RaṭṭhapālasuttaIl discorso di Raṭṭhapāla
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts) | sutaṁ → sutam (pts)Così ho sentito.
ekaṁ samayaṁ bhagavā kurūsu cārikaṁ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ yena thullakoṭṭhikaṁ nāma kurūnaṁ nigamo tadavasari.
thullakoṭṭhikaṁ → thullakoṭṭhitaṁ (bj, sya-all, pts) | thullakoṭṭhitaṁ → thullakoṭṭhikaṁ (bj: machasaṁ) | thullakoṭṭhikaṁ → thūlakoṭṭhikaṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | Kurūsu → Bm Kurusu. (pts note) | Thullakoṭṭhitaṁ → So Si Bu; Bm Thullakoṭihikaṁ; Sk Thūlakoṭṭhitaṁ. (pts note) | cārikaṁ caramāno → cārikañcaramāno (th) | bhikkhusaṅghena → bhikkhusaṁghena (ms2005, pts) | tadavasari → tad avasari (pts)Una volta il Buddha dimorava nella terra dei Kuru insieme a una grande comunità di monaci quando giunse nella città dei Kuru di nome Thullakoṭṭhika.
Assosuṁ kho thullakoṭṭhikā brāhmaṇagahapatikā:
thullakoṭṭhikā → thullakoṭṭhitakā (bj, sya-all, km, pts1ed) | thullakoṭṭhikā → thullakoṭṭhitakā (pts) | thullakoṭṭhitakā → thullakoṭṭhikā (bj: machasaṁ) | thullakoṭṭhikā → thūlakoṭṭhitakā (cck: sī. syā. kaṁ. pī.)I bramini e i laici di Thullakoṭṭhika sentirono:
“samaṇo khalu, bho, gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito kurūsu cārikaṁ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ thullakoṭṭhikaṁ anuppatto.
thullakoṭṭhikaṁ → thullakoṭṭhitaṁ (bj, sya-all, pts) | bhikkhusaṅghena → bhikkhusaṁghena (ms2005, pts)“Sembra che l’asceta Gotama, un Sakya, che ha lasciato casa da una famiglia Sakya, sia arrivato a Thullakoṭṭhika, assieme a una grande comunità di monaci.
Taṁ kho pana bhavantaṁ gotamaṁ evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato:
bhavantaṁ → bhagavantaṁ (bj) | evaṁ kalyāṇo → evaṁkalyāṇo (th)Ha questa buona reputazione:
‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā’ti.
bhagavāti → bhagavā (th) | itipi → iti pi (pts) | bhagavāti → bhagavā ti (pts)‘Il Beato è perfetto, un Buddha completamente risvegliato, esperto di conoscenza e condotta, santo, conoscitore del mondo, guida suprema per coloro che desiderano addestrarsi, insegnante di esseri celesti e umani, risvegliato, beato’.
So imaṁ lokaṁ sadevakaṁ samārakaṁ sabrahmakaṁ sassamaṇabrāhmaṇiṁ pajaṁ sadevamanussaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedeti.
pajaṁ → pajam (pts)Ha realizzato con la propria conoscenza diretta questo mondo, con i suoi angeli, diavoli, e dei, questa popolazione con i suoi asceti e bramini, esseri celesti e umani, e lo rende noto agli altri.
So dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ, kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāseti.
majjhekalyāṇaṁ → majjhe kalyāṇaṁ (pts) | sabyañjanaṁ → savyañjanaṁ (pts)Spiega un’insegnamento buono all’inizio, nel mezzo, e alla fine, significativo e ben espresso. E rivela un percorso spirituale assolutamente completo e puro.
Sādhu kho pana tathārūpānaṁ arahataṁ dassanaṁ hotī”ti.È bene vedere tali perfetti”.
Atha kho thullakoṭṭhikā brāhmaṇagahapatikā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā appekacce bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu; appekacce bhagavatā saddhiṁ sammodiṁsu, sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdiṁsu; appekacce yena bhagavā tenañjaliṁ paṇāmetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu; appekacce bhagavato santike nāmagottaṁ sāvetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu; appekacce tuṇhībhūtā ekamantaṁ nisīdiṁsu.
thullakoṭṭhikā → thullakoṭṭhitakā (bj, sya-all, pts) | sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, pts) | thullakoṭṭhitakā → thullakoṭṭhikā (bj: machasaṁ) | sārāṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj: sīmu8, machasaṁ) | tenañjaliṁ paṇāmetvā → tenañjalimpaṇāmetvā (th) | tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā appekacce → ten upasaṁkamiṁsu upasaṁkamitvā app ekacce (pts) | appekacce → app ekacce (pts) | tenañjaliṁ → ten añjalim (pts)Allora i bramini e i laici di Thullakoṭṭhika andarono dal Buddha. Prima di sedersi a lato, alcuni si inchinarono, alcuni scambiarono saluti e cordialità, alcuni alzarono le mani giunte verso il Buddha, alcuni annunciarono il proprio nome e famiglia, mentre altri rimasero in silenzio.
Ekamantaṁ nisinne kho thullakoṭṭhike brāhmaṇagahapatike bhagavā dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṁsesi.
thullakoṭṭhike → thullakoṭṭhitake (bj, sya-all, pts) | thullakoṭṭhitake → thullakoṭṭhitake (bj: sīmu8); thullakoṭṭhike (bj: machasaṁ)Una volta seduti, il Buddha li educò, incoraggiò, entusiasmò, e ispirò con un sermone.
Tena kho pana samayena raṭṭhapālo nāma kulaputto tasmiṁyeva thullakoṭṭhike aggakulassa putto tissaṁ parisāyaṁ nisinno hoti.
aggakulassa → aggakulikassa (bj, sya-all, km, pts1ed) | ti → ettha labheyy …pe… upasampada v sabbesupi m dissati pa sudinnabh p pana eta natthi. ma bhagav ida mr potthake yeva tadeva atthi bj sya-all potthakesu | thullakoṭṭhike aggakulassa → thullakoṭṭhite aggakulikassa (bj, sya-all) | tissaṁ → tassaṁ (bj) | tasmiṁyeva thullakoṭṭhike aggakulassa → tasmiṁ yeva thullakoṭṭhite aggakulikassa (pts) | thullakoṭṭhite → thullakoṭṭhitake (bj: sīmu8); thullakoṭṭhike (bj: machasaṁ) | aggakulikassa → aggakulassa (bj: machasaṁ) | aggakulassa → aggakulikassa (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | aggakulikassa → Bm aggakulassa. (pts note)In quell’occasione un giovane di nome Raṭṭhapāla, figlio di una delle famiglie eminenti di Thullakoṭṭhika, era seduto nell’assemblea.
Atha kho raṭṭhapālassa kulaputtassa etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)Pensò:
“yathā yathā khvāhaṁ bhagavatā dhammaṁ desitaṁ ājānāmi, nayidaṁ sukaraṁ agāraṁ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṁ ekantaparisuddhaṁ saṅkhalikhitaṁ brahmacariyaṁ carituṁ.
yathā yathā khvāhaṁ bhagavatā dhammaṁ desitaṁ ājānāmi → yathā yathā kho bhagavā dhammaṁ deseti (bj) | khvāhaṁ bhagavatā → kho bhagavā (bj) | deseti → khavāhaṁ bhagavatā dhammaṁ desitaṁ ājānāmi (bj: machasaṁ, syā, PTS) | ājānāmi → yathā yathā kho bhagavā dhammaṁ deseti (cck: sī.) | ājānāmi → So Bm Si; Sk yathā yathā kho Bhagavā dhammaṁ deseti. (pts note) | saṅkhalikhitaṁ → saṁkhalikhitaṁ (pts)“Per come capisco l’insegnamento del Buddha, non è facile per chi vive a casa seguire il percorso spirituale in modo totalmente completo e puro, come un guscio lucidato.
Yannūnāhaṁ kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajeyyan”ti.
yannūnāhaṁ → So Sk Si; Bm yaṁ nunāhaṁ. (pts note) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | pabbajeyyanti → pabbajeyyan ti (pts)Perché non mi taglio capelli e barba, indosso l’abito marrone, e lascio la vita di casa per quella mendicante?”
Atha kho thullakoṭṭhikā brāhmaṇagahapatikā bhagavatā dhammiyā kathāya sandassitā samādapitā samuttejitā sampahaṁsitā bhagavato bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkamiṁsu.
thullakoṭṭhikā → thullakoṭṭhitakā (bj, pts); dullakoṭṭhitakā (sya-all) | pakkamiṁsu → pakkāmiṁsu (sya-all) | thullakoṭṭhitakā → thullakoṭṭhikā (bj: machasaṁ) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts)Poi, avendo tratto piacere e gioito in ciò che il Buddha disse, i bramini e i laici di Thullakoṭṭhika si alzarono dai propri posti, si inchinarono, e circumambularono il Buddha, mantenendolo alla propria destra, prima di andare.
Atha kho raṭṭhapālo kulaputto acirapakkantesu thullakoṭṭhikesu brāhmaṇagahapatikesu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho raṭṭhapālo kulaputto bhagavantaṁ etadavoca:
thullakoṭṭhikesu → thullakoṭṭhitakesu (bj, sya-all, pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)Poco dopo che se ne andarono, Raṭṭhapāla andò dal Buddha, si inchinò, si sedette a lato e gli disse:
“yathā yathāhaṁ, bhante, bhagavatā dhammaṁ desitaṁ ājānāmi, nayidaṁ sukaraṁ agāraṁ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṁ ekantaparisuddhaṁ saṅkhalikhitaṁ brahmacariyaṁ carituṁ.
carituṁ → icchāmahaṁ bhante, kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajituṁ (bj: adhikaṁ machasaṁ, PTS, syā, potthakesu.) | yathāhaṁ → yathā haṁ (pts) | saṅkhalikhitaṁ → saṁkhalikhitaṁ (pts)“Signore, per come capisco l’insegnamento del Buddha, non è facile per chi vive a casa seguire il percorso spirituale in modo totalmente completo e puro, come un guscio lucidato.
Icchāmahaṁ, bhante, kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajituṁ.
pabbajituṁ → Sk omits this sentance. (pts note) | icchāmahaṁ → icchām ahaṁ (pts)Desidero tagliarmi capelli e barba, indossare l’abito marrone, e lasciare la vita di casa per quella mendicante.
Labheyyāhaṁ, bhante, bhagavato santike pabbajjaṁ, labheyyaṁ upasampadaṁ.
upasampadaṁ pabbājetu maṁ bhagavāti → upasampadanti (bj, sya-all) | Labheyyāhaṁ → Bm labheyyām'; ahaṁ. (pts note)Signore, potrei lasciare casa, e ricevere l’ordinazione in presenza del Buddha?
Pabbājetu maṁ bhagavā”ti.
bhagavā’’ti → ettha ‘‘labheyyāhaṁ…pe… upasampadaṁ’’ti vākyadvayaṁ sabbesupi mūlapotthakesu dissati, pārājikapāḷiyaṁ pana sudinnabhāṇavāre etaṁ natthi. ‘‘pabbājetu maṁ bhagavā’’ti idaṁ pana vākyaṁ marammapotthake yeva dissati, pārājikapāḷiyañca tadeva atthi (cck note) | upasampadan → Bm adds pabbājetu maṁ Bhagavā (as Vinaya III 12). (pts note) | pabbājetu maṁ bhagavāti → upasampadan ti (pts)Che il Buddha per favore mi dia i voti!”
“Anuññātosi pana tvaṁ, raṭṭhapāla, mātāpitūhi agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāyā”ti?
raṭṭhapāla → raṭṭhapāl (th) | anuññātosi → anuññāto si (pts)“Ma, Raṭṭhapāla, hai il permesso dei tuoi genitori?”
“Na khohaṁ, bhante, anuññāto mātāpitūhi agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāyā”ti.
khohaṁ → kho ahaṁ (bj, pts) | ahaṁ → Bm Si kho 'haṁ. (pts note) | agārasmā → āgārasmā (th)“No, Signore”
“Na kho, raṭṭhapāla, tathāgatā ananuññātaṁ mātāpitūhi puttaṁ pabbājentī”ti.
puttaṁ → (bj, pts)“Raṭṭhapāla, i Realizzati non permettono di lasciare casa ai figli di genitori che non hanno dato il proprio permesso”
“Svāhaṁ, bhante, tathā karissāmi yathā maṁ mātāpitaro anujānissanti agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāyā”ti.“Mi assicurerò, Signore, di ricevere il permesso dei miei genitori”.
Atha kho raṭṭhapālo kulaputto uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā yena mātāpitaro tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā mātāpitaro etadavoca:
uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)Quindi Raṭṭhapāla si alzò dal proprio posto, si inchinò, e circumambulò il Buddha. Poi andò dai propri genitori e disse:
“ammatātā, yathā yathāhaṁ bhagavatā dhammaṁ desitaṁ ājānāmi, nayidaṁ sukaraṁ agāraṁ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṁ ekantaparisuddhaṁ saṅkhalikhitaṁ brahmacariyaṁ carituṁ.
ammatātā → amma tāta (bj) | tāta → ammatātā (bj: machasaṁ, PTS) | Ammatātā → So Sk Bm; Si ammatāta. (pts note) | yathāhaṁ → yathā haṁ (pts) | dhammaṁ → dhammam (pts) | saṅkhalikhitaṁ → saṁkhalikhitaṁ (pts)“Mamma e papà, per come capisco l’insegnamento del Buddha, non è facile per chi vive a casa seguire il percorso spirituale in modo totalmente completo e puro, come un guscio lucidato.
Icchāmahaṁ kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajituṁ.
pabbajituṁ → pabbajjuṁ (pts) | icchāmahaṁ → icchām ahaṁ (pts)Desidero tagliarmi capelli e barba, indossare l’abito marrone, e lasciare la vita di casa per quella mendicante.
Anujānātha maṁ agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāyā”ti.Per favore datemi il permesso di lasciare casa”.
Evaṁ vutte, raṭṭhapālassa kulaputtassa mātāpitaro raṭṭhapālaṁ kulaputtaṁ etadavocuṁ:
etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)Detto ciò, il genitori di Raṭṭhapāla gli dissero:
“tvaṁ khosi, tāta raṭṭhapāla, amhākaṁ ekaputtako piyo manāpo sukhedhito sukhaparibhato.
sukhaparibhato → sukhaparihato (sya-all, km, mr) | raṭṭhapāla → ratthapāla (pts) | sukhedhito → sukhe ṭhito (pts) | khosi → tvaṁ kho (bj: PTS) | sukhedhito → sukhe ṭhito (bj: PTS) | sukhaparibhato → sukhaparihato (bj: syā) | sukhaparibhato → sukhaparihato (syā. kaṁ. ka.) (ehi tvaṁ tāta raṭṭhapāla bhuñja ca piva ca paricāre hi ca, bhuñjanto pivanto paricārento kāme paribhuñjanto puññāni karonto abhiramassu, na taṁ mayaṁ anujānāma agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāya,) sabbattha dissati, sudinnakaṇḍe pana natthi, aṭṭhakathāsupi na dassitaṁ (cck note) | ṭhito → So Sk Bu; Bm Si sukhedhito. (pts note) | sukhaparibhato → So Bu; Sk Bm Si parihato. (pts note)“Ma, caro Raṭṭhapāla, sei il nostro unico figlio. Ci sei caro e ti amiamo. Sei delicato e sei stato cresciuto nel comfort.
Na tvaṁ, tāta raṭṭhapāla, kassaci dukkhassa jānāsi.
kassaci → kiñci (sya-all) | kassaci → kiñci (bj: syā) | kāmāni → kāme (bj: machasaṁ, syā, PTS) | kāme → kāmāni. * yu. chasu ṭhānesu sukhe ṭhitoti dissati (sya-all: sī.)Non sai niente della sofferenza.
(…) Maraṇenapi te mayaṁ akāmakā vinā bhavissāma.
(…) → (ehi tvaṁ tāta raṭṭhapāla bhuñja ca piva ca paricārehi ca, bhuñjanto pivanto paricārento kāme paribhuñjanto puññāni karonto abhiramassu, na taṁ mayaṁ anujānāma agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāya) sabbattha dissati, sudinnakaṇḍe pana natthi, aṭṭhakathāsupi na | kāme → So Bu Bm Si, the latter noting that the Sinh. reading is kāmāni (which Sk reads). (pts note) | pabbajjāya → The passage in brackets occurs in all MSS., but not at Vinaya III 13. From the order in which Bu comments on words in this passage, it is evident that it did not occur in his MS. (pts note) | pe → spelled out in full (pts)Anche in caso morissi ti perderemmo contro la nostra volontà.
