Find the Truth

In the Pāli Suttas and Vinaya

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Note:Translations, dictionaries and commentaries were not made by the Blessed One.Cross-check with Pali in 4 main nikayas.

  • Majjhima Nikāya 86มัชฌิมนิกาย

Aṅgulimālasutta๘๖ องคุลิมาลสูตร

Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)
ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตกรุงสาวัตถี

Tena kho pana samayena rañño pasenadissa kosalassa vijite coro aṅgulimālo nāma hoti luddo lohitapāṇi hatapahate niviṭṭho adayāpanno pāṇabhūtesu.
lohitapāṇi → lohitapāṇī (bj, sya-all, pts) | Pasenadissa → Bm Si Pass- always. (pts note)
สมัยนั้นแล ในแคว้นของพระเจ้าปเสนทิโกศล มีโจรชื่อ องคุลิมาล เป็นคนหยาบช้า มีฝ่ามือเปื้อนเลือด ชอบฆ่าคน ไม่มีความกรุณาในสัตว์ ทั้งหลาย
Tena gāmāpi agāmā katā, nigamāpi anigamā katā, janapadāpi ajanapadā katā.
gāmāpi → gāmā pi (pts) | nigamāpi → nigamā pi (pts) | janapadāpi → janapadā pi (pts)
โจรองคุลิมาลนั้น ก่อกวนชาวบ้านบ้าง ชาวนิคมบ้าง ชาวชนบทบ้าง ให้เดือดร้อนไปทั่ว
So manusse vadhitvā vadhitvā aṅgulīnaṁ mālaṁ dhāreti.เขาเข่นฆ่ามนุษย์แล้วตัดเอานิ้วมือร้อยเป็นพวงมาลัยสวม(คอ)ไว้

Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṁ piṇḍāya pāvisi.
sāvatthiṁ → sāvattiyaṁ (bj: sīmu8) | pattacīvaramādāya → pattacīvaraṁ ādāya (bjt, pts)
ครั้นเวลาเช้า พระผู้มีพระภาคทรงครองอันตรวาสกถือบาตรและจีวร เสด็จเข้าไป บิณฑบาตยังกรุงสาวัตถี
Sāvatthiyaṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto senāsanaṁ saṁsāmetvā pattacīvaramādāya yena coro aṅgulimālo tenaddhānamaggaṁ paṭipajji.
addhānamaggaṁ → Bm omits Sāvatthiṁ piṇḍāya pāvisi; Skt Sāvatthiyaṁ in both places. 2 Bm tenāddh-. (pts note) | pattacīvaramādāya → pattacīvaraṁ ādāya (bjt, th, pts) | tenaddhānamaggaṁ → ten addhānamaggaṁ (pts)
ทรงเที่ยวบิณฑบาตในกรุงสาวัตถีแล้ว เสด็จกลับจากบิณฑบาต ภายหลังเสวยพระกระยาหารเสร็จแล้ว ทรงเก็บงำเสนาสนะ ถือบาตรและจีวรเสด็จไป ตามทางที่โจรองคุลิมาลซุ่มอยู่

Addasāsuṁ kho gopālakā pasupālakā kassakā pathāvino bhagavantaṁ yena coro aṅgulimālo tenaddhānamaggapaṭipannaṁ.
addasāsuṁ → addasaṁsu (bj, sya-all) | tenaddhānamaggapaṭipannaṁ → tenaddhānamaggaṁ paṭipannaṁ (bj) | pathāvino → padhāvino (sya-all, pts) | tenaddhānamaggapaṭipannaṁ disvāna → ten addhānamaggaṁ paṭipannaṁ disvā (pts) | addasaṁsu → addāsuṁ (bj: machasaṁ, sīmu8, PTS) | pathāvino → padhāvino (bj: PTS, syā) | Addasāsuṁ → So Skt Bm; Si addasaṁsu. (pts note)
พวกคนเลี้ยงโค พวกคนเลี้ยงสัตว์ พวกชาวนา ที่เดินมาพบพระผู้มีพระภาคผู้เสด็จไปตามทางที่โจรองคุลิมาลซุ่มอยู่
Disvāna bhagavantaṁ etadavocuṁ:
paṭipannaṁ → Si ten'; addhānamaggapaṭipannaṁ. (pts note) | disvā → Si Bm disvāna. (pts note) | disvāna → paṭipannaṁ disvā (pts) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)
จึงกราบทูล พระผู้มีพระภาคว่า
“mā, samaṇa, etaṁ maggaṁ paṭipajji.“ข้าแต่พระสมณะ อย่าเสด็จไปทางนั้น Etasmiṁ, samaṇa, magge coro aṅgulimālo nāma luddo lohitapāṇi hatapahate niviṭṭho adayāpanno pāṇabhūtesu.
lohitapāṇi → lohitapāṇī (bj, sya-all, pts)
ในทางนั้นมีโจรชื่อองคุลิมาล เป็นคน หยาบช้า มีฝ่ามือเปื้อนเลือด ชอบฆ่าคน ไม่มีความกรุณาในสัตว์ทั้งหลาย
Tena gāmāpi agāmā katā, nigamāpi anigamā katā, janapadāpi ajanapadā katā.
gāmāpi → gāmā pi (pts) | nigamāpi → nigamā pi (pts) | janapadāpi → janapadā pi (pts)
โจร องคุลิมาลนั้น ก่อกวนชาวบ้านบ้าง ชาวนิคมบ้าง ชาวชนบทบ้าง ให้เดือดร้อนไปทั่ว
So manusse vadhitvā vadhitvā aṅgulīnaṁ mālaṁ dhāreti.เขาเข่นฆ่ามนุษย์แล้วตัดเอานิ้วมือร้อยเป็นพวงมาลัยสวมไว้ Etañhi, samaṇa, maggaṁ dasapi purisā vīsampi purisā tiṁsampi purisā cattārīsampi purisā paññāsampi purisā saṅkaritvā saṅkaritvā paṭipajjanti.
saṅkaritvā → saṁharitvā saṁharitvā (bj, pts1ed); saṅgaritvā (sya-all, km) | vīsampi → vīsatimpi (bj, pts) | saṅkaritvā saṅkaritvā → saṁharitvā saṁharitvā (bj) | cattārīsampi → cattāḷīsampi (sya-all) | paññāsampi purisā saṅkaritvā saṅkaritvā → saṅgaritvā saṅgaritvā (sya-all); saṁharitvā saṁharitvā (pts) | tiṁsampi → tiṁsatim pi (pts) | saṁharitvā → saṅkaritvā saṅkaritvā (bj: machasaṁ); saṅgaritvā saṅgaritvā (bj: syā) | saṅkaritvā → saṁharitvā saṁharitvā (cck: sī. pī.); saṅgaritvā (cck: syā. kaṁ.) | saṅgaritvā → saṁharitvā (sya-all: sī.) | tiṁsatim → Bm Si vīsaṁ & tiṁsaṁ. (pts note) | saṁharitvā → Bm saṁkaritvā; Si saṁgaritvā, with note that the Sinh. reading is saṁharitvā. Bu saṁharitvā, which he paraphrases by saṁgaritvā (cf. Si). (pts note) | etañhi → etaṁ hi (bjt) | etañhi → etam hi (pts) | dasapi → dasa pi (pts) | vīsampi → vīsatim pi (pts) | cattārīsampi → cattārīsam pi (pts)
ข้าแต่พระสมณะ คนที่จะเดินทางนี้ต้องรวมพวกกันให้ได้ ๑๐ คนบ้าง ๒๐ คน บ้าง ๓๐ คนบ้าง ๔๐ คนบ้าง ๕๐ คนบ้าง
Tepi corassa aṅgulimālassa hatthatthaṁ gacchantī”ti.
hatthatthaṅgacchantī’ti → hatthattaṁ gacchanti (bj: sīmu8); hatthatthaṁ gacchanti (bj: machasaṁ, syā, PTS) | hatthatthaṁ → So Sk Bm Si & St infra; St here hatthaṁ; Bu hatthahatthaṁ. (pts note) | tepi → te pi (pts)
แม้กระนั้นก็ยังตกอยู่ในเงื้อมมือของโจร องคุลิมาลจนได้”
Evaṁ vutte, bhagavā tuṇhībhūto agamāsi.
agamāsi → agamasi (pts)
เมื่อคนพวกนั้นกราบทูลอย่างนี้แล้ว พระผู้มีพระภาคทรงนิ่งเฉย เสด็จต่อไป

