BrahmāyusuttaБрахман Брахмайю
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)Так мной услышано.
ekaṁ samayaṁ bhagavā videhesu cārikaṁ carati mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ pañcamattehi bhikkhusatehi.
bhikkhusaṅghena → bhikkhusaṁghena (ms2005, pts)Одно время Благословенный путешествовал по стране Видехов в сопровождении большой общины монахов, с пятью сотнями монахов.
Tena kho pana samayena brahmāyu brāhmaṇo mithilāyaṁ paṭivasati jiṇṇo vuḍḍho mahallako addhagato vayoanuppatto, vīsavassasatiko jātiyā, tiṇṇaṁ vedānaṁ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṁ sākkharappabhedānaṁ itihāsapañcamānaṁ, padako, veyyākaraṇo, lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayo.
vedānaṁ → bedānaṁ (mr) | brahmāyu → brahmāyu nāma (bj) | vuḍḍho → vuddho (bj, pts) | vayoanuppatto vīsavassasatiko → vayo anuppatto vīsaṁvassasatiko (bj, pts) | paṭivasati → pativasati (pts) | vedānaṁ → bedānaṁ (cck: ka.) | vīsaṁvassasatiko → So Sk Bu; Bm vīsav-. (pts note) | sākkharappabhedānaṁ → Bm sakkharapabhedānaṁ. (pts note) | lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu → lokāyata mahāpurisalakkhaṇesu (th)В то время брахман Брахмайю жил в Митхиле. Он был стар, отягощён годами, много прожил, дни его подходили к концу. Шёл ему сто двадцатый год. Он был знатоком Трёх Вед в их словарях, литургии, фонологии, этимологии, и историей как пятое. Он хорошо знал филологию, грамматику и был прекрасно сведущ в натурфилософии и в знаках Великого Человека.
Assosi kho brahmāyu brāhmaṇo:И брахман Брахмайю услышал:
“samaṇo khalu bho, gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito videhesu cārikaṁ carati mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ pañcamattehi bhikkhusatehi.
bhikkhusaṅghena → bhikkhusaṁghena (ms2005, pts)“Отшельник Готама, сын Сакьев, ушедший из клана Сакьев в бездомную жизнь, путешествует по стране Видехов с большой общиной в пятьсот монахов.
Taṁ kho pana bhavantaṁ gotamaṁ evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato:
bhavantaṁ → bhagavantaṁ (bj) | evaṁ kalyāṇo → evaṁkalyāṇo (th)И об этом господине Готаме распространилась такая славная молва:
‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā’ti.
bhagavā → Bm adds ti. (pts note) | itipi → iti pi (pts)“Благословенный – это тот, кто достиг совершенства, Правильно Пробуждённый, видением и поведением наделённый, высочайший, знаток миров, непревзойдённый вожак тех, кто должен обуздать себя, учитель богов и людей, пробуждённый, благословенный.
So imaṁ lokaṁ sadevakaṁ samārakaṁ sabrahmakaṁ sassamaṇabrāhmaṇiṁ pajaṁ sadevamanussaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedeti.
sabrahmakaṁ → Sk omits. (pts note) | pajaṁ → pajam (pts)Он провозглашает этот мир с богами и людьми, Марами и Брахмами, с поколением шраманов и брахманов, князей и [простых] людей, который он сам реализовал посредством прямого знания.
So dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ, kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāseti.
sabyañjanam → Sk sabbyañjanaṁ. (pts note) | majjhekalyāṇaṁ → majjhe kalyāṇaṁ (pts)Он обучает Дхамме – прекрасной в начале, прекрасной в середине и прекрасной в конце – в правильных значениях и формулировках. Он раскрывает святую жизнь, всецело совершенную и чистую”.
Sādhu kho pana tathārūpānaṁ arahataṁ dassanaṁ hotī”ti.Хорошо было бы увидеть таких арахантов”.
Tena kho pana samayena brahmāyussa brāhmaṇassa uttaro nāma māṇavo antevāsī hoti tiṇṇaṁ vedānaṁ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṁ sākkharappabhedānaṁ itihāsapañcamānaṁ, padako, veyyākaraṇo, lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayo.
lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu → lokāyata mahāpurisalakkhaṇesu (th)И в то время у брахмана Брахмайю был молодой брахманский ученик по имени Уттара, который [также] был знатоком Трёх Вед в их словарях… и в знаках Великого Человека.
