Find the Truth

In the Pāli Suttas and Vinaya

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Note:Translations, dictionaries and commentaries were not made by the Blessed One.Cross-check with Pali in 4 main nikayas.

  • Majjhima Nikāya 81มัชฌิมนิกาย

Ghaṭikārasutta๘๑ ฆฏิการสูตร

Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)
ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้
ekaṁ samayaṁ bhagavā kosalesu cārikaṁ carati mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ.
bhikkhusaṅghena → bhikkhusaṁghena (ms2005, pts)
สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเสด็จจาริกไปในแคว้นโกศลพร้อมกับภิกษุสงฆ์หมู่ใหญ่
Atha kho bhagavā maggā okkamma aññatarasmiṁ padese sitaṁ pātvākāsi.ครั้งนั้นแล พระผู้มีพระภาคเสด็จแวะออกจากทางแล้วได้ทรงแย้มพระโอษฐ์ ณ สถานที่แห่งหนึ่ง

Atha kho āyasmato ānandassa etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)
ครั้งนั้น ท่านพระอานนท์ได้คิดว่า
“ko nu kho hetu, ko paccayo bhagavato sitassa pātukammāya?“อะไรหนอ เป็นเหตุเป็นปัจจัย ให้พระผู้มีพระภาคทรงแย้มพระโอษฐ์ Na akāraṇena tathāgatā sitaṁ pātukarontī”ti.
Na akāraṇena → na akāraṇe (bj) | akāraṇe → na akāraṇena (bj: machasaṁ, syā, PTS) | akāraṇena → na akāraṇe (cck: sī.)
เพราะพระตถาคต ทั้งหลายย่อมไม่ทรงแย้ม พระโอษฐ์โดยไม่มีสาเหตุ”

Atha kho āyasmā ānando ekaṁsaṁ cīvaraṁ katvā yena bhagavā tenañjaliṁ paṇāmetvā bhagavantaṁ etadavoca:
cīvaraṁ → uttarāsaṅgaṁ (sya-all, km) | cīvaraṁ katvā → uttarāsaṅgaṁ karitvā (sya-all) | cīvaraṁ → uttarāsaṅgaṁ (bj: syā) | cīvaraṁ → uttarāsaṅga (cck: syā. kaṁ.) | uttarāsaṅgaṁ → cīvaraṁ (sya-all: sī.) | cīvaraṁ → Si uttarāsangaṁ, with note that the Sinh. reading is cīvaraṁ. (pts note) | tenañjaliṁ paṇāmetvā → tenañjalimpaṇāmetvā (bjt, th) | tenañjaliṁ → ten añjalim (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
ลำดับนั้น ท่านพระอานนท์จึงห่มผ้าอุตตราสงค์เฉวียงบ่า ประนมอัญชลีไปทาง ที่พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ได้ทูลถามพระองค์ว่า
“ko nu kho, bhante, hetu, ko paccayo bhagavato sitassa pātukammāya?“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ อะไรหนอ เป็นเหตุเป็นปัจจัยให้พระผู้มีพระภาคทรงแย้มพระโอษฐ์ Na akāraṇena tathāgatā sitaṁ pātukarontī”ti.
akāraṇe → na akāraṇena (bj: machasaṁ, syā, PTS)
เพราะพระตถาคตทั้งหลาย ย่อมไม่ทรงแย้มพระโอษฐ์โดยไม่มีสาเหตุ”

“Bhūtapubbaṁ, ānanda, imasmiṁ padese vegaḷiṅgaṁ nāma gāmanigamo ahosi iddho ceva phīto ca bahujano ākiṇṇamanusso.
vegaḷiṅgaṁ → vehaliṅgaṁ (bj); vebhaḷigaṁ (sya-all, km); vebhaḷiṅgaṁ (pts1ed) | gāmanigamo → nigamo (sya-all) | vegaḷiṅgaṁ → vebhaḷiṅgaṁ (pts) | vehaliṅgaṁ → vegaḷiṅgaṁ (bj: machasaṁ); vebhaḷiṅgaṁ (bj: syā, PTS) | vegaḷiṅgaṁ → vehaliṅgaṁ (cck: sī.); vebhaligaṁ (cck: syā. kaṁ.); vebhaliṅgaṁ (cck: pī.) | vebhaḷigaṁ → ba. vebhaḷiṅgaṁ (sya-all: sī.) | Vebhaḷiṅgaṁ → So Skt Bu; Bm Vegalingaṁ; Si Vebhaligaṁ, -- with note that the Sinh. & Burmese reading is Vebhaḷingaṁ. (pts note) | phīto → So Si; Sk pīto; Bm phito. (pts note) | ceva → eva (pts)
พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า “อานนท์ เรื่องเคยมีมาแล้ว ณ สถานที่แห่งนี้ มีนิคมชื่อเวคฬิงคะ เป็นนิคมมั่งคั่ง อุดมสมบูรณ์ มีประชากรมาก มีพลเมือง หนาแน่น
Vegaḷiṅgaṁ kho, ānanda, gāmanigamaṁ kassapo bhagavā arahaṁ sammāsambuddho upanissāya vihāsi.
vegaḷiṅgaṁ → vehaliṅgaṁ (bj); vebhaḷigaṁ (sya-all); vebhaḷiṅgaṁ (pts) | gāmanigamaṁ → nigamaṁ (sya-all) | vehaliṅgaṁ → vegaḷiṅgaṁ (bj: machasaṁ); vebhaḷiṅgaṁ (bj: syā, PTS) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)
พระผู้มีพระภาคพระนามว่ากัสสปะ ผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า ทรงอาศัยเวคฬิงคนิคมอยู่
Idha sudaṁ, ānanda, kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa ārāmo ahosi.
sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts)
ได้ยินว่า ที่นี้เคยเป็นอารามของพระผู้มีพระภาคพระนาม ว่ากัสสปะ ผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้นมาก่อน
Idha sudaṁ, ānanda, kassapo bhagavā arahaṁ sammāsambuddho nisinnako bhikkhusaṅghaṁ ovadatī”ti.
nisinnako → nisinno (sya-all) | bhikkhusaṅghaṁ → bhikkhusaṁghaṁ (ms2005, pts) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)
ได้ยินว่า พระผู้มี พระภาคพระนามว่ากัสสปะผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าประทับนั่งตรัสสอน ภิกษุสงฆ์ ณ ที่นี้”

Atha kho āyasmā ānando catugguṇaṁ saṅghāṭiṁ paññapetvā bhagavantaṁ etadavoca:
paññapetvā → paññāpetvā (bj, sya-all, pts) | catugguṇaṁ → catugguṇā (pts) | catugguṇaṁ → catuguṇaṁ (th) | catugguṇaṁ saṅghāṭiṁ paññapetvā → catugguṇā saṁghāṭiṁ paññāpetvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
ครั้งนั้น ท่านพระอานนท์ได้ปูลาดผ้าสังฆาฏิเป็น ๔ ชั้นถวาย แล้วกราบทูล พระผู้มีพระภาคว่า
“tena hi, bhante, bhagavā nisīdatu ettha.
ettha ayaṁ bhūmipadeso → evāyaṁ bhūmippadeso (bj, sya-all, pts) | tena hi → tenahi (th)
“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ถ้าเช่นนั้น ขอพระผู้มีพระภาคจงประทับ นั่ง ณ ที่นี้เถิด
Ayaṁ bhūmipadeso dvīhi arahantehi sammāsambuddhehi paribhutto bhavissatī”ti.
bhūmippadeso → So Sk Si; Bm ettha. Ayaṁ bhūmipadeso. (pts note)
ภาคพื้นส่วนนี้จักเป็นส่วนที่พระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า ๒ พระองค์ ทรงใช้สอย”
Nisīdi bhagavā paññatte āsane.พระผู้มีพระภาคประทับนั่งบนพุทธอาสน์ที่ปูลาดไว้แล้ว Nisajja kho bhagavā āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi:ได้รับสั่งเรียกท่าน พระอานนท์มาตรัสว่า

“Bhūtapubbaṁ, ānanda, imasmiṁ padese vegaḷiṅgaṁ nāma gāmanigamo ahosi iddho ceva phīto ca bahujano ākiṇṇamanusso.
vegaḷiṅgaṁ → vehaliṅgaṁ (bj); vebhaḷigaṁ (sya-all); vebhaḷiṅgaṁ (pts) | gāmanigamo → nigamo (sya-all) | ceva → eva (pts)
“อานนท์ เรื่องเคยมีมาแล้ว ณ สถานที่แห่งนี้ มีนิคมชื่อเวคฬิงคะ เป็นนิคม มั่งคั่ง อุดมสมบูรณ์ มีประชากรมาก มีพลเมืองหนาแน่น
Vegaḷiṅgaṁ kho, ānanda, gāmanigamaṁ kassapo bhagavā arahaṁ sammāsambuddho upanissāya vihāsi.
vegaḷiṅgaṁ → vehaliṅgaṁ (bj); vebhaḷigaṁ (sya-all); vebhaḷiṅgaṁ (pts) | gāmanigamaṁ → nigamaṁ (sya-all) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)
พระผู้มีพระภาคพระนาม ว่ากัสสปะ ผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า ทรงอาศัยเวคฬิงคนิคมอยู่
Idha sudaṁ, ānanda, kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa ārāmo ahosi.
sammāsambuddhassa → sammā sambuddhassa (pts)
ได้ยินว่า ที่นี้เคยเป็นอารามของพระผู้มีพระภาคพระนามว่ากัสสปะ ผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้นมาก่อน
Idha sudaṁ, ānanda, kassapo bhagavā arahaṁ sammāsambuddho nisinnako bhikkhusaṅghaṁ ovadati.
nisinnako → nisinno (sya-all) | bhikkhusaṅghaṁ → bhikkhusaṁghaṁ (ms2005, pts) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)
ได้ยินว่า พระผู้มีพระภาคพระนามว่ากัสสปะ ผู้เป็น พระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ประทับนั่งตรัสสอนภิกษุสงฆ์ ณ ที่นี้

Vegaḷiṅge kho, ānanda, gāmanigame ghaṭikāro nāma kumbhakāro kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.
ghaṭikāro → ghaṭīkāro (bj, cck, pts1ed) | vegaḷiṅge → vehaliṅge (bj); vebhaḷige (sya-all); vebhaḷiṅge (pts) | gāmanigame → nigame (sya-all) | ghaṭikāro → ghaṭīkāro (pts) | ghaṭikāro → ghaṭīkāro (cck: sī. pī.) | Ghaṭīkāro → So Skt Si Bu; Bm Ghaṭikāro throughout. (pts note) | sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts)
อานนท์ ในเวคฬิงคนิคม ได้มีช่างหม้อชื่อฆฏิการะเป็นอุปัฏฐากผู้เลิศ ของพระผู้มีพระภาคพระนามว่ากัสสปะ ผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า
Ghaṭikārassa kho, ānanda, kumbhakārassa jotipālo nāma māṇavo sahāyo ahosi piyasahāyo.
ghaṭikārassa → ghaṭīkārassa (bj, pts)
มีมาณพ ชื่อโชติปาละเป็นสหายที่รักกันของช่างหม้อชื่อฆฏิการะ
Atha kho, ānanda, ghaṭikāro kumbhakāro jotipālaṁ māṇavaṁ āmantesi:
ghaṭikāro → ghaṭīkāro (bj, pts) | āmantesi → ānantesi (sya-all) | Jotipālaṁ → Bm inserts nāma after Ghaṭikāro & Jotipālaṁ. (pts note)
ครั้งนั้น ช่างหม้อชื่อฆฏิการะ เรียกโชติปาลมาณพมากล่าวว่า
‘āyāma, samma jotipāla, kassapaṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ dassanāya upasaṅkamissāma.
upasaṅkamissāma → upasaṁkamissāma sādhusammataṁ (pts)
‘มาเถิด โชติปาละเพื่อนรัก เราจักเข้าไปเฝ้าพระผู้มี พระภาคพระนามว่ากัสสปะ ผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าด้วยกัน
Sādhusammatañhi me tassa bhagavato dassanaṁ arahato sammāsambuddhassā’ti.
sādhusammatañhi → sādhusammataṁ hi (bjt) | sādhusammatañhi → hi (pts) | sammāsambuddhassāti → sammā-sambuddhassāti (pts)
เพราะว่า การที่เราได้เห็นพระผู้มีพระภาค ผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น ถือกันว่าเป็นความดี’