Kiṁ pana mayaṁ taṁ jīvantaṁ anujānissāma agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāyā”ti?Quindi come potremmo permetterti di lasciare casa mentre sei ancora vivo?”
Dutiyampi kho raṭṭhapālo kulaputto …pe…
raṭṭhapālo kulaputto → (bj, sya-all, pts) | dutiyampi → dutiyam pi (pts)Per la seconda volta,
tatiyampi kho raṭṭhapālo kulaputto mātāpitaro etadavoca:
tatiyampi → tatiyaṁ pi (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)e per la terza volta, Raṭṭhapāla chiese il permesso ai suoi genitori, ma ricevette la stessa risposta.
“ammatātā, yathā yathāhaṁ bhagavatā dhammaṁ desitaṁ ājānāmi, nayidaṁ sukaraṁ agāraṁ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṁ ekantaparisuddhaṁ saṅkhalikhitaṁ brahmacariyaṁ carituṁ.
ammatātā → amma tāta (bj, sya-all) | ammatātā → ammatāta (th) | yathāhaṁ → yathā haṁ (pts) | saṅkhalikhitaṁ → saṁkhalikhitaṁ (pts)
Icchāmahaṁ kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajituṁ.
icchāmahaṁ → icchām ahaṁ (pts)
Anujānātha maṁ agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāyā”ti.
Tatiyampi kho raṭṭhapālassa kulaputtassa mātāpitaro raṭṭhapālaṁ kulaputtaṁ etadavocuṁ:
tatiyampi → tatiyam pi (pts) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)
“tvaṁ khosi, tāta raṭṭhapāla, amhākaṁ ekaputtako piyo manāpo sukhedhito sukhaparibhato.
sukhaparibhato → sukhaparihato (sya-all) | sukhedhito → sukhe ṭhito (pts) | kho → Here, as above, Bm Si add si. (pts note)
Na tvaṁ, tāta raṭṭhapāla, kassaci dukkhassa jānāsi.
kassaci → kiñci (sya-all)
Maraṇenapi te mayaṁ akāmakā vinā bhavissāma.
Kiṁ pana mayaṁ taṁ jīvantaṁ anujānissāma agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāyā”ti?
Atha kho raṭṭhapālo kulaputto:
kulaputto → ito paraṁ sīhaḷapotthake mātāpitūsu pabbajjaṁ alabhamāno tattheva anantarahitāya bhūmiyā nipajjīti vacanaṁ dissati (sya-all note)Allora Raṭṭhapāla pensò:
“na maṁ mātāpitaro anujānanti agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāyā”ti tattheva anantarahitāya bhūmiyā nipajji:
alabhamāno → na maṁ mātāpitaro anujānanti agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāyāti (bj: machasaṁ, syā) | alabhamāno → So Sk; Bm Si read na maṁ mātāpitaro anujānanti agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāyāti, tatth'; eva . . ., with note that: Ito paraṁ Sīhalapotthake: Mātāpitūsu pabbajjaṁ alabhamāno tatth'; eva anantarahitāya bhūmiyā nipajjīti vacanaṁ dassati. (pts note) | nipajji → Bm nippajji (& nippanno infra). (pts note)“I miei genitori non mi permettono di lasciare casa”. Si sdraiò lì in terra, dicendo:
“idheva me maraṇaṁ bhavissati pabbajjā vā”ti.
idheva → idha vā (sya-all) | vāti → ‘atha kho raṭṭhapālo kulaputto ekampi bhattaṁ na bhuñji -pe- sattapi bhattāni na bhuñji. iti sudinnabhāvāre viya (bj: machasaṁ, syāma potthakesu dissati.) | eva → Si throughout, & Sk infra, idha vā. (pts note) | ti → Like Vinaya III. 13, Bm (but not Sk or Si) adds: atha kho R. kulaputto ekam pi bhattaṁ na bhuñji dve pi bhattāni . . . satta pi bhattani na bhuñji. Bu does not favour this interpolation. (pts note) | idheva → idh eva (pts) | vāti → vā ti (pts)“O morirò qui, o lascerò casa”.
Atha kho raṭṭhapālo kulaputto ekampi bhattaṁ na bhuñji, dvepi bhattāni na bhuñji, tīṇipi bhattāni na bhuñji, cattāripi bhattāni na bhuñji, pañcapi bhattāni na bhuñji, chapi bhattāni na bhuñji, sattapi bhattāni na bhuñji.E si rifiutava di mangiare, fino al settimo pasto.
Atha kho raṭṭhapālassa kulaputtassa mātāpitaro raṭṭhapālaṁ kulaputtaṁ etadavocuṁ:
etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)Allora i genitori di Raṭṭhapāla gli dissero:
“tvaṁ khosi, tāta raṭṭhapāla, amhākaṁ ekaputtako piyo manāpo sukhedhito sukhaparibhato.
sukhaparibhato → sukhaparihato (sya-all) | sukhedhito → sukhe ṭhito (pts) | khosi → kho (pts)“Caro Raṭṭhapāla, sei il nostro unico figlio. Ci sei caro e ti amiamo. Sei delicato e sei stato cresciuto nel comfort.
Na tvaṁ, tāta raṭṭhapāla, kassaci, dukkhassa jānāsi.
kassaci → kiñci (sya-all) | jānāsi → ‘‘maraṇenapi te…pe… pabbajjāyā’’ti vākyadvayaṁ sī. syā. kaṁ. pī. potthakesu dutiyaṭṭhāne yeva dissati, pārājikapāḷiyaṁ pana paṭhamaṭṭhāne yeva dissati. tasmā idha dutiyaṭṭhāne punāgataṁ adhikaṁ viya dissati (cck note)Non sai niente della sofferenza.
Maraṇenapi te mayaṁ akāmakā vinā bhavissāma.Anche in caso morissi ti perderemmo contro la nostra volontà.
Kiṁ pana mayaṁ taṁ jīvantaṁ anujānissāma agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāya.Quindi come potremmo permetterti di lasciare casa mentre sei ancora vivo?
Uṭṭhehi, tāta raṭṭhapāla, bhuñja ca piva ca paricārehi ca;Alzati, Raṭṭhapāla! Mangia, bevi e divertiti.
bhuñjanto pivanto paricārento kāme paribhuñjanto puññāni karonto abhiramassu.
kāme → kāmāni (bj)Indulgendo nei piaceri dei sensi, dilettati ad accumulare merito.
Na taṁ mayaṁ anujānāma agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāya.
pabbajjāya → ‘‘maraṇenapi te…pe… pabbajāyā’’ti vākyadvayaṁ sī. syā. kaṁ. pī. potthakesu dutiyaṭṭhāne yeva dissati, pārājikapāḷiyaṁ pana paṭhamaṭṭhāne yeva dissati. tasmā idha dutiyaṭṭhāne punāgataṁ adhikaṁ viya dissati (cck note)Non ti diamo il permesso di lasciare casa.
Maraṇenapi te mayaṁ akāmakā vinā bhavissāma.
maraṇenapi → maraṇena pi (pts)Anche in caso morissi ti perderemmo contro la nostra volontà.
Kiṁ pana mayaṁ taṁ jīvantaṁ anujānissāma agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāyā”ti?
mayaṁ → (pts)Quindi come potremmo permetterti di lasciare casa mentre sei ancora vivo?”
Evaṁ vutte, raṭṭhapālo kulaputto tuṇhī ahosi.Detto ciò, Raṭṭhapāla rimase in silenzio.
Dutiyampi kho raṭṭhapālassa kulaputtassa mātāpitaro raṭṭhapālaṁ kulaputtaṁ etadavocuṁ …pe…Per la seconda volta,
dutiyampi kho raṭṭhapālo kulaputto tuṇhī ahosi.
Tatiyampi kho raṭṭhapālassa kulaputtassa mātāpitaro raṭṭhapālaṁ kulaputtaṁ etadavocuṁ:
tatiyampi → tatiyam pi (pts) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)e la terza volta, i genitori di Raṭṭhapāla fecero la stessa richiesta.
“tvaṁ khosi, tāta raṭṭhapāla, amhākaṁ ekaputtako piyo manāpo sukhedhito sukhaparibhato.
sukhaparibhato → sukhaparihato (sya-all) | sukhedhito → sukhe ṭhito (pts) | khosi → kho (pts)
Na tvaṁ, tāta raṭṭhapāla, kassaci dukkhassa jānāsi.
kassaci → kiñci (sya-all)
Maraṇenapi te mayaṁ akāmakā vinā bhavissāma, kiṁ pana mayaṁ taṁ jīvantaṁ anujānissāma agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāya.
Uṭṭhehi, tāta raṭṭhapāla, bhuñja ca piva ca paricārehi ca;
bhuñjanto pivanto paricārento kāme paribhuñjanto puññāni karonto abhiramassu.
kāme → kāmāni (bj)
Na taṁ mayaṁ anujānāma agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāya.
Maraṇenapi te mayaṁ akāmakā vinā bhavissāma.
maraṇenapi → maraṇena pi (pts)
Kiṁ pana mayaṁ taṁ jīvantaṁ anujānissāma agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāyā”ti?
Tatiyampi kho raṭṭhapālo kulaputto tuṇhī ahosi.
tatiyampi → tatiyam pi (pts)E per la terza volta, Raṭṭhapāla rimase in silenzio. Allora i genitori di Raṭṭhapāla andarono a trovare i suoi amici. Raccontarono loro la situazione e chiesero il loro aiuto.
Atha kho raṭṭhapālassa kulaputtassa sahāyakā yena raṭṭhapālo kulaputto tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā raṭṭhapālaṁ kulaputtaṁ etadavocuṁ:
kulaputtassa → kulaputtassa mātāpitaro yena raṭṭhapālassa kulaputtassa (bj, pts) | tenupasaṅkamiṁsu → tenupasaṅkamatha (bj, pts) | etadavocuṁ → evaṁ vadetha (bj, pts) | etha → ehi (bj: PTS) | pabbajjāyā’ti → atha kho raṭṭhapālassa kulaputtassa -pe- pabbajjāyāti. ayaṁ pāṭho machasaṁ, syāmapotthakesu na dissati (bj note) | paṭissutvā → ‘raṭṭhapālassa kulaputtassa mātāpitunnaṁ paṭissutvā’ iti machasaṁ, syāma potthakesu natthi (bj note) | tātā → Sk tāta (bis). (pts note) | Ehi → So Sk. (pts note)Allora gli amici di Raṭṭhapāla andarono da lui e gli dissero:
“tvaṁ khosi, samma raṭṭhapāla, mātāpitūnaṁ ekaputtako piyo manāpo sukhedhito sukhaparibhato.
tvaṁ khosi → tvaṁ kho (bj, pts1ed) | mātāpitūnaṁ → mātāpitunnaṁ (bj, pts) | sukhaparibhato → sukhaparihato (sya-all) | sukhedhito → sukhe ṭhito (pts) | khosi → tvaṁ kho (cck: sī. pī.)“Amico Raṭṭhapāla, sei l’unico figlio dei tuoi genitori. Sei loro caro e ti amano. Sei delicato e sei stato cresciuto nel comfort.
Na tvaṁ, samma raṭṭhapāla, kassaci dukkhassa jānāsi.
kassaci → kiñci (sya-all)Non sai niente della sofferenza.
Maraṇenapi te mātāpitaro akāmakā vinā bhavissanti.Anche in caso morissi i tuoi genitori ti perderebbero contro la propria volontà.
Kiṁ pana te taṁ jīvantaṁ anujānissanti agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāya.
anujānissanti → anujānanti (bj, sya-all, km)Quindi come potrebbero permetterti di lasciare casa mentre sei ancora vivo?
Uṭṭhehi, samma raṭṭhapāla, bhuñja ca piva ca paricārehi ca;Alzati, Raṭṭhapāla! Mangia, bevi e divertiti.
bhuñjanto pivanto paricārento kāme paribhuñjanto puññāni karonto abhiramassu.
kāme → kāmāni (bj)Indulgendo nei piaceri dei sensi, dilettati ad accumulare merito.
Na taṁ mātāpitaro anujānissanti agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāya.
anujānissanti → anujānanti (bj, sya-all) | anujānissanti → anujānanti (cck: sī. syā. kaṁ. pī.)I tuoi genitori non ti danno il permesso di lasciare casa.
Maraṇenapi te mātāpitaro akāmakā vinā bhavissanti.
maraṇenapi → maraṇena pi (pts)Anche in caso morissi i tuoi genitori ti perderebbero contro la propria volontà.
Kiṁ pana te taṁ jīvantaṁ anujānissanti agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāyā”ti?Quindi come potrebbero permetterti di lasciare casa mentre sei ancora vivo?”
Evaṁ vutte, raṭṭhapālo kulaputto tuṇhī ahosi.
vutte → Bm reads atha kho for evaṁ vutte. (pts note)Detto ciò, Raṭṭhapāla rimase in silenzio.
Dutiyampi kho …
dutiyampi → dutiyam pi (pts)Per la seconda volta,
tatiyampi kho raṭṭhapālassa kulaputtassa sahāyakā raṭṭhapālaṁ kulaputtaṁ etadavocuṁ:
tatiyampi → pe-tatiyam pi (pts) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)e la terza volta, gli amici di Raṭṭhapāla fecero la stessa richiesta.
“tvaṁ khosi, samma raṭṭhapāla, mātāpitūnaṁ ekaputtako piyo manāpo sukhedhito sukhaparibhato, na tvaṁ, samma raṭṭhapāla, kassaci dukkhassa jānāsi, maraṇenapi te mātāpitaro akāmakā vinā bhavissanti.
mātāpitūnaṁ → mātāpitunnaṁ (bj) | khosi → kho (bjt, pts) | sukhedhito → sukhe ṭhito (pts)
Kiṁ pana te taṁ jīvantaṁ anujānissanti agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāya?
Uṭṭhehi, samma raṭṭhapāla, bhuñja ca piva ca paricārehi ca, bhuñjanto pivanto paricārento kāme paribhuñjanto puññāni karonto abhiramassu.
kāme → kāmāni (bj)
Na taṁ mātāpitaro anujānissanti agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāya, maraṇenapi te mātāpitaro akāmakā vinā bhavissanti.
anujānissanti → anujānanti (sya-all) | maraṇenapi → maraṇena pi (pts)
Kiṁ pana te taṁ jīvantaṁ anujānissanti agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāyā”ti?
Tatiyampi kho raṭṭhapālo kulaputto tuṇhī ahosi.
tatiyampi → tatiyam pi (pts)E per la terza volta, Raṭṭhapāla rimase in silenzio.
Atha kho raṭṭhapālassa kulaputtassa sahāyakā yena raṭṭhapālassa kulaputtassa mātāpitaro tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā raṭṭhapālassa kulaputtassa mātāpitaro etadavocuṁ:
tassa → kā cassa (bj) | atha → atho (pts) | tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā → ten upasaṁkamiṁsu upasaṁkamitvā (pts) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)Allora gli amici di Raṭṭhapāla andarono dai suoi genitori e dissero:
“ammatātā, eso raṭṭhapālo kulaputto tattheva anantarahitāya bhūmiyā nipanno:
tattheva → tatthevassa (bj) | ammatātā → amma tāta (bj, sya-all) | ammatātā → ammatāta (th) | tattheva → tatth eva (pts)“Mamma e papà di Raṭṭhapāla, Raṭṭhapāla se ne sta sdraiato in terra dicendo:
‘idheva me maraṇaṁ bhavissati pabbajjā vā’ti.
idheva → idha vā (sya-all) | idheva → idh eva (pts) | vāti → vā ti (pts)‘O morirò qui, o lascerò casa’.
Sace tumhe raṭṭhapālaṁ kulaputtaṁ nānujānissatha agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāya, tattheva maraṇaṁ āgamissati.
tattheva → tatthevassa (bj) | āgamissati → bhavissati (sya-all) | tatthevassa → tate tava maraṇaṁ (bj: machasaṁ, syā, PTS) | tattheva → tatthevassa (cck: sī.) | tattheva → tatth eva (pts)Se non gli date il permesso di lasciare casa, morirà lì.
