Найдите Истину

В Палийских Суттах и Винае

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Note:Translations, dictionaries and commentaries were not made by the Blessed One.Cross-check with Pali in 4 main nikayas.

  • Majjhima Nikāya 85Budini govori srednje dužine 85

BodhirājakumārasuttaSavet princu Bodhiju

Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)
Ovako sam čuo.
ekaṁ samayaṁ bhagavā bhaggesu viharati susumāragire bhesakaḷāvane migadāye.
susumāragire bhesakaḷāvane → suṁsumāragire bhesakalāvane (bj) | susumāragire → suṁsumāragire (sya-all, pts) | Suṁsumāragire → Bm Saṁs. C . Vinaya II 127. (pts note)
Jednom je Blaženi boravio u zemlji Bhagga, kraj Suṁsumāragire, u Bhesakaḷā gaju, u parku jelena.

Tena kho pana samayena bodhissa rājakumārassa kokanado nāma pāsādo acirakārito hoti anajjhāvuṭṭho samaṇena vā brāhmaṇena vā kenaci vā manussabhūtena.
kokanado → kokanudo (sya-all, km, mr) | anajjhāvuṭṭho → anajjhāvuttho (bj, pts); anajjhāvuṭaṭho (sya-all) | kokanado → kokanudo (bj: syā) | anajjhāvuttho → anajjhāvuṭṭho (bj: machasaṁ, syā) | kokanado → kokanudo (cck: syā. kaṁ. ka.) | kokanudo → kokanado (sya-all: sī.) | rājakumārassa → Skt here insert svātanāya bhattaṁ saddhiṁ bhikkhusaṁghenāti evaṁ bho ti kho Sañjikāputto māṇavo Bodhissa rājakumārassa. (pts note) | Kokanado → So Skt Bu; Bm Si Kokanudo, -- Si with note that the Sinh. reading is Kokanado. (pts note) | anajjhāvuttho → Bm anajjhovuṭṭho; Si anajjhāvuṭṭho; Skt a-vutte. (pts note)
U to vreme princ Bodhi upravo je podigao palatu po imenu Kokanada i u nju se još nije uselio bilo kakav asketa ili brahman ili bilo koje drugo ljudsko biće.

Atha kho bodhi rājakumāro sañjikāputtaṁ māṇavaṁ āmantesi:Onda se princ Bodhi obrati brahmanskom učeniku Sañđikāputti ovim rečima: “ehi tvaṁ, samma sañjikāputta, yena bhagavā tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā mama vacanena bhagavato pāde sirasā vanda, appābādhaṁ appātaṅkaṁ lahuṭṭhānaṁ balaṁ phāsuvihāraṁ puccha:
vanda → vandāhi (bj: sīmu8) | vanda → Bm vandāhi. (pts note) | tvaṁ → tvam (pts) | tenupasaṅkama upasaṅkamitvā → ten upasaṁkama upasaṁkamitvā (pts)
„Hajde, dragi moj Sañđikāputta, idi do Blaženoga, pokloni mu se do nogu u moje ime i upitaj ga je li pošteđen bolesti i tegoba, je li zdrav, snažan i da li se dobro oseća, sledećim rečima: ’Princ Bodhi se klanja do nogu Blaženome i pita ga je li pošteđen bolesti… i da li se dobro oseća.’ Zatim kaži: ’Poštovani gospodine, molimo Blaženoga da zajedno s monaškom zajednicom prihvati poziv princa Bodhija za sutrašnji obrok.’“
‘bodhi, bhante, rājakumāro bhagavato pāde sirasā vandati, appābādhaṁ appātaṅkaṁ lahuṭṭhānaṁ balaṁ phāsuvihāraṁ pucchatī’ti. Evañca vadehi:
evañca → evañ ca (pts)
‘adhivāsetu kira, bhante, bhagavā bodhissa rājakumārassa svātanāya bhattaṁ saddhiṁ bhikkhusaṅghenā’”ti.
bhikkhusaṅghenāti → bhikkhusaṁghenāti (ms2005)

“Evaṁ, bho”ti kho sañjikāputto māṇavo bodhissa rājakumārassa paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.
sammodi → sommodi (sya-all) | bhoti → bho ti (pts) | paṭissutvā → paṭisutvā (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)
„Da, gospodine“, odgovori Sañđikāputta, te ode do Blaženoga i pozdravi se sa njim.
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho sañjikāputto māṇavo bhagavantaṁ etadavoca:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
Kada taj učtivi i prijateljski razgovor bi završen, sede sa strane i reče: „Učitelju Gotama, princ Bodhi se klanja do nogu Blaženome i pita ga je li pošteđen bolesti… i da li se dobro oseća. I još kaže ovako: ’Molimo Blaženog da zajedno s monaškom zajednicom prihvati poziv princa Bodhija za sutrašnji obrok.’“
“bodhi kho rājakumāro bhoto gotamassa pāde sirasā vandati, appābādhaṁ appātaṅkaṁ lahuṭṭhānaṁ balaṁ phāsuvihāraṁ pucchati.
bodhi kho → bodhi bho gotama (bj, sya-all, km, pts1ed) | kho → bho gotama (pts) | rājakumāro → bodhi kho rājakumāro (bj: sīmu8, machasaṁ) | kho → bodhi bho gotama (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | rājakumāro → So Si; Bm Bodhi kho rājakumāro; Sk Bodhi bhoto gotamassa. (pts note)
’Princ Bodhi se klanja do nogu Blaženome i pita ga je li pošteđen bolesti… i da li se dobro oseća.’
Evañca vadeti:
evañca → evañca pana (sya-all) | evañca → evañ ca (pts)
Zatim kaži:
‘adhivāsetu kira bhavaṁ gotamo bodhissa rājakumārassa svātanāya bhattaṁ saddhiṁ bhikkhusaṅghenā’”ti.
bhikkhusaṅghenāti → bhikkhusaṁghenāti (ms2005, pts)
’Poštovani gospodine, molimo Blaženoga da zajedno s monaškom zajednicom prihvati poziv princa Bodhija za sutrašnji obrok.’„
Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.Blaženi ćutke prihvati ovaj poziv.

Atha kho sañjikāputto māṇavo bhagavato adhivāsanaṁ viditvā uṭṭhāyāsanā yena bodhi rājakumāro tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bodhiṁ rājakumāraṁ etadavoca:
uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
Onda, razumevši da je Blaženi prihvatio poziv, Sañđikāputta ustade sa svog mesta, otide do princa Bodhija i ispriča šta se dogodilo, dodavši: „Asketa Gotama je prihvatio poziv“.
“avocumha bhoto vacanena taṁ bhavantaṁ gotamaṁ:
avocumha → avocumhā kho mayaṁ (bj, sya-all) | bhavantaṁ → bhagavantaṁ (pts) | mayaṁ → Bm av-ha bhoto v. (pts note) | bhagavantaṁ → Bm (alone) bhavantaṁ. (pts note)
‘bodhi kho rājakumāro bhoto gotamassa pāde sirasā vandati, appābādhaṁ appātaṅkaṁ lahuṭṭhānaṁ balaṁ phāsuvihāraṁ pucchati.
kho → bho gotama (bj, sya-all, pts) | Gotama → So Si; Bm omits bho G.; Skt bho alone. (pts note)
Evañca vadeti—
evañca → evañ ca (pts)
Kada taj učtivi i prijateljski razgovor bi završen, sede sa strane i reče:
adhivāsetu kira bhavaṁ gotamo bodhissa rājakumārassa svātanāya bhattaṁ saddhiṁ bhikkhusaṅghenā’ti.
bhikkhusaṅghenāti → bhikkhusaṁghenāti (ms2005, pts)
„Učitelju Gotama, princ Bodhi se klanja do nogu Blaženome i pita ga je li pošteđen bolesti… i da li se dobro oseća.
Adhivuṭṭhañca pana samaṇena gotamenā”ti.
adhivuṭṭhañca → adhivutthañca (bj, sya-all) | Adhivutthañ → Bm adhivuṭṭhañ. (pts note) | adhivuṭṭhañca → adhivutthañ ca (pts)

Atha kho bodhi rājakumāro tassā rattiyā accayena sake nivesane paṇītaṁ khādanīyaṁ bhojanīyaṁ paṭiyādāpetvā, kokanadañca pāsādaṁ odātehi dussehi santharāpetvā yāva pacchimasopānakaḷevarā, sañjikāputtaṁ māṇavaṁ āmantesi:
pacchimasopānakaḷevarā → pacchimā sopāṇakaḷeparā (bj); pacchimasopāṇakaḷevarā (sya-all) | sake → (sya-all) | kokanadañca → kokanudañca (sya-all) | māṇavaṁ → mānavaṁ (pts) | sopāṇakaḷeparā → sopāṇakalevarā (bj: machasaṁ, syā, PTS) | pacchimasopānakaḷevarā → kaḷebarā (cck: sī.) | nivesane → Si omits sake. (pts note) | santharāpetvā → Bm adds pi. (pts note) | pacchimasopānakaḷevarā → Bu pacchimasopānakaḷebaraṁ; Si pacchimasopāṇakalevarā; Skt pacchimosopāṇakaḷeparā; Bm pacchimā sopānaka evarā. (pts note) | kokanadañca → kokanadañ ca (pts)
I tako, u zoru, princ Bodhi naredi da se u njegovom domu pripreme različita ukusna jela, a isto tako da se po čitavoj Kokanada palati prostre belo platno, sve do poslednje stepenice. Potom se obrati brahmanskom učeniku Sañđikāputti: „Hajde, dragi moj Sañđikāputta, idi do Blaženoga i ovako mu objavi da je vreme: ’Vreme je, poštovani gospodine, obed je spreman.’
“ehi tvaṁ, samma sañjikāputta, yena bhagavā tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā bhagavato kālaṁ ārocehi:
tenupasaṅkama upasaṅkamitvā → ten upasaṁkama upasaṁkamitvā (pts)
Potom se obrati brahmanskom učeniku Sañđikāputti:
‘kālo, bhante, niṭṭhitaṁ bhattan’”ti.
bhattanti → bhattan ti (pts)
„Hajde, dragi moj Sañđikāputta, idi do Blaženoga i ovako mu objavi da je vreme:

“Evaṁ, bho”ti kho sañjikāputto māṇavo bodhissa rājakumārassa paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavato kālaṁ ārocesi:
bhoti → bho ti (pts) | paṭissutvā → paṭisutvā (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)
„Da, gospodine“, odgovori Sañđikāputta, te otide do Blaženoga i prenese poruku.
“kālo, bho gotama, niṭṭhitaṁ bhattan”ti.
gotama → kālo bhante (bj: sīmu8) | bhattanti → bhattan ti (pts)
„Da, gospodine“, odgovori Sañđikāputta, te otide do Blaženoga i prenese poruku.

Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena bodhissa rājakumārassa nivesanaṁ tenupasaṅkami.
pattacīvaramādāya → pattacīvaraṁ ādāya (bjt, pts) | tenupasaṅkami → ten upasaṁkami (pts)
Pošto beše jutro, Blaženi se obukao, uze svoju prosjačku zdelu i gornji ogrtač, pa praćen grupom monaha krenu do doma princa Bodhija.

Tena kho pana samayena bodhi rājakumāro bahidvārakoṭṭhake ṭhito hoti bhagavantaṁ āgamayamāno.Princ Bodhi stajao je na spoljnjem tremu, čekajući Blaženoga. Addasā kho bodhi rājakumāro bhagavantaṁ dūratova āgacchantaṁ.
dūratova → dūrato va (pts)
Kad je video izdaleka Blaženog kako dolazi, izađe pred njega, pokloni mu se;
Disvāna paccuggantvā bhagavantaṁ abhivādetvā purakkhatvā yena kokanado pāsādo tenupasaṅkami.
purakkhatvā → purakkhitvā (sya-all, pts) | kokanado → kokanudo (sya-all) | purakkhatvā → purakkhitvā (bj: PTS) | purakkhitvā → So Si Bm; Skt p-atvā. (pts note) | tenupasaṅkami → ten upasaṁkami (pts)
zatim, propustivši Blaženog napred, krenuše ka Kokanada palati. Ali tamo Blaženi stade kod najnižeg stepenika.
Atha kho bhagavā pacchimaṁ sopānakaḷevaraṁ nissāya aṭṭhāsi.
sopānakaḷevaraṁ → sopāṇakaḷeparaṁ (bj); sopāṇakaḷevaraṁ (sya-all) | pacchimaṁ → So all MSS. (pts note)
Princ Bodhi mu reče: „Poštovani gospodine, neka Blaženi slobodno stane na to platno, neka Uzvišeni slobodno stane na to platno, kako bi mi to donelo dobrobit i sreću za dugo vremena“.

Atha kho bodhi rājakumāro bhagavantaṁ etadavoca:
etadavoca abhiruhatu → etad avoca abhirūhatu (pts)
Kad ovo bi izrečeno, Buda ostade nem.
“abhiruhatu, bhante, bhagavā dussāni, abhiruhatu sugato dussāni;
abhiruhatu → abhirūhatu (bj, sya-all, pts) | abhiruhatu → abhirūhatu (cck: syā. kaṁ. pī.); akkamatu (cck: cūḷava. 268)
I drugi put…
yaṁ mama assa dīgharattaṁ hitāya sukhāyā”ti.
mama → mamaṁ (bj)
I treći put princ Bodhi reče: „Poštovani gospodine, neka Blaženi slobodno stane na to platno, neka Uzvišeni slobodno stane na to platno, kako bi mi to donelo dobrobit i sreću za dugo vremena.“
Evaṁ vutte, bhagavā tuṇhī ahosi.„Poštovani gospodine, neka Blaženi slobodno stane na to platno, neka Uzvišeni slobodno stane na to platno, kako bi mi to donelo dobrobit i sreću za dugo vremena“.

