt, th, pts)
Преодолев их, он воспринимает так: “Я знаю, я вижу”.
Idaṁ chaṭṭhaṁ abhibhāyatanaṁ.Такова шестая сфера превосхождения.

Ajjhattaṁ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati lohitakāni lohitakavaṇṇāni lohitakanidassanāni lohitakanibhāsāni.Вот [практикующий], не воспринимая формы внутренне, видит формы внешне – красные, красного цвета, с красной наружностью, с красным свечением. Seyyathāpi nāma bandhujīvakapupphaṁ lohitakaṁ lohitakavaṇṇaṁ lohitakanidassanaṁ lohitakanibhāsaṁ, seyyathā vā pana taṁ vatthaṁ bārāṇaseyyakaṁ ubhatobhāgavimaṭṭhaṁ lohitakaṁ lohitakavaṇṇaṁ lohitakanidassanaṁ lohitakanibhāsaṁ;
seyyathā → seyyathāpi (bj, cck, sya-all, pts) | ubhatobhāgavimaṭṭhaṁ → ubhatobhāgavimatthaṁ (sya-all)
Подобно красному цветку бандхудживаки, который красного цвета, с красной наружностью, с красным свечением, или же точно ткань из Варанаси, что разглажена с обоих концов, красная, красного цвета, с красной наружностью, с красным свечением –
evameva ajjhattaṁ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati lohitakāni lohitakavaṇṇāni lohitakanidassanāni lohitakanibhāsāni.
evameva → evamevaṁ (bjt, pts) | lohitakanidassanāni lohitakanibhāsāni → lohitakanidassanānilohitakanibhāsāni (pts)
то точно так же [практикующий], не воспринимая формы внутренне, видит формы внешне – красные, красного цвета, с красной наружностью, с красным свечением.
‘Tāni abhibhuyya jānāmi, passāmī’ti evaṁ saññī hoti.
evaṁ saññī → evaṁsaññī (bjt, th, pts)
Преодолев их, он воспринимает так: “Я знаю, я вижу”.
Idaṁ sattamaṁ abhibhāyatanaṁ.Такова седьмая сфера превосхождения.

Ajjhattaṁ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati odātāni odātavaṇṇāni odātanidassanāni odātanibhāsāni.Вот [практикующий], не воспринимая формы внутренне, видит формы внешне – белые, белого цвета, с белой наружностью, с белым свечением. Seyyathāpi nāma osadhitārakā odātā odātavaṇṇā odātanidassanā odātanibhāsā, seyyathā vā pana taṁ vatthaṁ bārāṇaseyyakaṁ ubhatobhāgavimaṭṭhaṁ odātaṁ odātavaṇṇaṁ odātanidassanaṁ odātanibhāsaṁ;
osadhitārakā → osadhītārakā (bj) | seyyathā → seyyathāpi (bj, cck, sya-all, pts) | ubhatobhāgavimaṭṭhaṁ → ubhatobhāgavimatthaṁ (sya-all) | odātavaṇṇaṁ → odātavaṇṇam (pts)
Подобно белой утренней звезде, которая белого цвета, с белой наружностью, с белым свечением, или же точно ткань из Варанаси, что разглажена с обоих концов, белая, белого цвета, с белой наружностью, с белым свечением –
evameva ajjhattaṁ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati odātāni odātavaṇṇāni odātanidassanāni odātanibhāsāni.
evameva → evamevaṁ (bjt, pts)
то точно так же [практикующий], не воспринимая формы внутренне, видит формы внешне – белые, белого цвета, с белой наружностью, с белым свечением.
‘Tāni abhibhuyya jānāmi, passāmī’ti evaṁsaññī hoti.Преодолев их, он воспринимает так: “Я знаю, я вижу”. Idaṁ aṭṭhamaṁ abhibhāyatanaṁ.Такова восьмая сфера превосхождения.

Tatra ca pana me sāvakā bahū abhiññāvosānapāramippattā viharanti.
abhiññāvosānapāramippattā → abhiññāvosāna pāramippattā (th)
И таким образом многие мои ученики пребывают, достигнув завершения и совершенства прямого знания.

Puna caparaṁ, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā dasa kasiṇāyatanāni bhāventi.
yathāpaṭipannā → yathā paṭipannā (bjt, pts) | dasa kasiṇāyatanāni → dasakasiṇāyatanāni (bjt) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)
Далее, Удайин, я провозгласил моим ученикам путь развития десяти сфер тотальностей.

Pathavīkasiṇameko sañjānāti uddhamadho tiriyaṁ advayaṁ appamāṇaṁ;
pathavīkasiṇameko → paṭhavīkasiṇameko (bj, sya-all, pts) | advayaṁ → anvayaṁ (sya-all) | advayaṁ → So Skt Bu; Bm uddhamadho t- adv-; Si uddhamadho t- anvayaṁ. (pts note) | uddhamadho → uddhaṁ adho (bjt, pts) | pathavīkasiṇameko → paṭhavīkasiṇam eko (pts)
Вот [практикующий] созерцает тотальность земли – вверху, внизу, по сторонам, недвойственную, безмерную.

āpokasiṇameko sañjānāti …pe…
āpokasiṇameko → āpokasiṇam eko (pts)
Другой созерцает тотальность воды…
tejokasiṇameko sañjānāti …
tejokasiṇameko → tejokasiṇaṁ eko (pts)
тотальность огня…
vāyokasiṇameko sañjānāti …
vāyokasiṇameko → vāyokasiṇam eko (pts)
тотальность воздуха…
nīlakasiṇameko sañjānāti …
nīlakasiṇameko → nīlakasiṇam eko (pts)
тотальность голубого…
pītakasiṇameko sañjānāti …
pītakasiṇameko → pītakasiṇam eko (pts)
тотальность жёлтого…
lohitakasiṇameko sañjānāti …
lohitakasiṇameko → lohitakasiṇam eko (pts)
тотальность красного…
odātakasiṇameko sañjānāti …
odātakasiṇameko → odātakasiṇam eko (pts)
тотальность белого…
ākāsakasiṇameko sañjānāti …
ākāsakasiṇameko → ākāsakasiṇam eko (pts)
тотальность пространства…
viññāṇakasiṇameko sañjānāti uddhamadho tiriyaṁ advayaṁ appamāṇaṁ.
advayaṁ → anvayaṁ (sya-all) | uddhamadho → uddhaṁ adho (bjt, pts) | viññāṇakasiṇameko → viññāṇakasiṇam eko (pts)
тотальность сознания – вверху, внизу, по сторонам, недвойственную, безмерную.

Tatra ca pana me sāvakā bahū abhiññāvosānapāramippattā viharanti.
abhiññāvosānapāramippattā → abhiññāvosāna pāramippattā (th)
И таким образом многие мои ученики пребывают, достигнув завершения и совершенства прямого знания.

Puna caparaṁ, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā cattāri jhānāni bhāventi.
cattāri jhānāni → cattāro jhāne (pts) | jhāne → So Skt; Bm Si cattāri jhānāni. (pts note) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | yathāpaṭipannā → yathā paṭipannā (pts)
Далее, Удайин, я провозгласил моим ученикам путь развития четырёх джхан.