Evaṁ vutte, ānanda, jotipālo māṇavo ghaṭikāraṁ kumbhakāraṁ etadavoca:
ghaṭikāraṁ → ghaṭīkāraṁ (bj) | ghaṭikāraṁ kumbhakāraṁ etadavoca → ghaṭīkāraṁ kumbhakāram etad avoca (pts)
เมื่อช่างหม้อชื่อฆฏิการะกล่าวอย่างนี้แล้ว โชติปาลมาณพได้กล่าวว่า
‘alaṁ, samma ghaṭikāra.
ghaṭikāra → ghaṭīkāra (bj, pts)
‘อย่าเลย ฆฏิการะเพื่อนรัก
Kiṁ pana tena muṇḍakena samaṇakena diṭṭhenā’ti?การเห็นพระสมณะโล้นนั้นจะมีประโยชน์อะไร’

Dutiyampi kho, ānanda …pe…
dutiyampi → dutiyam pi (pts)
แม้ครั้งที่ ๒ ฯลฯ
tatiyampi kho, ānanda, ghaṭikāro kumbhakāro jotipālaṁ māṇavaṁ etadavoca:
ghaṭikāro → ghaṭīkāro (bj, pts) | tatiyampi → tatiyam pi (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
แม้ครั้งที่ ๓ ช่างหม้อชื่อฆฏิการะได้กล่าวกับโชติปาลมาณพว่า
‘āyāma, samma jotipāla, kassapaṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ dassanāya upasaṅkamissāma.
upasaṅkamissāma → upasaṁkamissāma sādhusammataṁ (pts)
‘มาเถิด โชติปาละ เพื่อนรัก เราจักเข้าไปเฝ้าพระผู้พระภาคพระนามว่ากัสสปะผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าด้วยกัน
Sādhusammatañhi me tassa bhagavato dassanaṁ arahato sammāsambuddhassā’ti.
sādhusammatañhi → sādhusammataṁ hi (bjt) | sādhusammatañhi → hi (pts) | sammāsambuddhassāti → sammā-sambuddhassāti (pts)
เพราะว่าการที่เราได้เห็นพระผู้มีพระภาค ผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น ถือกันว่าเป็นความดี’

Tatiyampi kho, ānanda, jotipālo māṇavo ghaṭikāraṁ kumbhakāraṁ etadavoca:
ghaṭikāraṁ → ghaṭīkāraṁ (bj, pts) | tatiyampi → tatiyaṁ pi (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
แม้ครั้งที่ ๓ โชติปาลมาณพได้กล่าวว่า
‘alaṁ, samma ghaṭikāra.
ghaṭikāra → ghaṭīkāra (bj, pts)
‘อย่าเลย ฆฏิการะเพื่อนรัก
Kiṁ pana tena muṇḍakena samaṇakena diṭṭhenā’ti?การเห็น พระสมณะโล้นนั้นจะมีประโยชน์อะไร’

‘Tena hi, samma jotipāla, sottisināniṁ ādāya nadiṁ gamissāma sināyitun’ti.
ādāya → āhara (mr) | sottisināniṁ → sottiṁ sināniṁ (bj, pts1ed); sottisinānaṁ (sya-all, km, mr) | sottisināniṁ → sottiṁ sināniṁ (pts) | sināniṁ → sottisināniṁ (bj: machasaṁ); sottisinānaṁ (bj: syā) | sottisināniṁ → sottiṁ sināniṁ (cck: sī. pī.); sottisinānaṁ (cck: syā. kaṁ. ka.) | ādāya → āhara (cck: ka.) | sottisinānaṁ → sottiṁ sināniṁ (sya-all: sī. yu.) | sināniṁ → So Skt Bu; Bm sotthisinānaṁ āhara; Si sottisinānaṁ, with note that the Sinh. reading is sottiṁ sināniṁ. (pts note) | tena hi → tenahi (th) | sināyitunti → sināyitun ti (pts)
ช่างหม้อชื่อฆฏิการะจึงกล่าวว่า ‘โชติปาละเพื่อนรัก ถ้าเช่นนั้น เรานำจุรณ ถูตัว ไปยังแม่น้ำเพื่ออาบน้ำกันเถิด’

‘Evaṁ, sammā’ti kho, ānanda, jotipālo māṇavo ghaṭikārassa kumbhakārassa paccassosi.
ghaṭikārassa → ghaṭīkārassa (bj, pts)
โชติปาลมาณพรับคำแล้ว
Atha kho, ānanda, ghaṭikāro ca kumbhakāro jotipālo ca māṇavo sottisināniṁ ādāya nadiṁ agamaṁsu sināyituṁ.
ghaṭikāro → ghaṭīkāro (bj, pts) | sottisināniṁ → sottiṁ sināniṁ (bj, pts); sottisinānaṁ (sya-all) | sināniṁ → sottisināniṁ (bj: machasaṁ); sottisinānaṁ (bj: syā)
ลำดับนั้น ช่างหม้อ ชื่อฆฏิการะและโชติปาลมาณพ ได้นำจุรณถูตัวไปยังแม่น้ำเพื่ออาบน้ำ

Atha kho, ānanda, ghaṭikāro kumbhakāro jotipālaṁ māṇavaṁ āmantesi:
ghaṭikāro → ghaṭīkāro (bj, pts)
อานนท์ ต่อมา ช่างหม้อชื่อฆฏิการะ ได้เรียกโชติปาลมาณพมากล่าวว่า
‘ayaṁ, samma jotipāla, kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa avidūre ārāmo.
sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts)
‘โชติปาละเพื่อนรัก ที่นี่ไม่ไกลจากพระอารามของพระผู้มีพระภาคพระนามว่ากัสสปะ ผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้านัก
Āyāma, samma jotipāla, kassapaṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ dassanāya upasaṅkamissāma.
sammāsambuddhaṁ → sammā-sambuddhaṁ (pts) | upasaṅkamissāma → upasaṁkamissāma sādhusammatam (pts)
มาเถิด โชติปาละเพื่อนรัก เราจักเข้าไปเฝ้า พระผู้มีพระภาคพระนามว่ากัสสปะ ผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าด้วยกัน
Sādhusammatañhi me tassa bhagavato dassanaṁ arahato sammāsambuddhassā’ti.
sādhusammatañhi → sādhusammataṁ hi (bjt) | sādhusammatañhi → hi (pts) | sammāsambuddhassāti → sammā-sambuddhassāti (pts)
เพราะว่าการที่เราได้เห็นพระผู้มีพระภาค ผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น ถือกันว่าเป็นความดี’

Evaṁ vutte, ānanda, jotipālo māṇavo ghaṭikāraṁ kumbhakāraṁ etadavoca:
ghaṭikāraṁ → ghaṭīkāraṁ (bj, pts) | evaṁ → evam (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
เมื่อช่างหม้อชื่อฆฏิการะกล่าวอย่างนี้แล้ว โชติปาลมาณพได้กล่าวว่า
‘alaṁ, samma ghaṭikāra.
ghaṭikāra → ghaṭīkāra (bj, pts)
‘อย่าเลย ฆฏิการะเพื่อนรัก
Kiṁ pana tena muṇḍakena samaṇakena diṭṭhenā’ti?การเห็นพระสมณะโล้นนั้นจะมีประโยชน์อะไร’

Dutiyampi kho, ānanda …pe…
dutiyampi → dutiyam pi (pts)
แม้ครั้งที่ ๒ ฯลฯ
tatiyampi kho, ānanda, ghaṭikāro kumbhakāro jotipālaṁ māṇavaṁ etadavoca:
ghaṭikāro → ghaṭīkāro (bj, pts) | tatiyampi → tatiyam pi (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
แม้ครั้งที่ ๓ ช่างหม้อชื่อฆฏิการะได้กล่าวว่า
‘ayaṁ, samma jotipāla, kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa avidūre ārāmo.
sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts)
‘โชติปาละเพื่อนรัก ที่นี่ไม่ไกล จากพระอารามของพระผู้มีพระภาคพระนามว่ากัสสปะ ผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้านัก
Āyāma, samma jotipāla, kassapaṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ dassanāya upasaṅkamissāma.
sammāsambuddhaṁ → sammā-sambuddhaṁ (pts) | upasaṅkamissāma → upasaṁkamissāma sādhusammataṁ (pts)
มาเถิด โชติปาละเพื่อนรัก เราจักเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคพระนาม ว่ากัสสปะ ผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าด้วยกัน
Sādhusammatañhi me tassa bhagavato dassanaṁ arahato sammāsambuddhassā’ti.
sādhusammatañhi → sādhusammataṁ hi (bjt) | sādhusammatañhi → hi (pts) | sammāsambuddhassāti → sammā-sambuddhassāti (pts)
เพราะว่าการที่เราได้เห็น พระผู้มีพระภาค ผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น ถือกันว่าเป็น ความดี’

Tatiyampi kho, ānanda, jotipālo māṇavo ghaṭikāraṁ kumbhakāraṁ etadavoca:
ghaṭikāraṁ → ghaṭīkāraṁ (bj, pts) | tatiyampi → tatiyam pi (pts) | etadavoca → etad (pts)
แม้ครั้งที่ ๓ โชติปาลมาณพก็กล่าวว่า
‘alaṁ, samma ghaṭikāra.
ghaṭikāra → ghaṭīkāra (bj, pts) | + → avoca (pts)
‘อย่าเลย ฆฏิการะเพื่อนรัก
Kiṁ pana tena muṇḍakena samaṇakena diṭṭhenā’ti?การเห็น พระสมณะโล้นนั้นจะมีประโยชน์อะไร’

Atha kho, ānanda, ghaṭikāro kumbhakāro jotipālaṁ māṇavaṁ ovaṭṭikāyaṁ parāmasitvā etadavoca:
ghaṭikāro → ghaṭīkāro (bj, pts) | ovaṭṭikāya → ovaṭṭikāyaṁ (bj: machasaṁ) | etadavoca → etad avoca (pts)
ลำดับนั้น ช่างหม้อชื่อฆฏิการะได้จับชายพกของโชติปาลมาณพแล้วกล่าวว่า
‘ayaṁ, samma jotipāla, kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa avidūre ārāmo.
sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts)
‘โชติปาละเพื่อนรัก ที่นี่ไม่ไกลจากพระอารามของพระผู้มีพระภาคพระนามว่ากัสสปะ ผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้านัก
Āyāma, samma jotipāla, kassapaṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ dassanāya upasaṅkamissāma.
sammāsambuddhaṁ → sammā-sambuddhaṁ (pts) | upasaṅkamissāma → upasaṁkamissāma sādhusammataṁ (pts)
มาเถิด โชติปาละเพื่อนรัก เราจักเข้าไปเฝ้า พระผู้มีพระภาคพระนามว่ากัสสปะ ผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าด้วยกัน
Sādhusammatañhi me tassa bhagavato dassanaṁ arahato sammāsambuddhassā’ti.
sādhusammatañhi → sādhusammataṁ hi (bjt) | sādhusammatañhi → hi (pts) | sammāsambuddhassāti → sammā-sambuddhassāti (pts)
เพราะว่าการที่เราได้เห็นพระผู้มีพระภาค ผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น ถือกันว่าเป็นความดี’