Sace pana tumhe raṭṭhapālaṁ kulaputtaṁ anujānissatha agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāya, pabbajitampi naṁ dakkhissatha.
pana → pana te (sya-all, km, mr) | pabbajitampi → pabbajitaṁpi (th) | pabbajitampi → pabbajitaṁ pi (pts)Ma se gli date il permesso di lasciare casa, lo vedrete di nuovo dopo.
Sace raṭṭhapālo kulaputto nābhiramissati agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāya, kā tassa aññā gati bhavissati? Idheva paccāgamissati.
tassa → cassa (bj) | tassa → kā cassa (cck: sī.) | idheva → idh eva (pts)E se la vita mendicante non gli piace, dove avrà da andare? Ritornerà proprio qui.
Anujānātha raṭṭhapālaṁ kulaputtaṁ agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāyā”ti.Per favore date a Raṭṭhapāla il permesso di lasciare casa”
“Anujānāma, tātā, raṭṭhapālaṁ kulaputtaṁ agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāya.“Allora, cari, diamo il permesso a Raṭṭhapāla di lasciare casa.
Pabbajitena ca pana mātāpitaro uddassetabbā”ti.
pana → pana te (sya-all) | pana → pana te (cck: syā. kaṁ. ka.) | pana → Bm Si add te. (pts note) | uddassetabbā → Bm uddisetabbā. (pts note) | uddassetabbāti → uddassetabbā ti (pts)Ma una volta presi i voti dovrà visitare i suoi genitori”.
Atha kho raṭṭhapālassa kulaputtassa sahāyakā yena raṭṭhapālo kulaputto tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā raṭṭhapālaṁ kulaputtaṁ etadavocuṁ:
etadavocuṁ uṭṭhehi → etad avocuṁ tvaṁ kho (pts) | + → tvaṁ kho samma raṭṭhapāla mātāpitunnaṁ ekaputtako piyo manāpo sukhedhito sukhaparibhato na tvaṁ samma raṭṭhapāla kassaci dukkhassa jānāsi (bjt) | tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā → ten upasaṁkamiṁsu upasaṁkamitvā (pts) | pe → spelled out in full (pts)Allora gli amici di Raṭṭhapāla andarono da lui e gli dissero:
“uṭṭhehi, samma raṭṭhapāla, anuññātosi mātāpitūhi agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāya.
uṭṭhehi, samma raṭṭhapāla → | uṭṭhehi samma raṭṭhapāla → (sya-all) | raṭṭhapāla → ‘‘tvaṁ khosi samma raṭṭhapāla mātāpitūnaṁ ekaputtako piyo manāpo sukhedhito sukhaparihato, na tvaṁ samma raṭṭhapāla kassaci dukkhassa jānāsi, uṭṭhehi samma raṭṭhapāla bhuñja ca piva ca paricārehi ca, bhuñjanto pivanto paricārento kāme paribhuñjanto puññāni karonto abhiramassu, (cck: sī. pī. ka.) | abhiramassu → So Sk Bm; Si (cf. Vinaya III 14) omits from Tvaṁ kho to abhiramassu. (pts note) | + → bhuñja ca piva ca paricārehi ca bhuñjanto pivanto paricārento kāmāni paribhuñjanto puññāni karonto abhiramassu (bjt) | samma raṭṭhapāla anuññātosi → bhuñja ca piva ca paricārehi ca bhuñjanto pivanto paricārento kāme paribhuñjanto puññāni karonto abhiramassu anuññāto si (pts)“Alzati, Raṭṭhapāla! I tuoi genitori ti hanno dato il premesso di lasciare la vita di casa per quella mendicante.
Pabbajitena ca pana te mātāpitaro uddassetabbā”ti.
uddassetabbāti → uddassetabbā ti (pts)Ma una volta presi i voti dovrai visitare i tuoi genitori”.
Atha kho raṭṭhapālo kulaputto uṭṭhahitvā balaṁ gāhetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho raṭṭhapālo kulaputto bhagavantaṁ etadavoca:
gāhetvā → gahetvā (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad (pts)Raṭṭhapāla si alzò e recuperò le forze. Andò dal Buddha, si inchinò, si sedette a lato, e gli disse:
“anuññāto ahaṁ, bhante, mātāpitūhi agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāya.
anuññāto → anuññātomhi (sya-all) | avoca:-Anuññāto → Si inserts 'smi. (pts note)“Signore, ho il permesso dei miei genitori di lasciare la vita di casa per quella mendicante.
Pabbājetu maṁ bhagavā”ti.
bhagavāti → bhagavā ti (pts)Che il Buddha per favore mi dia i voti”.
Alattha kho raṭṭhapālo kulaputto bhagavato santike pabbajjaṁ, alattha upasampadaṁ.E Raṭṭhapāla lasciò casa, e ricevette l’ordinazione in presenza del Buddha.
Atha kho bhagavā acirūpasampanne āyasmante raṭṭhapāle aḍḍhamāsupasampanne thullakoṭṭhike yathābhirantaṁ viharitvā yena sāvatthi tena cārikaṁ pakkāmi.
aḍḍhamāsupasampanne thullakoṭṭhike → aḍḍhamāsūpasampanne thullakoṭṭhiketa (bj); aḍḍhamāsūpasampanne thullakoṭṭhite (sya-all) | aḍḍhamāsupasampanne → aḍḍhamāsūpasampanne (cck) | sāvatthi → sāvatthī (sya-all) | aḍḍhamāsupasampanne thullakoṭṭhike yathābhirantaṁ → addhamāsūpasampanne thullakoṭṭhite yathā bhirantaṁ (pts)Non molto dopo l’ordinazione del Venerabile Raṭṭhapāla, due settimane dopo, il Buddha, essendo rimasto a Thullakoṭṭhika quanto voleva, si avviò verso Sāvatthī.
Anupubbena cārikaṁ caramāno yena sāvatthi tadavasari.
sāvatthi → sāvatthī (sya-all) | tadavasari → tad avasari (pts)Passo dopo passo, giunse a Sāvatthī,
Tatra sudaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.dove dimorò nel bosco di Jeta, il monastero di Anāthapiṇḍika.
Atha kho āyasmā raṭṭhapālo eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva—yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi.
nacirasseva → na cirasseva (bjt) | nacirasseva yassatthāya → na cirass eva yass aṭṭhāya (pts) | sammadeva → sammad-eva (pts) | tadanuttaraṁ → tad anuttaraṁ (pts) | diṭṭheva → diṭṭhe va (pts)Poi il Venerabile Raṭṭhapāla, dimorando solo, ritirato, diligente, fervido, e risoluto, presto realizzò la suprema culminazione del percorso spirituale in questa stessa vita. Dimorò avendo raggiunto con la propria conoscenza diretta l’obiettivo per cui i giovani giustamente lasciano la vita di casa per quella mendicante.
“Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā”ti abbhaññāsi.Comprese: “La nascita è terminata, il percorso spirituale è stato completato, ciò che c’era da fare è stato fatto, non ci sarà più nulla di questo”.
Aññataro kho panāyasmā raṭṭhapālo arahataṁ ahosi.
panāyasmā → pan āyasmā (pts)E il Venerabile Raṭṭhapāla divenne uno dei perfetti.
Atha kho āyasmā raṭṭhapālo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā raṭṭhapālo bhagavantaṁ etadavoca:
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)Poi andò dal Buddha, si inchinò, si sedette a lato, e gli disse:
“icchāmahaṁ, bhante, mātāpitaro uddassetuṁ, sace maṁ bhagavā anujānātī”ti.
uddassetuṁ → So Sk Si; Bm uddasituṁ. (pts note) | icchāmahaṁ → icchām ahaṁ (pts)“Signore, vorrei fare visita ai miei genitori, se il Buddha lo permette”.
Atha kho bhagavā āyasmato raṭṭhapālassa cetasā ceto paricca manasākāsi.
paricca → parivitakkaṁ (bj, pts1ed) | bhagavā → (sya-all) | ceto paricca → cetoparivitakkaṁ (pts) | parivitakkaṁ → paricca (bj: machasaṁ, syā) | paricca → cetoparivitakkaṁ (cck: sī. pī.) | cetoparivitakkaṁ → Bm si. paricca. (pts note)Allora il Buddha si concentrò a leggere la mente di Raṭṭhapāla.
Yathā bhagavā aññāsi:
Yathā → yadā (bj, pts1ed) | yathā → yadā (bj, pts) | Yathā → yadā (cck: sī. pī.)Una volta capito che
“abhabbo kho raṭṭhapālo kulaputto sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattitun”ti, atha kho bhagavā āyasmantaṁ raṭṭhapālaṁ etadavoca:
hīnāyāvattitunti → hīnāy āvattitun ti (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)era impossibile per Raṭṭhapāla dimettersi dall’addestramento e tornare a vita inferiore, gli disse:
“yassadāni tvaṁ, raṭṭhapāla, kālaṁ maññasī”ti.
yassadāni tvaṁ → yassidāni (sya-all) | yassadāni → yassa dāni (pts) | kālaṁ → kālam (pts)“Prego, Raṭṭhapāla, vai pure quando vuoi”.
Atha kho āyasmā raṭṭhapālo uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā senāsanaṁ saṁsāmetvā pattacīvaramādāya yena thullakoṭṭhikaṁ tena cārikaṁ pakkāmi.
thullakoṭṭhikaṁ → thullakoṭṭhikataṁ (bj); thullakoṭṭhitaṁ (sya-all, pts) | pattacīvaramādāya → pattacīvaraṁ ādāya (bjt, pts) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts)E quindi Raṭṭhapāla si alzò dal proprio posto, si inchinò, e circumambulò il Buddha, mantenendolo alla propria destra. Poi riordinò il proprio riparo e, prendendo la propria ciotola e abito, si avviò verso Thullakoṭṭhika.
Anupubbena cārikaṁ caramāno yena thullakoṭṭhiko tadavasari.
thullakoṭṭhiko → thullakoṭṭhitaṁ (bj, sya-all) | thullakoṭṭhiko tadavasari → thullakoṭṭhitaṁ tad avasari (pts)Passo dopo passo, giunse a Thullakoṭṭhika,
Tatra sudaṁ āyasmā raṭṭhapālo thullakoṭṭhike viharati rañño korabyassa migacīre.
thullakoṭṭhike → thullakoṭṭhite (bj, sya-all, pts) | korabyassa migacīre → koravyassa migācīre (bj, pts) | migacīre → migācīre (sya-all) | migācīre → So Sk Bu; Si migācire; Bm migacīre. (pts note)dove dimorò nel campo dei cervi del Re Koravya.
Atha kho āyasmā raṭṭhapālo pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya thullakoṭṭhikaṁ piṇḍāya pāvisi.
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj) | pattacīvaramādāya thullakoṭṭhikaṁ → pattacīvaraṁ ādāya thullakoṭṭhitaṁ (bj, pts) | thullakoṭṭhikaṁ → thullakoṭṭhitaṁ (sya-all)Al mattino Raṭṭhapāla si vestì e, prendendo la propria ciotola e abito, entrò a Thullakoṭṭhika per l’elemosina.
Thullakoṭṭhike sapadānaṁ piṇḍāya caramāno yena sakapitu nivesanaṁ tenupasaṅkami.
thullakoṭṭhike → thullakoṭṭhite (bj, sya-all, pts) | sakapitu nivesanaṁ → sakapitunivesanaṁ (bjt) | tenupasaṅkami → ten upasaṁkami (pts)Vagando indiscriminatamente per l’elemosina, si avvicinò alla casa di suo padre.
Tena kho pana samayena āyasmato raṭṭhapālassa pitā majjhimāya dvārasālāya ullikhāpeti.
ullikhāpeti → ullikkhāpeti (bj: syā) | ullikhāpeti → So Sk Bm; Si ullikkhāpeti; Bu ullekhāpeti. (pts note)In quell’occasione il padre di Raṭṭhapāla si stava facendo pettinare i capelli nella sala del cancello centrale.
Addasā kho āyasmato raṭṭhapālassa pitā āyasmantaṁ raṭṭhapālaṁ dūratova āgacchantaṁ.
dūratova → dūrato va (pts)Vide Raṭṭhapāla arrivare da lontano
Disvāna etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)e disse:
“imehi muṇḍakehi samaṇakehi amhākaṁ ekaputtako piyo manāpo pabbājito”ti.
pabbājitoti → pabbājito ti (pts)“Il nostro caro e amato unico figlio è stato convinto a lasciare casa da questi pelati, questi finti asceti!”
Atha kho āyasmā raṭṭhapālo sakapitu nivesane neva dānaṁ alattha na paccakkhānaṁ;
sakapitu nivesane → sakapitunivesane (bjt) | neva → n eva (pts)E così alla casa del suo stesso padre Raṭṭhapāla non ricevette né elemosina né un cortese rifiuto,
aññadatthu akkosameva alattha.
aññadatthu → aññadatthuṁ (sya-all) | akkosameva → akkosam eva (pts)ma solo abusi.
Tena kho pana samayena āyasmato raṭṭhapālassa ñātidāsī ābhidosikaṁ kummāsaṁ chaḍḍetukāmā hoti.
ābhidosikaṁ → So all MSS &. Bu, though Sk & Bu sts. make initial vowel short. (pts note) | kummāsaṁ → So Si Bu; Sk Bm pūtikummāsaṁ, Bm with single -m- as on p. 52. Si notes that the Sinh. reading is pūtikummāsaṁ. (pts note)In quell’occasione una serva di famiglia voleva buttare via il porridge della sera prima.
Atha kho āyasmā raṭṭhapālo taṁ ñātidāsiṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)Quindi Raṭṭhapāla le disse:
“sacetaṁ, bhagini, chaḍḍanīyadhammaṁ, idha me patte ākirā”ti.
ākirāti → ākīrāti (sya-all) | chaḍḍanīyadhammaṁ → āhidosikaṁ kummāsaṁ chaḍḍetukāmāsi (bj: sīmu8) | chaḍḍanīyadhammaṁ → So Si Bu; Bm chaṭtanīyadhammaṁ; Sk ābh. pūtikummāsaṁ chaḍḍetukāmā si. (pts note) | me → So Sk Si Bu; Bm idheva patte. (pts note) | sacetaṁ → sace taṁ (bjt, th, pts)“Se quello è da buttare, sorella, versalo nella mia ciotola”.
Atha kho āyasmato raṭṭhapālassa ñātidāsī taṁ ābhidosikaṁ kummāsaṁ āyasmato raṭṭhapālassa patte ākirantī hatthānañca pādānañca sarassa ca nimittaṁ aggahesi.
ākirantī → ākīrantī (sya-all) | kummāsaṁ → So Si; Sk Bm pūtik. (pts note) | hatthānañca pādānañca → hatthānañ ca pādānañ ca (pts)E nel versare il porridge nella sua ciotola, la serva riconobbe l’aspetto delle mani, dei piedi, e la voce di Raṭṭhapāla.
Atha kho āyasmato raṭṭhapālassa ñātidāsī yenāyasmato raṭṭhapālassa mātā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmato raṭṭhapālassa mātaraṁ etadavoca:
yenāyasmato → yen āyasmato (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)Allora andò dalla madre e disse:
“yaggheyye, jāneyyāsi:
yaggheyye → yagegheyya (bj); yagghayye (sya-all) | yagegheyya → yaggheyya (bj: syā) | yye → So Bm & (apparently) Bu; Sk Si yaggh'; ayye. (pts note) | yaggheyye → yagghe yye (pts)“Per favore, signora, devi sapere una cosa.
‘ayyaputto raṭṭhapālo anuppatto’”ti.
ayyaputto → Bm adds kira. (pts note) | anuppattoti → anuppatto ti (pts)Il padrone Raṭṭhapāla è arrivato”
“Sace, je, saccaṁ bhaṇasi, adāsiṁ taṁ karomī”ti.
adāsiṁ taṁ karomī”ti → adāsī bhavasīti (bj, pts1ed); adāsī bhavissasi (mr) | bhaṇasi adāsiṁ taṁ karomīti → vadasi adāsī bhavasīti (bj, pts) | bhavasī’ti → bhaṇasi adāsiṁ taṁ karomīti (bj: sīmu8, machasaṁ, syā) | karomī’’ti → saccaṁ vadasi, adāsī bhavasīti (cck: sī. pī.); saccaṁ vadasi, adāsī bhavissasi (cck: ka.) | adāsiṁ → vadasi adāsī bhavasi (sya-all: sī.) | bhavasīti → So Sk Bm; Si bhaṇasi, adāsiṁ taṁ karomīti, with note that the Sīnh. reading is vadasi, adasī bhavasi. Commenting on sace je saccaṁ, Bu says: Tasmā 'haṁ, bho dāsi, sace saccaṁ bhaṇāsīti, evaṁ etth'; attho daṭṭhabbo. (pts note)“Se dici la verità, sgualdrina, ti farò donna libera!”