Idhudāyi, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
paṭhamaṁ jhānaṁ → paṭhamajjhānaṁ (pts) | jhānaṁ → paṭhamajjhānaṁ (bj: sīmu8, PTS) | idhudāyi → idh udāyi (pts) | vivicceva → eva (pts)
“Вот, будучи отстранённым от желаний, отстранённым от неблагих состояний [ума], монах входит и пребывает в первой джхане, которая сопровождается направлением и удержанием [ума на объекте медитации], с озарённостью и приятным, что возникли из-за [этой] отстранённости.
So imameva kāyaṁ vivekajena pītisukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa vivekajena pītisukhena apphuṭaṁ hoti.
abhisandeti parisandeti → abhisanneti parisanneti (sya-all) | apphuṭaṁ → apphutaṁ (sya-all) | parisandeti → abhisanneti, parisanneti (bj: syā) | apphuṭaṁ → apaphutaṁ (bj: sīmu8, syā, PTS) | abhisanneti → catūsu ṭhānesu abhisandeti (sya-all: sī.) | parisanneti → parisandetīti pāṭho dissati (sya-all note) | abhisandeti → Bm Si abhisanneti here, & parisanneti & sanneyya infra. Si notes the fact that Sinhalese read abhisandeti, & that parisandeti is a var. lect. Cf. I. 276 & I Dīgha p. 74. (pts note) | apphutaṁ → So Skt Si; Bm apphuṭaṁ. (pts note) | imameva → imam eva (pts) | pītisukhena apphuṭaṁ → pītisukkhena apphutaṁ (pts)
Он делает озарённость и приятное, что возникли из-за [этой] отстранённости, пропитывающими, промачивающими, заливающими, наполняющими это тело, так что во всём его теле нет ни единой части, которая не была бы наполнена упоением и приятным, что возникли из-за [этой] отстранённости.
Seyyathāpi, udāyi, dakkho nhāpako vā nhāpakantevāsī vā kaṁsathāle nhānīyacuṇṇāni ākiritvā udakena paripphosakaṁ paripphosakaṁ sanneyya, sāyaṁ nhānīyapiṇḍi snehānugatā snehaparetā santarabāhirā phuṭā snehena na ca pagghariṇī;
sāyaṁ nhānīyapiṇḍi → sāssa nahānīyapiṇḍī (bj, km); sāssa ṇhāniyapiṇḍi (sya-all); sāssa nahāniyapiṇḍī (pts1ed) | nhānīyacuṇṇāni → nahānīyacuṇṇāni (bj, cck); nhāniyacuṇṇāni (sya1ed, sya2ed); nahāniyacuṇṇāni (pts1ed) | nhāpako → nahāpako (bj, cck, pts1ed) | nhāpakantevāsī → nahāpakantevāsī (bj) | sanneyya sāyaṁ nhānīyapiṇḍi → sandeyya sāssa nahānīyapiṇḍi (bj) | phuṭā → phuṭhā (bj, sya-all) | pagghariṇī → paggharaṇī (bj); paggharinī (sya-all) | snehaparetā → snehapareto (cck) | nhānīyacuṇṇāni ākiritvā → nhāniyacuṇṇāni ākīritvā (sya-all) | paripphosakaṁ → (sya-all) | sāyaṁ nhānīyapiṇḍi snehānugatā snehaparetā → sāssa nhāniyapiṇḍi snehānuggatā snehāparetā (sya-all) | nahāpako → nhāpako (bj: machasaṁ) | paripphosakaṁ → paripphosakaṁ (syā (ekaṁ padaṁ)) (bj note) | sandeyya → abhisanneyya (bj: syā) | nahānīyapiṇḍi → sāyaṁ, nhānīyapiṇḍi (bj: machasaṁ) | snehaparetā → subhānugatā subhaparetā (bj: sīmu8) | santarabāhirā → samanantarabāhirā (bj: sīmu8) | phuṭhā → puṭṭhā (bj: syā) | paggharaṇī → subhena ca pagagharati (bj: sīmu8); na ca pagagharinī (bj: PTS, syā); na ca pagaghariṇī (bj: machasaṁ) | nhāpako → nahāpako (cck: sī. pī.) | nhānīyacuṇṇāni → nahānīyacuṇṇāni (cck: sī. pī.) | nhānīyapiṇḍi → sāssa nahānīyapiṇḍī (cck: sī. syā. kaṁ.) | snehānuggatā → subhānugatā. * yu. ubbhidodakoti dissati (sya-all: sī.) | nahāpako → Bm nhap- throughout, as Si twice out of four times. (pts note) | paripphosakaṁ → Bm here reads paripphāsakam &, like Si, does not repeat the word. (pts note) | sandeyya → Bm Si sanneyya. (pts note) | ssa → So Sk Si; Bm sāyaṁ. (pts note) | nahāniyapiṇḍī → Bm Si -piṇḍi. (pts note) | santarabāhirā → Bm snehanugatā snehaparetā samantarabāhirā; Si sendānugatā sendāpareta santarabāhirā, -- with note that the Sinh. reading is subhānugatā for the first word; Skt subhānugata subhaparetā samanantarabahirā. Bu has no note. (pts note) | phutā → Skt Bm puṭṭhā; Si puṭṭhā. (pts note) | snehena → So Bm; Sk subhena; Si sendena. (pts note) | paggharinī → So MSS. (pts note) | phuṭā → phuṭṭhā (th) | sanneyya sāyaṁ nhānīyapiṇḍi snehānugatā → sandeyya sā ssa nahāniyapiṇḍī snehanugatā (pts)
Это как умелый банщик или ученик банщика насыпал бы банный порошок в железный таз и, постепенно опрыскивая его водой, замешивал бы его, пока влага не пропитала [этот] его ком банного порошка, не промочила его и не наполнила внутри и снаружи, но всё же сам [этот] ком не сочился бы [от воды], –
evameva kho, udāyi, bhikkhu imameva kāyaṁ vivekajena pītisukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa vivekajena pītisukhena apphuṭaṁ hoti.
abhisandeti parisandeti → abhisanneti parisanneti (sya-all) | apphuṭaṁ → apphutaṁ (sya-all) | apphuṭaṁ → apaphutaṁ (bj: sīmu8, syā, PTS) | apphutaṁ → Bm here apphutaṁ. (pts note) | evameva → evam eva (pts) | imameva → imam eva (pts)
Точно так же монах делает озарённость и приятное, что возникли из-за [этой] отстранённости, пропитывающими, промачивающими, заливающими, наполняющими это тело, так что во всём его теле нет ни единой части, которая не была бы наполнена упоением и приятным, что возникли из-за [этой] отстранённости.

Puna caparaṁ, udāyi, bhikkhu vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ …pe… dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
ajjhattaṁ sampasādanaṁ → (bj, sya-all) | vūpasamā → Bm adds ajjhattaṁ sampasādanaṁ (pts note) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | ajjhattaṁ sampasādanaṁ dutiyaṁ jhānaṁ → pe-dutiyajjhānaṁ (pts)
Затем, с успокоением направления и удержания [ума], он входит и пребывает во второй джхане, в которой наличествуют уверенность в себе и единение ума, в которой нет направления и удержания, но есть озарённость и приятное, что возникли посредством сосредоточения.
So imameva kāyaṁ samādhijena pītisukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa samādhijena pītisukhena apphuṭaṁ hoti.
abhisandeti parisandeti → abhisanneti parisanneti (sya-all) | apphuṭaṁ → apphutaṁ (sya-all, pts) | imameva → imam eva (pts)
Он делает озарённость и приятное, что возникли из-за [этого] сосредоточения, пропитывающими, промачивающими, заливающими, наполняющими это тело, так что во всём его теле нет ни единой части, которая не была бы наполнена упоением и приятным, что возникли из-за [этого] сосредоточения.
Seyyathāpi, udāyi, udakarahado gambhīro ubbhidodako. Tassa nevassa puratthimāya disāya udakassa āyamukhaṁ, na pacchimāya disāya udakassa āyamukhaṁ, na uttarāya disāya udakassa āyamukhaṁ, na dakkhiṇāya disāya udakassa āyamukhaṁ, devo ca na kālena kālaṁ sammā dhāraṁ anuppaveccheyya;
ubbhidodako → ubbhitodako (sya-all, km, mr) | gambhīro → (bj, pts) | udakassa āyamukhaṁ → udakassāyamukhaṁ (bj, sya-all) | na → (sya-all) | udakarahado → gambhiro udakarahado (bj: machasaṁ, syā) | ubbhidodako → ubbhitodako (bj: syā) | ubbhidodako → ubbhitodako (cck: syā. kaṁ. ka.) | udakarahado → Bm Si add gambhīro. (pts note) | ubbhidodako → MSS ubbhitodako. Cf. 1 Sum. Vil. 218. (pts note) | anuppaveccheyya → Bm Si nānu-, omitting foregoing na. (pts note) | sammā dhāraṁ → sammādhāraṁ (th, pts) | nevassa → n ev assa (pts) | udakassa → udakass (pts)
Подобно озеру, чьи воды били бы ключами со дна, не имеющему притока с востока, запада, севера или юга. [Озеро] не пополнялось бы время от времени проливным дождём.
atha kho tamhāva udakarahadā sītā vāridhārā ubbhijjitvā tameva udakarahadaṁ sītena vārinā abhisandeyya parisandeyya paripūreyya paripphareyya, nāssa kiñci sabbāvato udakarahadassa sītena vārinā apphuṭaṁ assa.
tamhāva → tamhā ca (bj, pts) | abhisandeyya parisandeyya → abhisanneyya parisanneyya (sya-all) | apphuṭaṁ → apphutaṁ (sya-all, pts) | nāssa → na nesaṁ (cck: sī.) | tameva → tam eva (pts)
И тогда прохладные источники, бьющие [на дне] озера, сделали бы так, что прохладная вода пропитывала, промачивала, заливала, наполняла бы озеро, так что не было бы ни единой части во всём озере, которая не была бы наполнена прохладной водой.
Evameva kho, udāyi, bhikkhu imameva kāyaṁ samādhijena pītisukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa samādhijena pītisukhena apphuṭaṁ hoti.
abhisandeti parisandeti → abhisanneti parisanneti (sya-all) | apphuṭaṁ → apphutaṁ (sya-all, pts) | evameva → evam eva (pts) | imameva → imam eva (pts)
Точно так же монах делает озарённость и приятное, что возникли из-за [этого] сосредоточения, пропитывающими, промачивающими, заливающими, наполняющими это тело, так что во всём его теле нет ни единой части, которая не была бы наполнена упоением и приятным, что возникли из-за [этого] сосредоточения.