Atha kho, ānanda, jotipālo māṇavo ovaṭṭikaṁ vinivaṭṭetvā ghaṭikāraṁ kumbhakāraṁ etadavoca:
vinivaṭṭetvā → viniveṭhetvā (bj, sya1ed, sya2ed, km, pts1ed); vinivedhetvā (cck) | vinivaṭṭetvā ghaṭikāraṁ → viniveṭhetvā ghaṭīkāraṁ (bj, pts) | vinivaṭṭetvā → viniveṭhetvā (sya-all) | viniveṭhetvā → vinivaṭṭetvā (bj: machasaṁ) | vinivaṭṭetvā → viniveṭhetvā (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | viniveṭhetvā → So Sk Bu; Si vinivedhetvā; Bm vinivaṭṭetvā. (pts note) | etadavoca → etad avoca (pts)
ลำดับนั้น โชติปาลมาณพให้ช่างหม้อชื่อฆฏิการะปล่อยชายพกแล้วกล่าวว่า
‘alaṁ, samma ghaṭikāra.
ghaṭikāra → ghaṭīkāra (bj, pts)
‘อย่าเลย ฆฏิการะเพื่อนรัก
Kiṁ pana tena muṇḍakena samaṇakena diṭṭhenā’ti?การเห็นพระสมณะโล้นนั้นจะมีประโยชน์อะไร’

Atha kho, ānanda, ghaṭikāro kumbhakāro jotipālaṁ māṇavaṁ sīsaṁnhātaṁ kesesu parāmasitvā etadavoca:
sīsaṁnhātaṁ → sasīsaṁ nahātaṁ (bj); sīsanhātaṁ (sya-all, km); sīsanahātaṁ (pts1ed) | ghaṭikāro → ghaṭīkāro (bj, pts) | jotipālaṁ → jotilālaṁ (pts) | sīsaṁnhātaṁ → sīsanahātaṁ (pts) | nahātaṁ → sīsaṁ nhātaṁ (bj: machasaṁ); sīsanahātaṁ (bj: PTS); sīsanahātaṁ (bj: syā) | sīsaṁnhātaṁ → sasīsaṁ nahātaṁ (cck: sī.); sīsanhātaṁ (cck: syā. kaṁ.) | etadavoca → etad avoca (pts)
ช่างหม้อชื่อฆฏิการะนั้นจับที่ผมของโชติปาละมาณพผู้อาบน้ำดำเกล้าแล้วกล่าวว่า
‘ayaṁ, samma jotipāla, kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa avidūre ārāmo.
sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts)
‘โชติปาละเพื่อนรัก ที่นี่ไม่ไกลจากพระอารามของพระผู้มีพระภาคพระนามว่ากัสสปะ ผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้านัก
Āyāma, samma jotipāla, kassapaṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ dassanāya upasaṅkamissāma.
āyāma → ayāma (pts) | sammāsambuddhaṁ → sammā-sambuddhaṁ (pts) | upasaṅkamissāma → upasaṁkamissāma sādhusammataṁ (pts)
มาเถิด โชติปาละเพื่อนรัก เราจักเข้าไปเฝ้า พระผู้มีพระภาคพระนามว่ากัสสปะ ผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าด้วยกัน
Sādhusammatañhi me tassa bhagavato dassanaṁ arahato sammāsambuddhassā’ti.
sādhusammatañhi → sādhusammataṁ hi (bjt) | sādhusammatañhi → hi (pts) | sammāsambuddhassāti → sammā-sambuddhassāti (pts)
เพราะว่าการที่เราได้เห็นพระผู้มีพระภาค ผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น ถือกันว่าเป็นความดี’

Atha kho, ānanda, jotipālassa māṇavassa etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)
ต่อมา โชติปาลมาณพได้คิดว่า
‘acchariyaṁ vata bho, abbhutaṁ vata bho.
abbhutaṁ → abbhūtaṁ (sya-all)
‘น่าอัศจรรย์จริง ไม่เคยปรากฏ
Yatra hi nāmāyaṁ ghaṭikāro kumbhakāro ittarajacco samāno amhākaṁ sīsaṁnhātānaṁ kesesu parāmasitabbaṁ maññissati;
ghaṭikāro → ghaṭīkāro (bj, pts) | sīsaṁnhātānaṁ → sasīsaṁ nahātānaṁ (bj); sīsanhātānaṁ (sya-all); sīsanahātānaṁ (pts) | parāmasitabbaṁ → parāmasitvā (sya-all) | nahātānaṁ → sīsaṁ nahātānaṁ (bj: machasaṁ); sīsanahatānaṁ (bj: PTS); sīsanahātānaṁ (bj: syā) | sīsanahātānaṁ → Sk sīsaṁ nahātaṁ; Bm Si sīsanhātānaṁ. (pts note) | parāmasitabbaṁ → Si parāmasitvā. (pts note)
ที่ช่างหม้อ ชื่อฆฏิการะผู้มีสกุลรุนชาติต่ำ บังอาจมาจับผมของเราผู้อาบน้ำดำเกล้าแล้ว
na vatidaṁ kira orakaṁ maññe bhavissatī’ti;
kira → (bj, sya-all) | vatidaṁ kira → vat idaṁ (pts) | vatidaṁ → na vatidaṁ kira (bj: machasaṁ) | idaṁ → Bm adds kira: Bu na vadat'; idaṁ. (pts note)
การที่ เราจะไปด้วยนี้ เห็นจะไม่ใช่เรื่องเล็กน้อย’
ghaṭikāraṁ kumbhakāraṁ etadavoca:
ghaṭikāraṁ → ghaṭīkāraṁ (bj, pts) | etadavoca yāvatādohipi → etad avoca yāvetadohi pi (pts)
แล้วได้กล่าวกับช่างหม้อชื่อฆฏิการะว่า
‘yāvatādohipi, samma ghaṭikārā’ti?
yāvatādohipi → yāvetadohipi (bj, sya-all, km, pts1ed) | ghaṭikārāti yāvatādohipi → ghaṭīkārāti yāvetadohipi (bj, pts) | yāvetadohipi → yāvatādohipi (bj: machasaṁ) | yāvatādohipi → yāvetadohipi (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | pi → So Skt Si Bu; Bm yāvatādohi pi. (pts note)
‘ฆฏิการะเพื่อนรัก การที่เพื่อนทำความพยายามตั้งแต่พูดชักชวน จับที่ชายพก จนล่วงเลยถึงบังอาจจับที่ผมของเรานั้น ก็เพื่อจะชวนให้ไปในสำนักของพระผู้มีพระภาค ผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น เท่านั้นเองหรือ’

‘Yāvatādohipi, samma jotipāla.
yāvatādohipi → yāvetadohipi (sya-all) | yāvatādohipi → yāvetadohi pi (pts)
ช่างหม้อชื่อฆฏิการะกล่าวว่า ‘เท่านั้นเอง
Tathā hi pana me sādhusammataṁ tassa bhagavato dassanaṁ arahato sammāsambuddhassā’ti.
sādhusammataṁ → sādhu samma taṁ (th)
โชติปาละเพื่อนรัก จริงอย่างนั้น การที่เราได้เห็นพระผู้มีพระภาค ผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น ถือกันว่าเป็นความดี’

‘Tena hi, samma ghaṭikāra, muñca; gamissāmā’ti.
ghaṭikāra → ghaṭīkāra (bj, pts) | tena hi → tenahi (th)
โชติปาลมาณพกล่าวว่า ‘ฆฏิการะเพื่อนรัก ถ้าเช่นนั้น ปล่อยเราเถิด พวกเรา จักไปด้วยกัน’

Atha kho, ānanda, ghaṭikāro ca kumbhakāro jotipālo ca māṇavo yena kassapo bhagavā arahaṁ sammāsambuddho tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā ghaṭikāro kumbhakāro kassapaṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Jotipālo pana māṇavo kassapena bhagavatā arahatā sammāsambuddhena saddhiṁ sammodi. Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi.
ghaṭikāro → ghaṭīkāro (bj, pts) | sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, pts) | sammāsambuddho tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā ghaṭikāro → sammā-sambuddho ten upasaṁkamiṁsu upasaṁkamitvā ghaṭīkāro (pts) | sammāsambuddhaṁ → sammā-sambuddhaṁ (pts)
อานนท์ ครั้งนั้น ช่างหม้อชื่อฆฏิการะและโชติปาลมาณพได้เข้า ไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคพระนามว่ากัสสปะ ผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงที่ ประทับ ช่างหม้อชื่อฆฏิการะถวายอภิวาทพระผู้มีพระภาคพระนามว่ากัสสปะ ผู้เป็น พระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า แล้วนั่ง ณ ที่สมควร ส่วนโชติปาลมาณพได้สนทนา ปราศรัยพอเป็นที่บันเทิงใจ พอเป็นที่ระลึกถึงกันแล้วจึงนั่ง ณ ที่สมควร

Ekamantaṁ nisinno kho, ānanda, ghaṭikāro kumbhakāro kassapaṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ etadavoca:
ghaṭikāro → ghaṭīkāro (bj, pts) | ānanda → (sya-all) | sammāsambuddhaṁ etadavoca → sammā-sambuddhaṁ etad avoca (pts)
ช่างหม้อ ชื่อฆฏิการะผู้นั่ง ณ ที่สมควร ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคพระนามว่ากัสสปะ ผู้เป็น พระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าว่า
‘ayaṁ me, bhante, jotipālo māṇavo sahāyo piyasahāyo.‘ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ นี้คือโชติปาละมาณพผู้เป็น สหายรักกันของข้าพระองค์ Imassa bhagavā dhammaṁ desetū’ti.ขอพระผู้มีพระภาคจงแสดงธรรมแก่โชติปาลมาณพนี้เถิด’ Atha kho, ānanda, kassapo bhagavā arahaṁ sammāsambuddho ghaṭikārañca kumbhakāraṁ jotipālañca māṇavaṁ dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṁsesi.
ghaṭikārañca → ghaṭīkārañca (bj) | sammāsambuddho ghaṭikārañca → sammā-sambuddho ghaṭīkārañ ca (pts) | jotipālañca → jotipālañ ca (pts)
ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคพระนามว่ากัสสปะ ผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า ทรงชี้แจงให้ช่างหม้อชื่อฆฏิการะและโชติปาลมาณพเห็นชัด ชวนใจให้ อยากรับเอาไปปฏิบัติ เร้าใจให้อาจหาญแกล้วกล้า ปลอบชโลมใจให้สดชื่นร่าเริง ด้วยธรรมีกถา
Atha kho, ānanda, ghaṭikāro ca kumbhakāro jotipālo ca māṇavo kassapena bhagavatā arahatā sammāsambuddhena dhammiyā kathāya sandassitā samādapitā samuttejitā sampahaṁsitā kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā kassapaṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkamiṁsu.
ghaṭikāro → ghaṭīkāro (bj, pts) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts)
จากนั้น ช่างหม้อชื่อฆฏิการะและโชติปาลมาณพผู้ซึ่งพระผู้มีพระภาค ทรงพระนามว่ากัสสปะ ผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า ทรงชี้แจงให้เห็นชัด ชวนใจให้อยากรับเอาไปปฏิบัติ เร้าใจให้อาจหาญแกล้วกล้า ปลอบชโลมใจให้สดชื่น ร่าเริงด้วยธรรมีกถาแล้ว ชื่นชมยินดีพระภาษิตของพระผู้มีพระภาคพระนามว่า กัสสปะ ผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า แล้วลุกจากที่นั่ง ถวายอภิวาทพระผู้มี พระภาคพระนามว่ากัสสปะ ผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า กระทำประทักษิณ แล้วจากไป

Atha kho, ānanda, jotipālo māṇavo ghaṭikāraṁ kumbhakāraṁ etadavoca:
ghaṭikāraṁ → ghaṭīkāraṁ (bj, pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
อานนท์ ครั้งนั้น โชติปาลมาณพได้ถามช่างหม้อชื่อฆฏิการะว่า
‘imaṁ nu tvaṁ, samma ghaṭikāra, dhammaṁ suṇanto atha ca pana agārasmā anagāriyaṁ na pabbajissasī’ti?
imaṁ → iṅgha (bj) | ghaṭikāra → ghaṭīkāra (bj, pts) | agārasmā → agārasmā na (bj) | na pabbajissasīti → pabbajasīti (bj, sya-all, pts) | pana → pana na (pts) | tvaṁ → imaṁ nu tvaṁ (bj: syā, PTS, machasaṁ) | anagāriyaṁ → āgārasmā anagāriyaṁ (bj: sīmu8, machasaṁ) | pabbajasīti → pabbajissasīti (bj: sīmu8, machasaṁ); pabbajjasīti (bj: syā) | na → Si omits na, which Bm inserts after anagāriyaṁ. (pts note) | pabbajasīti → So Si; Sk pabbajjasīti; Bm pabbajjissasīti. (pts note)
‘ฆฏิการะเพื่อนรัก ท่านเมื่อฟังธรรมนี้ หลังจากนี้จะออกจากเรือนบวชเป็นบรรพชิต หรือไม่’