Dutiyampi kho …pe…
pe → spelled out in full (bjt) | dutiyampi kho → dutiyam pi (pts)
tatiyampi kho bodhi rājakumāro bhagavantaṁ etadavoca:
etadavoca abhiruhatu → etad avoca abhirūhatu (pts) | kho → Bm (alone) omits Bodhi . . . tuṇhī ahosi, inserting la. (pts note)
“abhiruhatu, bhante, bhagavā dussāni, abhiruhatu sugato dussāni;
abhiruhatu → abhirūhatu (bj, sya-all, pts)
Kad ovo bi izrečeno, Buda ostade nem.
yaṁ mama assa dīgharattaṁ hitāya sukhāyā”ti.
mama → mamaṁ (bj)

Atha kho bhagavā āyasmantaṁ ānandaṁ apalokesi.Blaženi pogleda u poštovanog Ānandu. Atha kho āyasmā ānando bodhiṁ rājakumāraṁ etadavoca:
etadavoca saṁharatu → etad avoca saṁharantu (pts)
A poštovani Ānanda reče princu Bodhiju:
“saṁharatu, rājakumāra, dussāni;
saṁharatu → saṁharantu (bj: PTS) | Saṁharantu → So Skt; Bm Si saṁharatu. (pts note)
„Prinče, neka platno bude uklonjeno.
na bhagavā celapaṭikaṁ akkamissati.
celapaṭikaṁ → celapattikaṁ (bj, pts1ed) | celapaṭikaṁ → celapattikaṁ (pts) | celapattikaṁ → telapaṭikaṁ (bj: sīmu8, machasaṁ, syā) | celapaṭikaṁ → celapattikaṁ (cck: sī. pī.) | celapattikaṁ → Si celapaṭikaṁ; Bm ceḷapaṭikaṁ; Skt pelapatti; Bu celapattikaṁ. (pts note) | + → kho (bjt)
Blaženi neće stati na njega.
Pacchimaṁ janataṁ tathāgato anukampatī”ti.
anukampatī”ti → apaloketīti (sabbattha) | anukampatīti → apaloketīti (bj, sya-all, pts) | apaloketī’ti → anukampatīti (bj: machasaṁ) | anukampatī’’ti → apaloketīti (cck: sabbattha) | apaloketīti → So MSS & Bu; Dh. p. 324 oloketi; Vin. II. 128 anukampati. (pts note)
Tathāgata ima saosećanja za buduće generacije.„

Atha kho bodhi rājakumāro dussāni saṁharāpetvā uparikokanadapāsāde āsanāni paññapesi.
uparikokanadapāsāde → upari kokaneda pāsāde (bj); upari kokanude (sya-all); upari kokanade pāsāde (pts) | paññapesi → paññāpesi (bj, sya-all, pts) | pāsāde → kokanadapāsāde (bj: machasaṁ) | uparikokanadapāsāde → uparikokanade pāsāde (cck: sī. pī. vinayeca); uparikokanade (cck: syā. kaṁ.) | pāsāde → Skt kokanado pāsādo; Bm kokanudo pāsāde; Si kokanude, omitting pāsāde. (pts note)
Blaženi pogleda u poštovanog Ānandu.
Atha kho bhagavā kokanadaṁ pāsādaṁ abhiruhitvā paññatte āsane nisīdi saddhiṁ bhikkhusaṅghena.
kokanadaṁ → kokanudaṁ (sya-all) | abhiruhitvā → abhirūhitvā (bjt, th, pts) | bhikkhusaṅghena → bhikkhusaṁghena (ms2005, pts)
A poštovani Ānanda reče princu Bodhiju:

Atha kho bodhi rājakumāro buddhappamukhaṁ bhikkhusaṅghaṁ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi.
buddhappamukhaṁ → buddhapamukhaṁ (bjt) | bhikkhusaṅghaṁ → bhikkhusaṁghaṁ (ms2005) | buddhappamukhaṁ bhikkhusaṅghaṁ → buddhapamukhaṁ bhikkhusaṁghaṁ (pts)
I princ Bodhi naredi da se platno ukloni, a mesta za sedenje nameste u gornjem delu Kokanada palate.
Atha kho bodhi rājakumāro bhagavantaṁ bhuttāviṁ onītapattapāṇiṁ aññataraṁ nīcaṁ āsanaṁ gahetvā ekamantaṁ nisīdi.Tako se Blaženi zajedno s monasima pope Kokanada palatom i sede na pripremljena mesta. Ekamantaṁ nisinno kho bodhi rājakumāro bhagavantaṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)
Onda, princ Bodhi lično posluži i ugosti monahe predvođene Budom, i to različitim ukusnim jelima.
“mayhaṁ kho, bhante, evaṁ hoti:Kad je Blaženi jeo i oprao ruke, princ Bodhi odabra jedno niže mesto, sede sa strane, te reče: ‘na kho sukhena sukhaṁ adhigantabbaṁ, dukkhena kho sukhaṁ adhigantabban’”ti.
adhigantabbanti → adhigantabban ti (pts)
„Poštovani, ovako sam pomislio: ’Zadovoljstvo se ne može zadobiti kroz zadovoljstvo; zadovoljstvo se može zadobiti kroz bol.’“

“Mayhampi kho, rājakumāra, pubbeva sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato etadahosi:
mayhampi → mayham pi (pts) | pubbeva → pubbe va (pts) | bodhisattasseva → bodhisattass eva (pts) | etadahosi → etad ahosi (pts)
„I ja sam, prinče, pre probuđenja, dok sam još bio neprobuđeni bodhisatta, tako mislio:
‘na kho sukhena sukhaṁ adhigantabbaṁ, dukkhena kho sukhaṁ adhigantabban’ti.
adhigantabbanti → adhigantabban ti (pts)
’Zadovoljstvo se ne može zadobiti kroz zadovoljstvo; zadovoljstvo se može zadobiti kroz bol.’

So kho ahaṁ, rājakumāra, aparena samayena daharova samāno susukāḷakeso bhadrena yobbanena samannāgato paṭhamena vayasā akāmakānaṁ mātāpitūnaṁ assumukhānaṁ rudantānaṁ kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajiṁ.
mātāpitūnaṁ → mātāpitunnaṁ (bj) | rudantānaṁ → rodantānaṁ (sya-all) | rājakumāra → rājakumara (pts) | mātāpitunnaṁ → mātāpitunaṁ (bj: machasaṁ) | susukāḷakeso → susu kāḷakeso (bjt)
I tako sam, kasnije, još uvek mlad, crne kose i obdaren blagoslovom mladosti, u najboljim godinama…
So evaṁ pabbajito samāno kiṅkusalagavesī anuttaraṁ santivarapadaṁ pariyesamāno yena āḷāro kālāmo tenupasaṅkamiṁ; upasaṅkamitvā āḷāraṁ kālāmaṁ etadavocaṁ:
tenupasaṅkamiṁ upasaṅkamitvā → tenupasaṁmiṁ upasaṁmitvā (bj) | kiṁkusalagavesī → kiṁkusalaṁgavesī (cck: ka.)
‘icchāmahaṁ, āvuso kālāma, imasmiṁ dhammavinaye brahmacariyaṁ caritun’ti.

Evaṁ vutte, rājakumāra, āḷāro kālāmo maṁ etadavoca: ‘viharatāyasmā, tādiso ayaṁ dhammo yattha viññū puriso nacirasseva sakaṁ ācariyakaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyā’ti.
nacirasseva → na cirasseva (bjt)

So kho ahaṁ, rājakumāra, nacirasseva khippameva taṁ dhammaṁ pariyāpuṇiṁ.
nacirasseva → na cirasseva (bjt)
So kho ahaṁ, rājakumāra, tāvatakeneva oṭṭhapahatamattena lapitalāpanamattena ñāṇavādañca vadāmi, theravādañca jānāmi passāmīti ca paṭijānāmi, ahañceva aññe ca.
aññe → añño (sya-all) | oṭṭhapahatamattena → oṭṭhappahatamattena (bjt) | ahañceva → ahañce va (bjt) | tāvatakeneva → tāvattakeneva (th)
Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi: ‘na kho āḷāro kālāmo imaṁ dhammaṁ kevalaṁ saddhāmattakena sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedeti;
pavedeti → pavedesi (sya-all: sī.)
addhā āḷāro kālāmo imaṁ dhammaṁ jānaṁ passaṁ viharatī’ti.

Atha khvāhaṁ, rājakumāra, yena āḷāro kālāmo tenupasaṅkamiṁ; upasaṅkamitvā āḷāraṁ kālāmaṁ etadavocaṁ:
tenupasaṅkamiṁ upasaṅkamitvā → tenupasaṁkamiṁ upasaṁkamitvā (bjt)
‘kittāvatā no, āvuso kālāma, imaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedesī’ti?
upasampajja viharāmīti pavedesī’ti → upasampajja pavedesīti (sya-all, km, pts1ed) | viharāmīti → (sya-all) | pavedesī’ti → upasampajja pavedesīti (cck: sī. syā. kaṁ. pī.)
Evaṁ vutte, rājakumāra, āḷāro kālāmo ākiñcaññāyatanaṁ pavedesi.

Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi: ‘na kho āḷārasseva kālāmassa atthi saddhā, mayhampatthi saddhā;
mayhampatthi → mayhaṁpatthi (my, th)
na kho āḷārasseva kālāmassa atthi vīriyaṁ …pe…
pe → spelled out in full (bjt)
sati …
+ → mayhampatthi sati na kho āḷārasseva kālāmassa atthi (bjt)
samādhi …
+ → mayhampatthi samādhi na kho āḷārasseva kālāmassa atthi (bjt)
paññā, mayhampatthi paññā.
mayhampatthi → mayhaṁpatthi (my, th)
Yannūnāhaṁ yaṁ dhammaṁ āḷāro kālāmo sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedeti tassa dhammassa sacchikiriyāya padaheyyan’ti.
yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my)
So kho ahaṁ, rājakumāra, nacirasseva khippameva taṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsiṁ.
nacirasseva → na cirasseva (bjt)

Atha khvāhaṁ, rājakumāra, yena āḷāro kālāmo tenupasaṅkamiṁ; upasaṅkamitvā āḷāraṁ kālāmaṁ etadavocaṁ:
tenupasaṅkamiṁ upasaṅkamitvā → tenupasaṁkamiṁ upasaṁkamitvā (bjt)
‘ettāvatā no, āvuso kālāma, imaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedesī’ti?
upasampajja → upasampajja viharāmīti (bj)

‘Ettāvatā kho ahaṁ, āvuso, imaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedemī’ti.

‘Ahampi kho, āvuso, ettāvatā imaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmī’ti.
ahampi → ahaṁpi (th)

‘Lābhā no, āvuso, suladdhaṁ no, āvuso, ye mayaṁ āyasmantaṁ tādisaṁ sabrahmacāriṁ passāma. Iti yāhaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedemi, taṁ tvaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharasi.
viharasi → vihāsi (sya-all)
Yaṁ tvaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharasi, tamahaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedemi.
viharasi → vihāsi (sya-all)
Iti yāhaṁ dhammaṁ jānāmi taṁ tvaṁ dhammaṁ jānāsi; yaṁ tvaṁ dhammaṁ jānāsi tamahaṁ dhammaṁ jānāmi. Iti yādiso ahaṁ, tādiso tuvaṁ; yādiso tuvaṁ tādiso ahaṁ.
tuvaṁ → tvaṁ (bj)
Ehi dāni, āvuso, ubhova santā imaṁ gaṇaṁ pariharāmā’ti.
ehi dāni → ehidāni (bjt, th) | ubhova santā → ubho vasantā (th)
Iti kho, rājakumāra, āḷāro kālāmo ācariyo me samāno attano antevāsiṁ maṁ samānaṁ attanā samasamaṁ ṭhapesi, uḷārāya ca maṁ pūjāya pūjesi.
attano → idaṁ padaṁ bj, sya-all, km, pts1ed potthakesu | attanā → attano (bj, sya-all, pts1ed) | attano → (bj, sya-all) | attanā → attenā (bj) | attenā → attanā (bj: machasaṁ) | attano → ( ) natthi (sī. syā. kaṁ. pī.) (cck note) | attanā → attano (cck: sī. pī.)

Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi: ‘nāyaṁ dhammo nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṁvattati, yāvadeva ākiñcaññāyatanūpapattiyā’ti. So kho ahaṁ, rājakumāra, taṁ dhammaṁ analaṅkaritvā tasmā dhammā nibbijja apakkamiṁ.
analaṅkaritvā → analaṁ karitvā (bjt)

So kho ahaṁ, rājakumāra, kiṅkusalagavesī anuttaraṁ santivarapadaṁ pariyesamāno yena udako rāmaputto tenupasaṅkamiṁ; upasaṅkamitvā udakaṁ rāmaputtaṁ etadavocaṁ:
udako → uddako (bj, sya-all, km, pts1ed) | uddako → udako (bj: machasaṁ) | udako → uddako (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | kiṅkusalagavesī → kiṁkusalagavesī (my, bjt, th, ms2005) | tenupasaṅkamiṁ upasaṅkamitvā udakaṁ → tenupasaṁkamiṁ upasaṁkamitvā uddakaṁ (bjt) | udakaṁ → uddakaṁ (th)
‘icchāmahaṁ, āvuso, imasmiṁ dhammavinaye brahmacariyaṁ caritun’ti.
āvuso → āvuso rāma (bj, sya-all, km, mr) | rāma → āvuso (bj: machasaṁ) | āvuso → āvuso rāma (sī. syā. kaṁ. ka.) passa ma. ni. 1.278 pāsarāsisutte (cck note)

Evaṁ vutte, rājakumāra, udako rāmaputto maṁ etadavoca:
udako → uddako (bjt, th)
‘viharatāyasmā, tādiso ayaṁ dhammo yattha viññū puriso nacirasseva sakaṁ ācariyakaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyā’ti.
nacirasseva → na cirasseva (bjt)

So kho ahaṁ, rājakumāra, nacirasseva khippameva taṁ dhammaṁ pariyāpuṇiṁ.
nacirasseva → na cirasseva (bjt)
So kho ahaṁ, rājakumāra, tāvatakeneva oṭṭhapahatamattena lapitalāpanamattena ñāṇavādañca vadāmi, theravādañca jānāmi passāmīti ca paṭijānāmi, ahañceva aññe ca.
aññe → añño (sya-all) | oṭṭhapahatamattena → oṭṭhappahatamattena (bjt) | ahañceva → ahañce va (bjt) | tāvatakeneva → tāvattakeneva (th)

Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi: ‘na kho rāmo imaṁ dhammaṁ kevalaṁ saddhāmattakena sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedesi;
pavedesi → pavedeti (sya-all)
addhā rāmo imaṁ dhammaṁ jānaṁ passaṁ vihāsī’ti.
vihāsīti → viharatīti (sya-all)

Atha khvāhaṁ, rājakumāra, yena udako rāmaputto tenupasaṅkamiṁ; upasaṅkamitvā udakaṁ rāmaputtaṁ etadavocaṁ:
udako → uddako (bjt, th) | tenupasaṅkamiṁ upasaṅkamitvā udakaṁ → tenupasaṁkamiṁ upasaṁkamitvā uddakaṁ (bjt) | udakaṁ → uddakaṁ (th)
‘kittāvatā no, āvuso, rāmo imaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedesī’ti?
rāmo → rāma (bj, sya-all) | viharāmīti → (sya-all) | rāma → rāmo (bj: machasaṁ)
Evaṁ vutte, rājakumāra, udako rāmaputto nevasaññānāsaññāyatanaṁ pavedesi.
udako → uddako (bjt, th)

Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi: ‘na kho rāmasseva ahosi saddhā, mayhampatthi saddhā;
mayhampatthi → mayhaṁpatthi (my, bjt, th)
na kho rāmasseva ahosi vīriyaṁ …pe…
vīriyaṁ → viriyaṁ mayhampatthi viriyaṁ na kho rāmasseva ahosi (bjt) | vīriyaṁ → viriyaṁ (th)
sati …
+ → mayhampatthi sati na kho rāmasseva ahosi (bjt)
samādhi …
+ → mayhampatthi samādhi na kho rāmasseva ahosi (bjt)
paññā, mayhampatthi paññā.
mayhampatthi → mayhaṁpatthi (my, th)
Yannūnāhaṁ yaṁ dhammaṁ rāmo sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedeti tassa dhammassa sacchikiriyāya padaheyyan’ti.
pavedeti → pavedesi (bj, sya-all) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my)
So kho ahaṁ, rājakumāra, nacirasseva khippameva taṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsiṁ.
upasampajja → (bj) | nacirasseva → na cirasseva (bjt)

Atha khvāhaṁ, rājakumāra, yena udako rāmaputto tenupasaṅkamiṁ; upasaṅkamitvā udakaṁ rāmaputtaṁ etadavocaṁ:
udako rāmaputto → uddako rāmaputto (bj, sya-all) | tenupasaṅkamiṁ upasaṅkamitvā udakaṁ → tenupasaṁkami upasaṁkamitvā uddakaṁ (bjt) | udakaṁ → uddakaṁ (th)
‘ettāvatā no, āvuso, rāmo imaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedesī’ti?
rāmo → rāma (bj, sya-all) | rāma → rāmo (bj: machasaṁ)

‘Ettāvatā kho, āvuso, rāmo imaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedesī’ti.
kho → kho ahaṁ (bj, sya-all) | rāmo → (bj, sya-all) | pavedesīti → pavedemīti (bj) | pavedesīti ahampi → pavedemīti ahaṁpi (sya-all) | pavedemī’ti → pavedesī’ti (bj: machasaṁ)

‘Ahampi kho, āvuso, ettāvatā imaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmī’ti.
ahampi → ahaṁpi (th)