Atha kho brahmāyu brāhmaṇo uttaraṁ māṇavaṁ āmantesi:Он сказал своему ученику: “Мой дорогой Уттара, отшельник Готама, сын Сакьев, ушедший из клана Сакьев в бездомную жизнь, путешествует по стране Видехов…
“ayaṁ, tāta uttara, samaṇo gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito videhesu cārikaṁ carati mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ pañcamattehi bhikkhusatehi.
bhikkhusaṅghena → bhikkhusaṁghena (ms2005)
Taṁ kho pana bhavantaṁ gotamaṁ evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato:
bhavantaṁ → bhagavantaṁ (bj) | evaṁ kalyāṇo → evaṁkalyāṇo (th)
‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho …pe…
sādhu kho pana tathārūpānaṁ arahataṁ dassanaṁ hotī’ti.
hotīti → Sk hoti. (pts note)
Ehi tvaṁ, tāta uttara, yena samaṇo gotamo tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā samaṇaṁ gotamaṁ jānāhi, yadi vā taṁ bhavantaṁ gotamaṁ tathā santaṁyeva saddo abbhuggato, yadi vā no tathā;
upasaṁkama → Sk upasaṁkami. (pts note) | bhavantaṁ → Bu bhagavantaṁ. (pts note) | tathā santaṁyeva → tathāsantaṁ yeva (bjt) | tenupasaṅkama upasaṅkamitvā → ten upasaṁkama upasaṁkamitvā (pts) | santaṁyeva → santaṁ yeva (pts)…Хорошо было бы увидеть таких арахантов. Ну же, мой дорогой Уттара, пойди к отшельнику Готаме и выясни, правдива ли идущая о нём молва или же нет, и действительно ли господин Готама таков или же нет.
yadi vā so bhavaṁ gotamo tādiso, yadi vā na tādiso.
Tathā mayaṁ taṁ bhavantaṁ gotamaṁ vedissāmā”ti.
tathā → tayā (sya-all) | vedissāmāti yathā kathaṁ → desessāmāti yathākathaṁ (sya-all) | tathā mayaṁ → tayā mayan (pts)Так с твоей помощью мы узнаем о господине Готаме”.
“Yathā kathaṁ panāhaṁ, bho, taṁ bhavantaṁ gotamaṁ jānissāmi yadi vā taṁ bhavantaṁ gotamaṁ tathā santaṁyeva saddo abbhuggato, yadi vā no tathā;
kathaṁ panāhaṁ → kathampanāhaṁ (bjt) | santaṁyeva → santaṁ yeva (bjt, pts) | yathā kathaṁ → yathākathaṁ (th) | yathā kathaṁ panāhaṁ → yathākathaṁ panāham (pts)“Но как же я узнаю, господин, правдива ли идущая о нём молва или же нет, и действительно ли господин Готама таков или же нет?”
yadi vā so bhavaṁ gotamo tādiso, yadi vā na tādiso”ti.
tādisoti → tādiso ti (pts)
“Āgatāni kho, tāta uttara, amhākaṁ mantesu dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇāni, yehi samannāgatassa mahāpurisassa dveyeva gatiyo bhavanti anaññā.
dveyeva → dveva (sya-all, pts) | va → Bm yeva. (pts note) | dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇāni → dvattiṁsa mahāpurisalakkhaṇāni (bjt, th, pts) | amhākaṁ → amhākam (pts) | dveyeva → dve va (pts)“Мой дорогой Уттара, в наших гимнах дошли до нас тридцать два знака Великого Человека. У Великого Человека, который наделён ими, есть только две возможных участи, и нет других.
Sace agāraṁ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato.
cakkavattī → cakkavatti (sya-all) | janapadatthāvariyappatto → janapadatthā viriyappatto (sya-all) | cakkavattī → So Sk & I Sum. Vil. 249; Bm Si Bu & I Dīgha 88 have i short. (pts note)Если он живёт домохозяйской жизнью, он станет царём-миродержцем, праведным царём, который правит Дхаммой, покорителем четырёх сторон света, всепобедившим, утвердившим порядок в своей стране, владеющим семью сокровищами.