Atha kho āyasmato raṭṭhapālassa mātā yenāyasmato raṭṭhapālassa pitā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmato raṭṭhapālassa pitaraṁ etadavoca:
yenāyasmato → yen āyasmato (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)Allora la madre di Raṭṭhapāla andò dal padre e disse:
“yagghe, gahapati, jāneyyāsi:“Per favore, marito, devi sapere una cosa.
‘raṭṭhapālo kira kulaputto anuppatto’”ti?
anuppattoti → anuppatto ti (pts)Sembra che nostro figlio Raṭṭhapāla sia arrivato”.
Tena kho pana samayena āyasmā raṭṭhapālo taṁ ābhidosikaṁ kummāsaṁ aññataraṁ kuṭṭamūlaṁ nissāya paribhuñjati.
kuṭṭamūlaṁ → kuḍḍaṁ (bj, sya-all, km, pts1ed) | kuṭṭamūlaṁ → kuḍḍaṁ (pts) | kuḍḍaṁ → kuṭṭamulaṁ (bj: machasaṁ) | kuṭṭamūlaṁ → kuḍḍaṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | kummāsaṁ → pūtikummāsaṁ (sya-all: sī.) | kuḍḍaṁ → So Sk Si Bu; Bm kuṭṭamūlaṁ. (pts note)In quell’occasione Raṭṭhapāla stava mangiando il porridge della sera prima contro un muro.
Atha kho āyasmato raṭṭhapālassa pitā yenāyasmā raṭṭhapālo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ raṭṭhapālaṁ etadavoca:
yenāyasmā → yen āyasmā (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)Allora il padre di Raṭṭhapāla andò da lui e gli disse:
“atthi nāma, tāta raṭṭhapāla, ābhidosikaṁ kummāsaṁ paribhuñjissasi?“Caro Raṭṭhapāla! Come mai ti stai mangiando il porridge di ieri sera?
Nanu, tāta raṭṭhapāla, sakaṁ gehaṁ gantabban”ti?
gantabbanti → gantabban ti (pts)Perché non vai a casa tua?”
“Kuto no, gahapati, amhākaṁ gehaṁ agārasmā anagāriyaṁ pabbajitānaṁ?“Laico, come possono quelli di noi che hanno lasciato la vita di casa per quella mendicante avere una casa?
Anagārā mayaṁ, gahapati.
anagārā → anāgārā (pts) | Anāgārā → Bm anagārā. (pts note)Siamo senzatetto, laico.
Agamamha kho te, gahapati, gehaṁ, tattha neva dānaṁ alatthamha na paccakkhānaṁ;
agamamha → agamamhā (bj, sya-all, pts) | alatthamha → alatthamhā (sya-all) | neva → n eva (pts)Sono venuto a casa tua, ma lì non ho ricevuto né elemosina né un cortese rifiuto,
aññadatthu akkosameva alatthamhā”ti.
aññadatthu → aññadatthuṁ (sya-all) | aññadatthu → aññadatthuṁ (bj: syā) | akkosameva → akkosaṁ eva (pts)ma solo abusi”
“Ehi, tāta raṭṭhapāla, gharaṁ gamissāmā”ti.“Vieni, caro Raṭṭhapāla, andiamo alla casa”
“Alaṁ, gahapati, kataṁ me ajja bhattakiccaṁ”.
bhattakiccaṁ → bhattakiccanti (bj) | bhattakiccaṁ tena hi → bhattakiccanti tenahi (sya-all) | ajja bhattakiccaṁ → ajjha bhattakiccan ti (pts) | kataṁ → katam (pts)“Basta, laico. Il mio pasto è finito per oggi”
“Tena hi, tāta raṭṭhapāla, adhivāsehi svātanāya bhattan”ti.
tena hi → tenahi (th) | bhattanti → bhattan ti (pts)“Beh allora, caro Raṭṭhapāla, per favore accetta il pranzo di domani da parte mia”.
Adhivāsesi kho āyasmā raṭṭhapālo tuṇhībhāvena.Raṭṭhapāla acconsentì in silenzio.
Atha kho āyasmato raṭṭhapālassa pitā āyasmato raṭṭhapālassa adhivāsanaṁ viditvā yena sakaṁ nivesanaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā mahantaṁ hiraññasuvaṇṇassa puñjaṁ kārāpetvā kilañjehi paṭicchādetvā āyasmato raṭṭhapālassa purāṇadutiyikā āmantesi:
paṭicchādetvā → paṭicchādāpetvā (bj, pts) | upasaṅkamitvā → upasaṅkamitvā haritena gomayena paṭhaviyā upalimpetvā (sya-all) | purāṇadutiyikā → purāṇadutiyike (sya-all); purāṇadūtiyike (pts) | upasaṅkamitvā → haritena gomayena paṭhaviyā upalimpetvā mahantaṁ hiraññasuvannassa puñjaṁ kārāpetvā, dve puñje kārāpetvā ekaṁ hiraññassa ekaṁ suvaṇṇassa, mahantā puñjā ahesuṁ orato ṭhito puriso pārato ṭhitaṁ purisaṁ na passati, tathā pārato ṭhito puriso orato ṭhitaṁ. te puñje kipañjehi paṭicchādāpetvā majjhe āsanaṁ paññāpetvā tirokaraṇīyaṁ parikkhipitvā āyasmato raṭṭhapālassa purāṇadutiyike āmantesi (bj: syāmapotthake dissate.) | purāṇadutiyikā → purāṇadutiyike (bj: syā, PTS) | upalimpetvā → ito paraṁ sī. ba. potthake mahantaṁ hiraññasuvaṇṇassa puñjaṁ kārāpetvā te puñje kilañjehi paṭicchādetvā āyasmato raṭṭhapālassa purāṇadutiyike āmantesīti vacanaṁ dissati (sya-all note) | upasaṁkamitvā → Si inserts (? from Bu): haritena gomayena paṭhaviyā upalimpetvā. (pts note) | kārāpetvā → Si inserts dve puñje kārāpetvā ekaṁ hiraññassa ekaṁ suvaṇṇassa mahantā puñjā ahesuṁ. Orato ṭhito puriso pārato ṭhitaṁ purisaṁ na passati, tathā pārato ṭhito orato ṭhitaṁ; te puñje kilañ (je) hi paṭicchādāpetvā majjhe āsanaṁ paññāpetvā tīrokaranīyaṁ parikkhipitvā āyasmato Raṭṭhapālassa purāṇaḍutiyike āmantesi. Si adds note: Ito paraṁ Sī. B. (i. e. Sinh. & Burm.) potthake -- Mahantaṁ hiraññasuvaṇṇassa puñjaṁ kārāpetvā te puñje kilañjehi paṭicchādetvā āyasmato Raṭṭhapalassa puraṇadutiyike āmantesīti vacanaṁ dissati. (pts note) | purāṇadūtiyike → Bu & Sk (infra); Si Bm purāṇdutiyike. (pts note) | hiraññasuvaṇṇassa → hirañña suvaṇṇassa (th) | pe → spelled out in full (th) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)Poi, sapendo che Raṭṭhapāla aveva acconsentito, suo padre tornò a casa. Radunò un mucchio di monete e lingotti d’oro e lo nascose sotto dei tappeti. Poi si rivolse alle ex-mogli di Raṭṭhapāla:
“etha tumhe, vadhuyo, yena alaṅkārena alaṅkatā pubbe raṭṭhapālassa kulaputtassa piyā hotha manāpā tena alaṅkārena alaṅkarothā”ti.
vadhuyo → vadhuke (sya-all, pts) | pubbe → pubbe puttassa (sya-all) | kulaputtassa → (sya-all) | vadhuyo → vadhuke (bj: syā, PTS)“Per favore, nuore, ornatevi nel modo in cui nostro figlio Raṭṭhapāla vi trovava più adorabili”.
Atha kho āyasmato raṭṭhapālassa pitā tassā rattiyā accayena sake nivesane paṇītaṁ khādanīyaṁ bhojanīyaṁ paṭiyādāpetvā āyasmato raṭṭhapālassa kālaṁ ārocesi:E una volta passata la notte, il padre di Raṭṭhapāla fece preparare vari cibi deliziosi a casa sua, e annunciò l’ora al Venerabile Raṭṭhapāla, dicendo:
“kālo, tāta raṭṭhapāla, niṭṭhitaṁ bhattan”ti.
bhattanti → bhattan ti (pts)“Caro Raṭṭhapāla, è ora. Il pranzo è pronto”.
Atha kho āyasmā raṭṭhapālo pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena sakapitu nivesanaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Atha kho āyasmato raṭṭhapālassa pitā taṁ hiraññasuvaṇṇassa puñjaṁ vivarāpetvā āyasmantaṁ raṭṭhapālaṁ etadavoca:
sakapitu → Sk Si sakaṁ pitu. (pts note) | sakapitu nivesanaṁ → sakapitunivesanaṁ (bjt) | pattacīvaramādāya → pattacīvaraṁ ādāya (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)Allora al mattino Raṭṭhapāla si vestì, prese la propria ciotola e abito, andò a casa di suo padre, e si sedette al posto preparato. Il padre di Raṭṭhapāla, scoprendo il mucchio di monete e lingotti d’oro, gli disse:
“idaṁ te, tāta raṭṭhapāla, mātu mattikaṁ dhanaṁ, aññaṁ pettikaṁ, aññaṁ pitāmahaṁ.
mātu → (bj, sya-all, pts) | pitāmahaṁ → petāmahaṁ (sya-all) | mattikaṁ → So Sk Si Bu; Bm mātumattikaṁ. (pts note) | pettikaṁ → Bm pittikaṁ. (pts note) | pitāmahaṁ → So Sk Bm Bu; Si petāmahaṁ, which Bu cites as a var. lect. (pts note) | idaṁ → idan (pts)“Caro Raṭṭhapāla, questa è la tua fortuna da parte di tua madre. C’è n’è un’altra da parte di tuo padre, e una tramandata da generazioni.
Sakkā, tāta raṭṭhapāla, bhoge ca bhuñjituṁ puññāni ca kātuṁ.
tāta → tātā (pts)Hai la possibilità di goderti le tue ricchezze e accumulare merito.
Ehi tvaṁ, tāta raṭṭhapāla, hīnāyāvattitvā bhoge ca bhuñjassu puññāni ca karohī”ti.
Ehi tvaṁ, tāta raṭṭhapāla → raṭṭhapāla sikkhaṁ paccakkhāya (sabbattha) | raṭṭhapāla → raṭṭhapāla sikkhaṁ paccakkhāya (bj, sya-all) | hīnāyāvattitvā → sikkhaṁ paccakkhāya hīnāy āvattitvā (pts) | ca → (pts) | raṭṭhapāla → raṭṭhapāla sikkhaṁ paccakkhāya (cck: sabbattha)Vieni, torna a vita inferiore, goditi le tue ricchezze, e accumula merito!”
“Sace me tvaṁ, gahapati, vacanaṁ kareyyāsi, imaṁ hiraññasuvaṇṇassa puñjaṁ sakaṭe āropetvā nibbāhāpetvā majjhegaṅgāya nadiyā sote opilāpeyyāsi.
sakaṭe → sakaṭesu (bj, sya-all, pts) | opilāpeyyāsi → osīdāpeyyāsi (bj, sya-all) | osīdāpeyyāsi → opilāpeyyāsi (bj: sīmu8) | osīdāpeyyāsi → opilāpeyyāsi (sya-all: sī.) | kho → Bm Si omit kho. (pts note) | sakaṭesu → So Sk Si; Bm sakaṭe. (pts note) | opilāpeyyāsi → Si osīdāpeyyāsi, with note that the Sinh. reading is opilāpeyyāsi. (pts note) | majjhegaṅgāya → majjhe gaṅgāya (th, pts)“Se seguissi il mio consiglio, laico, faresti scaricare questo mucchio di monete e lingotti d’oro del mezzo del fiume Gange.
Taṁ kissa hetu?
hetu → Bm (alone) inserts Ye. (pts note)Perché?
Ye uppajjissanti hi te, gahapati, tatonidānaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā”ti.
ye → (bj, sya-all, pts) | tatonidānaṁ → tato nidānaṁ (bjt) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti → sokaparideva dukkha domanassu pāyāsāti (th) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti → sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā ti (pts)Perché questo non ti porterà altro che tristezza, lamento, dolore, malinconia, e angoscia”.
Atha kho āyasmato raṭṭhapālassa purāṇadutiyikā paccekaṁ pādesu gahetvā āyasmantaṁ raṭṭhapālaṁ etadavocuṁ:
purāṇadutiyikā → purāṇadutiyikāyo (bj) | purāṇadutiyikā paccekaṁ pādesu → purāṇadūtiyikā paccekapādesu (pts) | pādesu → purāṇadutiyikā paccekapādesu (bj: PTS) | paccekapādesu → So Bu; Sk Bm Si paccekaṁ pādesu. (pts note) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)Allora le ex-mogli di Raṭṭhapāla presero i suoi piedi e gli dissero:
“kīdisā nāma tā, ayyaputta, accharāyo yāsaṁ tvaṁ hetu brahmacariyaṁ carasī”ti?
ayyaputta → ayyaputtaka (bj, pts) | tā → tāta (sya-all) | tā → tāta (bj: syā) | tā → So Bm Bu; Sk Si tāta; Sk Bm Si ayyaputta; Bu (alone) ayyaputtaka. (pts note)“Come sono, marito, quelle ninfe per cui segui il percorso spirituale?”
“Na kho mayaṁ, bhaginī, accharānaṁ hetu brahmacariyaṁ carāmā”ti.
bhaginī → bhagini (sya-all, pts)“Sorelle, io non seguo il percorso spirituale per le ninfe”.
“Bhaginivādena no ayyaputto raṭṭhapālo samudācaratī”ti tā tattheva mucchitā papatiṁsu.
tā → (bj, sya-all) | tā tattheva → tatth eva (pts) | samudācaratīti → Bm (alone) inserts tā. (pts note) | bhaginivādena → bhagini vādena (pts)Dicendo: “Nostro marito Raṭṭhapāla si rivolge a noi come sorelle!”, svennero sul posto.
Atha kho āyasmā raṭṭhapālo pitaraṁ etadavoca:
etadavoca → etad (pts)Poi Raṭṭhapāla disse a suo padre:
“sace, gahapati, bhojanaṁ dātabbaṁ, detha;
+ → avoca (pts)“Se c’è cibo da dare, laico, per favore dallo.
mā no viheṭhethā”ti.
viheṭhethāti → So Sk Si Bu; Bm vihedethāti. (pts note)Ma non tormentarmi”
“Bhuñja, tāta raṭṭhapāla, niṭṭhitaṁ bhattan”ti.
bhattanti → bhattan ti (pts)“Mangia, caro Raṭṭhapāla. Il pranzo è pronto”.
Atha kho āyasmato raṭṭhapālassa pitā āyasmantaṁ raṭṭhapālaṁ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi.Allora il padre di Raṭṭhapāla servì e soddisfece il Venerabile Raṭṭhapāla con vari cibi freschi deliziosi cotti con le proprie mani.