‘Lābhā no, āvuso, suladdhaṁ no, āvuso, ye mayaṁ āyasmantaṁ tādisaṁ sabrahmacāriṁ passāma. Iti yaṁ dhammaṁ rāmo sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedesi taṁ tvaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharasi.
viharasi → vihāsi (sya-all)
Yaṁ tvaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharasi taṁ dhammaṁ rāmo sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedesi.
viharasi → vihāsi (sya-all)
Iti yaṁ dhammaṁ rāmo abhiññāsi taṁ tvaṁ dhammaṁ jānāsi; yaṁ tvaṁ dhammaṁ jānāsi taṁ dhammaṁ rāmo abhiññāsi.
abhiññāsi → aññāsi (bj)
Iti yādiso rāmo ahosi tādiso tuvaṁ, yādiso tuvaṁ tādiso rāmo ahosi.
tuvaṁ → tvaṁ (bj)
Ehi dāni, āvuso, tuvaṁ imaṁ gaṇaṁ pariharā’ti.
tuvaṁ → tvaṁ (bj) | ehi dāni → ehidāni (bjt, th)
Iti kho, rājakumāra, udako rāmaputto sabrahmacārī me samāno ācariyaṭṭhāne maṁ ṭhapesi, uḷārāya ca maṁ pūjāya pūjesi.
ācariyaṭṭhāne → ācariyaṭṭhāne ca (bj); ācariyaṭṭhāneva (sya-all) | ca → ācariyaṭṭhāne (bj: machasaṁ) | ācariyaṭṭhāneva → ca (sya-all: sī.) | udako → uddako (bjt, th)

Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi: ‘nāyaṁ dhammo nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṁvattati, yāvadeva nevasaññānāsaññāyatanūpapattiyā’ti. So kho ahaṁ, rājakumāra, taṁ dhammaṁ analaṅkaritvā tasmā dhammā nibbijja apakkamiṁ.
analaṅkaritvā → analaṁ karitvā (bjt)

So kho ahaṁ, rājakumāra, kiṅkusalagavesī anuttaraṁ santivarapadaṁ pariyesamāno, magadhesu anupubbena cārikaṁ caramāno, yena uruvelā senānigamo tadavasariṁ.
uruvelā → uruveḷā (sya-all) | kiṅkusalagavesī → kiṁkusalagavesī (my, th, ms2005) | kiṅkusalagavesī → kiṁ kusalagavesī (bjt)
Tatthaddasaṁ ramaṇīyaṁ bhūmibhāgaṁ, pāsādikañca vanasaṇḍaṁ, nadiñca sandantiṁ setakaṁ supatitthaṁ, ramaṇīyaṁ samantā ca gocaragāmaṁ.
samantā → sāmantā (?) | nadiñca → nadīñca (cck) | setakaṁ → sītodakaṁ (sya-all) | sītodakaṁ → setakaṁ (sya-all: sī.)

Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi: ‘ramaṇīyo vata bho bhūmibhāgo, pāsādiko ca vanasaṇḍo, nadī ca sandati setakā supatitthā, ramaṇīyā samantā ca gocaragāmo.
bho → (bj, sya-all) | nadī ca sandati → nadiñca sandantiṁ (cck) | setakā → sītodakā (sya-all) | samantā → sāmantā (?) purimapiṭṭhepi (cck note)
Alaṁ vatidaṁ kulaputtassa padhānatthikassa padhānāyā’ti. So kho ahaṁ, rājakumāra, tattheva nisīdiṁ: ‘alamidaṁ padhānāyā’ti.Na tom mestu sedoh, razmišljajući: ’Ovo mi je dovoljno za duhovni napor.’

Apissu maṁ, rājakumāra, tisso upamā paṭibhaṁsu anacchariyā pubbe assutapubbā.I onda mi spontano na um padoše ova tri poređenja, za koja nikad ranije nisam čuo…

Seyyathāpi, rājakumāra, allaṁ kaṭṭhaṁ sasnehaṁ udake nikkhittaṁ.
sasnehaṁ → sassinehaṁ (bj: sīmu8) | sasnehaṁ → sassinehaṁ (sya-all: sī.)
Atha puriso āgaccheyya uttarāraṇiṁ ādāya: ‘aggiṁ abhinibbattessāmi, tejo pātukarissāmī’ti. Taṁ kiṁ maññasi, rājakumāra, api nu so puriso amuṁ allaṁ kaṭṭhaṁ sasnehaṁ udake nikkhittaṁ uttarāraṇiṁ ādāya abhimanthento aggiṁ abhinibbatteyya, tejo pātukareyyā”ti?
abhimanthento → abhimatthanto (sya-all, km, mr) | sasnehaṁ → sassinehaṁ (bj: sīmu8) | abhimanthento → abhimatthanto (bj: syā) | abhimanthento → abhimatthanto (cck: syā. kaṁ. ka.) | api nu → apinu (bjt)

“No hidaṁ, bhante.
hidaṁ → hetaṁ (sya-all) | hidaṁ → no hetaṁ (bj: sīmu8)
Taṁ kissa hetu? Aduñhi, bhante, allaṁ kaṭṭhaṁ sasnehaṁ tañca pana udake nikkhittaṁ,
bhante → bho gotama (bj: sīmu8) | sasnehaṁ → sassinehaṁ (bj: sīmu8) | aduñhi → aduṁ hi (bjt)
yāvadeva ca pana so puriso kilamathassa vighātassa bhāgī assā”ti.

“Evameva kho, rājakumāra, ye hi keci samaṇā vā brāhmaṇā vā kāyena ceva cittena ca kāmehi avūpakaṭṭhā viharanti, yo ca nesaṁ kāmesu kāmacchando kāmasneho kāmamucchā kāmapipāsā kāmapariḷāho so ca ajjhattaṁ na suppahīno hoti, na suppaṭippassaddho.
kāmasneho → kāmasineho (bj) | cittena ca → (sya-all) | keci → ye keci (bj: sīmu8) | kāmehi → kāyena ceva kāmehi (bj: syā) | kāmasineho → kāmasneho (bj: machasaṁ) | ye hi → yehi (bjt) | suppahīno → supahīno (th) | suppaṭippassaddho → supaṭippassaddho (th)
Opakkamikā cepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayanti, abhabbāva te ñāṇāya dassanāya anuttarāya sambodhāya.
tibbā kharā → tippā (bj, sya-all) | vedayanti abhabbāva → vediyanti abhabbā va (bj) | vedayanti → vediyanti (sya-all) | tippā → tibbā (bj: machasaṁ)
No cepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā opakkamikā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayanti, abhabbāva te ñāṇāya dassanāya anuttarāya sambodhāya.
tibbā kharā → tippā (bj, sya-all) | vedayanti → vediyanti (bj, sya-all)
Ayaṁ kho maṁ, rājakumāra, paṭhamā upamā paṭibhāsi anacchariyā pubbe assutapubbā.

Aparāpi kho maṁ, rājakumāra, dutiyā upamā paṭibhāsi anacchariyā pubbe assutapubbā.

Seyyathāpi, rājakumāra, allaṁ kaṭṭhaṁ sasnehaṁ ārakā udakā thale nikkhittaṁ. Atha puriso āgaccheyya uttarāraṇiṁ ādāya: ‘aggiṁ abhinibbattessāmi, tejo pātukarissāmī’ti.
abhinibbattessāmi → aggi nibbattessāmi (bj: machasaṁ)
Taṁ kiṁ maññasi, rājakumāra, api nu so puriso amuṁ allaṁ kaṭṭhaṁ sasnehaṁ ārakā udakā thale nikkhittaṁ uttarāraṇiṁ ādāya abhimanthento aggiṁ abhinibbatteyya, tejo pātukareyyā”ti?
abhimanthento → abhimatthanto (sya-all) | api nu → apinu (bjt)

“No hidaṁ, bhante.
hidaṁ → hetaṁ (sya-all)
Taṁ kissa hetu? Aduñhi, bhante, allaṁ kaṭṭhaṁ sasnehaṁ kiñcāpi ārakā udakā thale nikkhittaṁ,
aduñhi → aduṁ hi (bjt)
yāvadeva ca pana so puriso kilamathassa vighātassa bhāgī assā”ti.

“Evameva kho, rājakumāra, ye hi keci samaṇā vā brāhmaṇā vā kāyena ceva cittena ca kāmehi vūpakaṭṭhā viharanti, yo ca nesaṁ kāmesu kāmacchando kāmasneho kāmamucchā kāmapipāsā kāmapariḷāho so ca ajjhattaṁ na suppahīno hoti, na suppaṭippassaddho.
ceva cittena ca → kho (bj) | nesaṁ → tesaṁ (bj) | cittena ca → (sya-all) | suppahīno → supahīno (bj: machasaṁ) | suppaṭippassaddho → supaṭipassaddho (bj: machasaṁ) | suppaṭippassaddho → supaṭippassaddho (th)
Opakkamikā cepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayanti, abhabbāva te ñāṇāya dassanāya anuttarāya sambodhāya.
tibbā → tippā (bj) | vedayanti → vediyanti (bj, sya-all) | tibbā kharā → tippā (sya-all) | tippā → tibbā (bj: machasaṁ) | vediyanti → vedayanti (bj: machasaṁ)
No cepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā opakkamikā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayanti, abhabbāva te ñāṇāya dassanāya anuttarāya sambodhāya.
tibbā → tippā (bj) | vedayanti → vediyanti (bj, sya-all) | tibbā kharā → tippā (sya-all)
Ayaṁ kho maṁ, rājakumāra, dutiyā upamā paṭibhāsi anacchariyā pubbe assutapubbā.

Aparāpi kho maṁ, rājakumāra, tatiyā upamā paṭibhāsi anacchariyā pubbe assutapubbā.
aparāpi → aparā pi (bjt)

Seyyathāpi, rājakumāra, sukkhaṁ kaṭṭhaṁ koḷāpaṁ ārakā udakā thale nikkhittaṁ.
koḷāpaṁ → kolāpaṁ (bj)
Atha puriso āgaccheyya uttarāraṇiṁ ādāya: ‘aggiṁ abhinibbattessāmi, tejo pātukarissāmī’ti. Taṁ kiṁ maññasi, rājakumāra, api nu so puriso amuṁ sukkhaṁ kaṭṭhaṁ koḷāpaṁ ārakā udakā thale nikkhittaṁ uttarāraṇiṁ ādāya abhimanthento aggiṁ abhinibbatteyya, tejo pātukareyyā”ti?
koḷāpaṁ → kolāpaṁ (bj) | abhimanthento → abhimatthanto (sya-all)

“Evaṁ, bhante.
evaṁ bhante → evambhante (bjt)
Taṁ kissa hetu? Aduñhi, bhante, sukkhaṁ kaṭṭhaṁ koḷāpaṁ, tañca pana ārakā udakā thale nikkhittan”ti.
koḷāpaṁ → kolāpaṁ (bj) | aduñhi → aduṁ hi (bjt)

“Evameva kho, rājakumāra, ye hi keci samaṇā vā brāhmaṇā vā kāyena ceva cittena ca kāmehi vūpakaṭṭhā viharanti, yo ca nesaṁ kāmesu kāmacchando kāmasneho kāmamucchā kāmapipāsā kāmapariḷāho so ca ajjhattaṁ suppahīno hoti suppaṭippassaddho.
cittena ca → (sya-all) | ca → kāyena ceva (bj: syā) | suppahīno → supahīno (th) | suppaṭippassaddho → supaṭippassaddho (th)
Opakkamikā cepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayanti, bhabbāva te ñāṇāya dassanāya anuttarāya sambodhāya.
tibbā → tippā (bj) | vedayanti → vediyanti (bj, sya-all) | tibbā kharā → tippā (sya-all)
No cepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā opakkamikā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayanti, bhabbāva te ñāṇāya dassanāya anuttarāya sambodhāya.
tibbā → tippā (bj) | vedayanti → vediyanti (bj, sya-all) | tibbā kharā → tippā (sya-all)
Ayaṁ kho maṁ, rājakumāra, tatiyā upamā paṭibhāsi anacchariyā pubbe assutapubbā. Imā kho maṁ, rājakumāra, tisso upamā paṭibhaṁsu anacchariyā pubbe assutapubbā.
maṁ → (sya-all) | paṭibhaṁsu → paṭibhāsuṁ (sya-all: sī.)
baš kao što se to događa onome ko je marljiv, predan i odlučan.

Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi:Tada pomislih: Postigao sam tu istinu, duboku, koju je teško uočiti, teško prozreti… ‘yannūnāhaṁ dantebhidantamādhāya, jivhāya tāluṁ āhacca, cetasā cittaṁ abhiniggaṇheyyaṁ abhinippīḷeyyaṁ abhisantāpeyyan’ti.
dantebhidantamādhāya → passa ma. ni. 1.220 vitakkasaṇṭhānasutte (cck note) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | dantebhidantamādhāya → dantebhi dantamādhāya (bjt, th)
So kho ahaṁ, rājakumāra, dantebhidantamādhāya, jivhāya tāluṁ āhacca, cetasā cittaṁ abhiniggaṇhāmi abhinippīḷemi abhisantāpemi.
dantebhidantamādhāya → dantebhi dantamādhāya (th)
Tassa mayhaṁ, rājakumāra, dantebhidantamādhāya, jivhāya tāluṁ āhacca, cetasā cittaṁ abhiniggaṇhato abhinippīḷayato abhisantāpayato kacchehi sedā muccanti.
abhiniggaṇhato → abhiniggaṇhayato (bj) | abhinippīḷayato → abhippīḷayato (sya-all) | dantebhidantamādhāya → dantebhi dantamādhāya (th)
Seyyathāpi, rājakumāra, balavā puriso dubbalataraṁ purisaṁ sīse vā gahetvā khandhe vā gahetvā abhiniggaṇheyya abhinippīḷeyya abhisantāpeyya; evameva kho me, rājakumāra, dantebhidantamādhāya, jivhāya tāluṁ āhacca, cetasā cittaṁ abhiniggaṇhato abhinippīḷayato abhisantāpayato kacchehi sedā muccanti.
abhiniggaṇhato → abhiniggaṇhayato (bj) | dantebhidantamādhāya → dantebhi dantamādhāya (th)
Āraddhaṁ kho pana me, rājakumāra, vīriyaṁ hoti asallīnaṁ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, sāraddho ca pana me kāyo hoti appaṭippassaddho, teneva dukkhappadhānena padhānābhitunnassa sato.
asammuṭṭhā → apammuṭṭhā (bj, sya-all) | apammuṭṭhā → asammuṭṭhā (bj: machasaṁ); appammuṭṭhā (bj: syā) | appammuṭṭhā → asammuṭṭhā (sya-all: sī.) | vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th)

Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi: ‘yannūnāhaṁ appāṇakaṁyeva jhānaṁ jhāyeyyan’ti.
appāṇakaṁyeva → appānakaṁ (sya-all) | jhānaṁ → appāṇaṁyeva jhānaṁ (bj: machasaṁ) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | appāṇakaṁyeva → appāṇakaṁ (bjt)
So kho ahaṁ, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca assāsapassāse uparundhiṁ.
so → yo (bj)
Tassa mayhaṁ, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca assāsapassāsesu uparuddhesu kaṇṇasotehi vātānaṁ nikkhamantānaṁ adhimatto saddo hoti.
nikkhamantānaṁ → nikkhantānaṁ (sya-all)
Seyyathāpi nāma kammāragaggariyā dhamamānāya adhimatto saddo hoti;
kammāragaggariyā → gaggāriyā (sya-all: sī.)
evameva kho me, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca assāsapassāsesu uparuddhesu kaṇṇasotehi vātānaṁ nikkhamantānaṁ adhimatto saddo hoti.
me → (bj) | nikkhamantānaṁ adhimatto → nikkhantānaṁ adhimatato (sya-all)
Āraddhaṁ kho pana me, rājakumāra, vīriyaṁ hoti asallīnaṁ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, sāraddho ca pana me kāyo hoti appaṭippassaddho, teneva dukkhappadhānena padhānābhitunnassa sato.
asammuṭṭhā → apammuṭṭhā (bj, sya-all) | vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th) | asammuṭṭhā → appammuṭṭhā (th)

Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi: ‘yannūnāhaṁ appāṇakaṁyeva jhānaṁ jhāyeyyan’ti.
appāṇakaṁyeva → appānakaṁyeva (sya-all) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my)
So kho ahaṁ, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāse uparundhiṁ.
kaṇṇato → kaṇṇasotato (sya-all) | ca → kaṇṇato cāti evaṁ sabbattha ñātabbaṁ (sya-all: sī.)
Tassa mayhaṁ, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāsesu uparuddhesu adhimattā vātā muddhani ūhananti.
ūhananti → ūhanti (bj); ohananti (sya-all, km); uhananti (mr) | muddhani → muddhānaṁ (bj) | kaṇṇato → kaṇṇasotato (sya-all) | muddhani ūhananti → muddhānaṁ ohananti (sya-all) | muddhānaṁ → muddhani (bj: machasaṁ) | ūhananti → ohananti (bj: syā) | ūhananti → ūhanti (cck: sī.); ohananti (cck: syā. kaṁ.); uhananti (cck: ka.)
Seyyathāpi, rājakumāra, balavā puriso tiṇhena sikharena muddhani abhimattheyya;
muddhani abhimattheyya → muddhānaṁ ūhananti (bj); muddhānaṁ abhimattheyya (sya-all, km); muddhānaṁ abhimantheyya (pts1ed) | muddhani abhimattheyya → muddhānaṁ abhimantheyya (bj) | muddhani → muddhānaṁ (sya-all) | muddhānaṁ → muddhani (bj: machasaṁ) | abhimattheyya → muddhānaṁ abhimantheyya (cck: sī. pī.); muddhānaṁ abhimattheyya (cck: syā. kaṁ.)
evameva kho me, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāsesu uparuddhesu adhimattā vātā muddhani ūhananti.
muddhani → muddhānaṁ (bj) | kaṇṇato → kaṇṇasotato (sya-all) | muddhani ūhananti → muddhānaṁ ohananti (sya-all) | assāsapassāsesu → assāsa passāsesu (th)
Āraddhaṁ kho pana me, rājakumāra, vīriyaṁ hoti asallīnaṁ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, sāraddho ca pana me kāyo hoti appaṭippassaddho, teneva dukkhappadhānena padhānābhitunnassa sato.
asammuṭṭhā → apammuṭṭhā (bj, sya-all) | vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th) | asammuṭṭhā → appammuṭṭhā (th)

Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi: ‘yannūnāhaṁ appāṇakaṁyeva jhānaṁ jhāyeyyan’ti.
appāṇakaṁyeva → appānakaṁyeva (sya-all) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my)
So kho ahaṁ, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāse uparundhiṁ.
kaṇṇato → kaṇṇasotato (sya-all) | assāsapassāse → assāsa passāse (th)
Tassa mayhaṁ, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāsesu uparuddhesu adhimattā sīse sīsavedanā honti.
kaṇṇato → kaṇṇasotato (sya-all)
Seyyathāpi, rājakumāra, balavā puriso daḷhena varattakkhaṇḍena sīse sīsaveṭhaṁ dadeyya;
varattakkhaṇḍena → varattakabandhena (bj); varattakkhandhena (sya-all) | sīsaveṭhaṁ → sīsaveṭṭhanaṁ (sya-all) | varattakabandhena → varattakkhaṇḍena (bj: machasaṁ); varattakkhandhena (bj: syā) | varattakkhaṇḍena → varattakabandhanena (cck: sī.)
evameva kho me, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāsesu uparuddhesu adhimattā sīse sīsavedanā honti.
me → (bj) | kaṇṇato → kaṇṇasotato (sya-all) | assāsapassāsesu → assāsa passāsesu (th)
Āraddhaṁ kho pana me, rājakumāra, vīriyaṁ hoti asallīnaṁ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, sāraddho ca pana me kāyo hoti appaṭippassaddho, teneva dukkhappadhānena padhānābhitunnassa sato.
asammuṭṭhā → apammuṭṭhā (bj, sya-all) | vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th) | asammuṭṭhā → appammuṭṭhā (th)

Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi: ‘yannūnāhaṁ appāṇakaṁyeva jhānaṁ jhāyeyyan’ti.
appāṇakaṁyeva → appānakaṁyeva (sya-all) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my)
So kho ahaṁ, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāse uparundhiṁ.
kaṇṇato → kaṇṇasotato (sya-all) | assāsapassāse → assāsa passāse (th)
Tassa mayhaṁ, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāsesu uparuddhesu adhimattā vātā kucchiṁ parikantanti.
kaṇṇato → kaṇṇasotato (sya-all) | assāsapassāsesu → assāsa passāsesu (th)
Seyyathāpi, rājakumāra, dakkho goghātako vā goghātakantevāsī vā tiṇhena govikantanena kucchiṁ parikanteyya; evameva kho me, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāsesu uparuddhesu adhimattā, vātā kucchiṁ parikantanti.
me → (bj, sya-all) | kaṇṇato → kaṇṇasotato (sya-all) | assāsapassāsesu → assāsa passāsesu (th)
Āraddhaṁ kho pana me, rājakumāra, vīriyaṁ hoti asallīnaṁ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, sāraddho ca pana me kāyo hoti appaṭippassaddho, teneva dukkhappadhānena padhānābhitunnassa sato.
asammuṭṭhā → apammuṭṭhā (bj, sya-all) | vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th) | asammuṭṭhā → appammuṭṭhā (th)

Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi: ‘yannūnāhaṁ appāṇakaṁyeva jhānaṁ jhāyeyyan’ti.
appāṇakaṁyeva → appānakaṁyeva (sya-all) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my)
So kho ahaṁ, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāse uparundhiṁ.
kaṇṇato → kaṇṇasotato (sya-all) | assāsapassāse → assāsa passāse (th)
Tassa mayhaṁ, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāsesu uparuddhesu adhimatto kāyasmiṁ ḍāho hoti.
kaṇṇato → kaṇṇasotato (sya-all) | assāsapassāsesu → assāsa passāsesu (th)
Seyyathāpi, rājakumāra, dve balavanto purisā dubbalataraṁ purisaṁ nānābāhāsu gahetvā aṅgārakāsuyā santāpeyyuṁ samparitāpeyyuṁ;
nānābāhāsu → nānā bāhāsu (bjt) | samparitāpeyyuṁ → saṁparitāpeyyuṁ (th)
evameva kho me, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāsesu uparuddhesu adhimatto kāyasmiṁ ḍāho hoti.
kaṇṇato → kaṇṇasotato (sya-all) | assāsapassāsesu → assāsa passāsesu (th)
Āraddhaṁ kho pana me, rājakumāra, vīriyaṁ hoti asallīnaṁ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, sāraddho ca pana me kāyo hoti appaṭippassaddho, teneva dukkhappadhānena padhānābhitunnassa sato.
asammuṭṭhā → apammuṭṭhā (bj, sya-all) | vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th) | asammuṭṭhā → appammuṭṭhā (th)

Apissu maṁ, rājakumāra, devatā disvā evamāhaṁsu: ‘kālaṅkato samaṇo gotamo’ti.
kālaṅkato → kālakato (bj, sya-all) | kālakato → kālaṁkato (bj: machasaṁ)
Ekaccā devatā evamāhaṁsu: ‘na kālaṅkato samaṇo gotamo, api ca kālaṁ karotī’ti.
kālaṅkato → kālakato (bj, sya-all) | kālakato → kālaṁkato (bj: machasaṁ) | kālaṁ karotīti → kālaṅkarotīti (my) | kālaṁ karotīti → kālaṁkarotīti (bjt) | api ca → apica (th)
Ekaccā devatā evamāhaṁsu: ‘na kālaṅkato samaṇo gotamo, nāpi kālaṁ karoti. Arahaṁ samaṇo gotamo. Vihāro tveva so arahato evarūpo hotī’ti.
arahato evarūpo hotī’ti → vihārotveveso arahato ti, Vihāro tveva so → vihārotveveso (bj) | kālaṅkato → kālakato (bj, sya-all) | nāpi → napi (bj, sya-all) | vihāro tveva so → vihārotveveso (bj) | kālakato → kālaṁkato (bj: machasaṁ) | vihāro’tveveso → vihāro’tvevaso (bj: machasaṁ, syā) | so → vihārotveveso (cck: sī.) | hotī’ti → vihārotveveso arahato’’ti (cck: ?) | kālaṁ karoti → kālaṅkaroti (my) | vihāro tveva → vihārotveva (my)

Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi: ‘yannūnāhaṁ sabbaso āhārupacchedāya paṭipajjeyyan’ti.
āhārupacchedāya → āhārūpacchedāya (bj) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my)
Atha kho maṁ, rājakumāra, devatā upasaṅkamitvā etadavocuṁ:
+ → tā (th)
‘mā kho tvaṁ, mārisa, sabbaso āhārupacchedāya paṭipajji.
āhārupacchedāya → āhārūpacchedāya (bj)
Sace kho tvaṁ, mārisa, sabbaso āhārupacchedāya paṭipajjissasi, tassa te mayaṁ dibbaṁ ojaṁ lomakūpehi ajjhohāressāma, tāya tvaṁ yāpessasī’ti.
ajjhohāressāma → ajjhoharissāma (bj, sya-all, km, pts1ed, mr) | āhārupacchedāya → āhārūpacchedāya (bj) | ajjhoharissāma → ajjhohāressāma (bj: machasaṁ) | ajjhohāressāma → ajjhoharissāma (cck: syā. kaṁ. pī. ka.)
Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi: ‘ahañceva kho pana sabbaso ajajjitaṁ paṭijāneyyaṁ. Imā ca me devatā dibbaṁ ojaṁ lomakūpehi ajjhohāreyyuṁ, tāya cāhaṁ yāpeyyaṁ, taṁ mamassa musā’ti.
ajajjitaṁ → ajaddhukaṁ (bj, sya1ed, sya2ed, km, pts1ed); ajjukaṁ (cck) | ajjhohāreyyuṁ → ajjhohareyyuṁ (bj, sya-all, km, pts1ed, mr) | mamassa → mamāssa (bj); mama assa (sya-all) | ajajjitaṁ → ajaddhukaṁ (sya-all) | ajaddhukaṁ → ajajjitaṁ (bj: machasaṁ) | ajjhohāreyyuṁ → ajjhohāreyyaṁ (bj: machasaṁ) | ajajjitaṁ → ajaddhukaṁ (cck: sī. pī.); jaddhukaṁ (cck: syā. kaṁ.) | ajjhohāreyyuṁ → ajjhohareyyuṁ (cck: syā. kaṁ. pī. ka.) | ahañceva → ahaṁ ceva (th) | + → kho (th)
So kho ahaṁ, rājakumāra, tā devatā paccācikkhāmi. ‘Halan’ti vadāmi.
halanti → alanti (sya-all)

Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi: ‘yannūnāhaṁ thokaṁ thokaṁ āhāraṁ āhāreyyaṁ pasataṁ pasataṁ, yadi vā muggayūsaṁ yadi vā kulatthayūsaṁ yadi vā kaḷāyayūsaṁ yadi vā hareṇukayūsan’ti.
kaḷāyayūsaṁ → kalāyayūsaṁ (bj) | kaḷāyayūsaṁ → kāḷayūsaṁ (sya-all: sī.) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my)
So kho ahaṁ, rājakumāra, thokaṁ thokaṁ āhāraṁ āhāresiṁ pasataṁ pasataṁ, yadi vā muggayūsaṁ yadi vā kulatthayūsaṁ yadi vā kaḷāyayūsaṁ yadi vā hareṇukayūsaṁ.
kaḷāyayūsaṁ → kalāyayūsaṁ (bj) | hareṇukayūsaṁ → hareṇukayūsanti (sya-all)
Tassa mayhaṁ, rājakumāra, thokaṁ thokaṁ āhāraṁ āhārayato pasataṁ pasataṁ, yadi vā muggayūsaṁ yadi vā kulatthayūsaṁ yadi vā kaḷāyayūsaṁ yadi vā hareṇukayūsaṁ, adhimattakasimānaṁ patto kāyo hoti.
kaḷāyayūsaṁ → kalāyayūsaṁ (bj)
Seyyathāpi nāma āsītikapabbāni vā kāḷapabbāni vā; evamevassu me aṅgapaccaṅgāni bhavanti tāyevappāhāratāya.
kāḷapabbāni → kākapabbāni (bj); kālapabbāni (sya-all) | āsītikapabbāni → asītikapabbāni (sya-all)
Seyyathāpi nāma oṭṭhapadaṁ; evamevassu me ānisadaṁ hoti tāyevappāhāratāya. Seyyathāpi nāma vaṭṭanāvaḷī; evamevassu me piṭṭhikaṇṭako uṇṇatāvanato hoti tāyevappāhāratāya.
vaṭṭanāvaḷī → vaṭṭanāvalī (bj) | uṇṇatāvanato → unnatāvanato (bj); uṇṇatāvaṇato (sya-all)
Seyyathāpi nāma jarasālāya gopānasiyo oluggaviluggā bhavanti; evamevassu me phāsuḷiyo oluggaviluggā bhavanti tāyevappāhāratāya.
phāsuḷiyo → phāsuliyo (bj) | jarasālāya gopānasiyo → jajjarasālāya gopāṇasiyo (sya-all)
Seyyathāpi nāma gambhīre udapāne udakatārakā gambhīragatā okkhāyikā dissanti; evamevassu me akkhikūpesu akkhitārakā gambhīragatā okkhāyikā dissanti tāyevappāhāratāya. Seyyathāpi nāma tittakālābu āmakacchinno vātātapena samphuṭito hoti sammilāto; evamevassu me sīsacchavi samphuṭitā hoti sammilātā tāyevappāhāratāya.
samphuṭito → saṁpuṭito (bj, mr); saṁphusito (sya-all, km) | tittakālābu → tittikālāvu (sya-all) | samphuṭitā → saṁphusitā (sya-all) | saṁphuṭito → samphusito (syā. kaṁ.), saṁpuṭīto (ka.) saṁphuṭitoti ettha saṅkucitoti attho (cck note) | samphuṭitā → saṁphuṭitā (my)
So kho ahaṁ, rājakumāra, ‘udaracchaviṁ parimasissāmī’ti piṭṭhikaṇṭakaṁyeva pariggaṇhāmi, ‘piṭṭhikaṇṭakaṁ parimasissāmī’ti udaracchaviṁyeva pariggaṇhāmi. Yāvassu me, rājakumāra, udaracchavi piṭṭhikaṇṭakaṁ allīnā hoti tāyevappāhāratāya.
parimasissāmīti → parāmasissāmīti (bj) | udaracchaviṁyeva → udaracchiṁyeva (sya-all) | pariggaṇhāmi → parigaṇhāmi (bjt) | tāyevappāhāratāya → tāyevap pāhāratāya (th)
So kho ahaṁ, rājakumāra, ‘vaccaṁ vā muttaṁ vā karissāmī’ti tattheva avakujjo papatāmi tāyevappāhāratāya. So kho ahaṁ, rājakumāra, imameva kāyaṁ assāsento pāṇinā gattāni anumajjāmi. Tassa mayhaṁ, rājakumāra, pāṇinā gattāni anumajjato pūtimūlāni lomāni kāyasmā papatanti tāyevappāhāratāya.