Tassimāni satta ratanāni bhavanti, seyyathidaṁ—
seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th, pts) | tassimāni → tass imāni (pts)У него есть эти семь сокровищ:
cakkaratanaṁ, hatthiratanaṁ, assaratanaṁ, maṇiratanaṁ, itthiratanaṁ, gahapatiratanaṁ, pariṇāyakaratanameva sattamaṁ.
pariṇāyakaratanameva → parināyakaratanameva (bj, sya-all) | itthiratanaṁ → itthīratanaṁ (sya-all) | pariṇāyakaratanameva → pariṇāyakaratanam eva (pts)сокровище-колесо, сокровище-слон, сокровище-конь, сокровище-самоцвет, сокровище-женщина, сокровище-распорядитель, сокровище-советник в качестве седьмого.
Parosahassaṁ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā.
vīraṅgarūpā → Bm Si vir-. (pts note) | panassa → pan assa (pts)У него более тысячи сыновей-героев, покорителей вражеских армий.
So imaṁ pathaviṁ sāgarapariyantaṁ adaṇḍena asatthena dhammena abhivijiya ajjhāvasati.
asatthena dhammena → dhammena samena (mr) | pathaviṁ → paṭhaviṁ (bj, sya-all, pts) | dhammena → dhammena samena (cck: ka.) | dhammena → Bm adds Samena. (pts note)Он правит, покорив эту охваченную морями землю, без палки и оружия, а только Дхаммой.
Sace kho pana agārasmā anagāriyaṁ pabbajati, arahaṁ hoti sammāsambuddho loke vivaṭṭacchado.
vivaṭṭacchado → vivattacchado (bj, pts) | vivattacchado → vīvattacchaddo (bj: sīmu8) | vivattacchaddo → So Sk Bu; Bm vivaṭacchado; Si vivaṭṭacchado, (pts note)Но если он оставляет жизнь домохозяйскую ради бездомной, то он станет Арахантом, Правильно Пробуждённым, который сдёрнет завесу [неведения] с мира.
Ahaṁ kho pana, tāta uttara, mantānaṁ dātā;
pana → pana te (bj) | dātā → kattā (sya-all) | kattā → dātā (sya-all: sī.) | dātā → So Sk Bm; Si kattā, with note that the Sinh. reading is dātā. (pts note)Но я, мой дорогой Уттара, даритель гимнов.
tvaṁ mantānaṁ paṭiggahetā”ti.
tvaṁ → tvaṁ me (bj) | ti → So Si Bu & I Dīgha 89; Sk paṭiggahītā; Bm paṭiggahitā. (pts note) | paṭiggahetāti → paṭiggahetā ti (pts)А ты их получатель”.
“Evaṁ, bho”ti kho uttaro māṇavo brahmāyussa brāhmaṇassa paṭissutvā uṭṭhāyāsanā brahmāyuṁ brāhmaṇaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā videhesu yena bhagavā tena cārikaṁ pakkāmi.
paṭissutvā uṭṭhāyāsanā → paṭisutvā utthāy āsanā (pts) | bhoti → bho ti (pts)“Да, господин”, – ответил царевич Уттара. Он встал с сиденья и, поклонившись брахману Браймайю и обойдя его с правой стороны, отправился в страну Видехов, где путешествовал Благословенный.
Anupubbena cārikaṁ caramāno yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.
cārikaṁ caramāno → cārikañcaramāno (th) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)Совершив несколько переходов, он прибыл к Благословенному и, по прибытии, обменялся с ним приветствиями.
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi.
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all) | kathaṁ sāraṇīyaṁ → katham sārāṇīyaṁ (pts)После обмена вежливыми приветствиями и любезностями он сел рядом.
Ekamantaṁ nisinno kho uttaro māṇavo bhagavato kāye dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇāni samannesi.
dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇāni samannesi → dvattiṁse mahāpurisalakkhaṇāni sammannesi (pts) | dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇāni samannesi → dvattiṁsa mahāpurisalakkhaṇāni sammannesi (bjt, th)и стал рассматривать тридцать два знака Великого Человека на теле Благословенного.
Addasā kho uttaro māṇavo bhagavato kāye dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇāni, yebhuyyena thapetvā dve.
thapetvā → ṭhapetvā (bj, sya-all, pts) | dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇāni → dvattiṁse mahāpurisalakkhaṇāni (pts) | dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇāni → dvattiṁsa mahāpurisalakkhaṇāni (th)До той или иной степени ему удалось распознать тридцать два знака на теле Благословенного кроме двух.