‘Nanu maṁ, samma jotipāla, jānāsi, andhe jiṇṇe mātāpitaro posemī’ti?
nanu → nanu ca (sya-all) | maṁ → Bm mama. (pts note)
ช่างหม้อชื่อฆฏิการะตอบว่า ‘โชติปาละเพื่อนรัก ท่านก็รู้อยู่มิใช่หรือว่า ‘เราต้อง เลี้ยงดูมารดาบิดาซึ่งเป็นคนตาบอดและแก่ชรา’

‘Tena hi, samma ghaṭikāra, ahaṁ agārasmā anagāriyaṁ pabbajissāmī’ti.
ghaṭikāra → ghaṭīkāra (bj, pts) | anagāriyaṁ → anāgariyaṁ (pts) | tena hi → tenahi (th)
โชติปาลมาณพจึงกล่าวว่า ‘ฆฏิการะเพื่อนรัก ถ้าเช่นนั้น เราจักออกจาก เรือนบวชเป็นบรรพชิตเอง’

Atha kho, ānanda, ghaṭikāro ca kumbhakāro jotipālo ca māṇavo yena kassapo bhagavā arahaṁ sammāsambuddho tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā kassapaṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinno kho, ānanda, ghaṭikāro kumbhakāro kassapaṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ etadavoca:
ghaṭikāro → ghaṭīkāro (bj, pts) | tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā → ten upasaṁkamiṁsu upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
ลำดับนั้น ช่างหม้อชื่อฆฏิการะและโชติปาลมาณพได้เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาค พระนามว่ากัสสปะ ผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงที่ประทับ ถวายอภิวาทแล้ว นั่ง ณ ที่สมควร ช่างหม้อชื่อฆฏิการะได้กราบทูลว่า
‘ayaṁ me, bhante, jotipālo māṇavo sahāyo piyasahāyo.
sahāyo → Here, as above, Bm inserts ahosi. (pts note)
‘ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ นี้คือ โชติปาลมาณพ ผู้เป็นสหายรักกันของข้าพระองค์
Imaṁ bhagavā pabbājetū’ti.ขอพระผู้มีพระภาคจงทรงบวช ให้โชติปาลมาณพนี้ด้วยเถิด’ Alattha kho, ānanda, jotipālo māṇavo kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa santike pabbajjaṁ, alattha upasampadaṁ.โชติปาลมาณพได้บรรพชาอุปสมบทแล้วในสำนักของพระผู้มีพระภาคพระนาม ว่ากัสสปะ ผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า

Atha kho, ānanda, kassapo bhagavā arahaṁ sammāsambuddho acirūpasampanne jotipāle māṇave aḍḍhamāsupasampanne vegaḷiṅge yathābhirantaṁ viharitvā yena bārāṇasī tena cārikaṁ pakkāmi.
aḍḍhamāsupasampanne vegaḷiṅge → addhamāsūpasampanne vegaliṅge (bj); aḍḍhamāsūpasampanne vebhaḷige (sya-all); addhamāsūpasampanne vebhaḷiṅge (pts) | addhamāsūpasampanne → acirūpasampanno jotipālo mānavo addhamāsūpasampanno (bj: sīmu8) | acirūpasampanne → So Si; Bm has ī; Sk abhirūpo sampatto, & ends this & the next three words with o. (pts note) | addhamāsūpasampanne → Bm aḍḍha-. (pts note)
อานนท์ ครั้งนั้น เมื่อโชติปาลมาณพอุปสมบทได้ไม่นานประมาณ กึ่งเดือน พระผู้มีพระภาคพระนามว่ากัสสปะ ผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า ประทับอยู่ในเวคฬิงคนิคมตามควรแก่อัธยาศัยแล้ว เสด็จจาริกไปทางเขตกรุงพาราณสี
Anupubbena cārikaṁ caramāno yena bārāṇasī tadavasari.
cārikaṁ caramāno → cārikañcaramāno (th) | tadavasari → tad avasari (pts)
เสด็จจาริกไปแล้วโดยลำดับ จนถึงกรุงพาราณสี
Tatra sudaṁ, ānanda, kassapo bhagavā arahaṁ sammāsambuddho bārāṇasiyaṁ viharati isipatane migadāye.อานนท์ ได้ยินว่า ในคราวนั้น พระผู้มีพระภาคพระนามว่ากัสสปะ ผู้เป็น พระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า ประทับอยู่ ณ ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน เขตกรุง พาราณสี Assosi kho, ānanda, kikī kāsirājā: ‘kassapo kira bhagavā arahaṁ sammāsambuddho bārāṇasiṁ anuppatto bārāṇasiyaṁ viharati isipatane migadāye’ti.
kikī → kiki (sya-all) | Kikī → Si Kiṁkī; Bm Kikī, as Sk generally. Here Sk reads Kīkī. (pts note) | migadāyeti → migadāye ti (pts)
พระเจ้ากาสีทรงพระนามว่ากิกีทรงสดับข่าวว่า ‘ได้ยินว่า พระผู้มีพระภาค พระนามว่ากัสสปะ ผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า เสด็จมาถึงกรุงพาราณสี ประทับอยู่ ณ ป่าอิสิปตนมฤทายวัน’
Atha kho, ānanda, kikī kāsirājā bhadrāni bhadrāni yānāni yojāpetvā bhadraṁ yānaṁ abhiruhitvā bhadrehi bhadrehi yānehi bārāṇasiyā niyyāsi mahaccarājānubhāvena kassapaṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ dassanāya.
bhadrāni yānāni yojāpetvā bhadraṁ → bhadraṁ bhadraṁ (mr) | mahaccarājānubhāvena → mahatā rājānubhāvena (bj, pts) | kikī → kiki (sya-all) | bhadraṁ → bhadraṁ bhadraṁ (cck: ka.) | mahaccarājānubhāvena → mahaccā rājānubhāvena (cck: sī.); mahatā rājānubhāvena (cck: pī.) | bhadraṁ → Bm (not Sk or Si) repeats bhadraṁ here, as always. (pts note) | abhiruhitvā → abhirūhitvā (th, pts)
ลำดับนั้น พระเจ้ากาสีทรงพระนามว่ากิกี รับสั่งให้จัดยานพาหนะคันงาม ๆ หลายคัน ทรงขึ้นยานพาหนะคันงามเสด็จจาก เขตกรุงพาราณสีพร้อมกับยานพาหนะคันงาม ๆ ตามเสด็จด้วยราชานุภาพอย่าง ยิ่งใหญ่ เพื่อทรงเยี่ยมพระผู้มีพระภาคพระนามว่ากัสสปะ ผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น
Yāvatikā yānassa bhūmi yānena gantvā yānā paccorohitvā pattikova yena kassapo bhagavā arahaṁ sammāsambuddho tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā kassapaṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.
pattikova → pattiko va (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)
เสด็จไปจนสุดทางที่ยานพาหนะจะไปได้ จึงเสด็จลงจากยาน เสด็จพระราชดำเนินไปด้วยพระบาทเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคพระนามว่ากัสสปะ ผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงที่ประทับ ถวายอภิวาทแล้วประทับนั่ง ณ ที่ สมควร
Ekamantaṁ nisinnaṁ kho, ānanda, kikiṁ kāsirājānaṁ kassapo bhagavā arahaṁ sammāsambuddho dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṁsesi.
dhammiyā → dhammīyā (pts)
พระผู้มีพระภาคพระนามว่ากัสสปะ ผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า ทรงชี้แจงให้พระเจ้ากาสีทรงพระนามว่ากิกีทรงเห็นชัด ชวนใจให้อยากรับเอาไปปฏิบัติ เร้าใจให้อาจหาญแกล้วกล้า ปลอบชโลมใจให้สดชื่นร่าเริงด้วยธรรมีกถา

Atha kho, ānanda, kikī kāsirājā kassapena bhagavatā arahatā sammāsambuddhena dhammiyā kathāya sandassito samādapito samuttejito sampahaṁsito kassapaṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ etadavoca:
kikī → kiki (sya-all) | samuttejito → sammuttejito (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
พระเจ้ากาสี ทรงพระนามว่ากิกีผู้ซึ่งพระผู้มีพระภาคพระนามว่ากัสสปะ ผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงชี้แจงให้เห็นชัด ชวนใจให้อยากรับเอาไปปฏิบัติ เร้าใจให้อาจหาญ แกล้วกล้า ปลอบชโลมใจให้สดชื่นร่าเริงด้วยธรรมีกถาแล้ว จึงได้กราบทูลว่า
‘adhivāsetu me, bhante, bhagavā svātanāya bhattaṁ saddhiṁ bhikkhusaṅghenā’ti.
bhikkhusaṅghenāti → bhikkhusaṁghenāti (ms2005, pts)
‘ข้าแต่ พระองค์ผู้เจริญ ขอพระผู้มีพระภาคพร้อมด้วยภิกษุสงฆ์ จงทรงรับภัตตาหารของ หม่อมฉันในวันพรุ่งนี้เถิด’
Adhivāsesi kho, ānanda, kassapo bhagavā arahaṁ sammāsambuddho tuṇhībhāvena.พระผู้มีพระภาคพระนามว่ากัสสปะ ผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า ทรงรับ นิมนต์โดยดุษณีภาพ

Atha kho, ānanda, kikī kāsirājā kassapassa bhagavato sammāsambuddhassa adhivāsanaṁ viditvā uṭṭhāyāsanā kassapaṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi.
bhagavato → bhagavato arahato (bj, sya-all, pts) | kikī → kiki (sya-all) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts)
ครั้งนั้น พระเจ้ากาสีพระนามว่ากิกีทรงทราบอาการที่พระผู้มีพระภาคพระนามว่า กัสสปะ ผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า ทรงรับนิมนต์แล้ว จึงทรงลุกจากที่ ประทับ ถวายอภิวาท ทรงกระทำประทักษิณแล้วเสด็จจากไป
Atha kho, ānanda, kikī kāsirājā tassā rattiyā accayena sake nivesane paṇītaṁ khādanīyaṁ bhojanīyaṁ paṭiyādāpetvā paṇḍupuṭakassa sālino vigatakāḷakaṁ anekasūpaṁ anekabyañjanaṁ, kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa kālaṁ ārocāpesi:
paṇḍupuṭakassa → paṇḍumuṭikassa (bj, pts1ed); paṇḍumudikassa (sya-all, km) | vigatakāḷakaṁ → vicitakālakaṁ (bj); vicitakāḷakaṁ (sya-all, pts) | kikī → kiki (sya-all) | paṇḍupuṭakassa → paṇḍumuṭikassa (pts) | paṇḍumuṭikassa → paṇḍumudikassa (bj: syā) | paṇḍupuṭakassa → paṇḍumuṭīkassa (cck: sī. pī.); paṇḍumudikassa (cck: syā. kaṁ.) | paṇḍumudikassa → paṇḍumuṭikassa (sya-all: sī.) | bhojanīyaṁ → So Si Bu; Sk Bm bhojaniyaṁ. (pts note) | paṇḍumuṭikassa → So Sk Bu; Si paṇḍumudikassa, with note that the Sinh. reading is paṇḍumuṭikassa; Bm paṇḍuphuṭakassa here & paṇḍuputakassa infra. (pts note)
เมื่อล่วงราตรีนั้นไป พระเจ้ากาสีพระนามว่ากิกีได้รับสั่งให้ตกแต่งของเคี้ยวของฉันอันประณีต ล้วนเป็น ข้าวสาลีซึ่งอ่อนละมุน เก็บกากออกหมดแล้ว มีแกงและกับหลายอย่าง ในพระราชนิเวศน์ของท้าวเธอ แล้วรับสั่งให้ราชบุรุษกราบทูลภัตตกาลแด่พระผู้มีพระภาค พระนามว่ากัสสปะ ผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าว่า
‘kālo, bhante, niṭṭhitaṁ bhattan’ti.
bhattanti → bhattan ti (pts)
‘ข้าแต่พระโคดมผู้เจริญ ได้เวลาแล้ว ภัตตาหารสำเร็จแล้ว พระพุทธเจ้าข้า’