Dutiyampi kho gopālakā …pe…
pathāvino → padhāvino (bj: PTS, syā) | hatthatthaṅgacchantī’ti → hatthattaṁ gacchanti (bj: sīmu8); hatthatthaṁ gacchanti (bj: machasaṁ, syā, PTS) | pe → spelled out in full (bjt) | + → hatthatthaṅgacchantīti dutiyampi kho bhagavā tuṇhībhūto agamāsi (bjt)
แม้ครั้งที่ ๒ พวกคนเลี้ยงโค พวกคนเลี้ยงสัตว์ พวกชาวนาที่เดินมาก็ได้กราบทูล พระผู้มีพระภาคว่า “ข้าแต่พระสมณะ อย่าเสด็จไปทางนั้น ในทางนั้นมีโจรชื่อองคุลิมาล เป็นคน หยาบช้า มีฝ่ามือเปื้อนเลือด ชอบฆ่าคน ไม่มีความกรุณาในสัตว์ทั้งหลาย โจร องคุลิมาลนั้น ก่อกวนชาวบ้านบ้าง ชาวนิคมบ้าง ชาวชนบทบ้างให้เดือดร้อนไปทั่ว เขาเข่นฆ่ามนุษย์แล้วตัดเอานิ้วมือร้อยเป็นพวงมาลัยสวมไว้ ข้าแต่พระสมณะ คนที่จะเดินทางนี้ต้องรวมพวกกันให้ได้ ๑๐ คนบ้าง ๒๐ คน บ้าง ๓๐ คนบ้าง ๔๐ คนบ้าง ๕๐ คนบ้าง แม้กระนั้นก็ยังตกอยู่ในเงื้อมมือของโจร องคุลิมาลจนได้” ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคทรงนิ่งเฉย เสด็จต่อไป
tatiyampi kho gopālakā pasupālakā kassakā pathāvino bhagavantaṁ etadavocuṁ:
pathāvino → padhāvino (sya-all, pts) | pathāvino → padhāvino (bj: PTS, syā) | gopālakā → Bm (not Sk Si) omits paragaph from pasupālakā . . . to . . . tuṇhībhūto agamāsi, substituting la. (pts note) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)
แม้ครั้งที่ ๓ พวกคนเลี้ยงโค พวกคนเลี้ยงสัตว์ พวกชาวนาที่เดินมาก็ได้กราบทูล พระผู้มีพระภาคว่า
“mā, samaṇa, etaṁ maggaṁ paṭipajji, etasmiṁ samaṇa magge coro aṅgulimālo nāma luddo lohitapāṇi hatapahate niviṭṭho adayāpanno pāṇabhūtesu, tena gāmāpi agāmā katā, nigamāpi anigamā katā, janapadāpi ajanapadā katā.
lohitapāṇi → lohitapāṇī (sya-all)
“ข้าแต่พระสมณะ อย่าเสด็จไปทางนั้น ในทางนั้นมีโจรชื่อองคุลิมาล เป็นคน หยาบช้า มีฝ่ามือเปื้อนเลือด ชอบฆ่าคน ไม่มีความกรุณาในสัตว์ทั้งหลาย โจร องคุลิมาลนั้น ก่อกวนชาวบ้านบ้าง ชาวนิคมบ้าง ชาวชนบทบ้าง ให้เดือดร้อนไปทั่ว
So manusse vadhitvā vadhitvā aṅgulīnaṁ mālaṁ dhāreti.เขาเข่นฆ่ามนุษย์แล้วตัดเอานิ้วมือร้อยเป็นพวงมาลัยสวมไว้ Etañhi samaṇa maggaṁ dasapi purisā vīsampi purisā tiṁsampi purisā cattārīsampi purisā paññāsampi purisā saṅkaritvā saṅkaritvā paṭipajjanti.
etañhi → etaṁ (bj) | vīsampi → vīsatimpi (bj) | saṅkaritvā saṅkaritvā → saṁharitvā saṁharitvā (bj) | cattārīsampi → cattāḷīsampi (sya-all) | saṁharitvā → saṅkaritvā saṅkaritvā (bj: machasaṁ); saṅgaritvā saṅgaritvā (bj: syā)
ข้าแต่พระสมณะ คนที่จะเดินทางนี้ต้องรวมพวกกันให้ได้ ๑๐ คนบ้าง ๒๐ คน บ้าง ๓๐ คนบ้าง ๔๐ คนบ้าง ๕๐ คนบ้าง
Tepi corassa aṅgulimālassa hatthatthaṁ gacchantī”ti.
hatthatthaṁ gacchantīti atha → hatthatthaṅgacchantīti tatiyampi (bj) | hatthatthaṅgacchantī’ti → hatthattaṁ gacchanti (bj: sīmu8); hatthatthaṁ gacchanti (bj: machasaṁ, syā, PTS)
แม้กระนั้นก็ยังตกอยู่ในเงื้อมมือของโจร องคุลิมาลจนได้”

Atha kho bhagavā tuṇhībhūto agamāsi.ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคทรงนิ่งเฉยเสด็จต่อไป

Addasā kho coro aṅgulimālo bhagavantaṁ dūratova āgacchantaṁ.
dūratova → dūrato va (pts)
โจรองคุลิมาลได้เห็น พระผู้มีพระภาคเสด็จมาแต่ไกล
Disvānassa etadahosi:
disvānassa etadahosi → disvān assa etad ahosi (pts)
ได้คิดว่า
“acchariyaṁ vata bho, abbhutaṁ vata bho.
abbhutaṁ → abbhūtaṁ (sya-all)
“น่าอัศจรรย์จริง ไม่เคยปรากฏ
Imañhi maggaṁ dasapi purisā vīsampi purisā tiṁsampi purisā cattārīsampi purisā paññāsampi purisā saṅkaritvā saṅkaritvā paṭipajjanti.
vīsampi → vīsatimpi (bj, pts) | saṅkaritvā saṅkaritvā → saṁharitvā saṁharitvā (bj, pts) | cattārīsampi → cattāḷīsampi (sya-all) | paññāsampi purisā saṅkaritvā saṅkaritvā → saṅgaritvā saṅgaritvā (sya-all) | tiṁsampi → tiṁsatim pi (pts) | purisā → Bm Si omit paññāsam pi purisā. (pts note) | imañhi → imaṁ hi (bjt, pts) | dasapi → dasa pi (pts) | vīsampi → vīsatim pi (pts) | cattārīsampi → cattārīsam pi (pts)
คนที่เดิน มาทางนี้จะต้องรวมพวกกันให้ได้ ๑๐ คนบ้าง ๒๐ คนบ้าง ๓๐ คนบ้าง ๔๐ คนบ้าง ๕๐ คนบ้าง
Tepi mama hatthatthaṁ gacchanti.
hatthatthaṁ gacchanti → hatthatthaṅgacchanti (bjt) | tepi → te pi (pts)
แม้กระนั้นก็ยังตกอยู่ในเงื้อมมือของเรา
Atha ca panāyaṁ samaṇo eko adutiyo pasayha maññe āgacchati.แต่ทำไม สมณะนี้เพียงรูปเดียว ไม่มีเพื่อนสักคน ชะรอยจะมาข่มเรา Yannūnāhaṁ imaṁ samaṇaṁ jīvitā voropeyyan”ti.
imaṁ → (sya-all) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | yannūnāhaṁ → yan nūnāhaṁ (pts) | voropeyyanti → voropeyyan ti (pts)
ทางที่ดี เราพึงฆ่าสมณะรูปนี้เสีย”

Atha kho coro aṅgulimālo asicammaṁ gahetvā dhanukalāpaṁ sannayhitvā bhagavantaṁ piṭṭhito piṭṭhito anubandhi.ลำดับนั้น โจรองคุลิมาลถือดาบและโล่ผูกสอดแล่งธนูไว้พร้อม ติดตามพระผู้มี พระภาคไปทางเบื้องพระปฤษฎางค์ Atha kho bhagavā tathārūpaṁ iddhābhisaṅkhāraṁ abhisaṅkhāsi yathā coro aṅgulimālo bhagavantaṁ pakatiyā gacchantaṁ sabbathāmena gacchanto na sakkoti sampāpuṇituṁ.
abhisaṅkhāsi → abhisaṅkhāresi (sya-all, km, mr) | abhisaṅkhāsi → abhiṅkhāsi (bj) | abhiṅkhāsi → abhisaṅkhāresi (bj: syā) | abhisaṅkhāsi → abhisaṅkhāresi (cck: syā. kaṁ. ka.) | abhisaṁkhāsi → So Sk Bu; Bm Si abhisaṁkhāresi. (pts note) | sabbatthāmena → Bm Si sabbathāmena. (pts note) | iddhābhisaṅkhāraṁ abhisaṅkhāsi → iddhābhisaṁkhāraṁ abhisaṁkhāsi (pts)
พระผู้มีพระภาคทรงบันดาลอิทธาภิสังขาร โดยวิธี ที่โจรองคุลิมาลจะวิ่งจนสุดกำลัง ก็ไม่สามารถจะตามทันพระผู้มีพระภาคผู้เสด็จไปตาม ปกติได้

Atha kho corassa aṅgulimālassa etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)
ครั้งนั้น โจรองคุลิมาลได้มีความคิดว่า
“acchariyaṁ vata bho, abbhutaṁ vata bho.
abbhutaṁ → abbhūtaṁ (sya-all)
“น่าอัศจรรย์จริง ไม่เคยปรากฏ
Ahañhi pubbe hatthimpi dhāvantaṁ anupatitvā gaṇhāmi, assampi dhāvantaṁ anupatitvā gaṇhāmi, rathampi dhāvantaṁ anupatitvā gaṇhāmi, migampi dhāvantaṁ anupatitvā gaṇhāmi;
ahañhi → ahaṁ hi (bjt, pts) | hatthimpi → hatthiṁpi (th) | assampi → assaṁpi (th) | rathampi → rathaṁpi (th) | migampi → migaṁpi (th) | hatthimpi → hatthim pi (pts) | assampi → assam pi (pts) | rathampi → ratham pi (pts) | migampi → migam pi (pts)
เมื่อก่อนแม้ช้างที่กำลังวิ่ง ม้าที่กำลังวิ่ง รถที่กำลังแล่น เนื้อที่กำลังวิ่ง เราก็ยังวิ่งตามทันจับได้
atha ca panāhaṁ imaṁ samaṇaṁ pakatiyā gacchantaṁ sabbathāmena gacchanto na sakkomi sampāpuṇitun”ti.
sampāpuṇitunti ṭhitova → sampāpuṇitun ti ṭhito (pts) | sabbathāmena → sabbatthāmena (bjt, pts)
แต่เราวิ่งจนสุดกำลังยังไม่ทัน สมณะรูปนี้ซึ่งเดินตามปกติได้”

Ṭhitova bhagavantaṁ etadavoca:
Ṭhito → Bm Si add va. (pts note) | etadavoca → etad avoca (pts)
จึงหยุดยืนกล่าวกับพระผู้มีพระภาคว่า
“tiṭṭha, tiṭṭha, samaṇā”ti.
tiṭṭha → tiṭṭha samaṇa (bj, sya-all, pts) | samaṇāti → St omits t. s-āti; Bm omits samaṇa. (pts note)
“หยุดก่อน สมณะ หยุดก่อนสมณะ”

“Ṭhito ahaṁ, aṅgulimāla, tvañca tiṭṭhā”ti.
tvañca → tvañ ca (pts)
พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “เราหยุดแล้ว องคุลิมาล ท่านต่างหากจงหยุด”