Dvīsu mahāpurisalakkhaṇesu kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati—
mahāpurisalakkhaṇesu → mahāhāpurisalakkhaṇesu (pts) | sampasīdati → saṁpasīdati (th)Он сомневался и не был уверен по поводу двух знаков, не мог решить и сделать вывод:
kosohite ca vatthaguyhe pahūtajivhatāya ca.
ca → cāti (bj) | pahūtajivhatāya → pahutajivhatāya (sya-all) | pahūtajivhatāya → Sk pahūtaj- infra; Sk here & ganerally pahutaj-; Si Bu pahutaj-; Bm cahutaj- in every instance but one, where pahitaj- is read. (pts note) | ca → Bm cāti. (pts note)скрыт ли в оболочке мужской орган и действительно ли язык большой.
Atha kho bhagavato etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)И тогда мысль пришла Благословенному:
“passati kho me ayaṁ uttaro māṇavo dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇāni, yebhuyyena thapetvā dve.
thapetvā → ṭhapetvā (bj, sya-all, pts) | dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇāni → dvattiṁsa mahāpurisalakkhaṇāni (bjt, th, pts)“Этот брахманский ученик Уттара видит до той или иной степени тридцать два знака Великого Человека на мне кроме двух.
Dvīsu mahāpurisalakkhaṇesu kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati—
sampasīdati → saṁpasīdati (th)Он сомневается и не уверен по поводу двух знаков, не может решить и сделать вывод:
kosohite ca vatthaguyhe pahūtajivhatāya cā”ti.
pahūtajivhatāya → pahutajivhatāya (sya-all)скрыт ли в оболочке мужской орган и действительно ли язык большой”.
Atha kho bhagavā tathārūpaṁ iddhābhisaṅkhāraṁ abhisaṅkhāsi yathā addasa uttaro māṇavo bhagavato kosohitaṁ vatthaguyhaṁ.
abhisaṅkhāsi → abhisaṅkhāresi (sya-all) | bhagavato → bhagavā (sya-all) | addasa → addasā (pts) | abhisaṅkhāsi → abhisaṅkhāresi (bj: syā) | abhisaṁkhāsi → So Sk & 1 Dīgha 106; Bm abhisaṁkhārosi; Si abhisaṁkhāresi. (pts note) | addasā → So Sk Bm; Si addasa. (pts note) | iddhābhisaṅkhāraṁ abhisaṅkhāsi → iddhābhisaṁkhāraṁ abhisaṁkhāsi (pts)И тогда Благословенный совершил такое чудо посредством сверхъестественных сил, что брахманский ученик Уттара увидел, что мужской орган Благословенного скрыт в оболочке.
Atha kho bhagavā jivhaṁ ninnāmetvā ubhopi kaṇṇasotāni anumasi paṭimasi; ubhopi nāsikasotāni anumasi paṭimasi; kevalampi nalāṭamaṇḍalaṁ jivhāya chādesi.
paṭimasi → parimasi (bj, mr) | nāsikasotāni → nāsikāsotāni (bj) | nalāṭamaṇḍalaṁ → lalāṭamaṇḍalaṁ (bj) | kevalampi → kevalakappaṁ (sya-all); kevalakam pi (pts) | chādesi → pacchādesi (pts) | parimasi → paṭimasi (bj: machasaṁ, syā, PTS) | kevalampi → kevalakampi (bj: PTS) | lalāṭamaṇḍalaṁ → nalāṭamaṇḍalaṁ (bj: machasaṁ, syā, PTS) | paṭimasi → parimasi (cck: sī. ka.) | nāsikasotāni → nāsikāsotāni (cck: sī.) | chādesi → pacchādesīti dissati (sya-all: yu.) | kevalakam → So Sk Bu (infra Sk kevalam pi); Bm Si kevalakappaṁ. (pts note) | pacchādesi → So Sk (here) Bu; Bm Si chādesi, as I Dīgha 106 & Sk infra. (pts note) | ubhopi → ubho pi (pts)Затем Благословенный высунул язык и поочерёдно дотронулся им до обоих ушей и обеих ноздрей, а затем покрыл языком весь лоб.
Atha kho uttarassa māṇavassa etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)И тогда брахманский ученик Уттара подумал:
“samannāgato kho samaṇo gotamo dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇehi.
dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇehi → dvattiṁsa mahāpurisalakkhaṇehi (bjt, pts)“Этот отшельник Готама наделён тридцатью двумя знаками Великого Человека.
Yannūnāhaṁ samaṇaṁ gotamaṁ anubandheyyaṁ, iriyāpathamassa passeyyan”ti.
iriyāpathamassa → iriyāpathañcassa (bj) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | iriyāpathamassa passeyyanti → iriyāpatham assa passeyyan ti (pts)Что если я буду следовать за отшельником Готамой и наблюдать за его поведением?”