Atha kho, ānanda, kassapo bhagavā arahaṁ sammāsambuddho pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena kikissa kāsirañño nivesanaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi saddhiṁ bhikkhusaṅghena.
pattacīvaramādāya → pattacīvaraṁ ādāya (bjt, pts) | bhikkhusaṅghena → bhikkhusaṁghena (ms2005, pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)
อานนท์ ครั้นเวลาเช้า พระผู้มีพระภาคพระนามว่ากัสสปะ ผู้เป็น พระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า ทรงครองอันตรวาสกถือบาตรและจีวรเสด็จเข้าไปยัง พระราชนิเวศน์ของพระเจ้ากาสีพระนามว่ากิกี ประทับนั่งบนพุทธอาสน์ที่ปูลาดไว้แล้ว พร้อมด้วยภิกษุสงฆ์
Atha kho, ānanda, kikī kāsirājā buddhappamukhaṁ bhikkhusaṅghaṁ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi.
kikī → kiki (sya-all) | buddhappamukhaṁ → buddhapamukhaṁ (bjt) | bhikkhusaṅghaṁ → bhikkhusaṁghaṁ (ms2005) | buddhappamukhaṁ bhikkhusaṅghaṁ → buddhapamukhaṁ bhikkhusaṁghaṁ (pts)
ลำดับนั้น พระเจ้ากาสีพระนามว่ากิกีทรงอังคาสภิกษุสงฆ์มี พระพุทธเจ้าเป็นประมุข ให้อิ่มหนำสำราญด้วยของเคี้ยวของฉันอันประณีตด้วย พระองค์เอง

Atha kho, ānanda, kikī kāsirājā kassapaṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ bhuttāviṁ onītapattapāṇiṁ aññataraṁ nīcaṁ āsanaṁ gahetvā ekamantaṁ nisīdi.
kikī → kiki (sya-all) | onītapattapāṇiṁ → Sk & Si here oṇīta-; Bm here oṇita-. But see infra page 64, & I Sum. Vil. p. 227. (pts note)
เมื่อพระผู้มีพระภาคพระนามว่ากัสสปะ ผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า เสวยเสร็จ ทรงวางพระหัตถ์แล้ว พระเจ้ากาสีทรงพระนามว่ากิกีก็เลือกประทับนั่ง ณ ที่สมควรที่ใดที่หนึ่งซึ่งต่ำกว่า
Ekamantaṁ nisinno kho, ānanda, kikī kāsirājā kassapaṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ etadavoca:
kikī → kiki (sya-all) | etadavoca → etad avoca (pts)
แล้วได้กราบทูลว่า
‘adhivāsetu me, bhante, bhagavā bārāṇasiyaṁ vassāvāsaṁ;‘ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ขอพระ ผู้มีพระภาคทรงรับนิมนต์การอยู่จำพรรษา ณ กรุงพาราณสีของหม่อมฉันเถิด evarūpaṁ saṅghassa upaṭṭhānaṁ bhavissatī’ti.
saṅghassa → saṁghassa (ms2005, pts)
พระสงฆ์ จักได้รับการบำรุงเห็นปานนี้’

‘Alaṁ, mahārāja.พระผู้มีพระภาคพระนามว่ากัสสปะ ผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า ตรัสว่า ‘อย่าเลย มหาบพิตร Adhivuttho me vassāvāso’ti.
adhivuttho → adhivuṭṭho (sya-all) | adhivuttho → adhivuṭṭho (bj: syā) | adhivuttho → So Sk Bu; Bm Si adhivuṭṭho. (pts note) | vassāvāsoti → vassāvāso ti (pts)
อาตมภาพรับนิมนต์การอยู่จำพรรษาไว้แล้ว’

Dutiyampi kho, ānanda …
dutiyampi → dutiyam pi (pts)
แม้ครั้งที่ ๒ ฯลฯ
tatiyampi kho, ānanda, kikī kāsirājā kassapaṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ etadavoca:
kikī → kiki (sya-all) | tatiyampi → tatiyam pi (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
แม้ครั้งที่ ๓ พระเจ้ากาสีพระนามว่ากิกีได้กราบทูลว่า
‘adhivāsetu me, bhante, bhagavā bārāṇasiyaṁ vassāvāsaṁ;
bhante → (sya-all)
‘ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ขอพระผู้มีพระภาคทรงรับนิมนต์การอยู่จำพรรษา ณ กรุงพาราณสีของหม่อมฉันเถิด
evarūpaṁ saṅghassa upaṭṭhānaṁ bhavissatī’ti.
saṅghassa → saṁghassa (ms2005, pts)
พระสงฆ์จักได้รับการบำรุงเห็นปานนี้’

‘Alaṁ, mahārāja.พระผู้มีพระภาคพระนามว่ากัสสปะ ผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า ตรัสว่า ‘อย่าเลย มหาบพิตร Adhivuttho me vassāvāso’ti.
adhivuttho → adhivuṭṭho (sya-all) | vassāvāsoti → vassāvāso ti (pts)
อาตมภาพรับนิมนต์การอยู่จำพรรษาไว้แล้ว’

Atha kho, ānanda, kikissa kāsirañño ‘na me kassapo bhagavā arahaṁ sammāsambuddho adhivāseti bārāṇasiyaṁ vassāvāsan’ti ahudeva aññathattaṁ, ahu domanassaṁ.
adhivāseti → adhivāsesi (sya-all) | vassāvāsanti ahudeva → vassāvāsan ti ahu-d-eva (pts)
ครั้งนั้น พระเจ้ากาสีพระนามว่ากิกี ทรงเสียพระทัย ทรงโทมนัสว่า ‘พระผู้มี พระภาคพระนามว่ากัสสปะ ผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า ไม่ทรงรับนิมนต์ การอยู่จำพรรษา ณ กรุงพาราณสีของเรา’
Atha kho, ānanda, kikī kāsirājā kassapaṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ etadavoca:
kikī → kiki (sya-all) | etadavoca → etad avoca (pts)
จากนั้น ได้ทูลถามว่า
‘atthi nu kho, bhante, añño koci mayā upaṭṭhākataro’ti?
kho → te (bj, pts) | upaṭṭhākataroti → upaṭṭhākataro ti (pts)
‘ข้าแต่พระองค์ ผู้เจริญ มีใครอื่นที่เป็นผู้อุปัฏฐากยิ่งกว่าหม่อมฉันหรือ พระพุทธเจ้าข้า’

‘Atthi, mahārāja, vegaḷiṅgaṁ nāma gāmanigamo.
vegaḷiṅgaṁ → vehaliṅgaṁ (bj); vebhaḷigaṁ (sya-all); vebhaḷiṅgaṁ (pts) | gāmanigamo → nigamo (sya-all)
พระผู้มีพระภาคพระนามว่ากัสสปะ ผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า ตรัสว่า ‘มหาบพิตร มีนิคมชื่อเวคฬิงคะ
Tattha ghaṭikāro nāma kumbhakāro;
ghaṭikāro → ghaṭīkāro (bj, pts)
ช่างหม้อชื่อฆฏิการะอยู่ในนิคมนั้น
so me upaṭṭhāko aggupaṭṭhāko.
aggupaṭṭhāko → Bm omits. (pts note)
เขาเป็นอุปัฏฐาก ผู้เลิศของอาตมภาพ’
Tuyhaṁ kho pana, mahārāja, na me kassapo bhagavā arahaṁ sammāsambuddho adhivāseti bārāṇasiyaṁ vassāvāsanti attheva aññathattaṁ, atthi domanassaṁ.
attheva → atthi (bj, pts1ed) | adhivāseti → adhivāsesi (sya-all) | vassāvāsanti attheva → vassāvāsan ti atthi (pts) | attheva → atthi (cck: sī. pī.) | atthi → Bm Si atth'; eva. (pts note)
พระองค์ทรงเสียพระทัย มีความโทมนัสว่า ‘พระผู้มีพระภาค พระนามว่ากัสสปะ ผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า ไม่ทรงรับนิมนต์การอยู่จำพรรษา ในกรุงพาราณสีของเรา’
Tayidaṁ ghaṭikārassa kumbhakārassa natthi ca na ca bhavissati.
ghaṭikārassa kumbhakārassa → ghaṭikāre kumbhakāre (bj, sya1ed, sya2ed, km); ghaṭīkāre kumbhakāre (cck, pts1ed) | ghaṭikārassa kumbhakārassa → ghaṭīkāre kumbhakāre (bj); ghaṭikāre kumbhakāre (sya-all) | ca → (sya-all) | ghaṭikārassa kumbhakārassa natthi ca → ghaṭīkāre kumbhakāre na tthi (pts) | kumbhakārassa → ghaṭikāre kumbhakāre (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | kumbhakāre → So Sk Si; Bm Gh-assa K-rassa. (pts note)
แต่ความเสียใจและความโทมนัสนั้นย่อมไม่มี และจักไม่มีแก่ช่างหม้อชื่อฆฏิการะ