Puna caparaṁ, udāyi, bhikkhu pītiyā ca virāgā …pe… tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
tatiyaṁ jhānaṁ → tatiyajjhānaṁ (pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)
Далее, монахи, с угасанием упоения монах входит и пребывает в третьей джхане. Он пребывает напрямую-видящим, памятующим, сознательным, всё ещё ощущая приятное телом. Он входит и пребывает в третьей джхане, о которой благородные говорят так: “Он напрямую-видящий, памятующий, в приятном пребывающий”.
So imameva kāyaṁ nippītikena sukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa nippītikena sukhena apphuṭaṁ hoti.
nāssa → na nesaṁ (bj) | abhisandeti parisandeti → abhisanneti parisanneti (sya-all) | apphuṭaṁ → apphutaṁ (sya-all, pts) | imameva → imam eva (pts)
Он делает приятное, отделённое от упоения, пропитывающим, промачивающим, заливающим, наполняющим это тело, так что во всём его теле нет ни единой части, которая не была бы наполнена приятным, отделённым от упоения.
Seyyathāpi, udāyi, uppaliniyaṁ vā paduminiyaṁ vā puṇḍarīkiniyaṁ vā appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṁvaḍḍhāni udakānuggatāni anto nimuggaposīni, tāni yāva caggā yāva ca mūlā sītena vārinā abhisannāni parisannāni paripūrāni paripphuṭāni, nāssa kiñci sabbāvataṁ, uppalānaṁ vā padumānaṁ vā puṇḍarīkānaṁ vā sītena vārinā apphuṭaṁ assa;
saṁvaḍḍhāni → saṁvaddhāni (bj) | nāssa → na nesaṁ (bj) | anto nimuggaposīni → antonimmuggapositāni (sya-all) | caggā → ca aggā (sya-all) | sītena → tena (sya-all) | paripphuṭāni → paripphutāni (sya-all, pts) | apphuṭaṁ → apphutaṁ (sya-all, pts) | vā → va (pts) | saṁvaḍḍhāni udakānuggatāni anto nimuggaposīni → saṁvaddhāni udakā nuggatāni antonimuggaposīni (pts) | antonimuggaposīni → nimuggapositāni (bj: sīmu8); nimuggapositāni (bj: syā) | parisannāni → abhisandāni (bj: parisandāni – sīmu8, machasaṁ) | paripphuṭāni → paripphutāni (bj: sīmu8) | nesaṁ → nāssa (bj: machasaṁ, syā, PTS) | parisannāni → So Bm Si; Sk sandāni. (pts note) | paripphutāni → So Si; Bm paripphuṭāni; Skt paripphurāni. (pts note) | nāssa → Skt nāyaṁ. (pts note)
Это как в озере с голубыми, или красными, или белыми лотосами Некоторые лотосы, которые родились и выросли в воде, расцветают, будучи погружёнными в воду, так и не взойдя над поверхностью воды, а прохладные воды пропитывают, промачивают, заливают, наполняют их от кончиков до корней, – точно так же монах делает приятное, отделённое от упоения, пропитывающим, промачивающим, заливающим, наполняющим это тело,
evameva kho, udāyi, bhikkhu imameva kāyaṁ nippītikena sukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa nippītikena sukhena apphuṭaṁ hoti.
kho → (sya-all) | abhisandeti parisandeti → abhisanneti parisanneti (sya-all) | apphuṭaṁ → apphutaṁ (sya-all, pts) | evameva → evam eva (pts) | imameva → imam eva (pts)
так что во всём его теле нет ни единой части, которая не была бы наполнена приятным, отделённым от упоения. так что во всём его теле нет ни единой части, которая не была бы наполнена приятным, отделённым от упоения.

Puna caparaṁ, udāyi, bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
atthaṅgamā → atthagamā (bj: sīmu8) | pahānā → Si omits next ten words, inserting pe before cattutthajjh-. (pts note) | adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ → adukkhaṁ asukhaṁ upekkhā satipārisuddhiṁ (bjt) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | pubbeva → pubbe va (pts) | atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ → atthagamā adukkhaṁ asukhaṁ upekhāsatipārisuddhiṁ catutthajjhānaṁ (pts)
Далее, с оставлением приятного и боли, равно как и с предыдущим угасанием радости и грусти, монах входит и пребывает в четвёртой джхане, которая является ни-болезненной-ни-приятной, характеризуется чистым памятованием из-за невозмутимости.
So imameva kāyaṁ parisuddhena cetasā pariyodātena pharitvā nisinno hoti, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa parisuddhena cetasā pariyodātena apphuṭaṁ hoti.
apphuṭaṁ → apphutaṁ (sya-all, pts) | imameva → imam eva (pts)
Он сидит, наполняя это тело чистым ярким умом, так что во всём его теле нет ни единой части, которая не была бы наполнена чистым и ярким умом.
Seyyathāpi, udāyi, puriso odātena vatthena sasīsaṁ pārupitvā nisinno assa, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa odātena vatthena apphuṭaṁ assa;
sasīsaṁ → sīsaṁ (sya-all) | apphuṭaṁ → apphutaṁ (sya-all, pts)
Подобно сидящему человеку, укрытому с ног до головы белой тканью так, что не было бы ни одной части его тела, не наполненной белой тканью, –
evameva kho, udāyi, bhikkhu imameva kāyaṁ parisuddhena cetasā pariyodātena pharitvā nisinno hoti, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa parisuddhena cetasā pariyodātena apphuṭaṁ hoti.
apphuṭaṁ → apphutaṁ (sya-all, pts) | evameva → evam eva (pts) | imameva → imam eva (pts)
точно так же монах сидит, наполняя это тело чистым ярким умом, так что во всём его теле нет ни единой части, которая не была бы наполнена чистым и ярким умом.
Tatra ca pana me sāvakā bahū abhiññāvosānapāramippattā viharanti.
abhiññāvosānapāramippattā → abhiññāvo sānapāramippattā (th)
И таким образом многие мои ученики пребывают, достигнув завершения и совершенства прямого знания.