Atha kho uttaro māṇavo sattamāsāni bhagavantaṁ anubandhi chāyāva anapāyinī.
anapāyinī → anupāyinī (sya-all, km, mr) | anapāyinī → anupāyinī (cck: syā. kaṁ. ka.) | anapāyinī → Bm anapāyini. (pts note) | sattamāsāni → satta māsāni (bjt, th, pts) | chāyāva → chāyā va (pts)И тогда он словно тень следовал за Благословенным в течение семи месяцев, никогда не покидая его.
Atha kho uttaro māṇavo sattannaṁ māsānaṁ accayena videhesu yena mithilā tena cārikaṁ pakkāmi.
sattannaṁ → sattānaṁ (pts)В конце седьмого месяца он отправился обратно из страны Видехов в Митхилу, где жил брахман Брахмайю.
Anupubbena cārikaṁ caramāno yena mithilā yena brahmāyu brāhmaṇo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā brahmāyuṁ brāhmaṇaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho uttaraṁ māṇavaṁ brahmāyu brāhmaṇo etadavoca:
Brahmāyuṁ → Bm Brahmāyubr-. (pts note) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)По прибытии он поклонился ему и сел рядом. Затем брахман Брахмайю спросил его:
“kacci, tāta uttara, taṁ bhavantaṁ gotamaṁ tathā santaṁyeva saddo abbhuggato, no aññathā?
santaṁyeva → santaṁ yeva (bjt, pts)“Ну что же, мой дорогой Уттара, правдива ли идущая о нём молва или же нет, и действительно ли господин Готама таков или же нет?”
Kacci pana so bhavaṁ gotamo tādiso, no aññādiso”ti?
kacci → kacci ca (bj) | aññādisoti → aññādiso ti (pts)
“Tathā santaṁyeva, bho, taṁ bhavantaṁ gotamaṁ saddo abbhuggato, no aññathā;
gotamaṁ → gotamaṁ tathā (bj, sya-all, pts) | tathā → yathā (sya-all) | Tathā → Si yathā; Bm emits 2nd tathā. (pts note) | tathā santaṁyeva → tathāsantaṁyeva (bjt) | santaṁyeva → santaṁ yeva (pts)“Идущая о господине Готаме молва правдива, господин, не иначе. И господин Готама таков, не иначе.
tādisova so bhavaṁ gotamo, no aññādiso.
tādisova → tādisova bho (bj); tādiso ca kho (sya-all, km, mr); tādiso ca bho (pts1ed) | tādisova → tādisova ca bho (bj); tādiso ca bho (pts) | no → na (bj, pts) | tādisova → tādisova bho (cck: sī. pī.); tādiso ca kho (cck: syā. kaṁ. ka.) | bho → Bm Si kho. (pts note)
Samannāgato ca so bhavaṁ gotamo dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇehi.
Samannāgato ca so → samannāgato ca so bho (bj); samannāgato ca bho so (sya-all, pts1ed) | ca → samannāgato ca bho (cck: sabbattha) | dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇehi → dvattiṁsa mahāpurisalakkhaṇehi (bjt) | dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇehi → dvattiṁsa-mahāpurisalakkhaṇehi (pts)Он наделён тридцатью двумя знаками Великого Человека.
Suppatiṭṭhitapādo kho pana bho bhavaṁ gotamo;
bho → so (bj, sya-all, pts); (cck) | Suppatiṭṭhitapādo → So Sk Bu; Bm Si supat-. (pts note) | suppatiṭṭhitapādo → supatiṭṭhitapādo (th)Господин Готама ставит стопу [на землю] ровно – это знак Великого Человека у господина Готамы.
idampi tassa bhoto gotamassa mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṁ bhavati.