Atha kho corassa aṅgulimālassa etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)
จากนั้น โจรองคุลิมาลคิดว่า
“ime kho samaṇā sakyaputtiyā saccavādino saccapaṭiññā.“สมณะเหล่านี้เป็นศากยบุตรมักเป็นคนพูดจริง มีปฏิญญาจริง Atha panāyaṁ samaṇo gacchaṁ yevāha:
atha → atha ca (bj, sya-all, pts) | gacchaṁ yevāha → gacchaṁyeva samāno evamāha (bj) | evamāha → gacchaṁyevāha (bj: machasaṁ, syā, PTS) | yevāha → yev āha (pts)
แต่สมณะรูปนี้เดินไปอยู่แท้ ๆ กลับพูดว่า
‘ṭhito ahaṁ, aṅgulimāla, tvañca tiṭṭhā’ti.
tvañca → tvañ ca (pts)
‘เราหยุดแล้ว องคุลิมาล ท่านต่างหากจงหยุด’
Yannūnāhaṁ imaṁ samaṇaṁ puccheyyan”ti.
yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | yannūnāhaṁ → yan nūnāhaṁ (pts) | puccheyyanti → puccheyyan ti (pts)
ทางที่ดี เราควรจะถามสมณะรูปนี้ดู”

Atha kho coro aṅgulimālo bhagavantaṁ gāthāya ajjhabhāsi:
gāthāya → Cf. Theragāthā p. 80. (pts note)
ลำดับนั้น โจรองคุลิมาลได้ถามพระผู้มีพระภาค ด้วยคาถาว่า

“Gacchaṁ vadesi samaṇa ṭhitomhi, mamañca brūsi ṭhitamaṭṭhitoti;
mhi → Si samaṇaṭṭhito mhi. (pts note) | samaṇa ṭhitomhi → samaṇaṭṭhitomhi (th) | ṭhitomhi → ṭhito mhi (pts) ṭhitamaṭṭhitoti → ṭhitamaṭṭhitosi (sya-all) | ṭhitamaṭṭhitoti → ṭhitaṁ aṭṭhitoti (bjt) | mamañca → mamañ ca (pts) | ṭhitamaṭṭhitoti → ṭhitam aṭṭhito ti (pts)
“สมณะ ท่านกำลังเดินไป ยังกล่าวว่า ‘เราหยุดแล้ว ท่านต่างหากยังไม่หยุด’ กลับกล่าวหาข้าพเจ้าผู้หยุดแล้วว่ายังไม่หยุด
Pucchāmi taṁ samaṇa etamatthaṁ, kathaṁ ṭhito tvaṁ ahamaṭṭhitomhī”ti.
etamatthaṁ → etam atthaṁ (pts) ahamaṭṭhitomhīti → ahamaṭṭhitomhi (sya-all) | ahamaṭṭhitomhīti ṭhito → aham aṭṭhito mhi thito (pts)
สมณะ ข้าพเจ้าขอถามเนื้อความนี้กับท่าน ท่านหยุดอย่างไร ข้าพเจ้าไม่หยุดอย่างไร”

“Ṭhito ahaṁ aṅgulimāla sabbadā, sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṁ;
ṭhito → thito (pts)
พระผู้มีพระภาค ตรัสตอบว่า “องคุลิมาล เราวางอาชญา ในสรรพสัตว์ได้แล้ว จึงชื่อว่าหยุดแล้วตลอดกาล
Tuvañca pāṇesu asaññatosi, tasmā ṭhitohaṁ tuvamaṭṭhitosī”ti.
Tuvañ → So Si; Skt tvañ; Bm tvaṁ. (pts note) | tuvañca → tuvañ ca (pts) | asaññatosi → asaññato si (pts) tuvamaṭṭhitosīti → tuvamaṭṭhitosi (sya-all) | ṭhitohaṁ tuvamaṭṭhitosīti → ṭhito haṁ tuvam aṭṭhito si (pts)
ส่วนท่านไม่สำรวมในสัตว์ทั้งหลาย เพราะฉะนั้น เราจึงชื่อว่าหยุดแล้ว ส่วนท่านสิชื่อว่ายังไม่หยุด”

“Cirassaṁ vata me mahito mahesī, mahāvanaṁ pāpuṇi saccavādī;
mahesī → mahesi (pts) | Cirassaṁ → Bmp cīrassaṁ. (pts note) | mahesi → Si Bm mahesī. (pts note) mahāvanaṁ pāpuṇi saccavādī → mahāvanaṁ samaṇoyaṁ paccupādi (bj); mahāvanaṁ samaṇa paccupādi (sya-all, km); mahāvanaṁ samaṇoyaṁ paccavādi (pts1ed) | paccupādi → mahāvanaṁ pāpuṇi saccavādī (bj: machasaṁ); mahāvanaṁ samaṇa paccupādi (bj: syā); mahāvanaṁ samaṇoyaṁ paccavādi (bj: PTS) | saccavādī → mahāvanaṁ samaṇoyaṁ paccupādi (cck: sī.); mahāvanaṁ samaṇa paccupādi (cck: syā. kaṁ.) | paccavādi → Bm mahāvanaṁ pāpuṇi saccavādi; Si mahāvanaṁ samaṇa paccupādi, with note that the Sinh. reading is samaṇoyaṁ; Skt mahāvana samaṇo 'yaṁ paccupādi; Bu paccavādīti . . . paṭipajji. (pts note)
โจรองคุลิมาลกล่าวว่า “สมณะ นานจริงหนอ ท่านผู้ที่เทวดา และมนุษย์บูชาแล้ว ผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ เสด็จมาถึงป่าใหญ่เพื่ออนุเคราะห์ข้าพระองค์
Sohaṁ carissāmi pahāya pāpaṁ, sutvāna gāthaṁ tava dhammayuttaṁ”.
Sohaṁ carissāmi pahāya pāpaṁ → sohaṁ carissāpi pahassaṁ pāpaṁ (bj); sohaṁ cirassāpi pahāssaṁ pāpaṁ (si); sohaṁ carissāmi pajahissa pāpaṁ (sya-all, km); sohaṁ cirassā pahāssaṁ pāpaṁ (pts1ed) | carissāmi pahāya → cirassāpi pahassaṁ (bj) | pahāya → pajahissa (sya-all) | pahassaṁ → pahāya (bj: machasaṁ); pajahissa (bj: syā); pahāssaṁ (bj: sīmu8, PTS) | pāpaṁ → sohaṁ cirassāpi pahāssaṁ pāpaṁ (cck: sī.); sohaṁ carissāmi pajahissaṁ pāpaṁ (cck: syā. kaṁ.) | cirassā → So Skt; Bm Si carissāmi. Si notes a reading cirassā. (pts note) | pahāssaṁ → Bm pahāya; Si pajahissa, noting another reading pahāssa, which occurs in Skt; Bu pahassaṁ. (pts note)
ข้าพระองค์นั้นจักละการทำบาป เพราะฟังคาถาอันประกอบด้วยธรรมของพระองค์”

Itveva coro asimāvudhañca, sobbhe papāte narake akiri;
asimāvudhañca → asiāvudhañca (bj) | Itveva → So all MSS; Bu idh'; eva. (pts note) | asimāvudhañca → asim āvudhañ ca (pts) akiri → anvakāsi (…) | akiri → anvakāri (bj); manvakāri (sya-all); anvakārī (pts) | anvakāri → akiri (bj: machasaṁ); manvakāri (bj: syā) | anvakārī → So Bu Skt; Bm akīri; Si manvakārī. (pts note)
โจรองคุลิมาลได้กล่าวอย่างนี้แล้ว ทิ้งดาบและอาวุธ ลงในเหวลึก มีหน้าผาชัน
Avandi coro sugatassa pāde, tattheva naṁ pabbajjaṁ ayāci.
tattheva → tatth eva (pts)
โจรองคุลิมาลได้ถวายอภิวาทพระบาททั้งสองของพระสุคต แล้วทูลขอบรรพชากับพระสุคต ณ ที่นั้นเอง

Buddho ca kho kāruṇiko mahesi, yo satthā lokassa sadevakassa;
mahesi → mahesī (sya-all)
พระพุทธเจ้าทรงประกอบด้วยพระกรุณาคุณ ทรงแสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ เป็นศาสดาของโลก พร้อมทั้งเทวโลก
“Tamehi bhikkhū”ti tadā avoca, eseva tassa ahu bhikkhubhāvoti.
tamehi → tam ehi (pts) eseva → es eva (pts) | bhikkhubhāvoti → bhikkhubhāvo ti (pts)
ได้ตรัสกับโจรองคุลิมาลในเวลานั้นว่า “เธอจงเป็นภิกษุมาเถิด” นี้แลเป็นภิกษุภาวะของโจรองคุลิมาลนั้น

Atha kho bhagavā āyasmatā aṅgulimālena pacchāsamaṇena yena sāvatthi tena cārikaṁ pakkāmi.
sāvatthi → sāvatthī (sya-all) | Sāvatthi → Si Sāvatthī. (pts note)
ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคมีท่านพระองคุลิมาลเป็นปัจฉาสมณะ เสด็จหลีกจาริกไปทางกรุงสาวัตถี
Anupubbena cārikaṁ caramāno yena sāvatthi tadavasari.
sāvatthi → sāvatthī (sya-all) | tadavasari → tad avasari (pts)
ทรงเที่ยวจาริกไปโดยลำดับ เสด็จถึงกรุงสาวัตถีแล้ว
Tatra sudaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.ได้ยินว่า ณ ที่นั้น พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตกรุงสาวัตถี

Tena kho pana samayena rañño pasenadissa kosalassa antepuradvāre mahājanakāyo sannipatitvā uccāsaddo mahāsaddo hoti:
antepuradvāre → Bm antepūradvāre. (pts note)
สมัยนั้น หมู่ชนจำนวนมากประชุมกันอยู่ที่ประตูพระราชวัง ของพระเจ้าปเสนทิโกศล ส่งเสียงดังอื้ออึงว่า
“coro te, deva, vijite aṅgulimālo nāma luddo lohitapāṇi hatapahate niviṭṭho adayāpanno pāṇabhūtesu.
lohitapāṇi → lohitapāṇī (sya-all, pts)
“ข้าแต่สมมติเทพ ในแคว้นของพระองค์มีโจรชื่อองคุลิมาล เป็นคนหยาบช้า มีฝ่ามือเปื้อนเลือด ชอบฆ่าคน ไม่มีความกรุณาในสัตว์ทั้งหลาย
Tena gāmāpi agāmā katā, nigamāpi anigamā katā, janapadāpi ajanapadā katā.
gāmāpi → gāmā pi (pts) | nigamāpi → nigamā pi (pts) | janapadāpi → janapadā pi (pts)
โจรองคุลิมาลนั้น ก่อกวนชาวบ้านบ้าง ชาวนิคมบ้าง ชาวชนบทบ้างให้เดือดร้อนไปทั่ว
So manusse vadhitvā vadhitvā aṅgulīnaṁ mālaṁ dhāreti.เขาเข่นฆ่า พวกมนุษย์แล้วตัดเอานิ้วมือร้อยเป็นพวงมาลัยสวมไว้ Taṁ devo paṭisedhetū”ti.ขอสมมติเทพจงทรงกำจัดมัน เสียเถิด”

Atha kho rājā pasenadi kosalo pañcamattehi assasatehi sāvatthiyā nikkhami divā divassa.
divā divassa yena ārāmo → divādivassa yenārāmo (bj) | nikkhami divā divassa → nikkhamitvā divādivassa (sya-all) | divā divassa yena → divādivassa yen (pts)
ต่อมา พระเจ้าปเสนทิโกศลเสด็จออกจากกรุงสาวัตถี ด้วยขบวนม้าประมาณ ๕๐๐ ตัว
Yena ārāmo tena pāvisi.
pāvisi → pāyāsi (bj) | pāvisi yāvatikā → pāyāsi yāvatiko (pts) | yena → yen (pts)
เสด็จเข้าไปทางพระอารามแต่ยังวันทีเดียว
Yāvatikā yānassa bhūmi yānena gantvā yānā paccorohitvā pattikova yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho rājānaṁ pasenadiṁ kosalaṁ bhagavā etadavoca:
pasenadiṁ kosalaṁ → pasenadikosalaṁ (sya-all) | paccorohitvā pattikova → paccārohitvā pattiko va (pts) | yāvatikā → yāvatiko (bj: PTS) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
เสด็จไปจนสุดทางที่ยานพาหนะ จะไปได้แล้วลงจากยาน เสด็จพระราชดำเนินด้วยพระบาทเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาค ถึงที่ประทับ ถวายอภิวาทพระผู้มีพระภาคแล้วประทับนั่ง ณ ที่สมควร พระผู้มีพระภาคตรัสถามพระเจ้าปเสนทิโกศลว่า

“kiṁ nu te, mahārāja, rājā vā māgadho seniyo bimbisāro kupito vesālikā vā licchavī aññe vā paṭirājāno”ti?
vā → (bj, sya-all, pts) | rājā → So Si; Skt omit; Bm rājā vā. (pts note) | kiṁ nu → kinnu (bjt, th) | kiṁ → kin (pts) | paṭirājānoti → paṭirājāno ti (pts)
“มหาบพิตร เจ้าแผ่นดิน มคธจอมเสนา ทรงพระนามว่าพิมพิสาร ทรงทำให้พระองค์ทรงขัดเคือง เจ้าลิจฉวี เมืองเวสาลีหรือพระราชาผู้เป็นปฏิปักษ์เหล่าอื่นทรงทำให้พระองค์ขัดเคืองหรือ”

“Na kho me, bhante, rājā māgadho seniyo bimbisāro kupito, nāpi vesālikā licchavī, nāpi aññe paṭirājāno.
nāpi → napi (bj, sya-all, pts) | pi → Bm nāpi. (pts note) | nāpi → na pi (pts)
พระเจ้าปเสนทิโกศลกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ เจ้าแผ่นดินมคธ จอมเสนา ทรงพระนามว่าพิมพิสาร มิได้ทรงทำให้หม่อมฉันขัดเคือง แม้เจ้าลิจฉวี ผู้ครองกรุงเวสาลีก็มิได้ทรงทำให้หม่อมฉันขัดเคือง แม้พระราชาที่เป็นปฏิปักษ์เหล่าอื่น ก็มิได้ทรงทำให้หม่อมฉันขัดเคืองเช่นกัน
Coro me, bhante, vijite aṅgulimālo nāma luddo lohitapāṇi hatapahate niviṭṭho adayāpanno pāṇabhūtesu.
lohitapāṇi → lohitapāṇī (sya-all, pts)
ในแคว้นของหม่อมฉัน มีโจรชื่อองคุลิมาล เป็นคนหยาบช้า มีฝ่ามือเปื้อนเลือด ชอบฆ่าคน ไม่มีความกรุณาในสัตว์ทั้งหลาย
Tena gāmāpi agāmā katā, nigamāpi anigamā katā, janapadāpi ajanapadā katā.
gāmāpi → gāmā pi (pts) | nigamāpi → nigamā pi (pts) | janapadāpi → janapadā pi (pts)
โจรองคุลิมาลนั้นก่อกวนชาวบ้านบ้าง ชาวนิคมบ้าง ชาวชนบทบ้างให้เดือดร้อนไปทั่ว
So manusse vadhitvā vadhitvā aṅgulīnaṁ mālaṁ dhāreti.เขาเข่นฆ่าพวกมนุษย์แล้วตัดเอานิ้วมือร้อยเป็นพวงมาลัยสวมไว้ Tāhaṁ, bhante, paṭisedhissāmī”ti.
tāhaṁ → nāhaṁ (pts)
หม่อมฉันจักไปกำจัด มันเสีย”

“Sace pana tvaṁ, mahārāja, aṅgulimālaṁ passeyyāsi kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajitaṁ, virataṁ pāṇātipātā, virataṁ adinnādānā, virataṁ musāvādā, ekabhattikaṁ, brahmacāriṁ, sīlavantaṁ, kalyāṇadhammaṁ, kinti naṁ kareyyāsī”ti?
naṁ → taṁ (sya-all)
พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “มหาบพิตร ถ้าพระองค์จะพึงพบองคุลิมาลผู้โกนผม และหนวดนุ่งห่มผ้ากาสาวพัสตร์ ออกจากเรือนบวชเป็นบรรพชิต เว้นจากการ ฆ่าสัตว์ เว้นจากการลักทรัพย์ เว้นจากการพูดเท็จ ฉันภัตตาหารมื้อเดียว เป็น พรหมจารี มีศีล มีกัลยาณธรรม พระองค์สมควรจะจัดการกับเขาเช่นไร”

“Abhivādeyyāma vā, bhante, paccuṭṭheyyāma vā āsanena vā nimanteyyāma, abhinimanteyyāma vā naṁ cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārehi, dhammikaṁ vā assa rakkhāvaraṇaguttiṁ saṁvidaheyyāma.
vā → vā mayaṁ (bj) | abhinimanteyyāma vā → abhinimanteyyāmapi (bj) | saṁvidaheyyāma → So Skt Si; Bm saṁvideyyāma (pts note) | cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārehi → cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārehi (bjt, pts) | cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārehi → cīvara piṇḍapāta senāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārehi (th)
พระเจ้าปเสนทิโกศลกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ หม่อมฉันควร กราบไหว้ ลุกรับ นิมนต์ให้นั่ง หรือเจาะจงนิมนต์ท่านด้วยจีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และคิลานปัจจัยเภสัชบริขาร หรือควรจัดการอารักขาคุ้มครองป้องกัน ตามความ เหมาะสม
Kuto panassa, bhante, dussīlassa pāpadhammassa evarūpo sīlasaṁyamo bhavissatī”ti?
panassa → pan assa (pts)
ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ แต่โจรองคุลิมาลนั้น เป็นคนทุศีล มีบาปธรรม จักมีความ สำรวมด้วยศีลเห็นปานนี้ได้ที่ไหน”

Tena kho pana samayena āyasmā aṅgulimālo bhagavato avidūre nisinno hoti.สมัยนั้น ท่านพระองคุลิมาลนั่งอยู่ในที่ไม่ไกลจากพระผู้มีพระภาค Atha kho bhagavā dakkhiṇaṁ bāhuṁ paggahetvā rājānaṁ pasenadiṁ kosalaṁ etadavoca:
dakkhiṇaṁ bāhuṁ → dakkhiṇabāhaṁ (sya-all, pts) | pasenadiṁ kosalaṁ → pasenadikosalaṁ (sya-all) | bāhuṁ → dakkhiṇabāhaṁ (bj: PTS) | dakkhiṇabāhaṁ → Bm dakkhiṇaṁ bāhuṁ. (pts note) | etadavoca → etad avoca (pts)
พระผู้มี พระภาคจึงทรงยกพระหัตถ์เบื้องขวาขึ้นชี้ตรัสบอกพระเจ้าปเสนทิโกศลว่า
“eso, mahārāja, aṅgulimālo”ti.
aṅgulimāloti → aṅgulimālo ti (pts)
“มหาบพิตร นั่นคือองคุลิมาล”