Ghaṭikāro kho, mahārāja, kumbhakāro buddhaṁ saraṇaṁ gato, dhammaṁ saraṇaṁ gato, saṅghaṁ saraṇaṁ gato.
ghaṭikāro → ghaṭīkāro (bj, pts) | saṅghaṁ → saṁghaṁ (ms2005, pts)
เพราะช่างหม้อชื่อฆฏิการะถึงพระพุทธเจ้าเป็นสรณะ ถึงพระธรรมเป็นสรณะ ถึงพระสงฆ์ เป็นสรณะ
Ghaṭikāro kho, mahārāja, kumbhakāro pāṇātipātā paṭivirato, adinnādānā paṭivirato, kāmesumicchācārā paṭivirato, musāvādā paṭivirato, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato.
ghaṭikāro → ghaṭīkāro (bj); ghaṭīkaro (pts) | kāmesumicchācārā → kāmesu micchācārā (bjt, pts)
เว้นขาดจากปาณาติบาต(การฆ่าสัตว์) เว้นขาดจากอทินนาทาน(การ ลักทรัพย์) เว้นขาดจากกาเมสุมิจฉาจาร(การประพฤติผิดในกาม) เว้นขาดจาก มุสาวาท(การพูดเท็จ) เว้นขาดจากสุราเมรยมัชชปมาทัฏฐาน(การเสพของมึนเมา คือสุราและเมรัยอันเป็นเหตุแห่งความประมาท)
Ghaṭikāro kho, mahārāja, kumbhakāro buddhe aveccappasādena samannāgato, dhamme aveccappasādena samannāgato, saṅghe aveccappasādena samannāgato, ariyakantehi sīlehi samannāgato.
ghaṭikāro → ghaṭīkāro (bj, pts) | aveccappasādena samannāgato → (pts) | pe → Bm Si omit pe here & repeat aveccappasādena samannīgato both here & after saṁghe. (pts note)
ช่างหม้อชื่อฆฏิการะเป็นผู้ประกอบด้วยความเลื่อมใสมั่นคงในพระพุทธเจ้า เป็นผู้ ประกอบด้วยความเลื่อมใสมั่นคงในพระธรรม เป็นผู้ประกอบด้วยความเลื่อมใสมั่นคง ในพระสงฆ์ ประกอบด้วยศีลที่พระอริยะรักใคร่
Ghaṭikāro kho, mahārāja, kumbhakāro dukkhe nikkaṅkho, dukkhasamudaye nikkaṅkho, dukkhanirodhe nikkaṅkho, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya nikkaṅkho.
ghaṭikāro → ghaṭīkāro (bj, pts) | nikkaṅkho → Bm nikaṅkho throughout. (pts note)
ช่างหม้อชื่อฆฏิการะเป็นผู้หมดความ สงสัยในทุกข์ เป็นผู้หมดความสงสัยในทุกขสมุทัย เป็นผู้หมดความสงสัยในทุกขนิโรธ เป็นผู้หมดความสงสัยในทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา
Ghaṭikāro kho, mahārāja, kumbhakāro ekabhattiko brahmacārī sīlavā kalyāṇadhammo.
ghaṭikāro → ghaṭīkāro (bj, pts)
บริโภคภัตรมื้อเดียว เป็นพรหมจารี มีศีล มีกัลยาณธรรม
Ghaṭikāro kho, mahārāja, kumbhakāro nikkhittamaṇisuvaṇṇo apetajātarūparajato.
ghaṭikāro → ghaṭīkāro (bj, pts) | nikkhittamaṇisuvaṇṇo apetajātarūparajato → nikkhittamaṇi suvaṇṇo apetajātarūpa rajato (th)
ไม่ใช้แก้วมณีและทองคำเป็นเครื่องประดับ ปราศจากการใช้ ทองและเงิน
Ghaṭikāro kho, mahārāja, kumbhakāro pannamusalo na sahatthā pathaviṁ khaṇati.
kumbhakāro pannamusalo na sahatthā pathaviṁ khaṇati → kumbhakāro na musalena na sahatthā paṭhaviñca khanati (sya-all, km); kumbhakāro na musalena na sahatthā paṭhaviṁ khaṇati (pts1ed); kumbhakāro na musalena sahatthā pathaviñca khaṇati (mr) | ghaṭikāro → ghaṭīkāro (bj, pts) | pathaviṁ → paṭhaviṁ (bj) | pannamusalo → na musalena (sya-all, pts) | pathaviṁ khaṇati → paṭhaviṁ khanati (pts) | pannamusalo → na musalena (bj: syā, PTS) | paṭhaviṁ → paṭhaviñca (bj: syā) | khaṇati → kumbhakāro na musalena na sahatthā paṭhaviṁ khaṇati (cck: syā. kaṁ. pī.); kumbhakāro na musalena sahatthā pathaviñca khaṇati (cck: ka.) | kumbhakāro → Sk adds pana. (pts note) | na → Bm omits. (pts note) | musalena → So Si; Sk musalo; Bm musale. (pts note) | sahatthā → Bm omits na s. (pts note) | paṭhaviṁ → Bm pathaviñ ca; Si paṭhaviñ ca. (pts note) | khanati → So Bm; Sk khaṇāti; Si khaṇati. (pts note)
มหาบพิตร ช่างหม้อชื่อฆฏิการะ ไม่ใช้พลั่วและมือของตนขุดแผ่นดิน
Yaṁ hoti kūlapaluggaṁ vā mūsikukkaro vā taṁ kājena āharitvā bhājanaṁ karitvā evamāha:
mūsikukkaro → mūsikukkāro (bj); mūsikukkuro (si, sya-all, km, pts1ed) | mūsikukkaro → yo hoti mūsikukkāro (bj); mūsikukkuro (pts) | kājena → kāmena (pts) | vā → mūsikukkaro (bj: machasaṁ); mūsikukkuro (bj: sīmu8, syā, PTS) | kājena → kāmena (bj: sīmu8, PTS) | mūsikukkaro → mūsikukkuro (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | kājena → kāmena. * ba. kullapalugganti dissati (sya-all: sī. yu.) | kūlapaluggaṁ → Bm kul. (pts note) | kāmena → Bm Si kājena, the latter noting that kāmena is the Sinh, reading. (pts note) | evamāha → evam āha (pts)
หาบแต่ดิน ริมตลิ่งที่พังหรือขุยหนูมาใช้ทำเป็นภาชนะ แล้วกล่าวอย่างนี้ว่า
“ettha yo icchati taṇḍulapaṭibhastāni vā muggapaṭibhastāni vā kaḷāyapaṭibhastāni vā nikkhipitvā yaṁ icchati taṁ haratū”ti.
kaḷāyapaṭibhastāni → kalāya paṭibhastāni (bj); kāḷāyapatibhastāni (sya-all); kāḷāyapabhivattāni (pts) | taṇḍulapaṭibhastāni → taṇḍulapatibhastāni (sya-all); taṇḍulapabhivattāni (pts) | muggapaṭibhastāni → muggapatibhastāni (sya-all); mugga pabhivattāni (pts) | taṇḍulapaṭibhastāni → taṇḍulapatibhastāni (bj: syā); taṇḍupabhivattāni (bj: PTS) | muggapaṭibhastāni → muggapabhivattāni (bj: PTS) | kalāya → kālāya (bj: sīmu8) | paṭibhastāni → kāḷāyapatibhastāni (bj: syā); kāḷāyapabhivattāni (bj: PTS) | taṇḍulapaṭibhastāni → taṇḍula pabhivattāni (cck: sī. pī.) | Ettha → So Sk Si; Bm tattha. (pts note) | taṇḍulapabhivattāni → So Sk; Bm taṇdulapaṭibhastāni; Si patibhastāni. Qu. pahiv- or paṭibhaṇḍāni, (pts note) | kāḷāyapabhivattāni → So Si; Bm kaḷāya; Sk kālāya. (pts note) | haratūti → haratū ti (ms2005)
‘ผู้ต้องการภาชนะ สำหรับใส่ข้าวสาร ใส่ถั่วเขียว ใส่ถั่วดำ ขอให้นำภาชนะที่ต้องการนั้นไปเถิด’
Ghaṭikāro kho, mahārāja, kumbhakāro andhe jiṇṇe mātāpitaro poseti.
ghaṭikāro → ghaṭīkāro (bj, pts)
ช่างหม้อ ชื่อฆฏิการะเลี้ยงดูมารดาบิดา ซึ่งเป็นคนตาบอดและแก่ชรา
Ghaṭikāro kho, mahārāja, kumbhakāro pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā opapātiko tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā.
ghaṭikāro → ghaṭīkāro (bj, pts) | saṁyojanānaṁ → saññojanānaṁ (bjt, th) | tattha parinibbāyī → tatthaparinibbāyī (th)
(หลังจากตายแล้ว) ช่างหม้อชื่อฆฏิการะจะเป็นโอปปาติกะ เพราะโอรัมภาคิยสังโยชน์ ๕ ประการสิ้นไป จักปรินิพพานในภพนั้น ไม่ต้องกลับมาจากโลกนั้นอีก

Ekamidāhaṁ, mahārāja, samayaṁ vegaḷiṅge nāma gāmanigame viharāmi.
vegaḷiṅge nāma → vehaliṅge (bj); vebhaḷiṅge (pts) | vegaḷiṅge → vebhaḷige (sya-all) | gāmanigame → nigame (sya-all) | ekamidāhaṁ → ekam idāhaṁ (pts)
มหาบพิตร สมัยหนึ่ง อาตมภาพอยู่ที่นิคมชื่อเวคฬิงคะนั้นเอง
Atha khvāhaṁ, mahārāja, pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena ghaṭikārassa kumbhakārassa mātāpitaro tenupasaṅkamiṁ; upasaṅkamitvā ghaṭikārassa kumbhakārassa mātāpitaro etadavocaṁ:
ghaṭikārassa → ghaṭīkārassa (bj, pts) | pattacīvaramādāya → pattacīvaraṁ ādāya (bjt, pts) | tenupasaṅkamiṁ upasaṅkamitvā ghaṭikārassa → ten upasaṁkamiṁ upasaṁkamitvā ghaṭīkārassa (pts) | etadavocaṁ → etad avocaṁ (pts)
ครั้นเวลาเช้า อาตมภาพครองอันตรวาสกถือบาตรและจีวร เข้าไปหามารดาบิดา ของช่างหม้อชื่อฆฏิการะถึงที่อยู่แล้วได้ถามว่า
“handa ko nu kho ayaṁ bhaggavo gato”ti?
bhaggavo → bhagavo (bj: syā) | bhaggavo → Si bhagavo. (pts note) | gatoti → gato ti (ms2005, pts)
‘ดูเถิด นี่คนหาอาหารไปที่ไหนเสียเล่า’

“Nikkhanto kho te, bhante, upaṭṭhāko antokumbhiyā odanaṁ gahetvā pariyogā sūpaṁ gahetvā paribhuñjā”ti.
antokumbhiyā → ato kumbhiyā (bj, sya-all, pts) | ato → So Sk Si; Bm anto. (pts note) | paribhuñjāti → Sk p-jati. (pts note) | paribhuñjāti → paribhuñjā ti (ms2005)
มารดาบิดาของช่างหม้อชื่อฆฏิการะทูลตอบว่า ‘ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ อุปัฏฐาก ของพระองค์ออกไปแล้ว ขอพระองค์จงรับข้าวสุกจากหม้อข้าว รับแกงจากหม้อแกง เสวยเถิด’
Atha khvāhaṁ, mahārāja, kumbhiyā odanaṁ gahetvā pariyogā sūpaṁ gahetvā paribhuñjitvā uṭṭhāyāsanā pakkamiṁ.
pakkamiṁ → pakkāmiṁ (sya-all, km, pts1ed) | uṭṭhāyāsanā pakkamiṁ → uṭṭhāy āsanā pakkāmiṁ (pts) | pakkamiṁ → pakkāmiṁ (bj: syā, PTS) | pakkamiṁ → pakkāmiṁ (cck: syā. kaṁ. pī.) | pakkāmiṁ → So Si; Bm Sk pakkāmi. (pts note)
ครั้งนั้น อาตมภาพได้รับข้าวสุกจากหม้อข้าว รับแกงจากหม้อแกงฉันแล้ว ลุกจากอาสนะจากไป

Atha kho, mahārāja, ghaṭikāro kumbhakāro yena mātāpitaro tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā mātāpitaro etadavoca:
ghaṭikāro → ghaṭīkāro (bj, pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
ลำดับนั้น ช่างหม้อชื่อฆฏิการะเข้าไปหามารดาบิดาถึงที่อยู่แล้ว ได้ถามว่า
“ko kumbhiyā odanaṁ gahetvā pariyogā sūpaṁ gahetvā paribhuñjitvā uṭṭhāyāsanā pakkanto”ti?
pakkantoti → pakkanto ti (ms2005) | uṭṭhāyāsanā pakkantoti → uṭṭhāy āsanā pakkanto ti (pts)
‘ใครมารับข้าวสุกจากหม้อข้าว รับแกงจากหม้อแกง บริโภคแล้วลุกจากอาสนะ จากไป’

“Kassapo, tāta, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho kumbhiyā odanaṁ gahetvā pariyogā sūpaṁ gahetvā paribhuñjitvā uṭṭhāyāsanā pakkanto”ti?
pakkantoti → pakkanto ti (ms2005) | uṭṭhāyāsanā pakkantoti → uṭṭhāy āsanā pakkanto ti (pts)
มารดาบิดาบอกว่า ‘ลูกเอ๋ย พระผู้มีพระภาคทรงพระนามว่ากัสสปะ ผู้เป็นพระ อรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า ทรงรับข้าวสุกจากหม้อข้าว รับแกงจากหม้อแกง เสวย แล้วทรงลุกจากอาสนะเสด็จจากไป’