tassa → idampissa (bj: sīmu8) | idampi → idam pi (pts)
Heṭṭhā kho pana tassa bhoto gotamassa pādatalesu cakkāni jātāni sahassārāni sanemikāni sanābhikāni sabbākāraparipūrāni …
pana tassa → panassa (bj) | sabbākāraparipūrāni → sabbākāraparipūrāṇi (bj) | sahassārāni → Sk sahassararāni. (pts note)На подошвах его ступней колёса с тысячами спиц, с полным ободом и ступицей…
Āyatapaṇhi kho pana so bhavaṁ gotamo …
āyatapaṇhi → Sk āy-hī. (pts note)У него выступающие пятки…
Dīghaṅguli kho pana so bhavaṁ gotamo …
dīghaṅguli → dīghaṅgulī (bj, sya-all) | dīghaṅguli → Bm d-lī. (pts note)У него длинные пальцы на руках и ногах…
Mudutalunahatthapādo kho pana so bhavaṁ gotamo …
mudutalunahatthapādo → mudutaḷuṇahatthapādo (bj); mudutaluṇahatthapādo (sya-all, pts)У него мягкие и нежные руки и ноги…
Jālahatthapādo kho pana so bhavaṁ gotamo …У него сетчатые линии на ладонях и ступнях…
Ussaṅkhapādo kho pana so bhavaṁ gotamo …У него изогнутый свод стопы…
Eṇijaṅgho kho pana so bhavaṁ gotamo …
eṇijaṅgho → eṇījaṅgho (pts) | eṇījaṅgho → So Bm Bu; Sk Si eṇij-. (pts note)Его ноги как у антилопы…
Ṭhitako kho pana so bhavaṁ gotamo anonamanto ubhohi pāṇitalehi jaṇṇukāni parimasati parimajjati …
ṭhitako → ṭhitakova (bj) | jaṇṇukāni → jannukāni (sya-all) | anonamanto → anoṇamanto (pts) | anoṇamanto → So Sk Bu; Bm Si anonamanto. (pts note)Когда он стоит, не сутулясь, ладони обеих его рук касаются и трутся о его колени…
Kosohitavatthaguyho kho pana so bhavaṁ gotamo …Его мужской орган скрыт в оболочке…
Suvaṇṇavaṇṇo kho pana so bhavaṁ gotamo kañcanasannibhattaco …
kañcanasannibhattaco sukhumacchavi → kāñcanasannibhataco sukhumacchavī (sya-all) | kañcanasannibhattaco → So Sk Bu; Bm k-ataco; Si k-athaco. (pts note)Он золотистого цвета, у кожи золотистый отлив…
Sukhumacchavi kho pana so bhavaṁ gotamo. Sukhumattā chaviyā rajojallaṁ kāye na upalimpati …
upalimpati → upalippati (bj, pts) | sukhumacchavi → sukhumacchavī (pts) | upalippati → upalimpati (bj: sīmu8, machasaṁ) | upalippati → So Bu: Sk Bm Si upaliṁpati. (pts note) | kāye na → kāyena (th)Его кожа утончённая, и из-за утончённости кожи пыль и грязь не липнет к его телу…
Ekekalomo kho pana so bhavaṁ gotamo; ekekāni lomāni lomakūpesu jātāni …Его волосы на теле растут по одному. Из каждой поры тела растёт только один волосок…
Uddhaggalomo kho pana so bhavaṁ gotamo; uddhaggāni lomāni jātāni nīlāni añjanavaṇṇāni kuṇḍalāvaṭṭāni dakkhiṇāvaṭṭakajātāni …
kuṇḍalāvaṭṭāni dakkhiṇāvaṭṭakajātāni brahmujugatto → kuṇḍalāvattāni padakkhiṇāvattakajātāni brahmujjugatto (bj) | dakkhiṇāvaṭṭakajātāni → padakkhiṇāvaṭṭakajātāni (sya-all) | dakkhiṇāvaṭṭakajātāni brahmujugatto → padakkhiṇāvaṭṭakajātāni brahmujjugatto (pts) | kuṇḍalāvattāni → kuṇḍalāvaṭṭāni (bj: machasaṁ, syā) | nīlāni → Bm nilhni. (pts note) | kuṇḍalāvaṭṭāni → Sk k-vatthni. (pts note) | padakkhiṇāvaṭṭakajātāni → Sk p-vattnk-; Bm dakkh-āni. (pts note)Кончики волос на теле завиваются кверху. Завитые кверху волосы на теле сине-чёрные, цвета мази для глаз, завиваются вправо.