Apissu maṁ, rājakumāra, manussā disvā evamāhaṁsu: ‘kāḷo samaṇo gotamo’ti, ekacce manussā evamāhaṁsu: ‘na kāḷo samaṇo gotamo, sāmo samaṇo gotamo’ti. Ekacce manussā evamāhaṁsu: ‘na kāḷo samaṇo gotamo, napi sāmo, maṅguracchavi samaṇo gotamo’ti.
napi → nāpi (sya-all) | maṅguracchavi → maṅguracchavī (sya-all)
Yāvassu me, rājakumāra, tāva parisuddho chavivaṇṇo pariyodāto upahato hoti tāyevappāhāratāya.
tāva → tāya (sya-all)

Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi: ‘ye kho keci atītamaddhānaṁ samaṇā vā brāhmaṇā vā opakkamikā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayiṁsu, etāvaparamaṁ nayito bhiyyo.
tibbā → tippā (bj, sya-all, pts1ed) | tibbā kharā → tippā (bj, sya-all) | vedayiṁsu → vediyiṁsu (bj) | tippā → tibbā (bj: machasaṁ) | tibbā → tippā (cck: sī. pī.)
Yepi hi keci anāgatamaddhānaṁ samaṇā vā brāhmaṇā vā opakkamikā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayissanti, etāvaparamaṁ nayito bhiyyo.
tibbā kharā → tippā (bj, sya-all) | vedayissanti → vediyissanti (bj)
Yepi hi keci etarahi samaṇā vā brāhmaṇā vā opakkamikā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayanti, etāvaparamaṁ nayito bhiyyo.
tibbā kharā → tippā (bj, sya-all) | vedayanti etāvaparamaṁ → vediyanti etāva paramaṁ (bj) | vedayanti → vediyanti (sya-all)
Na kho panāhaṁ imāya kaṭukāya dukkarakārikāya adhigacchāmi uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṁ;
uttari → uttariṁ (sya-all) | uttari manussadhammā → uttarimanussadhammā (my, bjt)
siyā nu kho añño maggo bodhāyā’ti.
bodhāyāti → bodhiyāti (sya-all) | nu kho → nukho (bjt)

Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi: ‘abhijānāmi kho panāhaṁ pitu sakkassa kammante sītāya jambucchāyāya nisinno vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharitā;
sītāya jambucchāyāya → sītāyaṁ jambuchāyāyaṁ (sya-all)
siyā nu kho eso maggo bodhāyā’ti.
bodhāyāti → bodhiyāti (sya-all)
Tassa mayhaṁ, rājakumāra, satānusāri viññāṇaṁ ahosi:
satānusāri → satānusārī (bj) | satānusāri viññāṇaṁ → satānusārīviññāṇaṁ (sya-all)
‘eseva maggo bodhāyā’ti.
eseva → esova (bj) | bodhāyāti → bodhiyāti (sya-all)

Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi: ‘kiṁ nu kho ahaṁ tassa sukhassa bhāyāmi yaṁ taṁ sukhaṁ aññatreva kāmehi aññatra akusalehi dhammehī’ti?
kiṁ nu → kinnu (bjt, th) | yaṁ taṁ → yantaṁ (th)
Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi: ‘na kho ahaṁ tassa sukhassa bhāyāmi yaṁ taṁ sukhaṁ aññatreva kāmehi aññatra akusalehi dhammehī’ti.
yaṁ taṁ → yantaṁ (th)

Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi: ‘na kho taṁ sukaraṁ sukhaṁ adhigantuṁ evaṁ adhimattakasimānaṁ pattakāyena. Yannūnāhaṁ oḷārikaṁ āhāraṁ āhāreyyaṁ odanakummāsan’ti.
odanakummāsanti → odanaṁ kummāsanti (sya-all) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my)
So kho ahaṁ, rājakumāra, oḷārikaṁ āhāraṁ āhāresiṁ odanakummāsaṁ.
so → yo (bj) | odanakummāsaṁ → odanaṁ kummāsaṁ (sya-all)
Tena kho pana maṁ, rājakumāra, samayena pañcavaggiyā bhikkhū paccupaṭṭhitā honti:
maṁ → me (sya-all: sī.)
‘yaṁ kho samaṇo gotamo dhammaṁ adhigamissati taṁ no ārocessatī’ti.
yaṁ kho → yanno (sya-all)
Yato kho ahaṁ, rājakumāra, oḷārikaṁ āhāraṁ āhāresiṁ odanakummāsaṁ, atha me te pañcavaggiyā bhikkhū nibbijja pakkamiṁsu:
odanakummāsaṁ → odanaṁ kummāsaṁ (sya-all)
‘bāhulliko samaṇo gotamo padhānavibbhanto, āvatto bāhullāyā’ti.
bāhulliko → bāhuliko (bj, pts1ed) | bāhuliko → bāhulliko (bj: machasaṁ, syā) | bāhulliko → bāhuliko (sī. pī.) sāratthaṭīkāya saṁghabhedasikkhāpadavaṇṇanāya sameti (cck note) | bāhullāyāti → bāhulyāya (sya-all: sī.)

So kho ahaṁ, rājakumāra, oḷārikaṁ āhāraṁ āhāretvā balaṁ gahetvā vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja vihāsiṁ.
gahetvā → gāhetvā (sya-all)
Vitakkavicārānaṁ vūpasamā … dutiyaṁ jhānaṁ … tatiyaṁ jhānaṁ … catutthaṁ jhānaṁ upasampajja vihāsiṁ. So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte pubbenivāsānussatiñāṇāya cittaṁ abhininnāmesiṁ. So anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarāmi, seyyathidaṁ—ekampi jātiṁ dvepi jātiyo …pe… iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarāmi.
seyyathīdaṁ → seyyathidaṁ (bj: machasaṁ)
Ayaṁ kho me, rājakumāra, rattiyā paṭhame yāme paṭhamā vijjā adhigatā, avijjā vihatā, vijjā uppannā; tamo vihato, āloko uppanno—yathā taṁ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.
yathā taṁ → yathātaṁ (th)

So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte sattānaṁ cutūpapātañāṇāya cittaṁ abhininnāmesiṁ. So dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passāmi cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāmi …pe…

ayaṁ kho me, rājakumāra, rattiyā majjhime yāme dutiyā vijjā adhigatā, avijjā vihatā, vijjā uppannā; tamo vihato, āloko uppanno—yathā taṁ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.
yathā taṁ → yathātaṁ (th)

So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte āsavānaṁ khayañāṇāya cittaṁ abhininnāmesiṁ. So ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ …pe… ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ; ‘ime āsavā’ti yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ …pe… ‘ayaṁ āsavanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ.

Tassa me evaṁ jānato evaṁ passato kāmāsavāpi cittaṁ vimuccittha, bhavāsavāpi cittaṁ vimuccittha, avijjāsavāpi cittaṁ vimuccittha. Vimuttasmiṁ vimuttamiti ñāṇaṁ ahosi.

‘Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti abbhaññāsiṁ.

Ayaṁ kho me, rājakumāra, rattiyā pacchime yāme tatiyā vijjā adhigatā, avijjā vihatā, vijjā uppannā; tamo vihato, āloko uppanno—yathā taṁ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.
p.240 → On last line of page 242, Vol. I Si reads apamuṭṭhā, with note that the Sinh. reading is asammuṭṭhā. (pts note) | yathā taṁ → yathātaṁ (th)

Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)
‘adhigato kho myāyaṁ dhammo gambhīro duddaso duranubodho santo paṇīto atakkāvacaro nipuṇo paṇḍitavedanīyo.
myāyaṁ → me ayaṁ (sya-all)
Ālayarāmā kho panāyaṁ pajā ālayaratā ālayasammuditā. Ālayarāmāya kho pana pajāya ālayaratāya ālayasammuditāya duddasaṁ idaṁ ṭhānaṁ yadidaṁ—idappaccayatāpaṭiccasamuppādo.
idappaccayatāpaṭiccasamuppādo → idappaccayatā paṭiccasamuppādo (bjt, th)
Idampi kho ṭhānaṁ duddasaṁ—yadidaṁ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ.
taṇhākkhayo → taṇhakkhayo (bj, sya-all) | idampi → idaṁpi (th)
Ahañceva kho pana dhammaṁ deseyyaṁ, pare ca me na ājāneyyuṁ, so mamassa kilamatho, sā mamassa vihesā’ti. Apissu maṁ, rājakumāra, imā anacchariyā gāthāyo paṭibhaṁsu pubbe assutapubbā:
gāthā → gāthāyo (bj: machasaṁ)

‘Kicchena me adhigataṁ, halaṁ dāni pakāsituṁ;
halaṁ dāni → halandāni (th)
Rāgadosaparetehi, nāyaṁ dhammo susambudho.

Paṭisotagāmiṁ nipuṇaṁ, gambhīraṁ duddasaṁ aṇuṁ; Rāgarattā na dakkhanti, tamokhandhena āvuṭā’ti.
dakkhanti → dakkhinti (bj) | dakkhinti → dakkhanti (bj: machasaṁ, syā) āvuṭā → āvaṭā (bj, pts1ed); āvutā (sya-all, km) | āvuṭāti → āvaṭā ti (bj) | tamokhandhena āvuṭāti → tamokkhandhena āvutāti (sya-all) | āvaṭā → tamokkhandhena āvuṭā (bj: machasaṁ); tamokkhandhena āvutā (bj: syā) | āvuṭā → āvaṭā (cck: sī.); āvutā (cck: syā. kaṁ.) | āvuṭāti → āvuṭā ti (my)

Itiha me, rājakumāra, paṭisañcikkhato appossukkatāya cittaṁ namati no dhammadesanāya.
paṭisañcikkhato → paṭisaṁcikkhato (bjt)

Atha kho, rājakumāra, brahmuno sahampatissa mama cetasā cetoparivitakkamaññāya etadahosi: ‘nassati vata bho loko; vinassati vata bho loko. Yatra hi nāma tathāgatassa arahato sammāsambuddhassa appossukkatāya cittaṁ namati no dhammadesanāyā’ti.
namati → namissati (?) | namati → namissati (cck: ?)

Atha kho, rājakumāra, brahmā sahampati—seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya; evameva—brahmaloke antarahito mama purato pāturahosi.
sammiñjitaṁ → samiñjitaṁ (bj: machasaṁ) | sammiñjeyya → samiñjeyya (bj: machasaṁ)
Atha kho, rājakumāra, brahmā sahampati ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā yenāhaṁ tenañjaliṁ paṇāmetvā maṁ etadavoca: ‘desetu, bhante, bhagavā dhammaṁ, desetu sugato dhammaṁ.
desetu → desetu me (sya-all)
Santi sattā apparajakkhajātikā assavanatāya dhammassa parihāyanti;
assavanatāya → assavaṇatā (bj) | assavanatāya → assavanatā (th)
bhavissanti dhammassa aññātāro’ti.
aññātāroti → aññā tāroti (th)

Idamavoca, rājakumāra, brahmā sahampati; idaṁ vatvā athāparaṁ etadavoca:

‘Pāturahosi magadhesu pubbe, dhammo asuddho samalehi cintito;
cintito apāpuretaṁ → cintitoavāpuretaṁ (bj) | cintitoavāpuretaṁ → apāpuretaṁ (bj: machasaṁ, syā)
Apāpuretaṁ amatassa dvāraṁ, suṇantu dhammaṁ vimalenānubuddhaṁ.
Apāpuretaṁ → avāpuretaṁ (bj) | Apāpuretaṁ → avāpuretaṁ (cck: sī.)

Sele yathā pabbatamuddhaniṭṭhito, yathāpi passe janataṁ samantato; Tathūpamaṁ dhammamayaṁ sumedha, pāsādamāruyha samantacakkhu.
sumedha → sumedhapāsāda (bjt) pāsādamāruyha → māruyha (bjt) | pāsādamāruyha samantacakkhu → vol (pts)

Sokāvatiṇṇaṁ janatamapetasoko, avekkhassu jātijarābhibhūtaṁ;
Sokāvatiṇṇaṁ → sokāvakiṇṇaṁ (sya-all) | sokāvatiṇṇaṁ → sokāvakiṇṇaṁ (sya-all) | sokāvatiṇṇaṁ → sokāvakiṇṇaṁ (bj: syā) | Sokāvatiṇṇaṁ → sokāvakiṇṇaṁ (cck: syā.)
Uṭṭhehi vīra vijitasaṅgāma, satthavāha aṇaṇa vicara loke;
aṇaṇa → anaṇa (bj, sya-all, km, pts1ed, mr) | anaṇa → aṇaṇa (bj: machasaṁ) | aṇaṇa → anaṇa (cck: sī. syā. kaṁ. pī. ka.)
Desassu bhagavā dhammaṁ, aññātāro bhavissantī’ti.
Desassu → desessu (cck); desetu (sya1ed, sya2ed, km, mr) | desassu → desetu (sya-all) | desassu → desetu (bj: syā) | Desassu → desetu (cck: syā. kaṁ. ka.)

Atha khvāhaṁ, rājakumāra, brahmuno ca ajjhesanaṁ viditvā sattesu ca kāruññataṁ paṭicca buddhacakkhunā lokaṁ volokesiṁ.
volokesiṁ → olokesiṁ (bj)
Addasaṁ kho ahaṁ, rājakumāra, buddhacakkhunā lokaṁ volokento satte apparajakkhe mahārajakkhe tikkhindriye mudindriye svākāre dvākāre suviññāpaye duviññāpaye appekacce paralokavajjabhayadassāvine viharante, appekacce na paralokavajjabhayadassāvine viharante.
dvākāre → (bj) | duviññāpaye → (bj) | suviññāpaye → svākāre dvākāre suviññāpaye duviññāpaye (bj: machasaṁ, syā) | paralokavajjabhayadassāvino → bhayadassāvine (bj: syā) | paralokavajjabhayadassāvine → dassāvino (cck: syā. kaṁ. ka.)
Seyyathāpi nāma uppaliniyaṁ vā paduminiyaṁ vā puṇḍarīkiniyaṁ vā appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṁvaḍḍhāni udakānuggatāni antonimuggaposīni, appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṁvaḍḍhāni udakānuggatāni samodakaṁ ṭhitāni, appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṁvaḍḍhāni udakā accuggamma ṭhitāni anupalittāni udakena;
ṭhitāni → tiṭṭhanti (bj, sya-all, km) | saṁvaḍḍhāni → saṁvaddhāni (bj); saṁbaddhāni (sya-all) | antonimuggaposīni → anto nimuggaposīnī (bj); anto nimmuggapositāni (sya-all) | saṁvaḍḍhāni udakānuggatāni → saṁvaddhāni (bj) | saṁvaḍḍhāni udakānuggatāni samodakaṁ ṭhitāni → saṁbaddhāni samodakaṇṭhitāni (sya-all) | nimuggaposīnī → positāni (bj: syā) | ṭhitāni → tiṭṭhanti (cck: sī. syā. kaṁ. pī.)
evameva kho ahaṁ, rājakumāra; buddhacakkhunā lokaṁ volokento addasaṁ satte apparajakkhe mahārajakkhe tikkhindriye mudindriye svākāre dvākāre suviññāpaye duviññāpaye, appekacce paralokavajjabhayadassāvine viharante, appekacce na paralokavajjabhayadassāvine viharante.
dvākāre → (bj) | duviññāpaye → (bj) | paralokavajjabhayadassāvine → paralokavajjabhayadassāvino (bjt, th)
Atha khvāhaṁ, rājakumāra, brahmānaṁ sahampatiṁ gāthāya paccabhāsiṁ:

‘Apārutā tesaṁ amatassa dvārā, ye sotavanto pamuñcantu saddhaṁ; Vihiṁsasaññī paguṇaṁ na bhāsiṁ, dhammaṁ paṇītaṁ manujesu brahme’ti.
bhāsiṁ dhammaṁ paṇītaṁ → bhāsiṁdha mmaṁ panetaṁ (bj) dhammaṁ paṇītaṁ → mmaṁ panetaṁ (bjt)

Atha kho, rājakumāra, brahmā sahampati ‘katāvakāso khomhi bhagavatā dhammadesanāyā’ti maṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā tatthevantaradhāyi.

Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi: ‘kassa nu kho ahaṁ paṭhamaṁ dhammaṁ deseyyaṁ? Ko imaṁ dhammaṁ khippameva ājānissatī’ti? Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi: ‘ayaṁ kho āḷāro kālāmo paṇḍito viyatto medhāvī dīgharattaṁ apparajakkhajātiko.
viyatto → byatto (bj)
Yannūnāhaṁ āḷārassa kālāmassa paṭhamaṁ dhammaṁ deseyyaṁ;
yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my)
so imaṁ dhammaṁ khippameva ājānissatī’ti. Atha kho maṁ, rājakumāra, devatā upasaṅkamitvā etadavoca:
etadavoca sattāhakālaṅkato → etadavocuṁ sattāhaṁ kālakato (sya-all)
‘sattāhakālaṅkato, bhante, āḷāro kālāmo’ti.
sattāhakālaṅkato → sattāhakālakato (bj) | sattāhakālakato → kālaṁkato (bj: machasaṁ) | sattāhakālaṅkato → kālakato (th)

Ñāṇañca pana me dassanaṁ udapādi: ‘sattāhakālaṅkato āḷāro kālāmo’ti.
sattāhakālaṅkato → sattāhakālakato (bj); sattāhaṁ kālakato (sya-all)
Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi: ‘mahājāniyo kho āḷāro kālāmo. Sace hi so imaṁ dhammaṁ suṇeyya, khippameva ājāneyyā’ti.

Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi: ‘kassa nu kho ahaṁ paṭhamaṁ dhammaṁ deseyyaṁ? Ko imaṁ dhammaṁ khippameva ājānissatī’ti? Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi: ‘ayaṁ kho udako rāmaputto paṇḍito viyatto medhāvī dīgharattaṁ apparajakkhajātiko.
viyatto → byatto (bj) | uddako → udako (bj: machasaṁ)
Yannūnāhaṁ udakassa rāmaputtassa paṭhamaṁ dhammaṁ deseyyaṁ;
yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | udakassa → uddakassa (bjt, th)
so imaṁ dhammaṁ khippameva ājānissatī’ti. Atha kho maṁ, rājakumāra, devatā upasaṅkamitvā etadavoca:
etadavoca abhidosakālaṅkato → etadavocuṁ abhidosakālakato (sya-all)
‘abhidosakālaṅkato, bhante, udako rāmaputto’ti.
abhidosakālaṅkato → abhidosakālakato (bj) | abhidosakālakato → kālaṁkato (bj: machasaṁ) | udako → uddako (bjt, th)

Ñāṇañca pana me dassanaṁ udapādi:
udapādi abhidosakālaṅkato udako → udapādī abhidosakālakato uddako (bj)
‘abhidosakālaṅkato udako rāmaputto’ti.
abhidosakālaṅkato udako → abhidosakālakato uddako (sya-all)
Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi:
to → At line 16 of Vol. I p. 171 Si reads huveyyāvuso, &, in the next line, ukkaṁsitvā jivhaṁ nillaḷetvā ummaggaṁ gahetvā pakkāmi, observing that the two words jivhaṁ nillāḷetvā do not occur in Sinh. MSS. Cf. note Vol. I p. 545. (pts note)
‘mahājāniyo kho udako rāmaputto.
udako → uddako (bjt, th)
Sace hi so imaṁ dhammaṁ suṇeyya, khippameva ājāneyyā’ti.

Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi: ‘kassa nu kho ahaṁ paṭhamaṁ dhammaṁ deseyyaṁ? Ko imaṁ dhammaṁ khippameva ājānissatī’ti? Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi: ‘bahukārā kho me pañcavaggiyā bhikkhū ye maṁ padhānapahitattaṁ upaṭṭhahiṁsu. Yannūnāhaṁ pañcavaggiyānaṁ bhikkhūnaṁ paṭhamaṁ dhammaṁ deseyyan’ti.
yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my)
Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi: ‘kahaṁ nu kho etarahi pañcavaggiyā bhikkhū viharantī’ti.
kahaṁ nu → kahannu (bjt)
Addasaṁ khvāhaṁ, rājakumāra, dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena pañcavaggiye bhikkhū bārāṇasiyaṁ viharante isipatane migadāye.
khvāhaṁ → kho ahaṁ (bj, sya-all)

Atha khvāhaṁ, rājakumāra, uruvelāyaṁ yathābhirantaṁ viharitvā yena bārāṇasī tena cārikaṁ pakkamiṁ.
pakkamiṁ → pakkāmiṁ (bj); apakkamiṁ (sya-all) | khvāhaṁ → kho ahaṁ (sya-all)

Addasā kho maṁ, rājakumāra, upako ājīvako antarā ca gayaṁ antarā ca bodhiṁ addhānamaggappaṭipannaṁ.
addhānamaggappaṭipannaṁ → addhānamaggaṁ paṭipannaṁ (sya-all) | addhānamaggappaṭipannaṁ → addhānamaggapaṭipannaṁ (bjt)
Disvāna maṁ etadavoca:
disvāna maṁ etadavoca → p (pts)
‘vippasannāni kho te, āvuso, indriyāni, parisuddho chavivaṇṇo pariyodāto. Kaṁsi tvaṁ, āvuso, uddissa pabbajito? Ko vā te satthā? Kassa vā tvaṁ dhammaṁ rocesī’ti?
tvaṁ → (sya-all)

Evaṁ vutte, ahaṁ, rājakumāra, upakaṁ ājīvakaṁ gāthāhi ajjhabhāsiṁ:

‘Sabbābhibhū sabbavidūhamasmi, sabbesu dhammesu anūpalitto; Sabbañjaho taṇhākkhaye vimutto, sayaṁ abhiññāya kamuddiseyyaṁ.
taṇhākkhaye → taṇhakkhaye (bj, sya-all)

Na me ācariyo atthi, sadiso me na vijjati; Sadevakasmiṁ lokasmiṁ, natthi me paṭipuggalo.
sadevakasmiṁ → sadevakasmi (th)

Ahañhi arahā loke, ahaṁ satthā anuttaro;
ahañhi → ahaṁ hi (bjt, th)
Ekomhi sammāsambuddho, sītibhūtosmi nibbuto.
sītibhūtosmi → sītibhūtomhi (sya-all)

Dhammacakkaṁ pavattetuṁ, gacchāmi kāsinaṁ puraṁ;
puraṁ andhībhūtasmiṁ → puraṁandhabhūtasmiṁ (bj) | puraṁandhabhūtasmiṁ → andhibhūtasmiṁ (bj: machasaṁ)
Andhībhūtasmiṁ lokasmiṁ, āhañchaṁ amatadundubhin’ti.
Andhībhūtasmiṁ → andhabhūtasmiṁ (bj, cck, pts1ed); andhabhūtasmi (sya1ed, sya2ed) | andhībhūtasmiṁ → andhabhūtasmi (sya-all) | Andhībhūtasmiṁ → andhabhūtasmiṁ (cck: sī. syā. pī.) āhañchaṁ → āhaññiṁ (sya-all, km, mr) | āhañchaṁ → āhaññiṁ (sya-all) | āhañchaṁ → āhaññiṁ (bj: syā) | āhañchaṁ → āhaññiṁ (cck: syā. kaṁ. ka.) | amatadundubhinti → amatadundubhiṁti (bjt)

‘Yathā kho tvaṁ, āvuso, paṭijānāsi arahasi anantajino’ti.
arahasi → arahāsi (sya-all)

‘Mādisā ve jinā honti, ye pattā āsavakkhayaṁ; Jitā me pāpakā dhammā, tasmāhamupaka jino’ti.
tasmāhamupaka → tasmāhaṁ upakā (bj, sya-all, km, pts1ed) | tasmāhamupaka → tasmāhaṁ upakā (cck: sī. syā. kaṁ. pī.)

Evaṁ vutte, rājakumāra, upako ājīvako ‘hupeyyapāvuso’ti vatvā sīsaṁ okampetvā ummaggaṁ gahetvā pakkāmi.
hupeyyapāvuso’ti → huveyya pāvusoti (bj, pts1ed); huveyyāvusoti (sya-all, km) | hupeyyapāvusoti → hūveyya pāvusoti (bj); huveyyāvusoti (sya-all) | okampetvā → ukkaṁsitvā jivhaṁ nillāḷetvā (sya-all) | hupeyyapāvuso’ti → huveyyapāvuso (cck: sī. pī.); huveyyāvuso (cck: syā. kaṁ.) | ukkaṁsitvā → okappetvā (sya-all: sī.) | nillāḷetvā → pādadvayaṁ sīhaḷapotthake natthi (sya-all note)

Atha khvāhaṁ, rājakumāra, anupubbena cārikaṁ caramāno yena bārāṇasī isipatanaṁ migadāyo yena pañcavaggiyā bhikkhū tenupasaṅkamiṁ.
upasaṅkamiṁ → upasaṅkamāmi (bj, pts1ed) | rājakumāra → (sya-all) | tenupasaṅkamiṁ → tenupasaṁkamiṁ (bjt)
Addasaṁsu kho maṁ, rājakumāra, pañcavaggiyā bhikkhū dūratova āgacchantaṁ. Disvāna aññamaññaṁ saṇṭhapesuṁ:
aññamaññaṁ → aññamaññaṁ katikaṁ (sya-all)
‘ayaṁ kho, āvuso, samaṇo gotamo āgacchati bāhulliko padhānavibbhanto āvatto bāhullāya.
kho → (sya-all) | bāhulliko → bāhuliko (bjt)
So neva abhivādetabbo, na paccuṭṭhātabbo, nāssa pattacīvaraṁ paṭiggahetabbaṁ; api ca kho āsanaṁ ṭhapetabbaṁ—sace so ākaṅkhissati nisīdissatī’ti.
so → (bj) | so ākaṅkhissati → ākaṅkhati (sya-all) | so ākaṅkhissati → ākaṁkhissati (bjt) | api ca → apica (th)

Yathā yathā kho ahaṁ, rājakumāra, pañcavaggiye bhikkhū upasaṅkamiṁ tathā tathā pañcavaggiyā bhikkhū nāsakkhiṁsu sakāya katikāya saṇṭhātuṁ.
pañcavaggiye bhikkhū upasaṅkamiṁ → upasaṅkamāmi (bj) | upasaṅkamiṁ → upasaṅkamāmi (cck: sī. pī.)
Appekacce maṁ paccuggantvā pattacīvaraṁ paṭiggahesuṁ. Appekacce āsanaṁ paññapesuṁ. Appekacce pādodakaṁ upaṭṭhapesuṁ.
paññapesuṁ → paññāpesuṁ (bj, sya-all)
Api ca kho maṁ nāmena ca āvusovādena ca samudācaranti.
api ca → apica (th)

Evaṁ vutte, ahaṁ, rājakumāra, pañcavaggiye bhikkhū etadavocaṁ: ‘mā, bhikkhave, tathāgataṁ nāmena ca āvusovādena ca samudācaratha;
samudācaratha → samudācarittha (bj, sya-all, km, pts1ed) | samudācarittha → samudācaratha (bj: machasaṁ) | samudācaratha → samudācarittha (cck: sī. syā. kaṁ. pī.)
arahaṁ, bhikkhave, tathāgato sammāsambuddho. Odahatha, bhikkhave, sotaṁ. Amatamadhigataṁ ahamanusāsāmi, ahaṁ dhammaṁ desemi. Yathānusiṭṭhaṁ tathā paṭipajjamānā nacirasseva—yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti.
nacirasseva → na cirasseva (bjt)

Evaṁ vutte, rājakumāra, pañcavaggiyā bhikkhū maṁ etadavocuṁ: ‘tāyapi kho tvaṁ, āvuso gotama, iriyāya tāya paṭipadāya tāya dukkarakārikāya nājjhagamā uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṁ; kiṁ pana tvaṁ etarahi bāhulliko padhānavibbhanto āvatto bāhullāya adhigamissasi uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesan’ti?
āvatto → āvaṭṭo (bj) | nājjhagamā uttari → na ajjhagamā uttariṁ (sya-all) | uttari → uttariṁ (sya-all) | iriyāya → cariyāya (cck: syā. kaṁ.) | uttari manussadhammā → uttarimanussadhammā (my, bjt) | kiṁ pana → kimpana (bjt) | bāhulliko → bāhuliko (bjt)

Evaṁ vutte, ahaṁ, rājakumāra, pañcavaggiye bhikkhū etadavocaṁ: ‘na, bhikkhave, tathāgato bāhulliko na padhānavibbhanto na āvatto bāhullāya.
na → (sya-all) | bāhulliko → bāhuliko (bjt)
Arahaṁ, bhikkhave, tathāgato sammāsambuddho. Odahatha, bhikkhave, sotaṁ. Amatamadhigataṁ ahamanusāsāmi, ahaṁ dhammaṁ desemi. Yathānusiṭṭhaṁ tathā paṭipajjamānā nacirasseva—yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti.
nacirasseva → na cirasseva (bjt)

Dutiyampi kho, rājakumāra, pañcavaggiyā bhikkhū maṁ etadavocuṁ: ‘tāyapi kho tvaṁ, āvuso gotama, iriyāya tāya paṭipadāya tāya dukkarakārikāya nājjhagamā uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṁ; kiṁ pana tvaṁ etarahi bāhulliko padhānavibbhanto āvatto bāhullāya adhigamissasi uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesan’ti?
gotama → (bj) | nājjhagamā uttari → na ajjhagamā uttariṁ (sya-all) | uttari → uttariṁ (sya-all) | uttari manussadhammā → uttarimanussadhammā (my, bjt) | uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṁ kiṁ pana → uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassana visesaṁ kimpana (bjt) | bāhulliko → bāhuliko (bjt)

Dutiyampi kho ahaṁ, rājakumāra, pañcavaggiye bhikkhū etadavocaṁ: ‘na, bhikkhave, tathāgato bāhulliko na padhānavibbhanto na āvatto bāhullāya.
na → (sya-all) | bāhulliko → bāhuliko (bjt)
Arahaṁ, bhikkhave, tathāgato sammāsambuddho. Odahatha, bhikkhave, sotaṁ. Amatamadhigataṁ ahamanusāsāmi, ahaṁ dhammaṁ desemi. Yathānusiṭṭhaṁ tathā paṭipajjamānā nacirasseva—yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti.
nacirasseva → na cirasseva (bjt)

Tatiyampi kho, rājakumāra, pañcavaggiyā bhikkhū maṁ etadavocuṁ: ‘tāyapi kho tvaṁ, āvuso gotama, iriyāya tāya paṭipadāya tāya dukkarakārikāya nājjhagamā uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṁ; kiṁ pana tvaṁ etarahi bāhulliko padhānavibbhanto āvatto bāhullāya adhigamissasi uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesan’ti?
gotama → (bj, sya-all) | nājjhagamā uttari → na ajjhagamā uttariṁ (sya-all) | uttari → uttariṁ (sya-all) | alamariyañāṇadassanavisesanti → alamarayañāṇadassanavisesanti (sya-all) | uttari manussadhammā → uttarimanussadhammā (my, bjt) | kiṁ pana → kimpana (bjt) | bāhulliko → bāhuliko (bjt)