Puna caparaṁ, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā evaṁ pajānanti:
caparaṁ → ca paraṁ (pts) | yathāpaṭipannā → yathā paṭipannā (pts)
Далее, Удайин, я провозгласил моим ученикам путь к такому пониманию:
‘ayaṁ kho me kāyo rūpī cātumahābhūtiko mātāpettikasambhavo odanakummāsūpacayo aniccucchādanaparimaddanabhedanaviddhaṁsanadhammo;
cātummahābhūtiko → cātumahābhūtiko (bj: machasaṁ) | cātummahābhūtiko → So Sk Si; Bm cātumah-. (pts note) | cātumahābhūtiko mātāpettikasambhavo odanakummāsūpacayo aniccucchādanaparimaddanabhedanaviddhaṁsanadhammo → cātummahābhūtiko mātā pettikasambhavo odana kummāsūpacayo aniccucchādana parimaddana bhedana viddhaṁsanadhammo (th)
“Это моё тело, состоящее из материальной формы, Состоящее из четырёх великих элементов, порождённое отцом и матерью – выстроено из варёного риса и каши, ненадёжное, подверженное износу, стиранию, распаду и разложению.
idañca pana me viññāṇaṁ ettha sitaṁ ettha paṭibaddhaṁ’.
paṭibaddhaṁ → paṭibandhaṁ (bj: syā) | paṭibaddhaṁ → So Sk Si; Bm paṭibandhaṁ. (pts note) | idañca → idañ ca (pts)
А это моё сознание поддерживается им и связано с ним”.
Seyyathāpi, udāyi, maṇi veḷuriyo subho jātimā aṭṭhaṁso suparikammakato accho vippasanno sabbākārasampanno;
jātimā → jotimā (sya-all) | sabbākārasampanno → Skt omit s-no & add hoti. Bm (alone) continues tatr'; idaṁ. (pts note)
Это как, Удайи, берилл, красивый драгоценный камень чистейшей воды, с восемью гранями, тщательно обработанный, чистый и прозрачный, обладающий всеми прекрасными качествами.
tatridaṁ suttaṁ āvutaṁ nīlaṁ vā pītaṁ vā lohitaṁ vā odātaṁ vā paṇḍusuttaṁ vā.
tatridaṁ → tatrassa (bj, sya-all, pts) | tatridaṁ → tatr assa (pts)
И в него была бы продета голубая, жёлтая, красная, белая, или коричневая нить.
Tamenaṁ cakkhumā puriso hatthe karitvā paccavekkheyya:
tamenaṁ → tam enaṁ (pts)
Тогда человек с хорошим зрением, взяв его в руку, мог бы рассмотреть его так:
‘ayaṁ kho maṇi veḷuriyo subho jātimā aṭṭhaṁso suparikammakato accho vippasanno sabbākārasampanno;
jātimā → jotimā (sya-all)
“Вот этот берилл, красивый драгоценный камень чистейшей воды, с восемью гранями, тщательно обработанный, чистый и прозрачный, обладающий всеми прекрасными качествами.
tatridaṁ suttaṁ āvutaṁ nīlaṁ vā pītaṁ vā lohitaṁ vā odātaṁ vā paṇḍusuttaṁ vā’ti.
tatridaṁ → tadidaṁ (bj) | tatridaṁ → tatr idaṁ (pts) | vāti → vā ti (pts)
А вот в нём продета голубая, жёлтая, красная, белая, или коричневая нить”.

Evameva kho, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā evaṁ pajānanti:
pajānanti → jānanti (bj, pts) | yathāpaṭipannā → yathā paṭipannā (bjt, pts) | evameva → evam eva (pts)
Точно так же, я провозгласил моим ученикам путь к такому пониманию:
‘ayaṁ kho me kāyo rūpī cātumahābhūtiko mātāpettikasambhavo odanakummāsūpacayo aniccucchādanaparimaddanabhedanaviddhaṁsanadhammo;
cātumahābhūtiko → cātummahābhūtiko (bjt, pts) | cātumahābhūtiko mātāpettikasambhavo odanakummāsūpacayo aniccucchādanaparimaddanabhedanaviddhaṁsanadhammo → cātummahābhūtiko mātā pettikasambhavo odana kummāsūpacayo aniccucchādana parimaddana bhedana viddhaṁsanadhammo (th)
“Это моё тело, состоящее из материальной формы, Состоящее из четырёх великих элементов, порождённое отцом и матерью – выстроено из варёного риса и каши, ненадёжное, подверженное износу, стиранию, распаду и разложению.
idañca pana me viññāṇaṁ ettha sitaṁ ettha paṭibaddhan’ti.
me → (pts) | idañca → idañ ca (pts) | paṭibaddhanti → paṭibaddhan ti (pts)
А это моё сознание поддерживается им и связано с ним”.

Tatra ca pana me sāvakā bahū abhiññāvosānapāramippattā viharanti.
abhiññāvosānapāramippattā → abhiññāvosāna pāramippattā (th)
И таким образом многие мои ученики пребывают, достигнув завершения и совершенства прямого знания.

Puna caparaṁ, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā imamhā kāyā aññaṁ kāyaṁ abhinimminanti rūpiṁ manomayaṁ sabbaṅgapaccaṅgiṁ ahīnindriyaṁ.
sabbaṅgapaccaṅgiṁ → sabbaṅgapaccaṅgaṁ (sya-all) | ahīnindriyaṁ → abhinindriyaṁ (pts) | ahīnindriyaṁ → abhinnindriyaṁ (bj: PTS) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | yathāpaṭipannā → yathā paṭipannā (pts)
Далее, Удайин, я провозгласил моим ученикам путь к сотворению из этого [физического] тела другого тела, имеющего форму, созданного-из-разума, со всеми частями тела, не лишённого ни одной [познающей] способности.
Seyyathāpi, udāyi, puriso muñjamhā īsikaṁ pabbāheyya;
pabbāheyya → ubbāheyya (sya-all) | īsikaṁ → isīkaṁ (pts) | īsikaṁ → isikaṁ (bj: sīmu8, PTS)
Это как если бы человек вытащил тростник из его оболочки и подумал:
tassa evamassa:
evamassa → evañ assa (pts)
Тогда он бы подумал:
‘ayaṁ muñjo, ayaṁ īsikā; añño muñjo, aññā īsikā; muñjamhā tveva īsikā pabbāḷhā’ti.
pabbāḷhāti seyyathā → ubbāḷhāti seyyathāpi (sya-all) | īsikā → isikā (bj: sīmu8, PTS) | īsikā → isikā (bj: sīmu8, PTS) | isīkā → Bm īsikaṁ ubbāheyya, tassa evam assa: Ayaṁ īsikā ayaṁ muṅco, añño muñco aññā īsikā; Si īsikaṁ ubbāheyya, tassa evam assa: Ayaṁ īsikā ayam muñjo, añño muñjo aññā īsikā; Skt añño muñjo sañño isīkā; Bu muñjo, isīkā. (pts note) | pabbāḷhā → So Skt; Bm pabbaḷhā; Si ubbaḷhā. I Dīgha p. 77 pavāḷhā. (pts note) | muñjamhā tveva → muñjamhātveva (my) | īsikā pabbāḷhāti → isīkā pabbāḷhā ti (pts)
“Вот эта оболочка, а вот этот тростник. Оболочка – это одно, а тростник – другое. Именно из этой оболочки был вытащен этот тростник”.
Seyyathā vā panudāyi, puriso asiṁ kosiyā pabbāheyya;
seyyathā → seyyathāpi (bj) | pabbāheyya → ubbāheyya (sya-all) | pabbāheyya → ubbāheyya (bj: syā) | pabbāheyya → So Bm; Skt pabbājaheyya; Si ubbāheyya. (pts note) | panudāyi → pan udāyi (pts)
Или это как если бы человек вытащил меч из ножен и подумал:
tassa evamassa:
evamassa → evam assa (pts)
Тогда он бы подумал:
‘ayaṁ asi, ayaṁ kosi; añño asi aññā kosi; kosiyā tveva asi pabbāḷho’ti.
pabbāḷhoti seyyathā → ubbāḷhoti seyyathāpi (sya-all) | aññā → añño (pts) | kosiyā tveva → kosiyātveva (my) | pabbāḷhoti → pabbāḷho ti (pts)
“Вот этот меч, а вот эти ножны. Меч – это одно, а ножны – другое. Именно из этих ножен был вытащен этот меч”.
Seyyathā vā, panudāyi, puriso ahiṁ karaṇḍā uddhareyya;
seyyathā → seyyathāpi (bj) | seyyathā vā panudāyi → seyyathāpi pan udāyi (pts)
Или это как если бы человек вытащил змею из её сброшенной кожи и подумал:
tassa evamassa:
evamassa → evam assa (pts)
Тогда он бы подумал:
‘ayaṁ ahi, ayaṁ karaṇḍo; añño ahi, añño karaṇḍo; karaṇḍā tveva ahi ubbhato’ti.
karaṇḍā tveva → karaṇḍātveva (my) | ubbhatoti → ubbhato ti (pts)
“Вот эта змея, а вот эта сброшенная кожа. Змея – одно, а сброшенная кожа – другое. Именно из этой сброшенной кожи была вытащена змея”.
Evameva kho, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā imamhā kāyā aññaṁ kāyaṁ abhinimminanti rūpiṁ manomayaṁ sabbaṅgapaccaṅgiṁ ahīnindriyaṁ.
sabbaṅgapaccaṅgiṁ → sabbaṅgapaccaṅgaṁ (sya-all) | ahīnindriyaṁ → abhinindriyaṁ (pts) | yathāpaṭipannā → yathā paṭipannā (bjt, pts) | evameva → evam eva (pts)
Точно так же я провозгласил моим ученикам путь к сотворению из этого [физического] тела другого тела, имеющего форму, созданного-из-разума, со всеми частями тела, не лишённого ни одной [познающей] способности.