Brahmujugatto kho pana so bhavaṁ gotamo …
brahmujugatto → brahmujjugatto (bjt, pts)Члены его тела ровные, как у Брахмы…
Sattussado kho pana so bhavaṁ gotamo …У него семь округлостей…
Sīhapubbaddhakāyo kho pana so bhavaṁ gotamo …
sīhapubbaddhakāyo → sīhapubbaḍḍhakāyo (sya-all) | sīhapubbaddhakāyo → Bm Si -aḍḍha-. (pts note)Его грудь, как у льва…
Citantaraṁso kho pana so bhavaṁ gotamo …Жёлоб между лопатками заполнен…
Nigrodhaparimaṇḍalo kho pana so bhavaṁ gotamo; yāvatakvassa kāyo tāvatakvassa byāmo, yāvatakvassa byāmo tāvatakvassa kāyo …
yāvatakvassa → So Si & Sk infra; Bm yāvatakvāssa; Bu yāvatakassa. (pts note) | byāmo → vyāmo (bjt, pts)Его пропорции, как у баньянового дерева: размах его рук равен высоте его тела, а высота его тела равна размаху его рук…
Samavaṭṭakkhandho kho pana so bhavaṁ gotamo …
samavaṭṭakkhandho → samavattakkhandho (bj, pts) | samavattakhandho → So Sk Bu; Bm Si -vaṭṭa-. (pts note)У него ровные шея и плечи…
Rasaggasaggī kho pana so bhavaṁ gotamo …
rasaggasaggī → rasattasaggī (sya-all) | rasaggasaggī → So Bm Si Bu; Skt -i. (pts note)У него абсолютный вкус…
Sīhahanu kho pana so bhavaṁ gotamo …
sīhahanu → sīhahaṇu (sya-all) | sīhahanu → Si sīhahaṇu. (pts note)Его челюсти, как у льва…
Cattālīsadanto kho pana so bhavaṁ gotamo …
cattālīsadanto → cattāḷīsadanto (bj, sya-all); cattārīsadanto (pts)У него сорок зубов…
Samadanto kho pana so bhavaṁ gotamo …Его зубы ровные…
Aviraḷadanto kho pana so bhavaṁ gotamo …
aviraḷadanto → avivaradanto (bj, pts) | avivaradanto → So Sk; Bm Si aviraḷadanto; Bu does not quote the word, but employs both viraḷā & avivarā. (pts note)Между зубами у него нет пробелов…
Susukkadāṭho kho pana so bhavaṁ gotamo …
susukkadāṭho → So Sk Bm Bu; Si susukkadaḍho. (pts note)Его зубы полностью белые…
Pahūtajivho kho pana so bhavaṁ gotamo …
pahūtajivho → pahutajivho (sya-all) | pahūtajivho → So Sk Bu; pahutajivho; Si bahutajivho. (pts note)У него большой язык…
Brahmassaro kho pana so bhavaṁ gotamo karavikabhāṇī …
karavikabhāṇī → karavīkabhāṇī (bj) | karavikabhāṇī abhinīlanetto → karavīkabhāṇī abhinīlaṇetto (pts) | karavīkabhāṇī → So Bu; Sk k-nī; Bm Si karavikabhāṇī. (pts note)У него божественный голос, как пение птицы Каравики…
Abhinīlanetto kho pana so bhavaṁ gotamo …
abhinīlaṇetto → Bm abhinilanetto. (pts note)У него бездонно голубые глаза…
Gopakhumo kho pana so bhavaṁ gotamo …Его ресницы, как у коровы…
Uṇṇā kho panassa bhoto gotamassa bhamukantare jātā odātā mudutūlasannibhā …
mudutūlasannibhā uṇhīsasīso → mudutalasannibhā uṇhisasīso (sya-all) | panassa → pana tassa (pts) | tassa → Bm Si pan'; assa. (pts note) | bhamukantare → Si Bu bhamukkantare. (pts note) | mudutūlasannibhā → Bm So Sk Bu; Bm Si mudutul-. (pts note)У него волосы между бровями, которые белые и мягкие как хлопок…
Uṇhīsasīso kho pana so bhavaṁ gotamo; idampi tassa bhoto gotamassa mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṁ bhavati.
uṇhīsasīso → Si uṇhisasīso. (pts note) | idampi → idam pi (pts)Его голова, как тюрбан, – это знак Великого Человека у господина Готамы.
Imehi kho, bho, so bhavaṁ gotamo dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇehi samannāgato.
bho → (bj, pts) | so → So Sk Bu; Bm Imehi kho pana bho so; Si Imehi kho so bho. (pts note) | dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇehi → dvattiṁsa mahāpurisalakkhaṇehi (bjt, pts)Господин Готама наделён этими тридцатью двумя знаками Великого Человека.
Gacchanto kho pana so bhavaṁ gotamo dakkhiṇeneva pādena paṭhamaṁ pakkamati.
dakkhiṇeneva → dakkhiṇena (sya-all) | eva → Bm Si omit eva, as apparently does Bu. (pts note) | dakkhiṇeneva → dakkhiṇen eva (pts)Когда он идёт, то делает первый шаг с правой ноги.