Evaṁ vutte, ahaṁ, rājakumāra, pañcavaggiye bhikkhū etadavocaṁ: ‘abhijānātha me no tumhe, bhikkhave, ito pubbe evarūpaṁ pabhāvitametan’ti?
pabhāvitametan’ti → vabbhāvitametanti (bj); bhāsitametanti (sya-all) | pabhāvitametanti → vabbhāvitametanti (bj); bhāsitametanti (sya-all) | vabbhāvitameta’nti → pabhāvitametanti (bj: machasaṁ, bhāsitametanti – syā) | pabhāvitameta’nti → bhāsitametanti (cck: sī. syā. vinayepi)

‘No hetaṁ, bhante’.
+ → na bhikkhave tathāgato bāhuliko na padhānavibbhanto na āvatto bāhullāya (bjt)

‘Arahaṁ, bhikkhave, tathāgato sammāsambuddho. Odahatha, bhikkhave, sotaṁ. Amatamadhigataṁ ahamanusāsāmi, ahaṁ dhammaṁ desemi. Yathānusiṭṭhaṁ tathā paṭipajjamānā nacirasseva—yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti.
nacirasseva → na cirasseva (bjt)

Asakkhiṁ kho ahaṁ, rājakumāra, pañcavaggiye bhikkhū saññāpetuṁ.Onda grupa od pet monaha, ne zadugo pošto sam ih tako obodrio, tako uputio, Dvepi sudaṁ, rājakumāra, bhikkhū ovadāmi. Tayo bhikkhū piṇḍāya caranti. Yaṁ tayo bhikkhū piṇḍāya caritvā āharanti, tena chabbaggiyā yāpema.
chabbaggiyā → chabbaggā (sya-all, km); chabbaggo (pts1ed) | chabbaggiyā → chabbaggā (cck: sī. syā. kaṁ.); chabbaggo (cck: pī.) | chabbaggo → Si chabbaggā (pts note)
Tayopi sudaṁ, rājakumāra, bhikkhū ovadāmi, dve bhikkhū piṇḍāya caranti. Yaṁ dve bhikkhū piṇḍāya caritvā āharanti tena chabbaggiyā yāpema.
chabbaggiyā → chabbaggā (sya-all)

Atha kho, rājakumāra, pañcavaggiyā bhikkhū mayā evaṁ ovadiyamānā evaṁ anusāsiyamānā nacirasseva—yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihariṁsū”ti.
vihariṁsūti → Skt vihariṁsu. (pts note) | nacirasseva → na cirasseva (bjt) | nacirasseva yassatthāya → na cirass eva yass aṭṭhāya (pts) | sammadeva → sammad eva (pts) | tadanuttaraṁ → tad anuttaraṁ (pts) | diṭṭheva → diṭṭhe va (pts)
Onda grupa od pet monaha, ne zadugo pošto sam ih tako obodrio, tako uputio, dostiže i ostade na krajnjem cilju svetačkog života, radi kojeg sinovi dobrih porodica napuštaju dom i odlaze u beskućnike, upoznavši ga i dostigavši ga svaki za sebe, ovde i sada.„

Evaṁ vutte, bodhi rājakumāro bhagavantaṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)
Kad ovo bi izrečeno, princ Bodhi reče Blaženome:
“kīva cirena nu kho, bhante, bhikkhu tathāgataṁ vināyakaṁ labhamāno—yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyā”ti?
vināyakaṁ → nāyakaṁ (?) | yassatthāya → yass aṭṭhāya (pts) | vināyakaṁ → nāyakaṁ (cck: ?) | Kīvacirena → So Si; Sk kīvaṅcirena; Bm kiṁ va cīrena; St kivañcirena. (pts note) | labhamāno → Bm bhikkhu . . . labhamānā. (pts note) | vihareyyāti → So Si; Bm vihareyyun ti; Skt vihareyyāsi. (pts note)
„Poštovani gospodine, kada monah pronađe Tathāgatu da ga obučava, koliko dugo treba da upozna i dostigne ga sam za sebe, ovde i sada, cilj svetačkog života, radi kojeg sinovi dobrih porodica napuštaju dom i odlaze u beskućnike?“

“Tena hi, rājakumāra, taṁyevettha paṭipucchissāmi. Yathā te khameyya, tathā naṁ byākareyyāsi.
naṁ → taṁ (sya-all) | naṁ byākareyyāsi → (pts) | taṁyevettha → taññevettha (bjt) | tena hi → tenahi (th) | taṁyevettha → taṁ yev ettha (pts) | naṁ byākareyyāsi → taṁ vyākareyyāsi (pts)
Taṁ kiṁ maññasi, rājakumāra,
kiṁ → vyākareyyāsi taṁ kim (pts) | kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt)
kusalo tvaṁ hatthārūḷhe aṅkusagayhe sippe”ti?
aṅkusagayhe → aṅkusagaṇhe (sya-all, km) | hatthārūḷhe → hatthāruyhe (bj); haṭṭhārūyhe (pts1ed) | hatthārūḷhe → hatthārūyhe (pts) | hatthāruyhe → hatthārūḷhe (bj: machasaṁ, syā) | aṅkusagayhe → aṅkusagaṇhe (bj: syā) | hatthārūḷhe → hatthārūyhe (cck: sī. pī.) | aṅkusagayhe → aṅkusagaṇhe (cck: syā. kaṁ.) | hatthārūyhe → Bm Si hatthāruḷhe. (pts note) | aṅkusagayhe → So Skt Bm; Si aṅkusagaṇhe. (pts note) | sippeti → sippe ti (pts)

“Evaṁ, bhante, kusalo ahaṁ hatthārūḷhe aṅkusagayhe sippe”ti.
hatthārūḷhe → hatthāruyhe (bj); haṭṭhārūyhe (pts) | aṅkusagayhe → aṅkusagaṇhe (sya-all) | hatthāruyhe → hatthārūḷhe (bj: machasaṁ, syā) | aṅkusagayhe → aṅkusagaṇhe (bj: syā) | sippeti → sippe ti (pts)

“Taṁ kiṁ maññasi, rājakumāra,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ → kim (pts)
„Prinče, odgovoriću ti pitanjem. A ti odgovori onako kako misliš da treba.
idha puriso āgaccheyya:Šta misliš, prinče? Jesi li vešt u rukovanju podbadačem dok jašeš slona?„ ‘bodhi rājakumāro hatthārūḷhaṁ aṅkusagayhaṁ sippaṁ jānāti;
bodhi rājakumāro hatthārūḷhaṁ → bodhirājakumāro hatthāruyahaṁ (bj) | aṅkusagayhaṁ → aṅkusagaṇhaṁ (sya-all) | hatthārūḷhaṁ → hatthārūyhaṁ (pts) | hatthāruyahaṁ → hatthārūlhaṁ (bj: machasaṁ, syā) | aṅkusagayhaṁ → aṅkusagaṇhaṁ (bj: syā)
„Da, jesam.“
tassāhaṁ santike hatthārūḷhaṁ aṅkusagayhaṁ sippaṁ sikkhissāmī’ti.
hatthārūḷhaṁ → hatthāruyhaṁ (bj); hatthārūyhaṁ (pts) | aṅkusagayhaṁ → aṅkusagaṇhaṁ (sya-all)
„A šta misliš, prinče? Recimo da ovamo dođe neki čovek razmišljajući: ’Princ Bodhi je umešan u rukovanju podbadačem dok jaše slona; vežbaću tu veštinu pod njegovim vođstvom.’ Ako nema poverenja, on ne bi mogao postići ono što jeste moguće postići kad neko ima poverenja; ako je ozbiljno bolestan, ne bi mogao postići isto ono što jeste moguće postići kada neko nije bolestan; ako je sklon obmani i prevari, ne bi mogao postići ono što jeste moguće postići kada je neko pošten i iskren; ako je lenj, ne bi mogao postići ono što jeste moguće postići kada je neko energičan; ako nije mudar, ne bi mogao postići ono što jeste moguće postići kada je neko mudar.
So cassa assaddho;
assaddho → asaddho (th) | cassa → assa (pts)
Šta misliš, prinče? Da li bi takvog čoveka mogao da naučiš rukovanju podbadačem?„
yāvatakaṁ saddhena pattabbaṁ taṁ na sampāpuṇeyya.
na → (bj) | saddhena → So Bm; Skt yāvatakaṁ sabbe pana; Si yāvattakaṁ saddhena. (pts note)
„Ako bi imao makar samo jednu od tih mana, ne bih mogao da ga podučim, a kamoli ako bi ih imao svih pet!“
So cassa bahvābādho;
bahvābādho → bavhābādho (bj) | bavhābādho → Bm Si bahvābādho. (pts note) | cassa bahvābādho → assa bavhābādho (pts)
yāvatakaṁ appābādhena pattabbaṁ taṁ na sampāpuṇeyya.
yāvatakaṁ → yāvattakaṁ (th)
So cassa saṭho māyāvī;
cassa → assa (pts)
yāvatakaṁ asaṭhena amāyāvinā pattabbaṁ taṁ na sampāpuṇeyya.
yāvatakaṁ → Si yāvattakaṁ throughout. (pts note) | amāyāvinā → Sk amāyāvīnā. (pts note)
So cassa kusīto;
kusīto → Bm kusito. (pts note) | cassa → assa (pts)
yāvatakaṁ āraddhavīriyena pattabbaṁ taṁ na sampāpuṇeyya.
āraddhavīriyena → āraddhaviriyena (bjt, pts) | yāvatakaṁ āraddhavīriyena → yāvattakaṁ āraddhaviriyena (th)
So cassa duppañño;
cassa → assa (pts)
yāvatakaṁ paññavatā pattabbaṁ taṁ na sampāpuṇeyya.
paññavatā → paññāvatā (pts) | paññāvatā → Bm Si paññavatā. (pts note) | yāvatakaṁ → yāvattakaṁ (th)
Taṁ kiṁ maññasi, rājakumāra,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ → kim (pts)
api nu so puriso tava santike hatthārūḷhaṁ aṅkusagayhaṁ sippaṁ sikkheyyā”ti?
hatthārūḷhaṁ → hatthāruyhaṁ (bj); hatthārūyhaṁ (pts) | aṅkusagayhaṁ → aṅkusagaṇhaṁ (sya-all)

“Ekamekenāpi, bhante, aṅgena samannāgato so puriso na mama santike hatthārūḷhaṁ aṅkusagayhaṁ sippaṁ sikkheyya, ko pana vādo pañcahaṅgehī”ti.
ekamekenāpi → ekamekenapi (bj, pts) | hatthārūḷhaṁ → hatthāruyhaṁ (bj); hatthārūyhaṁ (pts) | aṅkusagayhaṁ → aṅkusagaṇhaṁ (sya-all) | ekamekenāpi → ekamekena pi (pts) | pañcahaṅgehīti → pañcah aṅgehīti (pts)

“Taṁ kiṁ maññasi, rājakumāra,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ → kim (pts)
„A šta misliš, prinče? Recimo da ovamo dođe neki čovek razmišljajući: ’Princ Bodhi dobro rukuje podbadačem dok jaše slona; vežbaću tu veštinu pod njegovim vođstvom.’ Ako ima poverenja, mogao bi postići ono što jeste moguće postići kada neko ima poverenja; ako nije ozbiljno bolestan, mogao bi postići isto ono što jeste moguće postići kada neko nije bolestan; ako je pošten i iskren, mogao bi postići ono što jeste moguće postići kada je neko pošten i iskren; ako je energičan, mogao bi postići ono što jeste moguće postići kada je neko energičan; ako je mudar, mogao bi postići ono što jeste moguće postići kada je neko mudar.
idha puriso āgaccheyya:Šta misliš, prinče? Da li bi takvog čoveka mogao da naučiš rukovanju podbadačem?„ ‘bodhi rājakumāro hatthārūḷhaṁ aṅkusagayhaṁ sippaṁ jānāti;
hatthārūḷhaṁ → hatthāruyhaṁ (bj); hatthārūyhaṁ (pts) | aṅkusagayhaṁ → aṅkusagaṇhaṁ (sya-all) | hatthāruyhaṁ → hatthārūlhaṁ (bj: machasaṁ, syā) | aṅkusagayhaṁ → aṅkusagaṇhaṁ (bj: syā)
„Ako bi imao makar samo jednu od tih vrlina, mogao bih da ga podučim, a kamoli ako bi imao svih pet!“
tassāhaṁ santike hatthārūḷhaṁ aṅkusagayhaṁ sippaṁ sikkhissāmī’ti.
hatthārūḷhaṁ → hatthāruyahaṁ (bj); hatthārūyhaṁ (pts) | aṅkusagayhaṁ → aṅkusagaṇhaṁ (sya-all)
So cassa saddho;
cassa → assa (pts)
yāvatakaṁ saddhena pattabbaṁ taṁ sampāpuṇeyya.
yāvatakaṁ → yāvattakaṁ (th)
So cassa appābādho;
cassa → assa (pts)
yāvatakaṁ appābādhena pattabbaṁ taṁ sampāpuṇeyya.
yāvatakaṁ → yāvattakaṁ (th)
So cassa asaṭho amāyāvī;
cassa → assa (pts)
yāvatakaṁ asaṭhena amāyāvinā pattabbaṁ taṁ sampāpuṇeyya.
yāvatakaṁ → yāvattakaṁ (th)
So cassa āraddhavīriyo;
āraddhavīriyo → āraddhaviriyo (bjt, th) | cassa āraddhavīriyo → assa āraddhaviriyo (pts)
yāvatakaṁ āraddhavīriyena pattabbaṁ taṁ sampāpuṇeyya.
āraddhavīriyena → āraddhaviriyena (bjt, pts) | yāvatakaṁ āraddhavīriyena → yāvattakaṁ āraddhaviriyena (th)
So cassa paññavā;
paññavā → So Skt; Bm Si paññavā & paññavatā. (pts note) | cassa → assa (pts)
yāvatakaṁ paññavatā pattabbaṁ taṁ sampāpuṇeyya.
paññavatā → paññāvatā (pts) | yāvatakaṁ → yāvattakaṁ (th)
Taṁ kiṁ maññasi, rājakumāra,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ → kim (pts)
api nu so puriso tava santike hatthārūḷhaṁ aṅkusagayhaṁ sippaṁ sikkheyyā”ti?
hatthārūḷhaṁ → hatthāruyahaṁ (bj); hatthārūyhaṁ (pts) | aṅkusagayhaṁ → aṅkusagaṇhaṁ (sya-all)

“Ekamekenāpi, bhante, aṅgena samannāgato so puriso mama santike hatthārūḷhaṁ aṅkusagayhaṁ sippaṁ sikkheyya, ko pana vādo pañcahaṅgehī”ti.
ekamekenāpi → ekamekenapi (bj, sya-all, pts) | hatthārūḷhaṁ → hatthāruyahaṁ (bj); hatthārūyhaṁ (pts) | aṅkusagayhaṁ → aṅkusagaṇhaṁ (sya-all) | ekamekenāpi → ekamekena pi (pts) | pañcahaṅgehīti → pañcah aṅgehīti (pts)

“Evameva kho, rājakumāra, pañcimāni padhāniyaṅgāni.
evameva → eva meva (bjt) | evameva → evam eva (pts) | pañcimāni → pañc imāni (pts)
„Isto tako, prinče, postoji pet sastojaka nastojanja. Kojih pet?
Katamāni pañca?Monah ima veru u sebi, veruje u Tathāgatino probuđenje ovako: ’Blaženi je plemenit i potpuno probuđen, usavršen u znanju i ponašanju, srećan, znalac svetova, nenadmašni vodič onima kojima je potreban putokaz, učitelj božanskim i ljudskim bićima, budan, blažen.’ Idha, rājakumāra, bhikkhu saddho hoti; saddahati tathāgatassa bodhiṁ:
saddahati → Si saddhahati. (pts note)
Zatim je bez bolesti i bolova, ima dobro varenje, koje nije ni suviše hladno, ni suviše toplo, već srednje i u stanju je da podnese silu nastojanja.
‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā’ti;
itipi → iti pi (pts) | bhagavāti → bhagavā ti (pts)
Zatim je pošten i iskren, pred učiteljem i njegovim saputnicima u svetačkom životu prikazuje se kakav zaista jeste.
appābādho hoti appātaṅko samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato nātisītāya nāccuṇhāya majjhimāya padhānakkhamāya;
appātaṅko → appātiṅko (pts)
Zatim je energičan u napuštanju nepovoljnih stanja i prihvatanju povoljnih stanja, postojan, odlučan, ulaže napor i istrajava u negovanju povoljnih stanja.
asaṭho hoti amāyāvī yathābhūtaṁ attānaṁ āvikattā satthari vā viññūsu vā sabrahmacārīsu;
āvikattā → āvikatvā (pts) | āvīkattā → āvīkatvā (bj: sīmu8, PTS) | āvikatvā → So Skt Bu; Bm āvīkattā; Si āvikattā. (pts note) | sabrahmacārīsu → Bm s-isu. (pts note) | + → cārīsu (th)
Zatim je mudar; poseduje mudrost u pogledu nastanka i prestanka, koja je plemenita i prodorna, a vodi potpunom iskorenjivanju patnje.
āraddhavīriyo viharati akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya kusalānaṁ dhammānaṁ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu;
upasampadāya → uppādāya (bj) | āraddhavīriyo viharati → cārīsu āraddhaviriyo hoti (sya-all) | anikkhittadhuro → anikkhittadhūro (pts) | uppādāya → upasampadāya (bj: machasaṁ, syā, PTS) | upasampadāya → Skt uppādāya. (pts note)
To su pet sastojaka nastojanja.
paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammādukkhakkhayagāminiyā.
paññavā → paññāvā (pts)
Imāni kho, rājakumāra, pañca padhāniyaṅgāni.