Atha kho āyasmā raṭṭhapālo bhuttāvī onītapattapāṇī ṭhitakova imā gāthā abhāsi:
onītapattapāṇī → Cf. p. 50 supra. Sk Si here onītap.; Bm onitap. (pts note) | gāthā → Cf. Theragāthā, p. 75. (pts note) | ṭhitakova → ṭhitako va (pts)Una volta mangiato e lavato mani e ciotola, Raṭṭhapāla recitò questi versi lì in piedi:
“Passa cittīkataṁ bimbaṁ, arukāyaṁ samussitaṁ;
cittīkataṁ → cittakataṁ (bj, sya-all, pts)“Guarda questo bel pupazzo, un corpo fatto di piaghe, Āturaṁ bahusaṅkappaṁ, yassa natthi dhuvaṁ ṭhiti.
bahusaṅkappaṁ → bahusaṁkappaṁ (pts) ṭhiti → Cf. Dhp. 147. (pts note) | natthi → na tthi (pts)malato, su cui ci si ossessiona, in cui niente dura.Passa cittīkataṁ rūpaṁ, maṇinā kuṇḍalena ca;
cittīkataṁ → cittakataṁ (bj, sya-all, pts)Guarda questa bella forma, con gemme e orecchini; Aṭṭhi tacena onaddhaṁ, saha vatthebhi sobhati.
aṭṭhi tacena → aṭṭhitañcena (pts) | aṭṭhittacena → aṭṭhitacena (bj: machasaṁ, syā); aṭṭhitañcena (bj: PTS) | aṭṭhitañcena → So Bu; sk aṭṭhittañcena; Bm aṭṭhiṁ tacena; Si aṭṭhitacena. (pts note) vatthebhi → vatthehi (pts)sono ossa avvolte in pelle, rese belle dai vestiti.Alattakakatā pādā, mukhaṁ cuṇṇakamakkhitaṁ;
cuṇṇakamakkhitaṁ → Bu alattakatā & cuṇṇamakkhitaṁ. (pts note)Piedi truccati e faccia incipriata Alaṁ bālassa mohāya, no ca pāragavesino.potranno bastare a sedurre uno stolto, ma non un cercatore della sponda lontana.Aṭṭhāpadakatā kesā, nettā añjanamakkhitā;
aṭṭhāpadakatā → aṭṭhapādakatā (bj) | Aṭṭhapādakatā → So Sk Si Bu; Bm (alone) aṭṭhāpadakatā (as Theragāthā page 75); Childers aṭṭhapadakatā (Dict. p. 610). (pts note)Capelli in otto trecce e matita per gli occhi Alaṁ bālassa mohāya, no ca pāragavesino.potranno bastare a sedurre uno stolto, ma non un cercatore della sponda lontana.Añjanīva navā cittā, pūtikāyo alaṅkato;
Añjanīva navā → añjanīvaṇṇavā (mr) | navā → añjanīvaṇṇavā (cck: ka.) | añjanīva → añjanī va (pts)Un corpo che marcisce, tutto ornato come una scatola per trucchi appena pitturata Alaṁ bālassa mohāya, no ca pāragavesino.potranno bastare a sedurre uno stolto, ma non un cercatore della sponda lontana.Odahi migavo pāsaṁ, nāsadā vākaraṁ migo;
odahi → odahī (pts) | Odahī → So Si Bu; Bm odahi; Sk ohuhī. (pts note) | pāsaṁ → pāsam (pts) nāsadā → So Bm Si Bu; Sk nāsādā. (pts note)Il cacciatore ha teso la trappola, ma il cervo non l’ha fatta scattare. Bhutvā nivāpaṁ gacchāma, kandante migabandhake”ti.
gacchāma → gacchāmi (si, sya-all, mr) | gacchāma → gacchāmi (bj: sīmu8, machasaṁ) | gacchāma → gacchāmi (cck: syā. ka.) | gacchāma → Si gacchāmi. (pts note) ti → Theragāthā (p. 75) gives an additional couplet. (pts note) | migabandhaketi → migabandhake ti (pts)Ho mangiato l’esca e ora me ne vado, lasciando il cacciatore a lamentarsi”.
Atha kho āyasmā raṭṭhapālo ṭhitakova imā gāthā bhāsitvā yena rañño korabyassa migacīraṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā aññatarasmiṁ rukkhamūle divāvihāraṁ nisīdi.
migacīraṁ → migācīraṁ (bj, sya-all) | korabyassa migacīraṁ tenupasaṅkami → koravyassa migācīraṁ ten upasaṁkami (pts) | ṭhitakova → ṭhitako va (pts) | korabyassa migacīraṁ tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → koravyassa migācīraṁ ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)Poi Raṭṭhapāla, avendo recitato questi versi lì in piedi, andò al campo dei cervi del Re Koravya e si sedette alla radice di un albero per la dimora quotidiana.
Atha kho rājā korabyo migavaṁ āmantesi:
korabyo → koravyo (pts)Il Re Koravya si rivolse al guardiacaccia:
“sodhehi, samma migava, migacīraṁ uyyānabhūmiṁ;
migacīraṁ → migācīraṁ (bj, sya-all, pts) | samma → (sya-all)“Mio caro guardiacaccia, metti in ordine il parco del campo dei cervi.
gacchāma subhūmiṁ dassanāyā”ti.Andiamo lì a guardare il panorama”
“Evaṁ, devā”ti kho migavo rañño korabyassa paṭissutvā migacīraṁ sodhento addasa āyasmantaṁ raṭṭhapālaṁ aññatarasmiṁ rukkhamūle divāvihāraṁ nisinnaṁ.
migacīraṁ → migācīraṁ (bj, sya-all) | korabyassa paṭissutvā migacīraṁ → koravyassa paṭisutvā migācīraṁ (pts) | paṭisutvā → So Bm Sk Si; paṭissutvā. (pts note)“Sì, Sua Maestà”, rispose il guardiacaccia. Mentre riordinava il campo dei cervi vide Raṭṭhapāla seduto per la dimora quotidiana.
Disvāna yena rājā korabyo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā rājānaṁ korabyaṁ etadavoca:Vedendo ciò, andò dal re, e gli disse:
“suddhaṁ kho te, deva, migacīraṁ.
te → (bj, pts) | migacīraṁ → migācīraṁ (bj, sya-all, pts) | kho → Bm Si add te. (pts note)“Il campo dei cervi è ordinato, sire.
Atthi cettha raṭṭhapālo nāma kulaputto imasmiṁyeva thullakoṭṭhike aggakulassa putto yassa tvaṁ abhiṇhaṁ kittayamāno ahosi, so aññatarasmiṁ rukkhamūle divāvihāraṁ nisinno”ti.
cettha → ca tattha (bj) | thullakoṭṭhike aggakulassa → thullakoṭṭhite aggakulikassa (bj, sya-all) | imasmiṁyeva thullakoṭṭhike aggakulassa → imasmiṁ yeva thullakoṭṭhite aggakulikassa (pts) | cettha → ettha (pts) | nisinnoti → nisinno ti (pts)E il giovane di nome Raṭṭhapāla, il figlio di una famiglia eminente di Thullakoṭṭhika, di cui avete spesso parlato bene, è seduto alla radice di un albero per la dimora quotidiana”
“Tena hi, samma migava, alaṁ dānajja uyyānabhūmiyā.
tena hi → tenahi (th) | alaṁ dānajja → alandānajja (th) | dānajja → dān ajja (pts)“Beh allora, mio buon guardiacaccia, il parco può bastare per oggi.
Tameva dāni mayaṁ bhavantaṁ raṭṭhapālaṁ payirupāsissāmā”ti.
payirupāsissāmāti → Bm payirūp.; Si payīrūp. (pts note) | tameva dāni → tamevadāni (bjt, th) | tameva → tam eva (pts)Ora vado a rendere omaggio al Signor Raṭṭhapāla”.
Atha kho rājā korabyo “yaṁ tattha khādanīyaṁ bhojanīyaṁ paṭiyattaṁ taṁ sabbaṁ vissajjethā”ti vatvā bhadrāni bhadrāni yānāni yojāpetvā bhadraṁ yānaṁ abhiruhitvā bhadrehi bhadrehi yānehi thullakoṭṭhikamhā niyyāsi mahaccarājānubhāvena āyasmantaṁ raṭṭhapālaṁ dassanāya.
thullakoṭṭhikamhā → thullakoṭṭhitamhā (bj, sya-all, pts) | paṭiyattaṁ → patiyattaṁ (sya-all) | rājānubhāvena → mahaccā rājānubhāvena (bj: sīmu8, machasaṁ) | mahaccarājānubhāvena → mahaccā rājānubhāvena (cck: sī.) | bhojanīyaṁ → So here Si only. (pts note) | taṁ → Sk omits taṁ. (pts note) | bhadraṁ → Bm repeats bhadraṁ, as usual. (pts note) | mahaccarājānubhāvena → So all MSS. Cf. I Dīgha p. 49, Sum. Vil. I 148, & (infra) Sutta 84. (pts note) | mahaccarājānubhāvena → mahacca rājānubhāvena (bjt) | vissajjethāti → visajjethāti (th) | abhiruhitvā → abhirūhitvā (th, pts) | korabyo → koravyo (pts)E poi il Re Koravya disse: “Dai via tutti i vari cibi che sono stati preparati”. Fece imbrigliare le migliori carrozze. Poi montò su una bella carrozza e, insieme ad altre belle carrozze, si avviò con sfarzo reale da Thullakoṭṭhika per andare a trovare Raṭṭhapāla.
Yāvatikā yānassa bhūmi yānena gantvā yānā paccorohitvā pattikova ussaṭāya ussaṭāya parisāya yenāyasmā raṭṭhapālo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā raṭṭhapālena saddhiṁ sammodi. Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhito kho rājā korabyo āyasmantaṁ raṭṭhapālaṁ etadavoca:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, pts) | pattikova → pattiko va (pts) | yenāyasmā → yen āyasmā (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | korabyo → koravyo (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)Andò in carrozza fino a quando il terreno lo permise, poi scese e si avvicinò a Raṭṭhapāla a piedi, insieme a un gruppo di ufficiali eminenti. Si scambiarono saluti, e, una volta che i saluti e le cordialità terminarono, si sedette a lato, e disse a Raṭṭhapāla:
“idha bhavaṁ raṭṭhapālo hatthatthare nisīdatū”ti.
hatthatthare → kaṭṭhatthare (sya-all, km) | raṭṭhapālo → raṭṭhapāla (cck) | hatthatthare → kaṭṭhatthare (cck: syā. kaṁ.) | kaṭṭhatthare → hatthatthare (sya-all: sī.) | hatthatthare → So Sk Bm Bu; Si kaṭṭhatthare, with note that the Sinh. reading is hatthatthare. (pts note)“Ecco qui, Maestro Raṭṭhapāla, si sieda su questo tappeto d’elefante”
“Alaṁ, mahārāja, nisīda tvaṁ;
alaṁ → alam (pts)“Basta, grande re, sieditici tu.
nisinno ahaṁ sake āsane”ti.
āsaneti → āsane ti (pts)Io sono seduto al mio posto”.
Nisīdi rājā korabyo paññatte āsane. Nisajja kho rājā korabyo āyasmantaṁ raṭṭhapālaṁ etadavoca:
+ → kho (bjt, th, pts) | korabyo → koravyo (pts) | etadavoca → etad avoca cattār (pts)Allora il re si sedette sul posto preparato, e disse:
“Cattārimāni, bho raṭṭhapāla, pārijuññāni yehi pārijuññehi samannāgatā idhekacce kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti.
cattārimāni → cattārīmāni (sya-all) | cattārimāni → imāni (pts) | idhekacce → idh ekacce (pts)“Maestro Raṭṭhapāla, ci sono questi quattro tipi di decadenza. A causa di questi, alcuni si tagliano capelli e barba, indossano l’abito marrone, e lasciano la vita di casa per quella mendicante.
Katamāni cattāri?Quali quattro?
Jarāpārijuññaṁ, byādhipārijuññaṁ, bhogapārijuññaṁ, ñātipārijuññaṁ.
byādhipārijuññaṁ → vyādhipārijuññaṁ (pts)La decadenza dovuta alla vecchiaia, alla malattia, alla perdita di ricchezza, e alla perdita di parenti.
Katamañca, bho raṭṭhapāla, jarāpārijuññaṁ?
katamañca → katamañca pana (bj); katamaṁ (sya-all) | katamañca → katamañ ca (pts)E cos’è la decadenza dovuta alla vecchiaia?
Idha, bho raṭṭhapāla, ekacco jiṇṇo hoti vuḍḍho mahallako addhagato vayoanuppatto.
vuḍḍho → vuddho (bj, pts) | vayoanuppatto → vayo anuppatto (bjt, pts)E quando qualcuno è vecchio, anziano, su di età, e ha raggiunto lo stadio finale della vita.
So iti paṭisañcikkhati:Riflette:
‘ahaṁ khomhi etarahi jiṇṇo vuḍḍho mahallako addhagato vayoanuppatto.
vuḍḍho → vuddho (bj, pts) | vayoanuppatto → vayo anuppatto (bjt, pts) | khomhi → kho mhi (pts)‘Ora sono vecchio, e anziano. Sono su di età e ho raggiunto lo stadio finale della vita.
Na kho pana mayā sukaraṁ anadhigataṁ vā bhogaṁ adhigantuṁ adhigataṁ vā bhogaṁ phātiṁ kātuṁ.
phātiṁ kātuṁ → phātikattuṁ (bj) | anadhigataṁ → anadhigatā (pts) | bhogaṁ → bhogā (pts) | adhigataṁ → adhigatā (pts) | bhogaṁ → anadhigatā vā bhogā (bj: sīmu8, PTS) | kātuṁ → phātikattuṁ (cck: sī.) | bhogaṁ → anadhigagā vā bhogā (sya-all: sī.) | bhogaṁ → adhigagā vā bhogā (sya-all: sī.) | bhogā → So Sk; Bm Si anadhigataṁ vā bhogam & (infra) adhigataṁ vā bhogaṁ, Si with notes that the Sinh. readings are as in the text. (pts note) | phātiṁ → So Bm Si; Sk thitiraṁ. (pts note) | kātuṁ → kātum (pts)Non è facile per me ottenere ricchezze o aumentare le ricchezze che ho già.
Yannūnāhaṁ kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajeyyan’ti.
yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | pabbajeyyanti → pabbajjeyyanti (bjt) | pabbajeyyanti → pabbajeyyan ti (pts)Perché non mi taglio capelli e barba, indosso l’abito marrone, e lascio la vita di casa per quella mendicante?’
So tena jarāpārijuññena samannāgato kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajati.Quindi, a causa di tale decadenza dovuta alla vecchiaia, lascia la vita di casa per quella mendicante.
Idaṁ vuccati, bho raṭṭhapāla, jarāpārijuññaṁ.Questa si chiama decadenza dovuta alla vecchiaia.
Bhavaṁ kho pana raṭṭhapālo etarahi daharo yuvā susukāḷakeso bhadrena yobbanena samannāgato paṭhamena vayasā.
susukāḷakeso → susukālakeso (bj) | pana → (pts) | susukāḷakeso → susu kāḷakeso (pts)Ma il Signor Raṭṭhapāla ora è giovane, giovanile, con capelli ancora nero puro, benedetto dalla giovinezza, nel fiore degli anni.
Taṁ bhoto raṭṭhapālassa jarāpārijuññaṁ natthi.
natthi → na tthi (pts)Non ha decadenza dovuta alla vecchiaia.
Kiṁ bhavaṁ raṭṭhapālo ñatvā vā disvā vā sutvā vā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito?Quindi cosa ha capito, visto, o sentito che l’ha fatta lasciare casa?
Katamañca, bho raṭṭhapāla, byādhipārijuññaṁ?
katamañca → katamañca pana (bj, sya-all) | katamañca → katamañ ca (pts) | byādhipārijuññaṁ → vyādhipārijuññaṁ (pts)E cos’è la decadenza dovuta alla malattia?
Idha, bho raṭṭhapāla, ekacco ābādhiko hoti dukkhito bāḷhagilāno.E quando qualcuno è ammalato, sofferente, gravemente malato.
So iti paṭisañcikkhati:Riflette:
‘ahaṁ khomhi etarahi ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno.
ahaṁ khomhi → aham kho mhi (pts)‘Ora sono ammalato, sofferente, gravemente malato.
Na kho pana mayā sukaraṁ anadhigataṁ vā bhogaṁ adhigantuṁ adhigataṁ vā bhogaṁ phātiṁ kātuṁ.
phātiṁ kātuṁ → phātikattuṁ (bj) | anadhigataṁ → anadhigatā (pts) | bhogaṁ → bhogā (pts) | adhigataṁ → adhigatā (pts) | bhogaṁ → anadhigatā vā bhogā (bj: sīmu8, PTS)Non è facile per me ottenere ricchezze o aumentare le ricchezze che ho già.
Yannūnāhaṁ kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajeyyan’ti.
yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | pabbajeyyanti → pabbajeyyan ti (pts)Perché non mi taglio capelli e barba, indosso l’abito marrone, e lascio la vita di casa per quella mendicante?’
So tena byādhipārijuññena samannāgato kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajati.
byādhipārijuññena → vyādhipārijuññena (pts)Quindi, a causa di tale decadenza dovuta alla malattia, lascia la vita di casa per quella mendicante.
Idaṁ vuccati, bho raṭṭhapāla, byādhipārijuññaṁ.
byādhipārijuññaṁ → vyādhipārijuññaṁ (pts)Questa si chiama decadenza dovuta alla malattia.