Atha kho rañño pasenadissa kosalassa ahudeva bhayaṁ, ahu chambhitattaṁ, ahu lomahaṁso.
ahudeva → ahud eva (pts)
ทันใดนั้น พระเจ้าปเสนทิโกศลทรงมีความกลัว มีความหวาดหวั่น มีพระโลมชาติชูชัน(มีขนพองสยองเกล้า)
Atha kho bhagavā rājānaṁ pasenadiṁ kosalaṁ bhītaṁ saṁviggaṁ lomahaṭṭhajātaṁ viditvā rājānaṁ pasenadiṁ kosalaṁ etadavoca:
pasenadiṁ kosalaṁ → pasenadikosalaṁ (sya-all) | saṁviggaṁ lomahaṭṭhajātaṁ → saṁviggalomahaṭṭhajātaṁ (sya-all, pts) | etadavoca → etadavoca mā bhāyi mahārāja (sya-all) | etadavoca → etad avoca (pts)
พระผู้มีพระภาคทรงทราบว่า พระเจ้าปเสนทิโกศล ทรงกลัว ทรงหวาดหวั่น มีพระโลมชาติชูชัน จึงตรัสกับพระเจ้าปเสนทิโกศลว่า
“mā bhāyi, mahārāja, natthi te ito bhayan”ti.
mahārāja → mahārāja mā bhāyi mahārāja (bj) | ito → ato (bj) | ito bhayanti → ato bhayan ti (pts) | ato → So Sk Bu; Bm Si ito. (pts note) | natthi → mā bhāyi mahārāja na tthi (pts)
“อย่าทรงกลัวเลย มหาบพิตร อย่าทรงกลัวเลย มหาบพิตร องคุลิมาลนี้ไม่มี อันตรายต่อพระองค์”
Atha kho rañño pasenadissa kosalassa yaṁ ahosi bhayaṁ vā chambhitattaṁ vā lomahaṁso vā so paṭippassambhi.
chambhitattaṁ → chimbhitattaṁ (sya-all) | paṭippassambhi → So Skt Si; Bm paṭipasambhi. (pts note)
จากนั้น พระเจ้าปเสนทิโกศลทรงระงับความกลัว ความหวาดหวั่นหรือพระโลมชาติที่ชูชันได้แล้ว

Atha kho rājā pasenadi kosalo yenāyasmā aṅgulimālo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ aṅgulimālaṁ etadavoca:
yenāyasmā → yen āyasmā (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
จึงเสด็จเข้าไปหาท่านพระองคุลิมาลถึงที่อยู่ แล้วได้ตรัสถาม ท่านพระองคุลิมาลว่า
“ayyo no, bhante, aṅgulimālo”ti?
aṅgulimāloti → aṅgulimālo ti (pts)
“พระคุณเจ้าชื่อว่าองคุลิมาล ใช่ไหม”

“Evaṁ, mahārājā”ti.
Evaṁ → Bm adds mayhaṁ. (pts note)
ท่านพระองคุลิมาลถวายพระพรว่า “ใช่ มหาบพิตร”

“Kathaṅgotto ayyassa pitā, kathaṅgottā mātā”ti?
kathaṅgotto → kathaṁgotto bhante (bj, pts) | kathaṅgottā → kathaṁgottā ayyassa (sya-all) | Kathaṁgottā → Si adds ayyassa; Bm kathaṁgotto. (pts note) | kathaṅgottā mātāti → kathaṁgottā mātā ti (pts)
พระเจ้าปเสนทิโกศลตรัสถามว่า “บิดาของพระคุณเจ้ามีโคตรอย่างไร มารดา ของพระคุณเจ้ามีโคตรอย่างไร”

“Gaggo kho, mahārāja, pitā, mantāṇī mātā”ti.
mantāṇī → mantānī (bj, sya-all) | Gaggo → So Skt Si Bu; Bm Bhaggo. (pts note) | Mantāṇī → So Sk Bu; Bm Si St Mantānī. (pts note) | mātāti → mātā ti (pts)
ท่านพระองคุลิมาลถวายพระพรว่า “มหาบพิตร บิดาชื่อคัคคะ มารดาชื่อ มันตานี”

“Abhiramatu, bhante, ayyo gaggo mantāṇiputto.
mantāṇiputto → mantānīputto (sya-all) | mantāṇiputto ahamayyassa → mantāṇīputto aham ayyassa (pts)
พระเจ้าปเสนทิโกศลตรัสว่า “ขอพระคุณเจ้าคัคคมันตานีบุตรจงอภิรมย์เถิด
Ahamayyassa gaggassa mantāṇiputtassa ussukkaṁ karissāmi cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānan”ti.
mantāṇiputtassa → mantānīputtassa (bj, sya-all); mantāṇīputtassa (pts) | cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānanti → parikkhārehīti (bj: sīmu8) | mantāṇiputtassa → mantānīputassa (th) | cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānanti → cīvara piṇḍapāta senāsana gilānapaccayabhesajjaparikkhārānanti (th) | ahamayyassa → aham ayyassa (pts) | cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānanti → cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānan ti (pts)
โยมจักทำความขวนขวายเพื่อถวายจีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และคิลานปัจจัยเภสัชบริขารแด่พระคุณเจ้าคัคคมันตานีบุตรเอง”

Tena kho pana samayena āyasmā aṅgulimālo āraññiko hoti piṇḍapātiko paṁsukūliko tecīvariko.
āraññiko → āraññako (bj, sya-all, pts)
สมัยนั้น ท่านพระองคุลิมาลถือการอยู่ป่าเป็นวัตร ถือการเที่ยว บิณฑบาตเป็นวัตร ถือผ้าบังสุกุลเป็นวัตร ถือไตรจีวรเป็นวัตร
Atha kho āyasmā aṅgulimālo rājānaṁ pasenadiṁ kosalaṁ etadavoca:
pasenadiṁ kosalaṁ → pasenadikosalaṁ (sya-all) | etadavoca → etad avoca (pts)
ครั้งนั้น ท่านพระ องคุลิมาลจึงถวายพระพรพระเจ้าปเสนทิโกศลว่า
“alaṁ, mahārāja, paripuṇṇaṁ me cīvaran”ti.
cīvaranti → ticīvaranti (bj, sya-all, pts) | cīvaranti → ticīvaran ti (pts)
“อย่าเลย มหาบพิตร ไตรจีวรของ อาตมภาพมีครบแล้ว”

Atha kho rājā pasenadi kosalo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṁ etadavoca:
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
ครั้งนั้น พระเจ้าปเสนทิโกศลเสด็จเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายอภิวาทแล้วจึงประทับนั่ง ณ ที่สมควร ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคว่า
“acchariyaṁ, bhante, abbhutaṁ, bhante.
abbhutaṁ → abbhūtaṁ (sya-all)
“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ น่าอัศจรรย์จริง ไม่เคยปรากฏ
Yāvañcidaṁ, bhante, bhagavā adantānaṁ dametā, asantānaṁ sametā, aparinibbutānaṁ parinibbāpetā.
asantānaṁ → asamentānaṁ (sya-all) | asantānaṁ → asamentānaṁ (bj: syā) | aparinibbutānaṁ → apparinibbutānaṁ (bj: syā) | aparinibbutānaṁ → Si appar-. (pts note) | parinibbāpetā → So Bm Si; Skt parinibbutāpetvā. (pts note) | yāvañcidaṁ → yāvañ idaṁ (pts)
พระผู้มีพระภาคทรง ฝึกบุคคลที่ใคร ๆ ฝึกไม่ได้ ทรงทำบุคคลที่ใคร ๆ ทำให้สงบไม่ได้ให้สงบได้ ทรงทำ บุคคลที่ใคร ๆ ดับไม่ได้ให้ดับได้
Yañhi mayaṁ, bhante, nāsakkhimhā daṇḍenapi satthenapi dametuṁ so bhagavatā adaṇḍena asattheneva danto.
asattheneva → asatthena (sya-all, km) | asattheneva → asatthena (bj: syā) | asattheneva → asatthena (cck: syā. kaṁ.) | eva → So St Bm; Sk va; Si omits eva. (pts note) | yañhi → yaṁ hi (bjt, th, pts) | daṇḍenapi satthenapi → daṇḍena pi satthena pi (pts) | asattheneva → asatthen eva (pts)
เพราะว่าหม่อมฉันทั้งที่มีอาชญา มีศัสตราอยู่พร้อม ก็ไม่สามารถจะฝึกผู้ใดได้ แต่พระผู้มีพระภาคไม่มีอาชญา ไม่มีศัสตราเลย ยังฝึก ผู้นั้นได้
Handa ca dāni mayaṁ, bhante, gacchāma;
Handa ca dāni → handadāni (sya-all, km, pts1ed) | handa ca dāni → handadāni (sya-all) | ca → (pts) | dāni → handadāni (bj: syā, PTS) | dāni → handa dāni (cck: syā. kaṁ. pī.) | Handa → Skt add ca. (pts note)
ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ถ้าเช่นนั้น บัดนี้ หม่อมฉันขอทูลลากลับ
bahukiccā mayaṁ bahukaraṇīyā”ti.
ti → Bm bahūkiccā, but bahukaraṇīyāti. (pts note) | bahukaraṇīyāti → bahukaraṇīyā ti (pts)
เพราะมีกิจ มีหน้าที่ที่จะต้องทำอีกมาก”

“Yassadāni, mahārāja, kālaṁ maññasī”ti.
yassadāni → yassadāni tvaṁ (bj) | tvaṁ → Bm Si omits tvaṁ. (pts note) | yassadāni → yassa dāni tvaṁ (pts)
พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “ขอมหาบพิตรจงกำหนดเวลาที่สมควร ณ บัดนี้เถิด”
Atha kho rājā pasenadi kosalo uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi.
uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts)
ลำดับนั้น พระเจ้าปเสนทิโกศลทรงลุกจากที่ประทับ ถวายอภิวาทพระผู้มีพระภาค กระทำประทักษิณแล้วเสด็จจากไป