Imehi, rājakumāra, pañcahi padhāniyaṅgehi samannāgato bhikkhu tathāgataṁ vināyakaṁ labhamāno—
+ → kho (bjt, pts)
Prinče, kada monah s ovih pet sastojaka nastojanja naiđe na Tathāgatu da ga podučava, može potrajati sedam godina dok, razumevši sam za sebe neposrednim znanjem, ovde i sada ne dostigne i ostane na krajnjem cilju svetačkog života, radi kojeg sinovi dobrih porodica napuštaju domaćinski život i odlaze u beskućništvo.
yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyya satta vassāni.
diṭṭheva dhamme → diṭṭhevadhamme (bjt) | satta vassāni → sattavassāni (bjt) | yassatthāya → yass atthāya (pts) | sammadeva → sammad eva (pts) | tadanuttaraṁ → tad anuttaraṁ (pts) | diṭṭheva → diṭṭhe va (pts)
Ali ne samo sedam godina, prinče. Kada monah koji poseduje ovih pet sastojaka nastojanja naiđe na Tathāgatu da ga podučava, može potrajati šest godina… pet godina… četiri godine… tri godine… dve godine… jedna godina…
Tiṭṭhantu, rājakumāra, satta vassāni.
tiṭṭhantu → tiṭṭhatu (pts) | tiṭṭhantu → tiṭṭhatu (bj: PTS)
Ali ne samo jedna godina, prinče.… može potrajati sedam meseci… šest meseci… pet meseci… četiri meseca… tri meseca… dva meseca… jedan mesec… pola meseca…
Imehi pañcahi padhāniyaṅgehi samannāgato bhikkhu tathāgataṁ vināyakaṁ labhamāno—Ali ne samo pola meseca, prinče. Može potrajati sedam dana i noći… šest dana i noći… pet dana i noći… četiri dana i noći… tri dana i noći… dva dana i noći… jedan dan i noć. yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyya chabbassāni …
chabbassāni → cha vassāni (sya-all)
Ali ne samo jedan dan i noć, prinče. Kada monah koji poseduje ovih pet sastojaka nastojanja naiđe na Tathāgatu da ga podučava, pa ga ovaj poduči uveče, a on možda stigne do cilja ujutro; ili ga poduči ujutro, a on možda stigne do cilja uveče.„
pañca vassāni … cattāri vassāni … tīṇi vassāni … dve vassāni … ekaṁ vassaṁ. Tiṭṭhatu, rājakumāra, ekaṁ vassaṁ. Imehi pañcahi padhāniyaṅgehi samannāgato bhikkhu tathāgataṁ vināyakaṁ labhamāno— yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyya satta māsāni. Tiṭṭhantu, rājakumāra, satta māsāni.
tiṭṭhantu → tiṭṭhatu (pts)
Imehi pañcahi padhāniyaṅgehi samannāgato bhikkhu tathāgataṁ vināyakaṁ labhamāno— yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ— brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyya cha māsāni …
pe → Bm Si omit. (pts note)
pañca māsāni … cattāri māsāni … tīṇi māsāni … dve māsāni … ekaṁ māsaṁ …
ekaṁ → (sya-all) | ekaṁ → So Bm; both Sk & Si omit ekaṁ here. (pts note)
aḍḍhamāsaṁ.
aḍḍhamāsaṁ → addhamāsaṁ (pts) | addhamāsaṁ → Bm Si aḍḍhamāsaṁ. (pts note)
Tiṭṭhatu, rājakumāra, aḍḍhamāso.
aḍḍhamāso → addhamāso (pts)
Imehi pañcahi padhāniyaṅgehi samannāgato bhikkhu tathāgataṁ vināyakaṁ labhamāno— yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ— brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyya satta rattindivāni.
rattindivāni tiṭṭhantu → rattindavāni tiṭṭhanti (sya-all) | diṭṭheva dhamme → diṭṭhevadhamme (bjt)
Tiṭṭhantu, rājakumāra, satta rattindivāni.
tiṭṭhantu → tiṭṭhatu (pts) | rattindivāni → Bm rattidivāni throughout. (pts note) | tiṭṭhantu → tiṭṭhanti (th)
Imehi pañcahi padhāniyaṅgehi samannāgato bhikkhu tathāgataṁ vināyakaṁ labhamāno— yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ— brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyya cha rattindivāni …
pe → Bm Si omit. (pts note)
pañca rattindivāni … cattāri rattindivāni … tīṇi rattindivāni … dve rattindivāni … ekaṁ rattindivaṁ. Tiṭṭhatu, rājakumāra, eko rattindivo.
eko rattindivo → ekaṁ rattindivaṁ (bj) | rattindivaṁ → eko rattindivo (bj: machasaṁ, syā, PTS)
Imehi pañcahi padhāniyaṅgehi samannāgato bhikkhu tathāgataṁ vināyakaṁ labhamāno sāyamanusiṭṭho pāto visesaṁ adhigamissati, pātamanusiṭṭho sāyaṁ visesaṁ adhigamissatī”ti.
adhigamissatīti → adhigamissati (bj) | sāyamanusiṭṭho → sāyam anusiṭṭho (pts) | pātamanusiṭṭho → pātam anusiṭṭho (pts)

Evaṁ vutte, bodhi rājakumāro bhagavantaṁ etadavoca:
evaṁ → evam (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
Kada ovo bi rečeno, princ Bodhi reče Blaženome:
“aho buddho, aho dhammo, aho dhammassa svākkhātatā.
svākkhātatā → Bm svākhyātatā; Bu incidentally svākkhātatā, reading (apparently) aho saṁghassa sampadā. (pts note)
„Ah, Budni! Ah, Dhammo! Kako je samo dobro objavljena Dhamma!
Yatra hi nāma sāyamanusiṭṭho pāto visesaṁ adhigamissati, pātamanusiṭṭho sāyaṁ visesaṁ adhigamissatī”ti.
sāyamanusiṭṭho → sāyam anusiṭṭho (pts) | visesaṁ → visesam (pts) | pātamanusiṭṭho → pātam anusiṭṭho (pts)
Jer neko ko je podučen uveče, možda stigne do cilja ujutro, a neko ko je podučen ujutro možda stigne do cilja uveče.„

Evaṁ vutte, sañjikāputto māṇavo bodhiṁ rājakumāraṁ etadavoca:
bodhiṁ rājakumāraṁ → bodhirājakumāraṁ (bj) | bodhiṁ rājakumāraṁ etadavoca → bodhi-rājakumaraṁ etad avoca (pts)
Onda brahmanski učenik Sañđikāputta reče princu Bodhiju: „Gospodar Bodhi kaže: ’Ah, Budni! Ah, Dhammo! Kako je samo dobro objavljena Dhamma!’ Ali ne kaže: ’Uzimam učitelja Gotamu za utočište, uzimam Dhammu i monašku zajednicu za utočište.’“
“evameva panāyaṁ bhavaṁ bodhi:
evameva → evam eva (pts)
„Ne govori tako, dragi moj Sañđikāputta, ne govori tako.
‘aho buddho, aho dhammo, aho dhammassa svākkhātatā’ti ca vadeti;
vadeti → vadesi (si); pavedeti (sya-all, km) | ca vadeti → pavedeti (sya-all) | svākkhātatāti ca → svākkhātatā ti (pts) | vadeti → vadesi (bj: sīmu8); pavedeti (bj: syā) | vadeti → vadesi (cck: sī.); pavedeti (cck: syā. kaṁ.) | vadeti → Skt ca vadesi; Si pavedeti. (pts note)
atha ca pana na taṁ bhavantaṁ gotamaṁ saraṇaṁ gacchati dhammañca bhikkhusaṅghañcā”ti.
pana → pana bhavaṁ (bj, sya-all) | bhavaṁ → atha ca pana (bj: machasaṁ, sīmu8, PTS) | gacchati → gacchāmi (bj: PTS) | pana → Si inserts bhavaṁ. (pts note) | gacchāmi → Si gacchati. (pts note) | bhikkhusaṅghañcāti → bhikkhusaṁghañcāti (ms2005) | gacchati dhammañca bhikkhusaṅghañcāti → gacchāmi dhammañ ca bhikkhusaṁghañ cāti (pts)

“Mā hevaṁ, samma sañjikāputta, avaca; mā hevaṁ, samma sañjikāputta, avaca.
hevaṁ → So Bm Si throughout; Sk heva the first time & hevaṁ the second time. (pts note)
Čuo sam i naučio iz usta sopstvene majke:
Sammukhā metaṁ, samma sañjikāputta, ayyāya sutaṁ, sammukhā paṭiggahitaṁ”.
paṭiggahitaṁ → paṭiggahītaṁ (bj, pts) | metaṁ samma → me taṁ (sya-all) | paṭigahītaṁ → Bm Si paṭiggahitaṁ. (pts note) | sammukhā metaṁ → sammukhāmetaṁ (bjt)
Jednom je prilikom Blaženi živeo kraj Kosambija, u Ghositinom gaju.
“Ekamidaṁ, samma sañjikāputta, samayaṁ bhagavā kosambiyaṁ viharati ghositārāme.Onda moja majka, koja tada beše trudna, otide do Blaženog i pošto mu se pokloni, sede sa strane i reče: Atha kho me ayyā kucchimatī yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnā kho me ayyā bhagavantaṁ etadavoca:
etadavoca → etadoca (sya-all) | kucchimatī → kucchivatī (pts) | kucchimatī → kucchivatī (bj: PTS) | kucchivatī → So Skt Si; Bm kucchimati. (pts note) | me → Bm omits me. (pts note) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
’Poštovani gospodine, princ ili princeza u mojoj materici, šta god da bude, uzima utočište u Blaženom, uzima Dhammu i monašku zajednicu za utočište.
‘yo me ayaṁ, bhante, kucchigato kumārako vā kumārikā vā so bhagavantaṁ saraṇaṁ gacchati dhammañca bhikkhusaṅghañca.
bhikkhusaṅghañca → bhikkhusaṁghañca (ms2005) | dhammañca bhikkhusaṅghañca → dhammañ ca bhikkhusaṁghañ ca (pts)
Neka Blaženi zapamti moje dete kao svog nezaređenog sledbenika, koji ga uze za svoje utočište do kraja života.’
Upāsakaṁ taṁ bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan’ti.
taṁ → naṁ (sya-all) | taṁ → Si upāsakaṁ naṁ. (pts note) | saraṇaṁ gatanti → saraṇaṅgatanti (th) | upāsakaṁ → upāsakan (pts) | gatanti → gatan ti (pts)
Jednom je prilikom Blaženi živeo u zemlji Bhagga, kraj Suṁsumāragire, u Bhesakaḷā gaju, parku jelena.

Ekamidaṁ, samma sañjikāputta, samayaṁ bhagavā idheva bhaggesu viharati susumāragire bhesakaḷāvane migadāye.
susumāragire bhesakaḷāvane → suṁsumāragire bhesakalāvane (bj) | susumāragire → suṁsumāragire (sya-all, pts) | idheva → idh eva (pts)
Onda moja dadilja, noseći me u naručju, otide do Blaženog.
Atha kho maṁ dhāti aṅkena haritvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhitā kho maṁ dhāti bhagavantaṁ etadavoca:
maṁ dhāti → mamaṁ dhātī (bj); dhātī (sya-all); mama dhātī (pts) | haritvā → vāhitvā (bj, pts); pāyitvā (sya-all) | dhāti → dhātī (sya-all, pts) | vāhitvā → pāyitvā (bj: syā); haritvā (bj: machasaṁ) | mamaṁ → maṁ dhātī (bj: machasaṁ, PTS) | pāyitvā → vāhitvā (sya-all: sī.) | dhātī → Bm Si dhāti; Skt dhāreti. (pts note) | vāhitvā → Skt aññena vāhitvā; Bm aṅgena haritvā; Si aṅkena pāyitvā, with note that the Sinh. reading for the latter word is vāhitvā. (pts note) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
Pošto mu se pokloni, sede sa strane i reče:
‘ayaṁ, bhante, bodhi rājakumāro bhagavantaṁ saraṇaṁ gacchati dhammañca bhikkhusaṅghañca.
bodhi rājakumāro → bodhirājakumāro (bjt) | bhikkhusaṅghañca → bhikkhusaṁghañca (ms2005) | dhammañca bhikkhusaṅghañca → dhammañ ca bhikkhusaṁghañ ca (pts)
’Poštovani gospodine, princ Bodhi uzima utočište u Blaženom, uzima Dhammu i monašku zajednicu za utočište.
Upāsakaṁ taṁ bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan’ti.
taṁ → naṁ (sya-all) | saraṇaṁ gatanti → saraṇaṅgatanti (th) | gatanti → gatan ti (pts)
Neka ga Blaženi zapamti kao svog nezaređenog sledbenika, koji ga uze za svoje utočište do kraja života.’

Esāhaṁ, samma sañjikāputta, tatiyakampi bhagavantaṁ saraṇaṁ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca.
tatiyakampi → tatiyampi (bj, sya-all, pts) | tatiyam → Bm tatiyakaṁ. (pts note) | bhikkhusaṅghañca → bhikkhusaṁghañca (ms2005) | tatiyakampi → tatiyam pi (pts) | dhammañca bhikkhusaṅghañca → dhammañ ca bhikkhusaṁghañ ca (pts)
Sada, dragi moj Sañđikāputta, treći put uzimam Blaženog za utočište, uzimam Dhammu i monašku zajednicu za utočište.
Upāsakaṁ maṁ bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.
saraṇaṁ gatanti → saraṇaṅgatanti (th) | upāsakaṁ → upāsakam (pts) | gatanti → gatan ti (pts)
Neka me Blaženi zapamti kao svog nezaređenog sledbenika, koji ga uze za svoje utočište do kraja života.„

Bodhirājakumārasuttaṁ niṭṭhitaṁ pañcamaṁ.

Principles · Rationale · Glossary · 6 Pali editions
MP3: Pali