Bhavaṁ kho pana raṭṭhapālo etarahi appābādho appātaṅko samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato nātisītāya nāccuṇhāya.
samavepākiniyā → So Sk Bm Bu; Si s-iṇiyā. (pts note) | nātisītāya → Bm (alone) nātisitāya. (pts note)Ma il Signor Raṭṭhapāla raramente è ammalato o indisposto. Il suo stomaco digerisce bene, non essendo né troppo caldo né troppo freddo.
Taṁ bhoto raṭṭhapālassa byādhipārijuññaṁ natthi.
byādhipārijuññaṁ natthi → vyādhipārijuññaṁ na tthi (pts)Non ha decadenza dovuta alla malattia.
Kiṁ bhavaṁ raṭṭhapālo ñatvā vā disvā vā sutvā vā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito?
kiṁ → kim (pts)Quindi cosa ha capito, visto, o sentito che l’ha fatta lasciare casa?
Katamañca, bho raṭṭhapāla, bhogapārijuññaṁ?
katamañca → katamañca pana (bj) | katamañca → katamañ ca (pts)E cos’è la decadenza dovuta alla perdita di ricchezza?
Idha, bho raṭṭhapāla, ekacco aḍḍho hoti mahaddhano mahābhogo.
bho → (sya-all)E quando qualcuno è ricco, benestante, e abbiente.
Tassa te bhogā anupubbena parikkhayaṁ gacchanti.Ma piano piano le sue ricchezze svaniscono.
So iti paṭisañcikkhati:Riflette:
‘ahaṁ kho pubbe aḍḍho ahosiṁ mahaddhano mahābhogo.‘Una volta ero ricco, benestante, e abbiente.
Tassa me te bhogā anupubbena parikkhayaṁ gatā.
me → Sk omits me. (pts note)Ma piano piano le mie ricchezze sono svanite.
Na kho pana mayā sukaraṁ anadhigataṁ vā bhogaṁ adhigantuṁ adhigataṁ vā bhogaṁ phātiṁ kātuṁ.
phātiṁ kātuṁ → phātikattuṁ (bj) | anadhigataṁ → anadhigate (sya-all); anadhigatā (pts) | bhogaṁ → bhoge (sya-all); bhogā (pts) | adhigataṁ → adhigate (sya-all); adhigatā (pts) | bhogaṁ → anadhigatā vā bhogā (bj: sīmu8, PTS); anadhigeta vā bhoge (bj: syā) | bhogā → Si (here & infra) anadhigate vā bhoge. (pts note) | bhogā → Si (here & infra) adhigate vā bhoge. (pts note)Non è facile per me ottenere ricchezze o aumentare le ricchezze che ho già.
Yannūnāhaṁ kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajeyyan’ti.
yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | pabbajeyyanti → pabbajeyyan ti (pts)Perché non mi taglio capelli e barba, indosso l’abito marrone, e lascio la vita di casa per quella mendicante?’
So tena bhogapārijuññena samannāgato kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajati.
kāsāyāni → kāsāyani (pts)Quindi, a causa di quella decadenza dovuta alla perdita di ricchezza, lascia la vita di casa per quella mendicante.
Idaṁ vuccati, bho raṭṭhapāla, bhogapārijuññaṁ.Questa si chiama decadenza dovuta alla perdita di ricchezza.
Bhavaṁ kho pana raṭṭhapālo imasmiṁyeva thullakoṭṭhike aggakulassa putto.
thullakoṭṭhike aggakulassa → thullakoṭṭhite aggakulikassa (bj, sya-all) | imasmiṁyeva thullakoṭṭhike aggakulassa → imasmiṁ yeva thullakoṭṭhite aggakulikassa (pts)Ma il Signor Raṭṭhapāla è figlio di una famiglia eminente qui a Thullakoṭṭhika.
Taṁ bhoto raṭṭhapālassa bhogapārijuññaṁ natthi.
natthi → na tthi (pts)Non ha decadenza dovuta alla perdita di ricchezza.
Kiṁ bhavaṁ raṭṭhapālo ñatvā vā disvā vā sutvā vā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito?Quindi cosa ha capito, visto, o sentito che l’ha fatta lasciare casa?
Katamañca, bho raṭṭhapāla, ñātipārijuññaṁ?
katamañca → katamañca pana (bj) | katamañca → katamañ ca (pts)E cos’è la decadenza dovuta alla perdita di parenti?
Idha, bho raṭṭhapāla, ekaccassa bahū honti mittāmaccā ñātisālohitā.E quando qualcuno ha molti amici e colleghi, parenti e conoscenti.
Tassa te ñātakā anupubbena parikkhayaṁ gacchanti.Ma piano piano i propri parenti se ne vanno.
So iti paṭisañcikkhati:Riflette:
‘mamaṁ kho pubbe bahū ahesuṁ mittāmaccā ñātisālohitā.‘Una volta avevo molti amici e colleghi, parenti e conoscenti.
Tassa me te anupubbena parikkhayaṁ gatā.
te → te ñātakā (bj, sya-all); ñātakā (pts) | me → Si inserts te. (pts note)Ma piano piano se ne sono andati.
Na kho pana mayā sukaraṁ anadhigataṁ vā bhogaṁ adhigantuṁ adhigataṁ vā bhogaṁ phātiṁ kātuṁ.
phātiṁ kātuṁ → phātikattuṁ (bj) | anadhigataṁ → anadhigate (sya-all); anadhigatā (pts) | bhogaṁ → bhoge (sya-all); bhogā (pts) | adhigataṁ → adhigate (sya-all); adhigatā (pts)Non è facile per me ottenere ricchezze o aumentare le ricchezze che ho già.
Yannūnāhaṁ kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajeyyan’ti.
yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | pabbajeyyanti → pabbajeyyan ti (pts)Perché non mi taglio capelli e barba, indosso l’abito marrone, e lascio la vita di casa per quella mendicante?’
So tena ñātipārijuññena samannāgato kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajati.Quindi, a causa di quella decadenza dovuta alla perdita di parenti, lascia la vita di casa per quella mendicante.
Idaṁ vuccati, bho raṭṭhapāla, ñātipārijuññaṁ.Questa si chiama decadenza dovuta alla perdita di parenti.
Bhoto kho pana raṭṭhapālassa imasmiṁyeva thullakoṭṭhike bahū mittāmaccā ñātisālohitā.
thullakoṭṭhike → thullakoṭṭhite (bj, sya-all) | imasmiṁyeva thullakoṭṭhike → imasmiṁ yeva thullakoṭṭhite (pts)Ma il Signor Raṭṭhapāla ha molti amici e colleghi, parenti e conoscenti proprio qui a Thullakoṭṭhika.
Taṁ bhoto raṭṭhapālassa ñātipārijuññaṁ natthi.
taṁ → (sya-all) | natthi → na tthi (pts)Non ha decadenza dovuta alla perdita di parenti.
Kiṁ bhavaṁ raṭṭhapālo ñatvā vā disvā vā sutvā vā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito?Quindi cosa ha capito, visto, o sentito che l’ha fatta lasciare casa?
Imāni kho, bho raṭṭhapāla, cattāri pārijuññāni, yehi pārijuññehi samannāgatā idhekacce kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti.
bho → (sya-all) | bho → Si omits bho here. (pts note) | idhekacce → idh ekacce (pts)Ci sono questi quattro tipi di decadenza. A causa di questi, alcuni si tagliano capelli e barba, indossano l’abito marrone, e lasciano la vita di casa per quella mendicante.
Tāni bhoto raṭṭhapālassa natthi.
natthi → na tthi (pts)Il Signor Raṭṭhapāla non ha nessuno di questi.
Kiṁ bhavaṁ raṭṭhapālo ñatvā vā disvā vā sutvā vā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito”ti?
agārasmā anagāriyaṁ pabbajitoti → pabbajito ti (pts)Quindi cosa ha capito, visto, o sentito che l’ha fatta lasciare casa?”
“Atthi kho, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena cattāro dhammuddesā uddiṭṭhā, ye ahaṁ ñatvā ca disvā ca sutvā ca agārasmā anagāriyaṁ pabbajito.
ye ahaṁ → yehaṁ (bj); yamahaṁ (sya-all) | ye’haṁ → yamahaṁ (bj: syā); ye ahaṁ (bj: PTS) | ahaṁ → yamahaṁ (cck: syā. kaṁ. ka.)“Grande re, il Beato che conosce e vede, il perfetto, il Buddha completamente risvegliato ha insegnato questi quattro riepiloghi dell’insegnamento da recitare. È stato dopo che ho capito, visto, e sentito questi che ho lasciato la vita di casa per quella mendicante.
‘Upaniyyati loko addhuvo’ti
addhuvo → Bm (alone) upaniyyati loko adhuvo. (pts note) | upaniyyati → upanīyati (bjt, th, pts) | addhuvoti → addhuvo ti (pts)‘Il mondo è instabile e viene spazzato via’.
kho, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena paṭhamo dhammuddeso uddiṭṭho, yamahaṁ ñatvā ca disvā ca sutvā ca agārasmā anagāriyaṁ pabbajito.
ca → (bj, cck) | yamahaṁ → yam ahaṁ (pts)Questo è il primo riepilogo.
‘Atāṇo loko anabhissaro’ti
Attāṇo → So Sk Bu; Si atāṇo; Bm atāno. (pts note) | anabhissaro → Bm (alone) anabhisaro. (pts note) | anabhissaroti → anabhissaro ti (pts)‘Il mondo non ha rifugio né salvatore’.
kho, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena dutiyo dhammuddeso uddiṭṭho, yamahaṁ ñatvā ca disvā ca sutvā ca agārasmā anagāriyaṁ pabbajito.
ca → (bj, cck) | yamahaṁ → yam ahaṁ (pts)Questo è il secondo riepilogo.
‘Assako loko, sabbaṁ pahāya gamanīyan’ti
gamanīyan → Bm (alone) gamaniyan. (pts note) | gamanīyanti → gamanīyan ti (pts)‘Il mondo non ha proprietario; bisogna lasciarsi tutto alle spalle e andarsene’.
kho, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena tatiyo dhammuddeso uddiṭṭho, yamahaṁ ñatvā ca disvā ca sutvā ca agārasmā anagāriyaṁ pabbajito.
ca → (bj, cck) | yamahaṁ ñatvā → yam ahaṁ ñātvā (pts)Questo è il terzo riepilogo.
‘Ūno loko atitto taṇhādāso’ti
taṇhādāsoti → taṇhādāso ti (pts)‘Il mondo è desideroso, insaziabile, schiavo della brama’.
kho, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena catuttho dhammuddeso uddiṭṭho, yamahaṁ ñatvā ca disvā ca sutvā ca agārasmā anagāriyaṁ pabbajito.
ca → (bj, cck) | yamahaṁ → yam ahaṁ (pts)Questo è il quarto riepilogo.
Ime kho, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena cattāro dhammuddesā uddiṭṭhā, ye ahaṁ ñatvā ca disvā ca sutvā ca agārasmā anagāriyaṁ pabbajito”ti.
ahaṁ → ye’haṁ (bj); yamahaṁ (sya-all, km, mr) | ye ahaṁ → yehaṁ (bj); yamahaṁ (sya-all) | ca → (cck) | ye’haṁ → yamahaṁ (bj: syā); ye ahaṁ (bj: PTS) | ahaṁ → Sk ye c'; ahaṁ; Bm Si yam ahaṁ. (pts note) | pabbajitoti → pabbajito ti (pts)Il Beato che conosce e vede, il perfetto, il Buddha completamente risvegliato ha insegnato questi quattro riepiloghi dell’insegnamento da recitare. È stato dopo che ho capito e visto e sentito questi che ho lasciato la vita di casa per quella mendicante”.
“‘Upaniyyati loko addhuvo’ti—
upaniyyati → upanīyati (bjt, th, pts) | addhuvoti → addhuvo ti (pts)“‘Il mondo è instabile e viene spazzato via’.
bhavaṁ raṭṭhapālo āha.Il Signor Raṭṭhapāla ha detto così.
Imassa, bho raṭṭhapāla, bhāsitassa kathaṁ attho daṭṭhabbo”ti?
imassa → idha pana (bj); imassa pana (sya-all, pts) | daṭṭhabboti → daṭṭhabbo ti (pts)Come posso interpretare il significato di questa frase?”
“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,
mahārāja → mahārāja ahosi (bj, sya-all, pts) | kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ → kim (pts)“Cosa ne pensi, grande re?
tvaṁ vīsativassuddesikopi paṇṇavīsativassuddesikopi hatthismimpi katāvī assasmimpi katāvī rathasmimpi katāvī dhanusmimpi katāvī tharusmimpi katāvī ūrubalī bāhubalī alamatto saṅgāmāvacaro”ti?
vīsativassuddesikopi paṇṇavīsativassuddesikopi → vīsati vassuddesikopi pañcavīsati vassuddesikopi (bj) | pañcavīsati → paṇṇavīsati (bj: machasaṁ, syā); paṇṇuvīsati (bj: PTS) | paṇṇuvīsativassuddesiko → So Sk; Si paṇṇav.; Bm puṇṇav. (pts note) | tharusmim → So Sk; Bm dharusmiṁ; Si pharusamiṁ. (pts note) | alamatto → So Sk Bm Si; Bu (?) alamattho. (pts note) | hatthismimpi → hatthismiṁpi (th) | assasmimpi → assasmiṁpi (th) | rathasmimpi → rathasmiṁpi (th) | dhanusmimpi → dhanusmiṁpi (th) | tharusmimpi → tharusmiṁpi (th) | vīsativassuddesikopi paṇṇavīsativassuddesikopi hatthismimpi → vīsativassuddesiko pi paṇṇuvīsativassuddesiko pi hatthismim pi (pts) | assasmimpi → assasmim pi (pts) | rathasmimpi → rathasmim pi (pts) | dhanusmimpi → dhanusmim pi (pts) | tharusmimpi → tharusmim pi (pts) | saṅgāmāvacaroti → saṅgāmāvacaro ti (pts)Quando avevi venti o venticinque anni, eri bravo a cavalcare elefanti, cavalli, e carri, al tiro con l’arco e alla scherma? Le tue cosce e braccia erano forti, capaci, e pronte per la battaglia?”
“Ahosiṁ ahaṁ, bho raṭṭhapāla, vīsativassuddesikopi paṇṇavīsativassuddesikopi hatthismimpi katāvī assasmimpi katāvī rathasmimpi katāvī dhanusmimpi katāvī tharusmimpi katāvī ūrubalī bāhubalī alamatto saṅgāmāvacaro.
ahosiṁ ahaṁ → ahosimahaṁ (th) | hatthismimpi → hatthismiṁpi (th) | assasmimpi → assasmiṁpi (th) | rathasmimpi → rathasmiṁpi (th) | dhanusmimpi → dhanusmiṁpi (th) | tharusmimpi → tharusmiṁpi (th) | vīsativassuddesikopi paṇṇavīsativassuddesikopi hatthismimpi → vīsativassuddesiko pi paṇṇuvīsativassuddesiko pi hatthismim pi (pts) | assasmimpi → assasmim pi (pts) | rathasmimpi → rathasmim pi (pts) | dhanusmimpi → dhanusmim pi (pts) | tharusmimpi → tharusmim pi (pts)“Lo ero, Signor Raṭṭhapāla.
Appekadāhaṁ, bho raṭṭhapāla, iddhimāva maññe na attano balena samasamaṁ samanupassāmī”ti.
iddhimāva maññe na → iddhimā ca maññe (si); iddhimā maññe (cck); iddhimā maññe na (sya1ed, sya2ed, km); na viya maññe (mr) | appekadāhaṁ → ti ahosiṁ ahaṁ (pts) | maññe → iddhi mā ca maññe (bj: sīmu8); iddhimā maññe (bj: sīmu8) | samasamaṁ → attano balena samaṁ (bj: sīmu8) | na → iddhimā maññe na (cck: syā. kaṁ.); iddhimā ca maññe (cck: sī.); na viya maññe (cck: ka.) | iddhimā → iddhimāva maññeti dissati (sya-all: sī. yu.) | va → So Sk; Si omits va; Bm omits iddhimā va & inserts na viya. (pts note) | appekadāhaṁ → appekadā haṁ (pts)A volte mi sembra che allora avessi i superpoteri. Non vedo nessuno che avrebbe potuto eguagliarmi in forza”
“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,
kiṁ → kim (pts)“Cosa ne pensi, grande re?
evameva tvaṁ etarahi ūrubalī bāhubalī alamatto saṅgāmāvacaro”ti?
etarahi → etarahipi (sya-all) | evameva → evam eva (pts) | saṅgāmāvacaroti → saṅgāmāvacaro ti (pts)Al giorno d’oggi le tue cosce e braccia sono forti, capaci, e pronte per la battaglia?”