Tatra ca pana me sāvakā bahū abhiññāvosānapāramippattā viharanti.И таким образом многие мои ученики пребывают, достигнув завершения и совершенства прямого знания.

Puna caparaṁ, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā anekavihitaṁ iddhividhaṁ paccanubhonti—ekopi hutvā bahudhā honti, bahudhāpi hutvā eko hoti; āvibhāvaṁ, tirobhāvaṁ; tirokuṭṭaṁ tiropākāraṁ tiropabbataṁ asajjamānā gacchanti, seyyathāpi ākāse; pathaviyāpi ummujjanimujjaṁ karonti, seyyathāpi udake; udakepi abhijjamāne gacchanti, seyyathāpi pathaviyaṁ; ākāsepi pallaṅkena kamanti, seyyathāpi pakkhī sakuṇo; imepi candimasūriye evaṁmahiddhike evaṁmahānubhāve pāṇinā parimasanti parimajjanti, yāva brahmalokāpi kāyena vasaṁ vattenti.
abhijjamāne → abhijjamānā (mr) | hoti āvibhāvaṁ → honti āvībhāvaṁ (bj) | tirokuṭṭaṁ → tirokuḍḍaṁ (bj, sya-all, pts) | pathaviyāpi → paṭhaviyāpi (bj, pts) | abhijjamāne → abhejjamāne (bj) | pathaviyaṁ → paṭhaviyaṁ (bj, sya-all) | candimasūriye → candimasuriye (bj, sya-all) | hoti → honti (sya-all, pts) | pathaviyāpi ummujjanimujjaṁ → paṭhaviyāpi ummujjanimmujjaṁ (sya-all) | sakuṇo → sakuṇā (sya-all) | pathaviyaṁ ākāsepi → paṭhaviyaṁ ākāse pi (pts) | honti → hoti (bj: machasaṁ) | āvībhāvaṁ → āvibāvaṁ (bj: sīmu8, machasaṁ, syā, PTS) | tirokuḍḍaṁ → tirokuṭṭaṁ (bj: machasaṁ) | abhijjamāne → abhijjamānā (cck: ka.) | tirokuḍḍaṁ → So Sk & Si; St tirokuḍḍhaṁ; Bm tirokuṭṭaṁ Cf. I. 34. (pts note) | vattenti → So MSS & Vol. I. p. 34. Dīgha I p. 78 va saṁv-. (pts note) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | yathāpaṭipannā → yathā paṭipannā (pts) | ekopi → eko pi (pts) | bahudhāpi → bahudhā pi (pts) | pathaviyāpi → paṭhaviyā pi (pts) | udakepi → udake pi (pts) | imepi candimasūriye evaṁmahiddhike evaṁmahānubhāve → ime pi candimasuriye evaṁ mahiddhike evaṁ mahānubhāve (pts) | brahmalokāpi → brahmalokā pi (pts)
Далее, Удайин, я провозгласил моим ученикам путь овладения различными видами сверхъестественных сил. Будучи одними, они становятся многими. Будучи многими, они становятся одними. Они появляются. Они исчезают. Они беспрепятственно проходят сквозь стены, бастионы, горы, как если бы шли сквозь пустое пространство. Они ныряют и выныривают из земли, как если бы она была водой. Они ходят по воде и не тонут, как если бы вода была сушей. Сидя со скрещёнными ногами, они путешествуют в пространстве, как крылатая птица. Ладонями они касаются и ударяют даже солнце и луну, настолько они сильны и могущественны. Они так влияют на тело, что достигают даже мира Брахмы.
Seyyathāpi, udāyi, dakkho kumbhakāro vā kumbhakārantevāsī vā suparikammakatāya mattikāya yaṁ yadeva bhājanavikatiṁ ākaṅkheyya taṁ tadeva kareyya abhinipphādeyya;
yaṁ yadeva → yaññadeva (bjt) | taṁ tadeva → tantadeva (bjt, th) | yaṁ yadeva → yaṁyadeva (th) | yadeva → yad eva (pts) | tadeva → tad eva (pts)
Это как умелый гончар или его ученик из хорошо приготовленной глины мог бы создать и сформировать горшок любой формы, какой бы он ни пожелал;
seyyathā vā panudāyi, dakkho dantakāro vā dantakārantevāsī vā suparikammakatasmiṁ dantasmiṁ yaṁ yadeva dantavikatiṁ ākaṅkheyya taṁ tadeva kareyya abhinipphādeyya;
seyyathā → seyyathāpi (bj) | yaṁ yadeva → yaññadeva (bjt) | taṁ tadeva → tantadeva (bjt, th) | yaṁ yadeva → yaṁyadeva (th) | panudāyi → pan udāyi (pts) | yadeva → yad eva (pts) | tadeva → tad eva (pts)
Или это как умелый работник со слоновой костью Мог бы создать и сформировать любое творение, какое бы он ни пожелал;
seyyathā vā panudāyi, dakkho suvaṇṇakāro vā suvaṇṇakārantevāsī vā suparikammakatasmiṁ suvaṇṇasmiṁ yaṁ yadeva suvaṇṇavikatiṁ ākaṅkheyya taṁ tadeva kareyya abhinipphādeyya.
seyyathā → seyyathāpi (bj) | yaṁ yadeva → yaññadeva (bjt) | taṁ tadeva → tantadeva (bjt, th) | yaṁ yadeva → yaṁyadeva (th) | panudāyi → pan udāyi (pts) | yadeva → yad eva (pts) | tadeva → tad eva (pts)
или это как умелый золотых дел мастер или его ученик мог бы создать и сформировать любое золотое изделие, какое бы он ни пожелал;
Evameva kho, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā anekavihitaṁ iddhividhaṁ paccanubhonti—ekopi hutvā bahudhā honti, bahudhāpi hutvā eko hoti; āvibhāvaṁ, tirobhāvaṁ; tirokuṭṭaṁ tiropākāraṁ tiropabbataṁ asajjamānā gacchanti, seyyathāpi ākāse; pathaviyāpi ummujjanimujjaṁ karonti, seyyathāpi udake; udakepi abhijjamāne gacchanti, seyyathāpi pathaviyaṁ; ākāsepi pallaṅkena kamanti, seyyathāpi pakkhī sakuṇo; imepi candimasūriye evaṁmahiddhike evaṁmahānubhāve pāṇinā parimasanti parimajjanti, yāva brahmalokāpi kāyena vasaṁ vattenti.
hoti āvibhāvaṁ → honti āvībhāvaṁ (bj) | tirokuṭṭaṁ → tirokuḍḍaṁ (bj, sya-all, pts) | pathaviyāpi → paṭhaviyāpi (bj, pts) | abhijjamāne → abhejjamāne (bj) | pathaviyaṁ → paṭhaviyaṁ (bj) | candimasūriye → candimasuriye (bj, sya-all) | hoti → honti (sya-all, pts) | pathaviyāpi ummujjanimujjaṁ → paṭhaviyāpi ummujjanimmujjaṁ (sya-all) | pathaviyaṁ ākāsepi → paṭhaviyaṁ ākāse (sya-all); paṭhaviyaṁ ākāse pi (pts) | sakuṇo → sakuṇā (sya-all) | honti → hoti (bj: machasaṁ) | āvībhāvaṁ → āvibāvaṁ (bj: sīmu8, machasaṁ, syā, PTS) | tirokuḍḍaṁ → tirokuṭṭaṁ (bj: machasaṁ) | evaṁmahānubhāve → evaṁ mahānubhāve (bjt) | evameva → evam eva (pts) | yathāpaṭipannā → yathā paṭipannā (pts) | ekopi → eko pi (pts) | bahudhāpi → bahudhā pi (pts) | pathaviyāpi → paṭhaviyā pi (pts) | udakepi → udake pi (pts) | imepi candimasūriye evaṁmahiddhike evaṁmahānubhāve → ime pi candimasuriye evaṁ mahiddhike evaṁ mahānubhāve (pts) | brahmalokāpi → brahmalokā pi (pts)
точно так же, я провозгласил моим ученикам путь овладения различными видами сверхъестественных сил. Будучи одними, они становятся многими… мира Брахмы.