Atha kho, mahārāja, ghaṭikārassa kumbhakārassa etadahosi:
ghaṭikārassa → ghaṭīkārassa (bj, pts) | etadahosi → etad (pts)
มหาบพิตร ครั้งนั้น ช่างหม้อชื่อฆฏิการะได้คิดว่า
“lābhā vata me, suladdhaṁ vata me,
+ → ahosi (pts)
‘เป็นลาภของเราหนอ เราได้ดีแล้วหนอ
yassa me kassapo bhagavā arahaṁ sammāsambuddho evaṁ abhivissattho”ti.
abhivissatthoti → abhivissaṭṭhoti (sya-all) | abhivissattho’ti → abhivissaṭṭhoti (bj: syā) | abhivissattho → So Sk Bu; Bm abhivisaṭṭho; Si abhivissaṭṭho. (pts note) | abhivissatthoti → abhivissattho ti (ms2005, pts)
ที่พระผู้มีพระภาคทรงพระนามว่ากัสสปะ ผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า ทรงคุ้นเคยอย่างยิ่งเช่นนี้’
Atha kho, mahārāja, ghaṭikāraṁ kumbhakāraṁ aḍḍhamāsaṁ pītisukhaṁ na vijahati, sattāhaṁ mātāpitūnaṁ.
na vijahati → na vijahi (bj, sya-all, km, pts1ed) | ghaṭikāraṁ → ghaṭīkāraṁ (bj, pts) | aḍḍhamāsaṁ → addhamāsaṁ (bj, pts) | mātāpitūnaṁ → mātāpitunnaṁ (bj) | vijahati → vijahi (pts) | mātāpitūnaṁ ekamidāhaṁ → mātāpitunnaṁ ekam idāhaṁ (pts) | addhamāsaṁ → aḍḍhamāsaṁ (bj: syā) | vijahi → na vijahati (bj: machasaṁ) | vijahati → na vijahi (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | addhamāsaṁ → So Sk Bm Si aḍḍhamāsaṁ. (pts note) | vijahi → Bm vijahati (as Sk once infra). (pts note)
ครั้งนั้น ปีติและสุขไม่จางหายจากช่างหม้อ ชื่อฆฏิการะตลอดกึ่งเดือน ไม่จางหายจากมารดาบิดาตลอด ๗ วัน

Ekamidāhaṁ, mahārāja, samayaṁ tattheva vegaḷiṅge nāma gāmanigame viharāmi.
vegaḷiṅge nāma → vehaliṅge (bj) | vegaḷiṅge → vebhaḷige (sya-all) | gāmanigame → nigame (sya-all) | tattheva vegaḷiṅge nāma → tatth eva vebhaḷiṅge (pts) | Vebhaḷiṅge → Bm Si add nāma, as always. (pts note) | ekamidāhaṁ → ekam idāhaṁ (pts)
มหาบพิตร สมัยหนึ่ง อาตมภาพอยู่ที่นิคมชื่อเวคฬิงคะนั้นเอง
Atha khvāhaṁ, mahārāja, pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena ghaṭikārassa kumbhakārassa mātāpitaro tenupasaṅkamiṁ; upasaṅkamitvā ghaṭikārassa kumbhakārassa mātāpitaro etadavocaṁ:
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj); pubbaṇhāsamayam (pts) | ghaṭikārassa → ghaṭīkārassa (bj, pts) | khvāhaṁ → khavāhaṁ (sya-all) | pattacīvaramādāya → pattacīvaraṁ ādāya (bjt, pts) | tenupasaṅkamiṁ upasaṅkamitvā ghaṭikārassa → ten upasaṁkamiṁ upasaṁkamitvā ghaṭīkārassa (pts) | etadavocaṁ → etad (pts)
ครั้นเวลาเช้า อาตมภาพครองอันตรวาสกถือบาตรและจีวร เข้าไปหามารดาบิดาของ ช่างหม้อชื่อฆฏิการะถึงที่อยู่แล้วได้ถามว่า
“handa ko nu kho ayaṁ bhaggavo gato”ti?
bhaggavo → bhagavo (bj: syā) | gatoti → gato ti (ms2005, pts) | + → avocaṁ (pts)
‘ดูเถิด นี่คนหาอาหารไปไหนเสียเล่า’

“Nikkhanto kho te, bhante, upaṭṭhāko anto kaḷopiyā kummāsaṁ gahetvā pariyogā sūpaṁ gahetvā paribhuñjā”ti.
anto kaḷopiyā → ato khaḷopiyā (bj) | anto → ato (sya-all, pts) | kaḷopiyā → So all MSS; Bu kāḷopiyā. (pts note) | kummāsaṁ → Bm kumāsaṁ (pts note) | paribhuñjāti → paribhuñjā ti (ms2005)
มารดาบิดาของช่างหม้อชื่อฆฏิการะทูลตอบว่า ‘ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ อุปัฏฐาก ของพระองค์ออกไปแล้ว ขอพระองค์จงรับขนมกุมมาสจากกระเช้านี้ รับแกงจาก หม้อแกงเสวยเถิด’
Atha khvāhaṁ, mahārāja, kaḷopiyā kummāsaṁ gahetvā pariyogā sūpaṁ gahetvā paribhuñjitvā uṭṭhāyāsanā pakkamiṁ.
kaḷopiyā → khaḷopiyā (bj) | pakkamiṁ → pakkāmiṁ (sya-all) | uṭṭhāyāsanā pakkamiṁ → uṭṭhāy āsanā pakkāmiṁ (pts)
ครั้งนั้น อาตมภาพได้รับขนมกุมมาสจากกระเช้า รับแกงจากหม้อแกงฉันแล้ว ลุกจากอาสนะจากไป

Atha kho, mahārāja, ghaṭikāro kumbhakāro yena mātāpitaro tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā mātāpitaro etadavoca:
ghaṭikāro → ghaṭīkāro (bj); ghaṭīkaro (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
ลำดับนั้น ช่างหม้อชื่อฆฏิการะ เข้าไปหามารดาบิดาถึงที่อยู่ แล้วได้ถามว่า
“ko kaḷopiyā kummāsaṁ gahetvā pariyogā sūpaṁ gahetvā paribhuñjitvā uṭṭhāyāsanā pakkanto”ti?
kaḷopiyā → khaḷopiyā (bj) | pakkantoti → pakkanto ti (ms2005) | uṭṭhāyāsanā pakkantoti → uṭṭhāy āsanā pakkanto ti (pts)
‘ใครมารับขนมกุมมาสจากกระเช้า รับแกงจากหม้อแกง บริโภคแล้ว ลุกจากอาสนะจากไป’

“Kassapo, tāta, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho kaḷopiyā kummāsaṁ gahetvā pariyogā sūpaṁ gahetvā paribhuñjitvā uṭṭhāyāsanā pakkanto”ti.
kaḷopiyā → khaḷopiyā (bj) | pakkantoti → pakkanto ti (ms2005) | uṭṭhāyāsanā pakkantoti → uṭṭhāy āsanā pakkanto ti (pts)
มารดาบิดาบอกว่า ‘ลูกเอ๋ย พระผู้มีพระภาคพระนามว่ากัสสปะ ผู้เป็นพระ อรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า ทรงรับขนมกุมมาสจากกระเช้า รับแกงจากหม้อแกงเสวย แล้วทรงลุกจากอาสนะเสด็จจากไปแล้ว’

Atha kho, mahārāja, ghaṭikārassa kumbhakārassa etadahosi:
ghaṭikārassa → ghaṭīkārassa (bj, pts) | etadahosi → etad ahosi (pts)
มหาบพิตร ครั้งนั้น ช่างหม้อชื่อฆฏิการะได้คิดว่า
“lābhā vata me, suladdhaṁ vata me,
suladdhaṁ → So all MSS here; Sk sts. suladdhalābhā. Cf. Vol. I p. 164. (pts note)
‘เป็นลาภของเราหนอ เราได้ดีแล้วหนอ
yassa me kassapo bhagavā arahaṁ sammāsambuddho evaṁ abhivissattho”ti.
abhivissatthoti → abhivissaṭṭhoti (sya-all) | abhivissatthoti → abhivissattho ti (ms2005, pts)
ที่พระผู้มีพระภาคพระนามว่ากัสสปะ ผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า ทรงคุ้นเคยอย่างยิ่งเช่นนี้’
Atha kho, mahārāja, ghaṭikāraṁ kumbhakāraṁ aḍḍhamāsaṁ pītisukhaṁ na vijahati, sattāhaṁ mātāpitūnaṁ.
ghaṭikāraṁ → ghaṭīkāraṁ (bj, pts) | aḍḍhamāsaṁ → addhamāsaṁ (bj, pts) | vijahati → vijahi (bj, sya-all, pts) | mātāpitūnaṁ → mātāpitunnaṁ (bj) | mātāpitūnaṁ ekamidāhaṁ → mātāpitunnaṁ ekam idāhaṁ (pts) | vijahi → na vijahati (bj: machasaṁ)
ครั้งนั้น ปีติและสุขไม่จางหายจากช่างหม้อ ชื่อฆฏิการะตลอดกึ่งเดือน ไม่จางหายจากมารดาบิดาตลอด ๗ วัน

Ekamidāhaṁ, mahārāja, samayaṁ tattheva vegaḷiṅge nāma gāmanigame viharāmi.
vegaḷiṅge nāma → vehaliṅge (bj) | vegaḷiṅge → vebhaḷige (sya-all) | gāmanigame → nigame (sya-all) | tattheva vegaḷiṅge nāma → tatth eva vebhaḷiṅge (pts) | ekamidāhaṁ → ekam idāhaṁ (pts)
มหาบพิตร สมัยหนึ่ง อาตมภาพอยู่ที่นิคมชื่อเวคฬิงคะนั้นเอง
Tena kho pana samayena kuṭi ovassati.
kuṭi → gandhakuṭi (bj); kuṭī (pts1ed) | kuṭi → kuṭī (pts) | gandhakuṭi → kuṭi (bj: machasaṁ, syā); kuṭī (bj: PTS) | kuṭi → gandhakuṭi (cck: sī.)
ขณะนั้น กุฏิรั่ว
Atha khvāhaṁ, mahārāja, bhikkhū āmantesiṁ:จึงเรียกภิกษุทั้งหลายมากล่าวว่า

“gacchatha, bhikkhave, ghaṭikārassa kumbhakārassa nivesane tiṇaṁ jānāthā”ti.
ghaṭikārassa → ghaṭīkārassa (bj, pts) | jānāthāti → jānathāti (sya-all) | tiṇaṁ jānāthāti → tiṇam jānathāti (pts) | jānāthā’ti → jānathāti (bj: syā, PTS) | jānāthāti → jānāthā ti (ms2005)
‘ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงไปดูว่าในเรือน ของช่างหม้อชื่อฆฏิการะมีหญ้าหรือไม่‘’

Evaṁ vutte, mahārāja, te bhikkhū maṁ etadavocuṁ:
te → (bj, pts) | mahārāja → Bm Si add te. (pts note) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)
เมื่ออาตมภาพกล่าวอย่างนี้แล้ว ภิกษุเหล่านั้น(ไปดูกลับมาแล้ว)ได้กล่าวกับ อาตมภาพว่า
“natthi kho, bhante, ghaṭikārassa kumbhakārassa nivesane tiṇaṁ, atthi ca khvāssa āvesane tiṇacchadanan”ti.
āvesane → āvesanaṁ (bj, sya-all, km, pts1ed) | ghaṭikārassa → ghaṭīkārassa (bj, pts) | āvesane tiṇacchadananti → āvesanaṁ tiṇacchadanan ti (pts) | āvesane → āvesanaṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | tiṇacchadana → navacchadanaṁ (cck: sī.) | tiṇacchadanan → Bm tiṇañ chadanan. (pts note) | tiṇacchadananti → tiṇacchadana nti (my) | natthi → na tthi (pts)
‘ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ที่เรือนของช่างหม้อชื่อฆฏิการะไม่มีหญ้า มีแต่ หญ้าที่มุงหลังคาเรือนของเขาเท่านั้น’

“Gacchatha, bhikkhave, ghaṭikārassa kumbhakārassa āvesanaṁ uttiṇaṁ karothā”ti.
ghaṭikārassa → ghaṭīkārassa (bj, pts) | āvesanaṁ → āvesane (bj: machasaṁ) | karothāti → karothā ti (ms2005)
อาตมภาพจึงได้สั่งภิกษุทั้งหลายว่า ‘ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงพากันไป รื้อหญ้าที่มุงหลังคาเรือนของช่างหม้อชื่อฆฏิการะ’
Atha kho te, mahārāja, bhikkhū ghaṭikārassa kumbhakārassa āvesanaṁ uttiṇamakaṁsu.
ghaṭikārassa → ghaṭīkārassa (bj, pts) | uttiṇamakaṁsu → uttiṇam akaṁsu (pts)
ภิกษุเหล่านั้นได้ไปรื้อหญ้าที่มุงหลังคาเรือนของช่างหม้อชื่อฆฏิการะ