“No hidaṁ, bho raṭṭhapāla.
no hidaṁ → nohidaṁ (bjt) | hidaṁ → h idaṁ (pts)“No, Signor Raṭṭhapāla.
Etarahi jiṇṇo vuḍḍho mahallako addhagato vayoanuppatto āsītiko me vayo vattati.
vuḍḍho → vuddho (bj, pts) | āsītiko → asītiko (sya-all) | me → (pts) | vayo → Si inserts me; Sk inserts ce. (pts note) | vayoanuppatto → vayo anuppatto (bjt, pts)Poiché ora sono vecchio, e anziano. Sono su di età e ho raggiunto lo stadio finale della vita. Ho ottant’anni.
Appekadāhaṁ, bho raṭṭhapāla, ‘idha pādaṁ karissāmī’ti aññeneva pādaṁ karomī”ti.
eva → Bm aññadeva. (pts note) | appekadāhaṁ → appekadā haṁ (pts) | aññeneva → aññen eva (pts)A volte ho intenzione di mettere il piede in un posto, ma il mio piede va da un altra parte”
“Idaṁ kho taṁ, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sandhāya bhāsitaṁ:“Questo è ciò a cui il Buddha si riferiva quando ha detto:
‘upaniyyati loko addhuvo’ti,
upaniyyati → upanīyati (bjt, th, pts) | addhuvoti → addhuvo ti (pts)‘Il mondo è instabile e viene spazzato via’”
yamahaṁ ñatvā ca disvā ca sutvā ca agārasmā anagāriyaṁ pabbajito”ti.
ca → (cck) | yamahaṁ → yam ahaṁ (pts) | pabbajitoti → pabbajito ti (pts)
“Acchariyaṁ, bho raṭṭhapāla, abbhutaṁ, bho raṭṭhapāla.
abbhutaṁ → abbhūtaṁ (sya-all)“È incredibile, Signor Raṭṭhapāla, è strabiliante,
Yāva subhāsitañcidaṁ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena:
yāva subhāsitañcidaṁ → yāvasubhāsitamidaṁ (bj) | subhāsitañcidaṁ → subhāsitaṁ cidaṁ (my) | subhāsitañcidaṁ → subhāsitaṁ idaṁ (pts)quanto questo sia stato ben detto dal Buddha.
‘upaniyyati loko addhuvo’ti.
upaniyyati → upanīyati (bjt, th, pts) | addhuvoti → addhuvo ti (pts)
Upaniyyati hi, bho raṭṭhapāla, loko addhuvo.
addhuvo → Sk adds ti. (pts note) | upaniyyati → upanīyati (bjt, th, pts)Poiché il mondo è davvero instabile e viene spazzato via.
Saṁvijjante kho, bho raṭṭhapāla, imasmiṁ rājakule hatthikāyāpi assakāyāpi rathakāyāpi pattikāyāpi, amhākaṁ āpadāsu pariyodhāya vattissanti.
pariyodhāya → pariyodāya (sya-all) | ye → Bm omits ye. (pts note) | hatthikāyāpi assakāyāpi rathakāyāpi pattikāyāpi → hatthikāyā pi assakāyā pi rathakāyā pi pattikāyā pi ye (pts)In questa corte reale ci sono divisioni di elefanti, cavalleria, carri, e fanteria. Servono a difenderci da qualsiasi minaccia. Eppure lei dice:
‘Atāṇo loko anabhissaro’ti—
attāṇo → atāṇe (bj: sīmu8, machasaṁ, syā) | anabhissaroti → anabhissaro ti (pts)‘Il mondo non ha rifugio né salvatore’.
bhavaṁ raṭṭhapālo āha.
Imassa pana, bho raṭṭhapāla, bhāsitassa kathaṁ attho daṭṭhabbo”ti?
daṭṭhabboti → daṭṭhabbo ti (pts)Come posso interpretare il significato di questa frase?”
“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,
kiṁ → kim (pts)“Cosa ne pensi, grande re?
atthi te koci anusāyiko ābādho”ti?Hai qualche disturbo cronico?”
“Atthi me, bho raṭṭhapāla, anusāyiko ābādho.
ābādho → vātābādho (pts) | anusāyiko → So Si; Bm anussāyiko; Sk anusayiko. (pts note) | + → anusāyiko ābādho ti (pts)“Sì, ne ho.
Appekadā maṁ, bho raṭṭhapāla, mittāmaccā ñātisālohitā parivāretvā ṭhitā honti:A volte i miei amici e colleghi, parenti e conoscenti mi circondando, pensando:
‘idāni rājā korabyo kālaṁ karissati, idāni rājā korabyo kālaṁ karissatī’”ti.
korabyo → koravyo (pts)‘Ora il re morirà! Ora il re morirà!’”
“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,“Cosa ne pensi, grande re?
labhasi tvaṁ te mittāmacce ñātisālohite:Puoi fare in modo che i tuoi amici e colleghi, parenti e conoscenti ti aiutino così:
‘āyantu me bhonto mittāmaccā ñātisālohitā, sabbeva santā imaṁ vedanaṁ saṁvibhajatha, yathāhaṁ lahukatarikaṁ vedanaṁ vediyeyyan’ti—
Āyantu → Sk ayantu. (pts note) | saṁvibhajatha → Bm saṁvibhajetha. (pts note) | lahukatarikaṁ → Bm lahukaṁ tarikaṁ. (pts note) | sabbeva → sabbe va (pts) | yathāhaṁ → yathā haṁ (pts) | vediyeyyanti → vediyeyyan ti (pts)‘Per favore, miei cari amici e colleghi, parenti e conoscenti, tutti voi qui condividete il mio dolore affinché io senta meno dolore’.
udāhu tvaṁyeva taṁ vedanaṁ vediyasī”ti?
taṁ → (sya-all) | vediyasīti → Bm vedeyyāsīti. (pts note) | tvaṁyeva → tvaṁ yeva (pts)Oppure tu solo senti quel dolore?”
“Nāhaṁ, bho raṭṭhapāla, labhāmi te mittāmacce ñātisālohite:“Non posso condividere il mio dolore con i miei amici.
‘āyantu me bhonto mittāmaccā ñātisālohitā, sabbeva santā imaṁ vedanaṁ saṁvibhajatha, yathāhaṁ lahukatarikaṁ vedanaṁ vediyeyyan’ti.
sabbeva → sabbe va (pts) | yathāhaṁ → yathā haṁ (pts) | vediyeyyanti → vediyeyyan ti (pts)
Atha kho ahameva taṁ vedanaṁ vediyāmī”ti.
ahameva → aham eva (pts)Al contrario, solo io lo sento”
“Idaṁ kho taṁ, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sandhāya bhāsitaṁ:“Questo è ciò a cui il Buddha si riferiva quando ha detto:
‘atāṇo loko anabhissaro’ti,
attāṇo → atāṇe (bj: sīmu8, machasaṁ, syā)‘Il mondo non ha rifugio né salvatore’”
yamahaṁ ñatvā ca disvā ca sutvā ca agārasmā anagāriyaṁ pabbajito”ti.
ca → (cck) | yamahaṁ ñatvā → yam ahaṁ ñātvā (pts) | pabbajitoti → pabbajito ti (pts)
“Acchariyaṁ, bho raṭṭhapāla, abbhutaṁ, bho raṭṭhapāla.
abbhutaṁ → abbhūtaṁ (sya-all)“È incredibile, Signor Raṭṭhapāla, è strabiliante,
Yāva subhāsitaṁ cidaṁ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena:
yāva subhāsitaṁ cidaṁ → yāvasubhāsitamidaṁ (bj) | subhāsitaṁ cidaṁ → subhāsitañcidaṁ (th) | cidaṁ → idaṁ (pts)quanto questo sia stato ben detto dal Buddha.
‘atāṇo loko anabhissaro’ti.
atāṇo → attāṇo (bjt, pts) | anabhissaroti → anabhissaro ti (pts)
Atāṇo hi, bho raṭṭhapāla, loko anabhissaro.
atāṇo → attāṇo (bjt, pts)Poiché il mondo davvero non ha rifugio né salvatore.
Saṁvijjati kho, bho raṭṭhapāla, imasmiṁ rājakule pahūtaṁ hiraññasuvaṇṇaṁ bhūmigatañca vehāsagatañca.
bhūmigatañca → bhūmigatañceva (bj) | pahūtaṁ hiraññasuvaṇṇaṁ → pahutaṁ hirañña suvaṇṇaṁ (sya-all) | pahūtaṁ → So Bu; Sk Si pahutaṁ; Bm bahu taṁ. Cf. I Dīgha 115. (pts note) | vehāsaṭṭhañ → Si vehāsagatañ (pts note) | bhūmigatañca vehāsagatañca → bhūmigatañ ca vehāsaṭṭhañ ca (pts)In questa corte reale ci sono molte monete e lingotti d’oro immagazzinati sopra e sotto terra. Eppure lei dice:
‘Assako loko, sabbaṁ pahāya gamanīyan’ti—
gamanīyanti → gamanīyan ti (pts)‘Il mondo non ha proprietario; bisogna lasciarsi tutto alle spalle e andarsene.
bhavaṁ raṭṭhapālo āha.
Imassa pana, bho raṭṭhapāla, bhāsitassa kathaṁ attho daṭṭhabbo”ti?
daṭṭhabboti → daṭṭhabbo ti (pts)Come posso interpretare il significato di questa frase?”
“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,
kiṁ → kim (pts)“Cosa ne pensi, grande re?
yathā tvaṁ etarahi pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāresi, lacchasi tvaṁ paratthāpi:
samaṅgībhūto → samaṅgibhūto (pts) | samaṅgibhūto → Si samangībhūto. (pts note) | tvaṁ paratthāpi → paratthā pi (pts)Al giorno d’oggi ti diverti, fornito dei cinque tipi di stimolazione dei sensi. Ma c’è modo di assicurarti che nella prossima vita
‘evamevāhaṁ imeheva pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāremī’ti, udāhu aññe imaṁ bhogaṁ paṭipajjissanti, tvaṁ pana yathākammaṁ gamissasī”ti?
samaṅgībhūto → samaṅgibhūto (pts) | evamevāhaṁ imeheva → evaṁ evāhaṁ imeh eva (pts)continuerai a divertirti nello stesso modo, fornito degli stessi cinque tipi di stimolazione dei sensi? Oppure altri faranno uso di questa proprietà, mentre tu te ne vai secondo le tue azioni?”
“Yathāhaṁ, bho raṭṭhapāla, etarahi pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāremi, nāhaṁ lacchāmi paratthāpi:
kāmaguṇehi → gāmaguṇehi (pts) | samaṅgībhūto → samaṅgibhūto (pts) | paratthāpi → paratthā pi evaṁ (pts)“Non c’è modo di assicurarmi che continuerò a divertirmi nello stesso modo.
‘evameva imeheva pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāremī’ti.
evameva → evamevāhaṁ (bj, sya-all) | samaṅgībhūto → samaṅgibhūto (pts) | evameva imeheva → evāhaṁ imeh eva (pts)
Atha kho aññe imaṁ bhogaṁ paṭipajjissanti; ahaṁ pana yathākammaṁ gamissāmī”ti.Al contrario, altri prenderanno questa proprietà mentre io me ne andrò secondo le mie azioni”
“Idaṁ kho taṁ, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sandhāya bhāsitaṁ:“Questo è ciò a cui il Buddha si riferiva quando ha detto:
‘assako loko, sabbaṁ pahāya gamanīyan’ti,
gamanīyanti → gamanīyan ti (pts)‘Il mondo non ha proprietario; bisogna lasciarsi tutto alle spalle e andarsene’”
yamahaṁ ñatvā ca disvā ca sutvā ca agārasmā anagāriyaṁ pabbajito”ti.
ñatvā → ñātvā (bj) | yamahaṁ → yam ahaṁ (pts) | pabbajitoti → pabbajito ti (pts)
“Acchariyaṁ, bho raṭṭhapāla, abbhutaṁ, bho raṭṭhapāla.
abbhutaṁ → abbhūtaṁ (sya-all)“È incredibile, Signor Raṭṭhapāla, è strabiliante,
Yāva subhāsitaṁ cidaṁ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena:
subhāsitaṁ cidaṁ → subhāsitaṁmidaṁ (bj) | subhāsitaṁ cidaṁ → subhāsitañcidaṁ (th) | subhāsitaṁ cidaṁ → subhāsitañ idaṁ (pts)quanto questo sia stato ben detto dal Buddha.
‘assako loko, sabbaṁ pahāya gamanīyan’ti.
gamanīyanti → gamanīyan ti (pts)
Assako hi, bho raṭṭhapāla, loko sabbaṁ pahāya gamanīyaṁ.Poiché il mondo davvero non ha proprietario; bisogna lasciarsi tutto alle spalle e andarsene.
‘Ūno loko atitto taṇhādāso’ti—
taṇhādāsoti → taṇhā dāsoti (bjt) | taṇhādāsoti → taṇhādāso ti (pts)Lei ha anche detto questo: ‘Il mondo è desideroso, insaziabile, schiavo della brama’.
bhavaṁ raṭṭhapālo āha.
Imassa, bho raṭṭhapāla, bhāsitassa kathaṁ attho daṭṭhabbo”ti?
imassa → imassa pana (bj, sya-all, pts) | daṭṭhabboti → daṭṭhabbo ti (pts)Come posso interpretare il significato di questa frase?”
“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,
kiṁ → kim (pts)“Cosa ne pensi, grande re?
phītaṁ kuruṁ ajjhāvasasī”ti?
Phītaṁ → Bm Si phitaṁ. (pts note)Abiti nella prosperosa terra di Kuru?”
“Evaṁ, bho raṭṭhapāla, phītaṁ kuruṁ ajjhāvasāmī”ti.“Certo che sì”
“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,
kiṁ → kim (pts)“Cosa ne pensi, grande re?
idha puriso āgaccheyya puratthimāya disāya saddhāyiko paccayiko.
idha → idha te (bj, sya-all, pts)Immagina che un uomo di fiducia e affidabile arrivi dall’est.
So taṁ upasaṅkamitvā evaṁ vadeyya:
upasaṅkamitvā → upasaṁkamitvā (pts)Viene da te e ti dice:
‘yagghe, mahārāja, jāneyyāsi, ahaṁ āgacchāmi puratthimāya disāya?‘Per favore, signore, deve sapere una cosa. Io vengo dall’est.
Tatthaddasaṁ mahantaṁ janapadaṁ iddhañceva phītañca bahujanaṁ ākiṇṇamanussaṁ.
tatthaddasaṁ → tatth addasaṁ (pts) | iddhañceva phītañca → iddhañ eva phītañ ca (pts)Lì ho visto un Paese ricco, prosperoso e pieno di gente.
Bahū tattha hatthikāyā assakāyā rathakāyā pattikāyā;
bahū → bahu (sya-all) | bahū → So Bm; Sk Si bahu throughout. (pts note)Hanno molte divisioni di elefanti, cavalleria, carri, e fanteria.
bahu tattha dhanadhaññaṁ;
dhanadhaññaṁ → dantājinaṁ (sya-all, km, pts1ed) | bahu → bahuṁ (bj) | dhanadhaññaṁ → dantājinaṁ (pts) | dhanadhaññaṁ → bahu tattha dantājinaṁ (bj: syā, PTS) | dhanadhaññaṁ → dantājinaṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | bahu → Bm bahuṁ. (pts note) | dantājinaṁ → Bm (alone) dhanadhaññaṁ. (pts note)E c’è grande quantità di soldi e grano,
bahu tattha hiraññasuvaṇṇaṁ akatañceva katañca;
bahu → bahuṁ (bj) | hiraññasuvaṇṇaṁ → hirañña suvaṇṇaṁ (bjt, th) | akatañceva katañca → akatañ eva katañ ca (pts)grande quantità di monete e lingotti d’oro, sia lavorati che non,
bahu tattha itthipariggaho.
itthipariggaho → itthīpariggaho (th)e grande quantità di donne da prendere.