Tatra ca pana me sāvakā bahū abhiññāvosānapāramippattā viharanti.
pe → Bm Si omit pe & insert: Tatra ca pana me sāvakā . . . viharanti. (pts note) | abhiññāvosānapāramippattā → abhiññāvosāna pāramippattā (th)
И таким образом многие мои ученики пребывают, достигнув завершения и совершенства прямого знания.

Puna caparaṁ, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇanti—dibbe ca mānuse ca, ye dūre santike ca.
atikkantamānusikāya → atikkantamānusakāya (sya-all) | atikkantamānusikāya → atikkantamānusakāya (bj: syā) | atikkantamānusikāya → Bm -mānussakāya: Si -mānusakāya. (pts note) | yathāpaṭipannā → yathā paṭipannā (pts)
Далее, Удайин, я провозгласил моим ученикам путь, посредством которого элементом божественного уха, очищенного и превосходящего человеческое, они слышат оба вида звуков: божественные и человеческие, далёкие и близкие.
Seyyathāpi, udāyi, balavā saṅkhadhamo appakasireneva cātuddisā viññāpeyya;
saṅkhadhamo → saṅkhadhamako (bj) | cātuddisā → catuddisā (bj) | appakasireneva cātuddisā → appakasirena ca catuddisā (sya-all); appakasiren eva catuddisā (pts) | saṅkhadhamako → sabbadhamo (bj: PTS) | saṅkhadhamo → So Si Bm Bu; Skt sankhadhamako. (pts note)
Это как сильный горнист мог бы без труда сделать так, что его услышали бы во всех четырёх сторонах света,
evameva kho, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇanti—dibbe ca mānuse ca, ye dūre santike ca.
atikkantamānusikāya → atikkantamānusakāya (sya-all) | evameva → evam eva (pts) | yathāpaṭipannā → yathā paṭipannā (pts)
точно так же я провозгласил моим ученикам путь, посредством которого элементом божественного уха, очищенного и превосходящего человеческое, они слышат оба вида звуков: божественные и человеческие, далёкие и близкие.

Tatra ca pana me sāvakā bahū abhiññāvosānapāramippattā viharanti.
abhiññāvosānapāramippattā → abhiññāvosāna pāramippattā (th)
И таким образом многие мои ученики пребывают, достигнув завершения и совершенства прямого знания.

Puna caparaṁ, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā parasattānaṁ parapuggalānaṁ cetasā ceto paricca pajānanti—
caparaṁ → ca paraṁ (pts) | yathāpaṭipannā → yathā paṭipannā (pts)
Далее, Удайин, я провозгласил моим ученикам путь к пониманию умов других существ, других личностей, посредством охватывания их собственным умом.
sarāgaṁ vā cittaṁ ‘sarāgaṁ cittan’ti pajānanti,
cittanti → cittan ti (pts)
Они понимают ум со страстью, как ум со страстью,
vītarāgaṁ vā cittaṁ ‘vītarāgaṁ cittan’ti pajānanti;
cittanti → cittan ti (pts)
а ум без страсти – как ум без страсти.
sadosaṁ vā cittaṁ ‘sadosaṁ cittan’ti pajānanti,
cittanti → cittan ti (pts)
Они понимают ум со злобой как ум со злобой,
vītadosaṁ vā cittaṁ ‘vītadosaṁ cittan’ti pajānanti;
cittanti → cittan ti (pts)
а ум без злобы – как ум без злобы.
samohaṁ vā cittaṁ ‘samohaṁ cittan’ti pajānanti,
cittanti → cittan ti (pts)
Они понимают ум с заблуждением как ум с заблуждением,
vītamohaṁ vā cittaṁ ‘vītamohaṁ cittan’ti pajānanti;
cittanti → cittan ti (pts)
а ум без заблуждения – как ум без заблуждения.
saṅkhittaṁ vā cittaṁ ‘saṅkhittaṁ cittan’ti pajānanti,
saṅkhittaṁ → saṁkhittaṁ (my, bjt, ms2005, pts) | saṅkhittaṁ cittanti → saṁkhittaṁ cittan ti (pts)
Они понимают сжатый ум как сжатый ум,
vikkhittaṁ vā cittaṁ ‘vikkhittaṁ cittan’ti pajānanti;
cittanti → cittan ti (pts)
а отвлечённый ум – как отвлечённый ум.
mahaggataṁ vā cittaṁ ‘mahaggataṁ cittan’ti pajānanti,
cittanti → cittan ti (pts)
Они понимают возвышенный ум как возвышенный ум,
amahaggataṁ vā cittaṁ ‘amahaggataṁ cittan’ti pajānanti;
cittanti → cittan ti (pts)
а не-возвышенный ум – как невозвышенный ум.
sauttaraṁ vā cittaṁ ‘sauttaraṁ cittan’ti pajānanti,
sauttaraṁ → sa-uttaraṁ (pts) | sauttaraṁ cittanti → sa-uttaraṁ cittan ti (pts)
Они понимают превзойдённый ум как превзойдённый ум,
anuttaraṁ vā cittaṁ ‘anuttaraṁ cittan’ti pajānanti;
cittanti → cittan ti (pts)
а непревзойдённый ум – как непревзойдённый ум.
samāhitaṁ vā cittaṁ ‘samāhitaṁ cittan’ti pajānanti,
cittanti → cittan ti (pts)
Они понимают сосредоточенный ум как сосредоточенный ум,
asamāhitaṁ vā cittaṁ ‘asamāhitaṁ cittan’ti pajānanti;
cittanti → cittan ti (pts)
а несосредоточенный ум – как несосредоточенный ум.
vimuttaṁ vā cittaṁ ‘vimuttaṁ cittan’ti pajānanti,
cittanti → cittan ti (pts)
Они понимают освобождённый ум как освобождённый ум,
avimuttaṁ vā cittaṁ ‘avimuttaṁ cittan’ti pajānanti.
cittanti → cittan ti (pts)
а неосвобождённый ум – как неосвобождённый ум.
Seyyathāpi, udāyi, itthī vā puriso vā daharo yuvā maṇḍanakajātiko ādāse vā parisuddhe pariyodāte acche vā udakapatte sakaṁ mukhanimittaṁ paccavekkhamāno sakaṇikaṁ vā ‘sakaṇikan’ti jāneyya, akaṇikaṁ vā ‘akaṇikan’ti jāneyya;
sakaṇikaṁ vā ‘sakaṇikan’ti → sakaṇikaṅgaṁ vā sakaṇikaṅganti (si) | akaṇikaṁ vā ‘akaṇikan’ti → akaṇikaṅgaṁ vā akaṇikaṅganti (si) | udakapatte → udapatte (bj) | jāneyya → pajāneyya (sya-all) | maṇḍanakajātiko → maṇḍanajātiko (pts) | maṇḍanakajātiko → maṇḍanajātiko (bj: PTS) | udapatte → udakapatte (bj: sīmu8, machasaṁ, syā, PTS) | sakaṇikanti → sakaṇikaṅgaṁ (bj: sīmu8) | akaṇikanti → akaṇikaṅgaṁ (bj: sīmu8) | sakaṇika’nti → sakaṇikaṅgaṁ vā sakaṇikaṅganti (cck: sī.) | akaṇika’nti → akaṇikaṅgaṁ vā akaṇikaṅganti (cck: sī.) | sakaṇikaṁ → So Bu Si Bm & 1 Dīgha p. 80; Skt sakanikaṅgaṁ (infra sakanikaṅgaṁ vā akaṇikaṅgan ti). (pts note) | jāneyya → So Bm; Skt jāneyyaṁ; Si pajāneyya. (pts note) | sakaṇikanti → sakaṇikan ti (pts) | akaṇikanti → akaṇikan ti (pts)
Это подобно женщине или мужчине – юной, молодой, которой нравятся украшения – изучающей отражение своего лица в ярком чистом зеркале или в чаше с чистой водой. Она будет знать о том, есть ли [на лице грязное] пятно: “Вот здесь есть пятно”. Она будет знать о том, нет ли пятна: “Здесь нет пятна”.
evameva kho, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā parasattānaṁ parapuggalānaṁ cetasā ceto paricca pajānanti—
kho → (sya-all) | yathāpaṭipannā → yathā paṭipannā (bjt, pts) | evameva → evam eva (pts)
Точно так же я провозгласил моим ученикам путь к пониманию умов других существ, других личностей, посредством охватывания их собственным умом…
sarāgaṁ vā cittaṁ ‘sarāgaṁ cittan’ti pajānanti,
cittanti → cittan ti (pts)
vītarāgaṁ vā cittaṁ …pe…
pe → Si, like 1 Dīgha p. 80, omits pe here (& infra) & gives the recital in full, as above. (pts note) | + → vītarāgaṁ cittanti pajānanti (bjt, th)
sadosaṁ vā cittaṁ …
cittaṁ → cittaṁ sadosaṁ cittanti pajānanti (sya-all)
vītadosaṁ vā cittaṁ …
cittaṁ → cittaṁ vītadosaṁ cittanti pajānanti (sya-all)
samohaṁ vā cittaṁ …
cittaṁ → cittam (pts)
vītamohaṁ vā cittaṁ … saṅkhittaṁ vā cittaṁ …
saṅkhittaṁ → saṁkhittaṁ (ms2005, pts)
vikkhittaṁ vā cittaṁ … mahaggataṁ vā cittaṁ … amahaggataṁ vā cittaṁ … sauttaraṁ vā cittaṁ … anuttaraṁ vā cittaṁ … samāhitaṁ vā cittaṁ … asamāhitaṁ vā cittaṁ … vimuttaṁ vā cittaṁ …
cittaṁ → cittaṁ vimuttaṁ cittan ti pajānanti (pts) | pajānanti → Bm Si omit vimuttaṁ cittan ti pajānanti. (pts note)
avimuttaṁ vā cittaṁ ‘avimuttaṁ cittan’ti pajānanti.
cittanti → cittan ti (pts)