Atha kho āyasmā aṅgulimālo pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiyaṁ piṇḍāya pāvisi.
pattacīvaramādāya sāvatthiyaṁ → pattacīvaraṁ ādāya sāvatthiṁ (bj, pts) | sāvatthiyaṁ → sāvatthiṁ (sya-all) | sāvatthiṁ → sāvatthiyaṁ (bj: sīmu8, machasaṁ)
ครั้นเวลาเช้า ท่านพระองคุลิมาลครองอันตรวาสกถือบาตรและจีวรเข้าไป บิณฑบาตยังกรุงสาวัตถี
Addasā kho āyasmā aṅgulimālo sāvatthiyaṁ sapadānaṁ piṇḍāya caramāno aññataraṁ itthiṁ mūḷhagabbhaṁ vighātagabbhaṁ.
vighātagabbhaṁ → visātagabbhaṁ (sya-all, km, pts1ed, mr) | vighātagabbhaṁ → visātagabbhaṁ (bj: PTS, syā) | vighātagabbhaṁ → visātagabbhaṁ (cck: syā. kaṁ. pī. ka.) | mūḷhagabbhaṁ → So Sk Si Bu; Bm pāvīsi. 12 Bm Si mu-. (pts note) | visātagabbhaṁ → So Bm Si, as Skt infra; Skt here vighātag-. (pts note)
กำลังเที่ยวบิณฑบาตไปตามลำดับตรอกอยู่ในกรุงสาวัตถี ได้เห็นสตรีคนหนึ่งมีครรภ์แก่ใกล้คลอด
Disvānassa etadahosi:
disvānassa etadahosi → disvān assa etad ahosi (pts)
จึงคิดว่า
“kilissanti vata, bho, sattā;“สัตว์ทั้งหลายย่อมเศร้าหมองหนอ kilissanti vata, bho, sattā”ti.
sattāti → sattā ti (pts)
สัตว์ทั้งหลายย่อมเศร้าหมองหนอ”

Atha kho āyasmā aṅgulimālo sāvatthiyaṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā aṅgulimālo bhagavantaṁ etadavoca:
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
จากนั้น ท่านพระองคุลิมาลก็เที่ยวบิณฑบาตใน กรุงสาวัตถี กลับจากบิณฑบาตภายหลังฉันภัตตาหารเสร็จแล้ว เข้าไปเฝ้าพระผู้มี พระภาคถึงที่ประทับ ถวายอภิวาทแล้วนั่ง ณ ที่สมควร ได้กราบทูลพระผู้มี พระภาคว่า
“idhāhaṁ, bhante, pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṁ piṇḍāya pāvisiṁ.
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj) | sāvatthiṁ → sāvatthiyaṁ (bj: sīmu8, machasaṁ) | Idhāhaṁ → Sk omits. (pts note) | pattacīvaramādāya → pattacīvaraṁ ādāya (bjt, th, pts)
“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ขอประทานวโรกาส เช้าวันนี้ ข้าพระองค์ครองอันตรวาสก ถือบาตรและจีวรเข้าไปบิณฑบาตยังกรุงสาวัตถี
Addasaṁ kho ahaṁ, bhante, sāvatthiyaṁ sapadānaṁ piṇḍāya caramāno aññataraṁ itthiṁ mūḷhagabbhaṁ vighātagabbhaṁ.
vighātagabbhaṁ → visātagabbhaṁ (sya-all, pts) | vighātagabbhaṁ → visātagabbhaṁ (bj: PTS, syā)
กำลังเที่ยวบิณฑบาตไปตามลำดับ ตรอกอยู่ในกรุงสาวัตถี ได้เห็นสตรีมีครรภ์แก่ใกล้คลอดคนหนึ่ง
Disvāna mayhaṁ etadahosi:
mayhaṁ → me (bj, sya-all) | mayhaṁ etadahosi → me etad ahosi (pts) | me → Bm assa. (pts note)
จึงคิดว่า
‘kilissanti vata bho sattā, kilissanti vata bho sattā’”ti.
sattāti → sattā ti (pts)
‘สัตว์ทั้งหลาย ย่อมเศร้าหมองหนอ สัตว์ทั้งหลายย่อมเศร้าหมองหนอ’ พระพุทธเจ้าข้า”
“Tena hi tvaṁ, aṅgulimāla, yena sā itthī tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā taṁ itthiṁ evaṁ vadehi:
itthī → itthi (bj) | sā itthī tenupasaṅkama → sāvatthi ten upasaṁkama (pts) | itthi → sāvatthi (bj: PTS) | itthī → katthaci potthake yena sāvatthīti pāṭho dissati (sya-all note) | Sāvatthi → Bm Si sā itthi, the latter with note that katthaci potthake Yena Sāvaṭṭhīti pāṭho dissati. (pts note) | tena hi → tenahi (th) | sā itthī tenupasaṅkama upasaṅkamitvā → sāvatthi ten upasaṁkama upasaṁkamitvā (pts)
พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “องคุลิมาล ถ้าเช่นนั้น เธอจงเข้าไปหาสตรีนั้นถึง ที่อยู่แล้วกล่าวอย่างนี้ว่า

‘yatohaṁ, bhagini, jāto nābhijānāmi sañcicca pāṇaṁ jīvitā voropetā, tena saccena sotthi te hotu, sotthi gabbhassā’”ti.
yatohaṁ, bhagini, jāto → bhagini jātiyā jāto (si) | yatohaṁ → yato ahaṁ (pts) | jāto → jātiyā jāto (bj: sīmu8) | jāto → bhagini jātiyā jāto (cck: sī.) | bhagini → Skt add jātiyā, which is omitted in Bm Si Bu. (pts note)
‘น้องหญิง ตั้งแต่อาตมภาพเกิดมา ไม่เคยรู้ว่าจงใจปลง ชีวิตสัตว์เลย ด้วยสัจจวาจานี้ ขอความสวัสดีจงมีแก่เธอ ขอความสวัสดีจงมีแก่ ทารกในครรภ์ของเธอเถิด”

“So hi nūna me, bhante, sampajānamusāvādo bhavissati.
nūna → nuna (pts) | hi → Bm 'haṁ. (pts note) | bhante → Sk omits bhante & Bm omits me. (pts note)
ท่านพระองคุลิมาลกราบทูลว่า “ก็การพูดเช่นนั้นจักเป็นอันว่าข้าพระองค์ กล่าวเท็จทั้งที่รู้เป็นแน่
Mayā hi, bhante, bahū sañcicca pāṇā jīvitā voropitā”ti.
pāṇā → Sk Bm pāṇaṁ. (pts note) | ti → So Skt Si; Bm voropetā, as Skt Si supra & infra. (pts note) | voropitāti → voropitā ti (pts)
เพราะข้าพระองค์เคยจงใจปลงชีวิตสัตว์เสียมากต่อมาก พระพุทธเจ้าข้า”

“Tena hi tvaṁ, aṅgulimāla, yena sā itthī tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā taṁ itthiṁ evaṁ vadehi:
sā itthī tenupasaṅkama → sāvatthi ten upasaṁkama (pts) | itthī → sāvatthi (bj: PTS) | tena hi → tenahi (th) | sā itthī tenupasaṅkama upasaṅkamitvā → sāvatthi ten upasaṁkama upasaṁkamitvā (pts)
พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “องคุลิมาล ถ้าเช่นนั้น เธอจงเข้าไปหาสตรีนั้นถึง ที่อยู่แล้วกล่าวอย่างนี้ว่า

‘yatohaṁ, bhagini, ariyāya jātiyā jāto, nābhijānāmi sañcicca pāṇaṁ jīvitā voropetā, tena saccena sotthi te hotu, sotthi gabbhassā’”ti.
yatohaṁ → yato aham (pts)
‘น้องหญิง ตั้งแต่อาตมภาพเกิดมาโดยอริยชาติ ไม่เคยรู้ว่า จงใจปลงชีวิตสัตว์เลย ด้วยสัจจวาจานี้ ขอความสวัสดีจงมีแก่เธอ ขอความสวัสดี จงมีแก่ทารกในครรภ์ของเธอเถิด”

“Evaṁ, bhante”ti kho āyasmā aṅgulimālo bhagavato paṭissutvā yena sā itthī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṁ itthiṁ etadavoca:
sā itthī tenupasaṅkami → sāvatthi ten upasaṁkami (pts) | etadavoca yatohaṁ → etad avoca yato ahaṁ (pts) | itthī → sāvatthi (bj: PTS) | bhanteti → bhante ti (pts) | paṭissutvā → paṭisutvā (pts) | sā itthī tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → sāvatthi ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)
ท่านพระองคุลีมาลทูลรับสนองพระดำรัสแล้ว เข้าไปหาหญิงนั้นถึงที่อยู่แล้วได้ กล่าวว่า

“yatohaṁ, bhagini, ariyāya jātiyā jāto, nābhijānāmi sañcicca pāṇaṁ jīvitā voropetā, tena saccena sotthi te hotu, sotthi gabbhassā”ti.
yatohaṁ → ahaṁ (pts)
“น้องหญิง ตั้งแต่อาตมภาพเกิดมาโดยอริยชาติ ไม่เคยรู้ว่าจงใจปลงชีวิต สัตว์เลย ด้วยสัจจวาจานี้ ขอความสวัสดีจงมีแก่เธอ ขอความสวัสดีจงมีแก่ทารก ในครรภ์ของเธอเถิด”

Atha khvāssā itthiyā sotthi ahosi, sotthi gabbhassa.
khvāssā → kho sotthi (bj) | sotthi → (bj, pts) | khvāssā itthiyā sotthi → kho sotthitthiyā (sya-all) | ahosi → atha khvāssā ithiyā sotthi ahosi (bj: sīmu8, machasaṁ) | itthiyā → So Skt Si; Bm atha khavāssā itthiyā sotthi. (pts note) | khvāssā → kho sotth (pts)
ทันใดนั้น ความสวัสดีได้มีแก่สตรีนั้น ความสวัสดีได้มีแก่ทารกในครรภ์ของสตรี นั้นแล้ว

Atha kho āyasmā aṅgulimālo eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva—yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi.
nacirasseva → na cirasseva (bjt) | nacirasseva yassatthāya → na cirass eva yass atthāya (pts) | tadanuttaraṁ → tad anuttaraṁ (pts) | diṭṭheva → diṭṭhe va (pts)
ต่อมา ท่านพระองคุลิมาลหลีกออกไปอยู่รูปเดียว ไม่ประมาท มีความเพียร อุทิศกายและใจอยู่ ไม่นานนักก็ทำให้แจ้งซึ่งประโยชน์ยอดเยี่ยมอันเป็นที่สุดแห่ง พรหมจรรย์ ที่เหล่ากุลบุตรผู้ออกจากเรือนบวชเป็นบรรพชิตโดยชอบต้องการ ด้วย ปัญญาอันยิ่งเองเข้าถึงอยู่ในปัจจุบัน รู้ชัดว่า

“Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā”ti abbhaññāsi.“ชาติสิ้นแล้ว อยู่จบพรหมจรรย์แล้ว ทำกิจที่ควรทำเสร็จแล้ว ไม่มีกิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้อีกต่อไป” Aññataro kho panāyasmā aṅgulimālo arahataṁ ahosi.
aññataro → aññataro ca (bj) | panāyasmā → pan āyasmā (pts)
ท่านพระองคุลิมาล ได้เป็นพระอรหันต์องค์หนึ่งบรรดาพระอรหันต์ทั้งหลาย

Atha kho āyasmā aṅgulimālo pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṁ piṇḍāya pāvisi.
sāvatthiṁ → sāvatthiyaṁ (sya-all) | Sāvatthiṁ → So Bm; Skt (as usually) & Si Sāvatthiyaṁ. (pts note) | pattacīvaramādāya → pattacīvaraṁ ādāya (bjt, pts)
ครั้นเวลาเช้า ท่านพระองคุลิมาลครองอันตรวาสกถือบาตรและจีวร เข้าไปบิณฑบาตยังกรุงสาวัตถี
Tena kho pana samayena aññenapi leḍḍu khitto āyasmato aṅgulimālassa kāye nipatati, aññenapi daṇḍo khitto āyasmato aṅgulimālassa kāye nipatati, aññenapi sakkharā khittā āyasmato aṅgulimālassa kāye nipatati.
nipatati → Sk na patati; Bu kāye patati (in commentary). (pts note) | sakkharā → Si sakkarā. (pts note) | aññenapi → aññena pi (pts)
สมัยนั้น ก้อนดินที่บุคคลทั้งหลายขว้างไปทางอื่นก็มา ตกลงที่กายของท่านพระองคุลิมาล ท่อนไม้ที่บุคคลทั้งหลายขว้างไปทางอื่นก็มาตกลง ที่กายของท่านพระองคุลิมาล ก้อนกรวดที่บุคคลทั้งหลายขว้างไปทางอื่นก็มาตกลง ที่กายของท่านพระองคุลิมาล
Atha kho āyasmā aṅgulimālo bhinnena sīsena, lohitena gaḷantena, bhinnena pattena, vipphālitāya saṅghāṭiyā yena bhagavā tenupasaṅkami.
gaḷantena → galantena (bj) | vipphālitāya → vipphāritāya (bj: sīmu8) | vipphālitāya → Skt vippāritāya; Bm vippālitāya; Si viphālitāya. (pts note) | saṅghāṭiyā → saṁghāṭiyā (pts) | tenupasaṅkami → ten upasaṁkami (pts)
ท่านพระองคุลิมาลมีศีรษะแตก เลือดไหล บาตร ก็แตก ผ้าสังฆาฏิก็ขาด เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ

Addasā kho bhagavā āyasmantaṁ aṅgulimālaṁ dūratova āgacchantaṁ.
dūratova → dūrato va (pts)
พระผู้มีพระภาคได้ ทอดพระเนตรเห็นท่านพระองคุลิมาลกำลังเดินมาแต่ไกล
Disvāna āyasmantaṁ aṅgulimālaṁ etadavoca:
disvāna → disvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
ได้ตรัสกับท่านพระองคุลิมาลว่า
“adhivāsehi tvaṁ, brāhmaṇa, adhivāsehi tvaṁ, brāhmaṇa.“เธอจงอดกลั้นไว้เถิดพราหมณ์ เธอจงอดกลั้นไว้เถิดพราหมณ์ Yassa kho tvaṁ, brāhmaṇa, kammassa vipākena bahūni vassāni bahūni vassasatāni bahūni vassasahassāni niraye pacceyyāsi tassa tvaṁ, brāhmaṇa, kammassa vipākaṁ diṭṭheva dhamme paṭisaṁvedesī”ti.
brāhmaṇa → (bj, sya-all, pts) | tvaṁ → Bm adds brāhmaṇa. (pts note) | pacceyyāsi → paceyyāsi (th) | diṭṭheva → diṭṭhe va (pts)
เธอได้เสวย วิบากกรรมซึ่งเป็นเหตุให้เธอหมกไหม้อยู่ในนรกหลายปี หลายร้อยปี หลายพันปี ในปัจจุบันนี้แล้ว ”

Atha kho āyasmā aṅgulimālo rahogato paṭisallīno vimuttisukhaṁ paṭisaṁvedi;
vimuttisukhaṁ paṭisaṁvedi → vimuttisukhapaṭisaṁvedī (bj) | paṭisaṁvedi → paṭisaṁvedī (sya-all, pts) | paṭisallīno → patisallīno (pts) | patisallīno → Bm paṭisallīno. Cf. p. 23 supra. (pts note)
ครั้งนั้นแล ท่านพระองคุลิมาลอยู่ในที่สงัด หลีกเร้นอยู่ เสวยวิมุตติสุขแล้ว
tāyaṁ velāyaṁ imaṁ udānaṁ udānesi:
udānesi → Cf. Theragāthā p. 81; Dhp. l. 172--3, 382, 80, 26--7; Vinaya II 196. (pts note)
ได้เปล่งอุทานนี้ในเวลานั้นว่า

“Yo pubbeva pamajjitvā, pacchā so nappamajjati;
pubbeva → yo ca pubbe (bj, sya-all, km, pts1ed) | pubbeva → ca pubbe (pts) | pubbeva → yo ca pubbe (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | ca → So Skt Si; Bm inserts va after pubbe. (pts note)
“คนที่ประมาทมาก่อน ต่อมาภายหลัง ไม่ประมาท
Somaṁ lokaṁ pabhāseti, abbhā muttova candimā.
Somaṁ → so imaṁ (bj) | somaṁ → so imaṁ (bj) | Somaṁ → so imaṁ (cck: sī.) | maṁ → So Bm Si Bu; Skt so imaṁ. (pts note) | somaṁ → so maṁ (pts) abbhā muttova → abbhāmuttova (th) | muttova → mutto va (pts)
เขาย่อมทำโลกนี้ให้สว่างไสวได้ ประดุจดวงจันทร์ที่พ้นจากเมฆฉะนั้น

Yassa pāpaṁ kataṁ kammaṁ, kusalena pidhīyati;
pidhīyati → pithīyati (bj, sya-all, km, pts1ed) | pidhīyati somaṁ → pithīyati so imaṁ (bj); pithīyati so maṁ (pts) | pidhīyati → pithīyati (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | pithīyati → So Skt Si; Bm pidhiyyati. (pts note)
คนที่ทำบาปกรรมแล้ว ปิดไว้ได้ด้วยกุศล
Somaṁ lokaṁ pabhāseti, abbhā muttova candimā.
somaṁ → imaṁ (bjt) | somaṁ → so maṁ (pts) abbhā muttova → abbhāmuttova (th) | muttova → mutto va (pts)
ย่อมจะทำโลกนี้ให้สว่างไสวได้ ประดุจดวงจันทร์ที่พ้นจากเมฆฉะนั้น

Yo have daharo bhikkhu, yuñjati buddhasāsane;เช่นเดียวกันแล ภิกษุที่ยังหนุ่มแน่น ขวนขวายอยู่ในพระพุทธศาสนา Somaṁ lokaṁ pabhāseti, abbhā muttova candimā.
somaṁ → so imaṁ (bj) | somaṁ → so maṁ (pts) abbhā muttova → abbhāmuttova (th) | muttova → mutto va (pts)
ก็ย่อมทำโลกนี้ให้สว่างไสวได้ ประดุจดวงจันทร์ที่พ้นแล้วจากเมฆฉะนั้น

Disā hi me dhammakathaṁ suṇantu, disā hi me yuñjantu buddhasāsane;ขอศัตรูทั้งหลายของเราพึงฟังธรรมกถาเถิด ขอศัตรูทั้งหลายของเราจงขวนขวายในพระพุทธศาสนาเถิด Disā hi me te manujā bhajantu, ye dhammamevādapayanti santo.
manujā → manuje (bj); manusse (pts) | manuje → manussā (bj: sīmu8); manujā (bj: machasaṁ, syā); manusse (bj: PTS) | manusse → So Skt; Bm Si (&? Bu) manujā. (pts note) dhammam → So Bm Bu; Si dhammevādapayanti; Skt dhammemevād-. (pts note) | dhammamevādapayanti → dhammam ev ādapayanti (pts)
ขอมนุษย์ทั้งหลายที่เป็นศัตรูของเรา จงคบสัตบุรุษผู้ชวนให้ยึดถือธรรมเถิด

Disā hi me khantivādānaṁ, avirodhappasaṁsīnaṁ;
khantivādānaṁ avirodhappasaṁsīnaṁ → khantivodānaṁ avirodhappasaṁsanaṁ (sya-all) | khantivādānaṁ → khantivodāniṁ (bj: syā) | khantivādānaṁ → So Skt; Si khantivodānaṁ; Bm khantipavādānaṁ. (pts note) avirodhappasaṁsīnaṁ → avirodhappasaṁsinaṁ (bj) | avirodhappasaṁsinaṁ → avirodhappasaṁsanaṁ (bj: syā); saṁsinaṁ (bj: machasaṁ) | avirodhappasaṁsīnaṁ → So Bu; Skt av-inaṁ; Si avirodhapasaṁsanaṁ; Bm avirodhaṁ pasaṁsanaṁ. (pts note)
ขอศัตรูทั้งหลายของเราจงได้รับความผ่องแผ้วคือขันติ และสรรเสริญความไม่โกรธ เถิด
Suṇantu dhammaṁ kālena, tañca anuvidhīyantu.
anuvidhīyantu → anuvidhiyantu (sya-all) | anuvidhīyantu → So Sk Si Bu; Bm anudhiyantu. (pts note) | tañca → tañ ca (pts)
ขอจงฟังธรรมตามกาล และจงปฏิบัติตามธรรมนั้นเถิด