Atha kho, mahārāja, ghaṭikārassa kumbhakārassa mātāpitaro te bhikkhū etadavocuṁ:
ghaṭikārassa → ghaṭīkārassa (bj, pts) | te → (bj, pts) | mātāpitaro → Bm Si add te. (pts note) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)
ครั้งนั้น มารดาบิดาของช่างหม้อชื่อฆฏิการะได้กล่าวกับภิกษุเหล่านั้นว่า
“ke āvesanaṁ uttiṇaṁ karontī”ti?
karontīti → karotīti (pts) | karontīti → karontī ti (ms2005)
‘พวกใครเล่ามารื้อ หญ้ามุงหลังคาเรือน’

“Bhikkhū, bhagini, kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa kuṭi ovassatī”ti.
kuṭi → gandhakuṭi (bj); kuṭī (pts) | gandhakuṭi → kuṭi (bj: machasaṁ, syā); kuṭī (bj: PTS) | ovassatīti → ovassatī ti (ms2005)
ภิกษุทั้งหลายตอบว่า ‘คุณโยม กุฏิของพระผู้มีพระภาคพระนามว่ากัสสปะ ผู้เป็น พระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้ารั่ว’

“Haratha, bhante, haratha, bhadramukhā”ti.
haratha → (bj) | bhadramukhāti → bhadramukhā ti (ms2005, pts)
มารดาบิดาของช่างหม้อชื่อฆฏิการะได้กล่าวว่า ‘นำไปเถิดเจ้าข้า นำไปตาม สะดวกเถิด พระคุณเจ้า’

Atha kho, mahārāja, ghaṭikāro kumbhakāro yena mātāpitaro tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā mātāpitaro etadavoca:
ghaṭikāro → ghaṭīkāro (bj, pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
ครั้งนั้น ช่างหม้อชื่อฆฏิการะเข้าไปหามารดาบิดาถึงที่อยู่แล้วถามว่า
“ke āvesanaṁ uttiṇamakaṁsū”ti?
uttiṇamakaṁsūti → uttiṇamakaṁsū ti (ms2005) | uttiṇamakaṁsūti → uttiṇaṁ akaṁsūti (pts)
‘พวกใคร เล่ามารื้อหญ้ามุงหลังคาเรือน’

“Bhikkhū, tāta, kassapassa kira bhagavato arahato sammāsambuddhassa kuṭi ovassatī”ti.
kuṭi → gandhakuṭi (bj); kuṭī (pts) | kira → (pts) | kira → kira (bj: PTS natthi.) | gandhakuṭi → kuṭi (bj: machasaṁ, syā); kuṭī (bj: PTS) | Kassapassa → Bm Si add kira. (pts note) | ovassatīti → ovassatī ti (ms2005)
มารดาบิดาตอบว่า ‘ลูกเอ๋ย ภิกษุทั้งหลายบอกว่า ‘กุฏิของพระผู้มีพระภาค พระนามว่ากัสสปะผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้ารั่ว’

Atha kho, mahārāja, ghaṭikārassa kumbhakārassa etadahosi:
ghaṭikārassa → ghaṭīkārassa (bj, pts) | etadahosi → etad ahosi (pts)
ลำดับนั้น ช่างหม้อชื่อฆฏิการะได้คิดว่า
“lābhā vata me, suladdhaṁ vata me,‘เป็นลาภของเราหนอ เราได้ดีแล้วหนอ yassa me kassapo bhagavā arahaṁ sammāsambuddho evaṁ abhivissattho”ti.
abhivissatthoti → abhivissaṭṭhoti (sya-all) | abhivissatthoti → abhivissattho ti (ms2005, pts)
ที่พระผู้มีพระภาคพระนามว่ากัสสปะ ผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า ทรงคุ้นเคย อย่างยิ่งเช่นนี้’
Atha kho, mahārāja, ghaṭikāraṁ kumbhakāraṁ aḍḍhamāsaṁ pītisukhaṁ na vijahati, sattāhaṁ mātāpitūnaṁ.
ghaṭikāraṁ → ghaṭīkāraṁ (bj, pts) | aḍḍhamāsaṁ → addhamāsaṁ (bj, pts) | vijahati → vijahi (bj, sya-all, pts) | mātāpitūnaṁ → mātāpitunnaṁ (bj, pts)
ครั้งนั้น ปีติและสุขไม่จางหายจากช่างหม้อชื่อฆฏิการะตลอดกึ่งเดือน ไม่จางหายจากมารดาบิดาตลอด ๗ วัน

Atha kho, mahārāja, āvesanaṁ sabbantaṁ temāsaṁ ākāsacchadanaṁ aṭṭhāsi, na devotivassi.
na devotivassi → na cātivassi (bj, sya-all, km, pts1ed) | sabbantaṁ → sabbaṁ (sya-all, pts) | devotivassi → cātivassi (pts) | cātivassi → na devo cātivassi (bj: sīmu8); na devotivassi (bj: machasaṁ) | devotivassi → na cātivassi (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | cātivassi → So Sk Si Bu; Bm na devo 'bhivassi. (pts note) | + → taṁ (bjt, th, pts)
มหาบพิตร ครั้งนั้น เรือนที่ช่างหม้อชื่อฆฏิการะอาศัยอยู่หลังนั้น มีอากาศเป็น หลังคาอยู่ตลอด ๓ เดือน
Evarūpo ca, mahārāja, ghaṭikāro kumbhakāro’ti.
ghaṭikāro → ghaṭīkāro (bj) | ghaṭikāro kumbhakāroti → ghaṭīkāro kumbhakāro ti (pts)
ถึงฝนตกก็ไม่รั่ว ช่างหม้อชื่อฆฏิการะมีคุณเช่นนี้’

‘Lābhā, bhante, ghaṭikārassa kumbhakārassa, suladdhā, bhante, ghaṭikārassa kumbhakārassa
ghaṭikārassa → ghaṭīkārassa (bj, pts) | suladdhā → suladdhaṁ (bj, sya-all); suladdhaṁ lābhā (pts) | suladdhaṁ → suladdhalābhā (bj: sīmu8); suladdhā (bj: machasaṁ)
พระเจ้ากาสีทรงพระนามว่ากิกีกราบทูลว่า ‘ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ เป็นลาภ ของช่างหม้อชื่อฆฏิการะหนอ ช่างหม้อชื่อฆฏิการะได้ดีแล้วหนอ
yassa bhagavā evaṁ abhivissattho’ti.
abhivissatthoti → abhivissaṭṭhoti (sya-all) | abhivissatthoti → abhivissattho ti (pts)
ที่พระผู้มีพระภาค ทรงคุ้นเคยอย่างยิ่งเช่นนี้’

Atha kho, ānanda, kikī kāsirājā ghaṭikārassa kumbhakārassa pañcamattāni taṇḍulavāhasatāni pāhesi paṇḍupuṭakassa sālino tadupiyañca sūpeyyaṁ.
ghaṭikārassa → ghaṭīkārassa (bj, pts) | paṇḍupuṭakassa → paṇḍumuṭikassa (bj, pts); paṇḍumudikassa (sya-all) | tadupiyañca → tadupiyañceva (bj); tadūpiyañca (sya-all) | kikī → kiki (sya-all) | paṇḍumuṭikassa → Si paṇḍumudlkassa. (pts note) | tadupiyañca → tadūpiyañ ca (pts)
อานนท์ ครั้งนั้น พระเจ้ากาสีพระนามว่ากิกีทรงให้ราชบุรุษส่งเกวียน บรรทุกข้าวสาร ข้าวบัณฑุมุฑิกสาลีประมาณ ๕๐๐ เล่มเกวียน และเครื่องแกง พอสมควรกับข้าวสารนั้นไปพระราชทานแก่ช่างหม้อชื่อฆฏิการะ
Atha kho te, ānanda, rājapurisā ghaṭikāraṁ kumbhakāraṁ upasaṅkamitvā etadavocuṁ:
ghaṭikāraṁ → ghaṭīkāraṁ (bj, pts) | upasaṅkamitvā etadavocuṁ → upasaṁkamitvā etad avocuṁ (pts)
ราชบุรุษทั้งหลาย เข้าไปหาช่างหม้อชื่อฆฏิการะแล้วได้กล่าวว่า
‘imāni kho, bhante, pañcamattāni taṇḍulavāhasatāni kikinā kāsirājena pahitāni paṇḍupuṭakassa sālino tadupiyañca sūpeyyaṁ.
kho → te (bj, pts); vo (sya-all) | paṇḍupuṭakassa → paṇḍumuṭikassa (bj, pts); paṇḍumudikassa (sya-all) | tadupiyañca → tadūpiyañca (sya-all, pts) | Kikinā → Sk Kikī nāma; Bm Kikīnā; Si Kiṁkinā. (pts note) | tadupiyañca → tadūpiyan ca (pts)
‘ท่านผู้เจริญ นี้ข้าวสาร ข้าวบัณฑุมุฑิกสาลีประมาณ ๕๐๐ เล่มเกวียน และเครื่องแกงพอสมควรกับข้าวสารนั้น พระเจ้า กิกีกาสีทรงส่งมาพระราชทานแก่ท่านแล้ว
Tāni, bhante, paṭiggaṇhathā’ti.
paṭiggaṇhathā’ti → patigaṇhātūti (bj, pts1ed); paṭiggaṇhātūti (sya-all, km) | paṭiggaṇhathāti → patigaṇhātūti (bj, pts); paṭiggaṇhātūti (sya-all) | patigaṇhātū’ti → paṭiggaṇhāthāti (bj: machasaṁ) | paṭiggaṇhathā’ti → patiggaṇhātūti (cck: sī. pī.); paṭiggaṇhātūti (cck: syā. kaṁ.) | patigaṇhātūti → So Sk; Si paṭiggaṇhātūti; Bm paṭiggaṇhathāti. (pts note)
จงรับของพระราชทานเหล่านั้นไว้เถิด’

‘Rājā kho bahukicco bahukaraṇīyo.ช่างหม้อชื่อฆฏิการะกล่าวว่า ‘พระราชามีพระราชกิจมาก มีพระราชกรณียกิจ มาก Alaṁ me.
alaṁ me → alamme (th)
สิ่งของที่พระราชทานมานี้อย่าเป็นของข้าพเจ้าเลย
Raññova hotū’ti.
raññova → rañño va (pts)
จงเป็นของหลวงเถิด’

Siyā kho pana te, ānanda, evamassa:
evamassa → evam assa (pts)
อานนท์ เธอคงจะคิดอย่างนี้ว่า
‘añño nūna tena samayena jotipālo māṇavo ahosī’ti.‘สมัยนั้น โชติปาลมาณพคงเป็นคนอื่นเป็นแน่ Na kho panetaṁ, ānanda, evaṁ daṭṭhabbaṁ.
panetaṁ → pan etaṁ (pts)
แต่เธอไม่ควรเห็นอย่างนั้น
Ahaṁ tena samayena jotipālo māṇavo ahosin”ti.
ti → Bm ahosīti. (pts note) | ahosinti → ahosin ti (pts)
สมัยนั้น เราก็คือโชติปาลมาณพนั่นเอง”

Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)
พระผู้มีพระภาคได้ตรัสภาษิตนี้แล้ว
Attamano āyasmā ānando bhagavato bhāsitaṁ abhinandīti.ท่านพระอานนท์มีใจยินดีชื่นชมพระภาษิต ของพระผู้มีพระภาค ดังนี้แล

Ghaṭikārasuttaṁ niṭṭhitaṁ paṭhamaṁ.
ghaṭikārasuttaṁ niṭṭhitaṁ → ghaṭīkārasuttaṁ (bjt)
ฆฏิการสูตรที่ ๑ จบ

Principles · Rationale · Glossary · 6 Pali editions
MP3: Pali


Translations: English · Русский · Deutsch · Italiano · Српски · ไทย