Tatra ca pana me sāvakā bahū abhiññāvosānapāramippattā viharanti.
abhiññāvosānapāramippattā → abhiññāvosāna pāramippattā (th)
И таким образом многие мои ученики пребывают, достигнув завершения и совершенства прямого знания.

Puna caparaṁ, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussaranti, seyyathidaṁ—ekampi jātiṁ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṁsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi, anekepi saṁvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṁvaṭṭavivaṭṭakappe: ‘amutrāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṁ; tatrāpāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati.
anussarati → anussaranti (bj, sya-all) | vīsampi → vīsatimpi (bj, pts) | cattālīsampi → cattārīsampi (bj, pts); cattāḷīsampi (sya-all) | anussarati → anussaranti (bj, sya-all, pts) | amutrāsiṁ → amutra āsiṁ (pts) | tatrāpāsiṁ evaṁnāmo → tatrāp āsim (pts) | saṁvaṭṭakappe → So Bm Si; Skt saṁvaddhak- & vivaddhak-. (pts note) | saṁvaṭṭavivaṭṭakappe → So Bm Si & St; Sk -ddh-, as before. (pts note) | evaṅgotto → evaṁgotto (my, bjt, th, ms2005, pts) | evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī → evaṁ sukhadukkhapaṭisaṁvedī (bjt, th) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | yathāpaṭipannā → yathā paṭipannā (pts) | seyyathidaṁ ekampi → seyyathīdaṁ ekam pi (pts) | dvepi → dve pi (pts) | tissopi → tisso pi (pts) | catassopi → catasso pi (pts) | pañcapi → pañca pi (pts) | dasapi → dasa pi (pts) | vīsampi → vīsatim pi (pts) | tiṁsampi → tiṁsam pi (pts) | cattālīsampi → cattārīsam pi (pts) | paññāsampi → paññāsam pi (pts) | jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi → jātisatam pi jātisahassam pi jātisatasahassam pi aneke pi (pts) | anekepi → aneke pi (pts) | evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto → evaṁāhāro evaṁsukhadukkhapaṭisaṁvedī evaṁāyupariyanto (pts) | tatrāpāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto → tatrāp āsim evaṁgotto (pts) | idhūpapannoti → idhūpapanno ti (pts) | sauddesaṁ → sa-uddesaṁ (pts)
Далее, Удайин, я провозгласил моим ученикам путь к воспоминанию их многочисленных прошлых жизней. [Они вспоминают] одну жизнь, две, три, четыре, пять, десять, двадцать, тридцать, сорок, пятьдесят, сто, тысячу, сто тысяч, многие циклы свёртывания мира, многие циклы развёртывания мира, многие циклы свёртывания и развёртывания мира [вспоминая:] “Там у меня было такое-то имя, я жил в таком-то роду, имел такую-то внешность. Таковой была моя пища, Таковым был мой опыт приятного и боли, таковым было окончание той моей жизни. Умерев там, я появился где-то ещё; и здесь я тоже носил такое-то имя, принадлежал к такому-то сословию, таковой была моя внешность. Таковой была моя пища, Таковым был мой опыт приятного и боли, таковым было окончание той моей жизни. Умерев там, я появился тут”. Так они вспоминают множество прошлых жизней во всех их вариациях и деталях.
Seyyathāpi, udāyi, puriso sakamhā gāmā aññaṁ gāmaṁ gaccheyya, tamhāpi gāmā aññaṁ gāmaṁ gaccheyya; so tamhā gāmā sakaṁyeva gāmaṁ paccāgaccheyya; tassa evamassa: ‘ahaṁ kho sakamhā gāmā aññaṁ gāmaṁ agacchiṁ, tatra evaṁ aṭṭhāsiṁ evaṁ nisīdiṁ evaṁ abhāsiṁ evaṁ tuṇhī ahosiṁ; tamhāpi gāmā amuṁ gāmaṁ agacchiṁ, tatrāpi evaṁ aṭṭhāsiṁ evaṁ nisīdiṁ evaṁ abhāsiṁ evaṁ tuṇhī ahosiṁ, somhi tamhā gāmā sakaṁyeva gāmaṁ paccāgato’ti.
agacchiṁ → agañchiṁ (bj); āgacchiṁ (sya-all); āgañchiṁ (pts) | aññaṁ → amuṁ (sya-all, pts) | evaṁ → (sya-all) | agañchiṁ → agacchiṁ (bj: machasaṁ, syā) | āgañchiṁ → So Sk. Si āgacchiṁ. Bm agacchiṁ. 1 Dīgha p. 81 reads āgañcim. (pts note) | sakaṁyeva → sakaññeva (bjt) | tamhāpi → tamhā pi (pts) | sakaṁyeva → sakaṁ yeva (pts) | evamassa → evam assa (pts) | somhi → so mhi (pts) | paccāgatoti → paccāgato ti (pts)
Это как человек мог бы отправиться из своей собственной деревни в другую деревню, из той деревни ещё в одну деревню, и из той деревни обратно в свою собственную деревню, И мог бы подумать: “Я отправился из своей собственной деревни в ту деревню, И там я стоял так-то, сидел так-то, говорил так-то, молчал так-то; и из той деревни я отправился в ту другую деревню и там я стоял так-то, сидел так-то, говорил так-то, молчал так-то; и из той деревни я вернулся обратно в свою собственную деревню”.
Evameva kho, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussaranti, seyyathidaṁ—ekampi jātiṁ …pe… iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussaranti.
jātiṁ → jātiṁ dvepi jātiyo (bj, sya-all, pts) | jātiyo → Bm omits dve pi jātiyo. (pts note) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th) | evameva → evam eva (pts) | yathāpaṭipannā → yathā paṭipannā (pts) | seyyathidaṁ ekampi → seyyathīdaṁ ekam pi (pts) | sauddesaṁ → sa-uddesaṁ (pts)
Точно так же я провозгласил моим ученикам путь к воспоминанию их многочисленных прошлых жизней…

Tatra ca pana me sāvakā bahū abhiññāvosānapāramippattā viharanti.
abhiññāvosānapāramippattā → abhiññāvosāna pāramippattā (th)
И таким образом многие мои ученики пребывают, достигнув завершения и совершенства прямого знания.