Na hi jātu so mamaṁ hiṁse, aññaṁ vā pana kiñci naṁ;
pana kiñci naṁ → kañcanaṁ (bj); kañci naṁ (si, sya-all, km, pts1ed) | kiñci → kañci (sya-all, pts) | vā → va (pts) | kañcanaṁ → kiñci naṁ (bj: machasaṁ) | naṁ → kañci naṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.); kañcanaṁ (cck: ?)
ผู้ที่เป็นศัตรูนั้นไม่ควรเบียดเบียนเรา หรือใคร ๆ อื่นเลย
Pappuyya paramaṁ santiṁ, rakkheyya tasathāvare.
tasathāvare → So Skt Si Bu; Bm tasathāvaraṁ. (pts note)
ขอให้บรรลุความสงบอย่างยิ่ง แล้วรักษาคุ้มครองผู้มีตัณหาและปราศจากตัณหา

Udakañhi nayanti nettikā, usukārā namayanti tejanaṁ;
udakañhi → udakaṁ hi (bjt, pts) namayanti → damayanti (mr) | namayanti → damayanti (cck: ka.)
คนทดน้ำย่อมชักน้ำไปได้ ช่างศรย่อมดัดศรให้ตรงได้
Dāruṁ namayanti tacchakā, attānaṁ damayanti paṇḍitā.ช่างถากย่อมถากไม้ได้ ฉันใด บัณฑิตทั้งหลายย่อมฝึกตนได้ ฉันนั้น

Daṇḍeneke damayanti, aṅkusehi kasāhi ca;
daṇḍeneke → daṇḍen eke (pts) aṅkusehi → aṅkusebhi (sya-all)
คนบางพวกย่อมฝึกสัตว์ ด้วยอาชญาบ้าง ด้วยขอบ้าง ด้วยแส้บ้าง
Adaṇḍena asatthena, ahaṁ dantomhi tādinā.
dantomhi → daṇḍomhi (sya-all) | danto → Si daṇḍo. (pts note) | dantomhi → danto mhi (pts)
เราเป็นผู้ที่พระผู้มีพระภาคผู้คงที่ ผู้ไม่มีอาชญา ไม่มีศัสตรา ฝึกแล้ว

Ahiṁsakoti me nāmaṁ, hiṁsakassa pure sato;
ahiṁsakoti → ahiṁsako ti (pts) pure → Bm pūre. (pts note)
เมื่อก่อนเรามีชื่อว่าอหิงสกะ แต่ยังเบียดเบียน(ผู้อื่น)อยู่
Ajjāhaṁ saccanāmomhi, na naṁ hiṁsāmi kiñci naṁ.
saccanāmomhi → saccanāmo mhi (pts) naṁ hiṁsāmi kiñci naṁ → kañci naṁ (si, sya-all, km, pts1ed); kañcanaṁ (?) | kiñci naṁ → kañcanaṁ (bj) | kiñci → kañci (sya-all, pts) | kañcanaṁ → kañci naṁ (bj: sīmu8, PTS, syā); kiñci naṁ (bj: machasaṁ) | naṁ → kañci naṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.); kañcanaṁ (cck: ?)
วันนี้เรามีชื่อตรงความจริง เราไม่เบียดเบียนใคร ๆ แล้ว

Coro ahaṁ pure āsiṁ, aṅgulimāloti vissuto;
aṅgulimāloti → aṅgulimālo ti (pts)
เมื่อก่อนเราเป็นโจร ปรากฏชื่อองคุลิมาล
Vuyhamāno mahoghena, buddhaṁ saraṇamāgamaṁ.
saraṇamāgamaṁ lohitapāṇi → saraṇam āgamaṁ lohitapāṇī (pts)
เรานั้นเมื่อถูกกิเลสดุจห้วงน้ำใหญ่พัดไปมา จึงได้ถึงพระพุทธเจ้าเป็นสรณะ

Lohitapāṇi pure āsiṁ, aṅgulimāloti vissuto;
lohitapāṇi → lohitapāṇī (sya-all) | Lohitapāṇī → So Bm Si; Skt l-ṇiṁ. (pts note) aṅgulimāloti → aṅgulimālo ti (pts)
เมื่อก่อนเรามีมือเปื้อนเลือด ปรากฏชื่อว่าองคุลิมาล
Saraṇagamanaṁ passa, bhavanetti samūhatā.
saraṇagamanaṁ → saraṇāgamanaṁ (pts) | Saraṇāgamanaṁ → Bm Si saraṇagamanaṁ. (pts note) | saraṇagamanaṁ passa → saraṇagamanaṁpassa (th) bhavanetti → So all MSS. (pts note)
ท่านจงดูการที่เราถึงพระพุทธเจ้าว่าเป็นสรณะ เราถอนตัณหาอันจะนำไปสู่ภพได้แล้ว

Tādisaṁ kammaṁ katvāna, bahuṁ duggatigāminaṁ;
bahuṁ → bahu (bj: PTS)
หลังจากทำกรรม อันเป็นเหตุให้ถึงทุคติเช่นนั้นไว้มากแล้ว
Phuṭṭho kammavipākena, aṇaṇo bhuñjāmi bhojanaṁ.
aṇaṇo → anaṇo (bj, sya-all, pts) | anaṇo → Bm Si anaṇo; Skt ānaṇo; Bu (thrice) aṇaṇo, adding aṇino ti pi pātho. (pts note)
เราผู้ได้รับวิบากกรรม นั้นแล้ว จึงเป็นผู้ไม่มีหนี้บริโภค

Pamādamanuyuñjanti, bālā dummedhino janā;
Pamādam → Sk not St, inserts mā. (pts note) | pamādamanuyuñjanti → pamādam anuyuñjanti (pts)
พวกชนพาลปัญญาทราม มัวแต่ประมาท
Appamādañca medhāvī, dhanaṁ seṭṭhaṁva rakkhati.
appamādañca → appamādañ ca (pts) seṭṭhaṁva → seṭṭhaṁ va (pts)
ส่วนปราชญ์ทั้งหลายรักษาความไม่ประมาท เหมือนรักษาทรัพย์อันประเสริฐฉะนั้น

Mā pamādamanuyuñjetha, mā kāmarati santhavaṁ;
pamādamanuyuñjetha → pamādam anuyuñjetha (pts) kāmarati santhavaṁ → kāmaratisanthavaṁ (bjt, th, pts)
พวกท่านจงอย่าประมาท อย่าคลุกคลีในกาม
Appamatto hi jhāyanto, pappoti vipulaṁ sukhaṁ.
vipulaṁ → paramaṁ (mr) | vipulaṁ → paramaṁ (cck: ka.) | vipulaṁ → So Skt Si; Bm paramaṁ. (pts note)
เพราะว่าผู้ไม่ประมาทเพ่งอยู่เป็นนิจ ย่อมประสบสุขอันไพบูลย์

Svāgataṁ nāpagataṁ, nayidaṁ dummantitaṁ mama;
Svāgataṁ → sāgataṁ (bj, pts1ed) | nāpagataṁ → nāma sagataṁ (mr) | svāgataṁ → sāgataṁ (bj, pts) | sāgataṁ → svāgataṁ (bj: machasaṁ, syā) | Svāgataṁ → sāgataṁ (cck: sī. pī.) | nāpagataṁ → nāma sagataṁ (cck: ka.) | nāpagataṁ → So Skt Bu; Si svāgataṁ nāpagataṁ; Bm svāgataṁ nāma sagataṁ. (pts note) dummantitaṁ → So Bm Si & Skt (2nd time). (pts note) | dummantitaṁ → dummanti taṁ (th)
การที่เรามาสู่พระพุทธศาสนานี้นั้น มาถูกทางแล้ว ไม่ไร้ประโยชน์ คิดไม่ผิดแล้ว
Saṁvibhattesu dhammesu, yaṁ seṭṭhaṁ tadupāgamaṁ.
Saṁvibhattesu → suvibhattesu (sya-all, km); paṭibhattesu (pts1ed); savibhattesu (mr) | saṁvibhattesu → suvibhattesu (sya-all); paṭibhattesu (pts) | saṁvibhattesu → suvibhattesu (bj: syā); paṭibhattesu (bj: PTS) | Saṁvibhattesu → suvibhattesu (cck: syā. kaṁ.); savibhattesu (cck: sī. ka.); paṭibhattesu (cck: pī.) | Paṭibhattesu → So Bu; Skt paṭihantesu; Si suvibhattesu; Bm savibh-. (pts note) tadupāgamaṁ svāgataṁ nāpagataṁ → tad upāgamaṁ sāgataṁ nāpagatam (pts)
ในบรรดาธรรมที่พระผู้มีพระภาคทรงจำแนกไว้ดีแล้ว เราได้เข้าถึงธรรมอันประเสริฐสุด แล้ว

Svāgataṁ nāpagataṁ, nayidaṁ dummantitaṁ mama;
svāgataṁ → sāgataṁ (bj) | sāgataṁ → svāgataṁ (bj: machasaṁ, syā) | svāgataṁ nāpagataṁ → sāgataṁ nāpagatam (pts) dummantitaṁ → dummanti taṁ (th)
การที่เราได้เข้าถึงธรรมอันประเสริฐสุดนี้นั้น เข้าถึงอย่างถูกต้อง ไม่ไร้ประโยชน์ คิดไม่ผิดแล้ว
Tisso vijjā anuppattā, kataṁ buddhassa sāsanan”ti.
sāsananti → sāsanan ti (pts)
วิชชา ๓ เราก็บรรลุแล้ว คำสอนของพระพุทธเจ้าเราก็ทำตามแล้ว ” ดังนี้แล

Aṅgulimālasuttaṁ niṭṭhitaṁ chaṭṭhaṁ.องคุลิมาลสูตรที่ ๖ จบ

Principles · Rationale · Glossary · 6 Pali editions
MP3: Pali


Translations: English · Русский · Deutsch · Français · Italiano · ไทย