Sakkā ca tāvatakeneva balamattena abhivijinituṁ.
balamattena → balatthena (sya-all, km, pts1ed); bahalatthena (mr) | tāvatakeneva → tāvatakena (bj) | tāvatakeneva balamattena → tāvatakena balatthena (pts) | balamattena → balatthena (bj: PTS); tāvattakena balatthena (bj: syā) | balamattena → balatthena (cck: sī. syā. kaṁ. pī.); bahalatthena (cck: ka.) | tāvatakena → Bm adds va. (pts note)Con le sue forze attuali può conquistarlo.
Abhivijina, mahārājā’ti, kinti naṁ kareyyāsī”ti?
mahārājāti → Bm bahalatthena abhivijituṁ, mahārājāti. (pts note)Lo conquisti, grande re!’ Cosa faresti?”
“Tampi mayaṁ, bho raṭṭhapāla, abhivijiya ajjhāvaseyyāmā”ti.
abhivijiya → abhivijjiya (bj: syā) | abhivijiya → So Bm; Sk abhivijīyya; Si abhivijjiya. (pts note) | tampi → tam pi (pts)“Lo conquisterei e vivrei lì”
“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,
kiṁ → kim (pts)“Cosa ne pensi, grande re?
idha puriso āgaccheyya pacchimāya disāya …
idha → idha te (bj, sya-all, pts) | pe → Bm Si omit pe. (pts note)Immagina che un uomo di fiducia e affidabile arrivi dall’ovest,
uttarāya disāya …dal nord,
dakkhiṇāya disāya …
dakkhiṇāya → dakkhiṇaya (pts)dal sud,
parasamuddato saddhāyiko paccayiko.
parasamuddato → pārasamuddato (pts)o da oltreoceano.
So taṁ upasaṅkamitvā evaṁ vadeyya:
upasaṅkamitvā → upasaṁkamitvā (pts)Viene da te e ti dice la stessa cosa.
‘yagghe, mahārāja, jāneyyāsi, ahaṁ āgacchāmi parasamuddato?
parasamuddato tatthaddasaṁ → pārasamuddato tatth addasaṁ (pts)
Tatthaddasaṁ mahantaṁ janapadaṁ iddhañceva phītañca bahujanaṁ ākiṇṇamanussaṁ.
tatthaddasaṁ → tatth addasaṁ (pts) | iddhañceva phītañca → iddhañ eva phītañ ca (pts)
Bahū tattha hatthikāyā assakāyā rathakāyā pattikāyā;
bahū → bahu (sya-all)
bahu tattha dhanadhaññaṁ;
bahu → bahuṁ (bj) | dhanadhaññaṁ → dantājinaṁ (sya-all, pts)
bahu tattha hiraññasuvaṇṇaṁ akatañceva katañca;
bahu → bahuṁ (bj) | hiraññasuvaṇṇaṁ → hirañña suvaṇṇaṁ (th) | akatañceva katañca → akatañ eva katañ ca (pts)
bahu tattha itthipariggaho.
itthipariggaho → itthīpariggaho (th)
Sakkā ca tāvatakeneva balamattena abhivijinituṁ.
tāvatakeneva → tāvatakena (bj) | tāvatakeneva balamattena abhivijinituṁ → tāvatakena balatthena abhivijinitum (pts)
Abhivijina, mahārājā’ti, kinti naṁ kareyyāsī”ti?Cosa faresti?”
“Tampi mayaṁ, bho raṭṭhapāla, abhivijiya ajjhāvaseyyāmā”ti.
abhivijiya → abhivijjiya (th) | tampi → taṁ pi (pts)“Li conquisterei tutti e vivrei lì.”
“Idaṁ kho taṁ, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sandhāya bhāsitaṁ:“Questo è ciò a cui il Buddha si riferiva quando ha detto:
‘ūno loko atitto taṇhādāso’ti,
taṇhādāsoti → taṇhādāso ti (pts)‘Il mondo è desideroso, insaziabile, schiavo della brama’.
yamahaṁ ñatvā ca disvā ca sutvā ca agārasmā anagāriyaṁ pabbajito”ti.
ca → (cck) | yamahaṁ → yam ahaṁ (pts) | pabbajitoti → pabbajito ti (pts)Ed è stato dopo che ho capito e visto e sentito questo che ho lasciato la vita di casa per quella mendicante”
“Acchariyaṁ, bho raṭṭhapāla, abbhutaṁ, bho raṭṭhapāla.
abbhutaṁ → abbhūtaṁ (sya-all)“È incredibile, Signor Raṭṭhapāla, è strabiliante,
Yāva subhāsitañcidaṁ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena:
subhāsitañcidaṁ → subhāsitamidaṁ (bj) | subhāsitañcidaṁ → subhāsitaṁ cidaṁ (my) | subhāsitañcidaṁ → subhāsitañ idaṁ (pts) | sammāsambuddhena → sammāsaṁbuddhena (pts)quanto questo sia stato ben detto dal Buddha.
‘ūno loko atitto taṇhādāso’ti.
taṇhādāsoti → taṇhādāso ti (pts)
Ūno hi, bho raṭṭhapāla, loko atitto taṇhādāso”ti.
taṇhādāsoti → taṇhādāso ti idam (pts)Poiché il mondo è davvero desideroso, insaziabile, schiavo della brama”.
Idamavoca āyasmā raṭṭhapālo.
idamavoca āyasmā → idamavocāyasmā (bj) | idamavoca → avoc (pts)Questo è ciò che il Venerabile Raṭṭhapāla disse.
Idaṁ vatvā athāparaṁ etadavoca:
avoca:-- → Cf. Theragāthā pp. 75--77. (pts note) | etadavoca → etad avoca (pts)Poi continuò:
“Passāmi loke sadhane manusse, laddhāna vittaṁ na dadanti mohā;“Vedo gente ricca nel mondo che, a causa dell’illusione, non dona la ricchezza che ha guadagnato. Luddhā dhanaṁ sannicayaṁ karonti, bhiyyova kāme abhipatthayanti.
Luddhā dhanaṁ → laddhā dhanaṁ (mr) | dhanaṁ → laddhā dhanaṁ (cck: ka.) | Luddhā → Bm laddhā. (pts note) | sannicayaṁ → sanniccayaṁ (pts) bhiyyova → bhiyyo ca (sya-all) | bhiyyova → bhiyyo ca (bj: syā) | va → So Bu Bm; Sk Si ca. (pts note) | bhiyyova → bhiyyo va (pts)Avidamente, accumula ricchezze, bramando sempre più piaceri dei sensi.Rājā pasayhā pathaviṁ vijitvā, sasāgarantaṁ mahimāvasanto;
pasayhā pathaviṁ → pasayha paṭhaviṁ (bj, sya-all) | pathaviṁ → paṭhaviṁ (pts) | pasayha → pasayhā (bj: sīmu8, machasaṁ, PTS) | vijitvā → jinitvā (bj: sīmu8) | pasayhā → So Sk; Si pasayha p.; Bm pasayha ppathaviṁ. (pts note) mahimāvasanto → mahiyā vasanto (si, mr); mahiṁ āvasanto (pts1ed) | mahimāvasanto → mahiṁ āvasanto (bj: PTS); mahiyāvasanto (bj: sīmu8) | mahimāvasanto → mahiyā vasanto (cck: sī. ka.) | mahim → Sk mahiyā vasanto. (pts note) | mahimāvasanto → mahim āvasanto (pts)Un re che ha conquistato la terra con la forza, che governa la terra da mare a mare, Oraṁ samuddassa atittarūpo, pāraṁ samuddassapi patthayetha.
samuddassapi → samuddassa pi (pts)insoddisfatto della sponda vicina dell’oceano, brama ancora la sponda lontana.Rājā ca aññe ca bahū manussā, avītataṇhā maraṇaṁ upenti;
avītataṇhā → atittataṇhā (mr) | avītataṇhā → atittataṇhā (bj: machasaṁ) | Avītataṇhā → atittataṇhā (cck: ka.)Non solo il re, ma anche gli altri, raggiungono la morte non liberi dalla brama. Ūnāva hutvāna jahanti dehaṁ, kāmehi lokamhi na hatthi titti.
va → Bm ca. (pts note) | hutvāna → hutvā na (th) | ūnāva → ūnā va (pts) kāmehi → kāme hi (bjt) | na hatthi → nahatthi (bjt, th) | hatthi → h atthi (pts)Lasciano il corpo ancora volendo, poiché in questo mondo i piaceri dei sensi non soddisfano mai.Kandanti naṁ ñātī pakiriya kese, ahovatā no amarāti cāhu;
ñātīpakiriya → taṁ ñāti (bj: sīmu8) | pakiriya → Sk parikiriya; Bm pakirāya; Si pakīriya. 3 So Bu, who paraphrases by aho vata no, adding ‘ayam eva vā pāṭho'; MSS vatā no. (pts note) | ñātī pakiriya → ñāti pakīriya (th) no → ne (bj: PTS) | ahovatā → aho vatā (bjt) | ahovatā no → aho vatāno (th)I parenti si lamentano, i loro capelli scompigliati, dicendo ‘Ah! Ahimè! Non sono immortali!’ Vatthena naṁ pārutaṁ nīharitvā, citaṁ samādāya tatoḍahanti.
samādāya → samādhāya (bj) | samādāya tatoḍahanti → samādhāya tato ḍahanti (bj) | samādāya → samādhāya (cck: sī.) | ḍahanti → Bm Si dahanti; Sk citakaṁ s. nayato ḍ. (pts note)Portano fuori il corpo avvolto nel sudario, ammucchiano una pira, e lo bruciano lì.So ḍayhati sūlehi tujjamāno, ekena vatthena pahāya bhoge;Viene punzecchiato da paletti mentre brucia, in un solo tessuto, ogni ricchezza andata. Na mīyamānassa bhavanti tāṇā, ñātīdha mittā atha vā sahāyā.
mīyamānassa → miyyamānassa (sya-all) ñātīdha → ñātī ca (sya-all) | dha → So Sk; Bm Si ca. (pts note) | ñātīdha → ñātī dha (pts)Parenti, amici, e compagni non possono aiutarti quando muori.Dāyādakā tassa dhanaṁ haranti, satto pana gacchati yena kammaṁ;Gli eredi prendono le tue ricchezze, mentre gli esseri vanno avanti secondo le proprie azioni. Na mīyamānaṁ dhanamanveti kiñci, puttā ca dārā ca dhanañca raṭṭhaṁ.
mīyamānaṁ → miyyamānaṁ (sya-all) | dhanamanveti → dhanam anveti (pts) dhanañca → dhanañ ca (pts)Le ricchezze non ti seguono quando muori; e nemmeno figli, moglie, soldi, né regno.Na dīghamāyuṁ labhate dhanena, na cāpi vittena jaraṁ vihanti;
dīghamāyuṁ → dīgham āyuṁ (pts)La longevità non si ottiene con la ricchezza, né i soldi vietano la vecchiaia; Appaṁ hidaṁ jīvitamāhu dhīrā, asassataṁ vippariṇāmadhammaṁ.
appaṁ hidaṁ → appakañcidaṁ (sya-all) | hidaṁ → appakañcidaṁ (bj: syā) | idaṁ → So Sk; Bm appañ hi tam; Si appakañ c'; idaṁ. (pts note) | hidaṁ jīvitamāhu → h idaṁ jīvitaṁ āhu (pts) vippariṇāmadhammaṁ → vipparināmadhammaṁ (bj) | asassataṁ → assassataṁ (bj: syā)poiché i saggi dicono che la vita è breve, è deperibile e non eterna.Aḍḍhā daliddā ca phusanti phassaṁ, bālo ca dhīro ca tatheva phuṭṭho;
daliddā → daḷiddā (bj, pts) | daḷiddā → Bm Si daliddā. (pts note) tatheva → tath eva (pts)Il ricco e il povero sentono il suo tocco; anche lo stolto e il saggio lo sentono. Bālo ca bālyā vadhitova seti, dhīro ca na vedhati phassaphuṭṭho.
ca bālyā vadhitova → hi bālyāvadhitova (bj) | ca → hi (sya-all, pts) | vadhitova → vadhito va (pts) dhīro ca → dhīrova (mr) | ca → dhīrova (cck: ka.)Ma lo stolto rimane colpito dalla propria follia, mentre il saggio non trema al tocco.Tasmā hi paññāva dhanena seyyo, yāya vosānamidhādhigacchati;
paññāva → paññā ca (sya-all) | paññāva → paññā va (pts) vosānamidhādhigacchati abyositattā → vosānaṁ idhādhigacchati asositattā (pts)Quindi la saggezza è molto meglio della ricchezza, poiché attraverso la saggezza si raggiunge l’obiettivo in questa vita. Abyositattā hi bhavābhavesu, pāpāni kammāni karonti mohā.
Abyositattā → asositattā (si, pts1ed) | abyositattā → asositattā (bj: sīmu8, PTS) | Abyositattā → asositattā (cck: sī. pī.) | Asositattā → So Bu; Sk ahotasittā; Bm Si abyositattā. (pts note)Ma se a causa dell’illusione non raggiungi l’obiettivo, compirai azioni malvagie vita dopo vita.Upeti gabbhañca parañca lokaṁ, saṁsāramāpajja paramparāya;
gabbhañca parañca → gabbhañ ca parañ ca (pts) saṁsāramāpajja → saṁsāram āpajja (pts)Chi entra il grembo e l’oltremondo, trasmigrerà da una vita all’altra. Tassappapañño abhisaddahanto, upeti gabbhañca parañca lokaṁ.
tassappapañño → tass appapañño (pts) gabbhañca parañca → gabbhañ ca parañ ca (pts)Mentre colui di poca saggezza, ponendo fede in lui, entra anch’egli il grembo e l’oltremondo.Coro yathā sandhimukhe gahito, sakammunā haññati pāpadhammo;
gahito sakammunā → gahīto sakammanā (bj, pts) sakammanā → sakammunā (bj: machasaṁ, syā) | sakammanā → Bm sakammunā. (pts note)Come un bandito incastrato nella porta viene punito per le proprie azioni malvagie, Evaṁ pajā pecca paramhi loke, sakammunā haññati pāpadhammo.
sakammunā → sakammanā (bj, pts) | pāpadhammo kāmāhi → pāpadhammā kāmā hi (sya-all) | pāpadhammo → pāpadhammā (bj: syā) | pāpadhammo → Si haññanti pāpadhammā. (pts note)così dopo che se ne va, nell’oltremondo, la gente viene punita per le proprie azioni malvagie.Kāmāhi citrā madhurā manoramā, virūparūpena mathenti cittaṁ;
kāmāhi → kāmā hi (th, pts)I piaceri dei sensi sono vari, dolci, piacevoli; apparendo sotto mentite spoglie disturbano la mente. Ādīnavaṁ kāmaguṇesu disvā, tasmā ahaṁ pabbajitomhi rāja.
ādīnavaṁ → adīnavaṁ (pts) tasmā ahaṁ → tasmāhaṁ (sya-all) | ahaṁ → So Sk; Bm tasmāmahaṁ; Si tasmā 'haṁ. (pts note) | pabbajitomhi → pabbajito mhi (pts)Vedendo il pericolo nei molti tipi di stimolazione dei sensi, ho lasciato casa, oh Re.Dumapphalāneva patanti māṇavā, daharā ca vuḍḍhā ca sarīrabhedā;
dumapphalāneva → dumapphalānīva (bj, pts) | dumapphalānīva → dumapphalāneva (bj: sīmu8, machasaṁ, syā) | Dumapphalānīva → All MSS. d-āneva. (pts note) | dumapphalāneva → dumapphalā neva (th) vuḍḍhā → vuddhā (bj, pts)Come un frutto che cade da un albero, così la gente cade, giovane e vecchia, quando il corpo si disfa. Etampi disvā pabbajitomhi rāja, apaṇṇakaṁ sāmaññameva seyyo”ti.
Etampi disvā → evampi disvā (si); etaṁ viditvā (sya-all, km) | etampi disvā → etaṁ viditvā (sya-all) | disvā → etaṁ viditvā (bj: syā); evampi disvā (bj: sīmu8) | disvā → evampi disvā (cck: sī.); etaṁ viditvā (cck: syā. kaṁ.) | disvā → Si etaṁ viditvā. (pts note) | etampi → etam pi (pts) | pabbajitomhi → pabbajito mhi (pts) sāmaññameva seyyoti → sāmaññam eva seyyo ti (pts)Vedendo anche questo, ho lasciato casa, oh Re; la vita ascetica è infallibilmente migliore”.