Puna caparaṁ, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passanti cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānanti: ‘ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṁ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapannā; ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṁ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapannā’ti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passanti cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānanti.
paṇīte → maṇīte (sya-all) | manoduccaritena → Skt vacī --pe-- manod-. (pts note) | samannāgatā → Skt vacī --pe-- manos-. (pts note) | vacīduccaritena → vacī mano duccaritena (bjt) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | yathāpaṭipannā → yathā paṭipannā (pts) | paraṁ → param (pts) | upapannāti → upapannā ti (pts)
Далее, Удайин, я провозгласил моим ученикам путь, посредством которого они видят за счёт божественного глаза, очищенного и превосходящего человеческий, умирающих и перерождающихся существ. [Они распознают] низких и высочайших, красивых и уродливых, удачливых и неудачливых. Они понимают, как существа переходят [из жизни в жизнь] в соответствии с их поступками: “Эти существа, которые придерживались плохого поведения в поступках, речах и мыслях, оскорбляли благородных, были привержены неверным взглядам, предпринимая действия на основе неверных взглядов. С распадом тела, после смерти, они возникают в состоянии лишения, в неблагом уделе, в погибели, даже в аду. А эти существа, которые придерживались хорошего поведения в поступках, речах и мыслях, не оскорбляли благородных, были привержены верным взглядам, предпринимая действия на основе верных взглядов, с остановкой жизнедеятельности тела, после смерти, возрождаются в хороших участях, в небесных мирах”. Так, божественным глазом, очищенным и превосходящим человеческий, они видят умирающих и перерождающихся существ, [распознают] низких и высочайших, красивых и уродливых, удачливых и неудачливых. Они понимают, как существа переходят [из жизни в жизнь] в соответствии с их поступками.
Seyyathāpi, udāyi, dve agārā sadvārā. Tatra cakkhumā puriso majjhe ṭhito passeyya manusse gehaṁ pavisantepi nikkhamantepi anucaṅkamantepi anuvicarantepi;
agārā sadvārā → sannadvārā (mr) | seyyathāpi udāyi → seyyathāpassudāyi (bj) | tatra → tattha (bj, pts) | anucaṅkamantepi → anusañcarantepi (bj, sya-all) | seyyathāpi → seyyathāpassu (sya-all) | gehaṁ → gehe (sya-all) | seyyathāpassudāyi → seyyathāpi udāyi (bj: machasaṁ) | gehaṁ → manusse gehe (bj: syā, PTS) | anusañcarantepi → anucaṅkamantepi (bj: machasaṁ, syā, PTS) | sadvārā → sannadvārā (cck: ka.) | dve → Sk Seyyathāpassudāñce agāra; St seyyathāpassudāpassañce; Bm Si seyyathāpi Udayi. (pts note) | gehe → So Si; Bm manusse geham; Skt manussagehe. (pts note) | anusañcarante → So Si Skt; Bm anucaṅkamante. (pts note) | anucaṅkamantepi → anusaṁcarantepi (th) | seyyathāpi → seyyathāp ass (pts) | gehaṁ pavisantepi nikkhamantepi anucaṅkamantepi anuvicarantepi → gehe pavisante pi nikkhamante pi anusañcarante pi anuvicarante pi (pts)
Это как если бы было два дома с дверьми и человек с хорошим зрением, стоя между ними, видел, как люди входят в дома и выходят, перемещаются туда и сюда,
evameva kho, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passanti cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānanti …pe…
pe → Bm omits, inserting la after pajānanti infra. (pts note) | evameva → eva meva (bjt) | evameva → evam eva (pts) | yathāpaṭipannā → yathā paṭipannā (pts)
Точно так же я провозгласил моим ученикам путь, посредством которого они видят за счёт божественного глаза…

tatra ca pana me sāvakā bahū abhiññāvosānapāramippattā viharanti.
abhiññāvosānapāramippattā → abhiññāvosāna pāramippattā (th)
И таким образом многие мои ученики пребывают, достигнув завершения и совершенства прямого знания.

Puna caparaṁ, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti.
caparaṁ → ca paraṁ (pts) | yathāpaṭipannā → yathā paṭipannā (pts) | diṭṭheva → diṭṭhe va (pts)
Далее, Удайин, я провозгласил моим ученикам путь, посредством которого за счёт уничтожения пятен [умственных загрязнений] здесь и сейчас они входят и пребывают в незапятнанном освобождении ума, освобождении пониманием, реализовав эти состояния для себя посредством прямого знания.
Seyyathāpi, udāyi, pabbatasaṅkhepe udakarahado accho vippasanno anāvilo, tattha cakkhumā puriso tīre ṭhito passeyya sippisambukampi sakkharakaṭhalampi macchagumbampi carantampi tiṭṭhantampi. Tassa evamassa: ‘ayaṁ kho udakarahado accho vippasanno anāvilo, tatrime sippisambukāpi sakkharakaṭhalāpi macchagumbāpi carantipi tiṭṭhantipī’ti.
tattha → tatra (sya-all) | sippisambukampi sakkharakaṭhalampi → sippika sambukampi sakkhara kaṭhalampi (sya-all) | sippisambukāpi sakkharakaṭhalāpi → sippikasambukāpi sakkhara kaṭhalāpi (sya-all) | sippisambukampi → sippikasambukampi (cck: syā. kaṁ. ka.) | sippisambukam → Bm Si sippikas-. (pts note) | sakkharakaṭhalam → So Skt si; Bm -kath-. 3 Bu Si suttaṁ always; Skt Bm suttantaṁ. Skt Si (not Bu Bm) add niṭṭhitaṁ. (pts note) | pabbatasaṅkhepe → pabbatasaṁkhepe (pts) | sippisambukampi sakkharakaṭhalampi macchagumbampi carantampi tiṭṭhantampi → sippisambukam pi sakkharakaṭhalam pi macchagumbam pi carantam pi tiṭṭhantam pi (pts) | evamassa → evam assa (pts) | tatrime sippisambukāpi sakkharakaṭhalāpi macchagumbāpi carantipi tiṭṭhantipīti → tatr ime sippisambukā pi sakkharakaṭhalā macchagumbā pi caranti pi tiṭṭhanti pīti (pts)
[Это] это как если бы озеро в горной впадине было бы чистым, спокойным, прозрачным. И человек с хорошим зрением, стоя на берегу, мог бы видеть ракушки, гравий и гальку, проплывающие и отдыхающие стаи рыб. Он мог бы подумать: “Вот есть это озеро – чистое, спокойное, прозрачное. И вот здесь есть эти ракушки, гравий, галька, а также эти проплывающие и отдыхающие стаи рыб”.

Evameva kho, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti.
evameva → evam eva (pts) | yathāpaṭipannā → yathā paṭipannā (pts) | diṭṭheva → diṭṭhe va (pts)
Точно так же я провозгласил моим ученикам путь, посредством которого за счёт уничтожения пятен [умственных загрязнений] здесь и сейчас они входят и пребывают в незапятнанном освобождении ума, освобождении пониманием, реализовав эти состояния для себя посредством прямого знания.

Tatra ca pana me sāvakā bahū abhiññāvosānapāramippattā viharanti.И таким образом многие мои ученики пребывают, достигнув завершения и совершенства прямого знания.

Ayaṁ kho, udāyi, pañcamo dhammo yena mama sāvakā sakkaronti garuṁ karonti mānenti pūjenti, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharanti.
garuṁ katvā → garukatvā (bj, sya-all); garūkatvā (pts) | garuṁ karonti → garukaronti (sya-all); garūkaronti (pts) | mama → mamaṁ (bjt)
Таково, Удайин, пятое качество, из-за которого мои ученики чтят, уважают, ценят, и почитают меня, и живут в зависимости от меня, уважая и почитая меня.

Ime kho, udāyi, pañca dhammā yehi mamaṁ sāvakā sakkaronti garuṁ karonti mānenti pūjenti, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharantī”ti.
garuṁ karonti → garukaronti (bj, sya-all); garūkaronti (pts) | garuṁ katvā → garukatvā (bj, sya-all); garūkatvā (pts) | viharantīti idamavoca → viharanti idam avoca (pts) | mamaṁ → mama (bj: syā, PTS)
Таковы, Удайин, пять качеств, из-за которых мои ученики чтят, уважают, ценят, и почитают меня, и живут в зависимости от меня, уважая и почитая меня”.

Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)
Так сказал Благословенный.
Attamano sakuludāyī paribbājako bhagavato bhāsitaṁ abhinandīti.
sakuludāyī → sakuludāyi (sya-all, pts)
Странник Удайин был доволен и восхитился словами Благословенного.

Mahāsakuludāyisuttaṁ niṭṭhitaṁ sattamaṁ.
mahāsakuludāyisuttaṁ niṭṭhitaṁ → mahāsakuludāyi suttaṁ (bjt)

Принципы · Обоснование · Глоссарий · 6 изданий Пали
MP3: пали · русский


Переводы: English · Русский · Deutsch · Italiano · Српски