So nātidūre pādaṁ uddharati, nāccāsanne pādaṁ nikkhipati;
nikkhipati → nikkhapati (sya-all)Он ставит ступню ни слишком далеко, ни слишком близко.
so nātisīghaṁ gacchati, nātisaṇikaṁ gacchati;
nātisaṇikaṁ → nātisanikaṁ (bj) | nātisaṇikaṁ → So Sk Si; Bu (bis) nātisānikaṁ. (pts note)Он идёт ни слишком быстро, ни слишком медленно.
na ca adduvena adduvaṁ saṅghaṭṭento gacchati, na ca gopphakena gopphakaṁ saṅghaṭṭento gacchati.
adduvena adduvaṁ → addhavena addhavaṁ (sya-all) | adduvaṁ → So Sk Bm; Bu -ḍḍ-; Si addhav-. (pts note) | saṁghaṭṭento → Sk s-ddhento throughout. (pts note) | gopphakaṁ → All MSS. here goppak-; Sk infra gopph-. (pts note)Он идёт так, что колени не касаются друг друга. Он идёт так, что лодыжки не касаются друг друга.
So gacchanto na satthiṁ unnāmeti, na satthiṁ onāmeti; na satthiṁ sannāmeti, na satthiṁ vināmeti.Он идёт так, что его бёдра ни поднимаются, ни опускаются, ни сходятся, ни расходятся.
Gacchato kho pana tassa bhoto gotamassa adharakāyova iñjati, na ca kāyabalena gacchati.
adharakāyova → āraddhakāyova (sya-all, km); aḍḍhakāyova (mr) | pana tassa → panassa (bj, pts) | adharakāyova → āraddhakāyova na (sya-all) | adharakāyova → āraddhakāyova (bj: syā) | adharakāyova → aḍḍhakāyova (cck: ka.); āraddhakāyova (cck: syā. kaṁ.) | adharakāyo → So Bu; Sk Si āraddhakāyo; Bm aḍḍhakāyo. (pts note) | kāyabalena → So Sk Si Bu; Bm Kāyacāpallena (pts note) | pana tassa → pan assa (pts) | adharakāyova → adharakāyo va (pts)Когда он идёт, то только нижняя часть тела покачивается, и не видно усилий в ходьбе.
Apalokento kho pana so bhavaṁ gotamo sabbakāyeneva apaloketi;
apalokento → avalokento (bj, sya-all, pts) | apaloketi → avaloketi (bj, sya-all) | sabbakāyeneva apaloketi → sabbakāyen eva avaloketi (pts)Когда он поворачивается, чтобы посмотреть, то делает это всем телом.
so na uddhaṁ ulloketi, na adho oloketi;Он не смотрит прямо вперёд, не смотрит прямо под ноги.
na ca vipekkhamāno gacchati, yugamattañca pekkhati; tato cassa uttari anāvaṭaṁ ñāṇadassanaṁ bhavati.
uttari → uttariṁ (bj, sya-all) | ca vipekkhamāno → vikkhepamāno (sya-all) | vipekkhamāno → So Sk Bu & Si (which omits ca); Bm na ca adho pekkhamāno gacchati. (pts note) | anāvaṭaṁ → Bm anāvaṭa. (pts note) | bhavati → Sk bhagavati. (pts note) | yugamattañca → yugamattañ ca (pts) | cassa uttari → assa uttariṁ (pts)Когда он идёт, он не оглядывается по сторонам. Он смотрит вперёд [на землю] на расстояние длины хомута плуга, а за пределами этого он обладает беспрепятственным знанием и видением.
So antaragharaṁ pavisanto na kāyaṁ unnāmeti, na kāyaṁ onāmeti; na kāyaṁ sannāmeti, na kāyaṁ vināmeti.
unnāmeti → Sk uṇṇ-. (pts note)Когда он входит в дверь, то не выпрямляется, не наклоняется, не сгибается, и не выгибается вперёд или назад.
So nātidūre nāccāsanne āsanassa parivattati, na ca pāṇinā ālambitvā āsane nisīdati, na ca āsanasmiṁ kāyaṁ pakkhipati.
āsanasmiṁ → Bm āsane tasmiṁ. (pts note)[Садясь], он поворачивается [стоя] ни слишком близко к сиденью, ни слишком далеко от него. [Садясь], он не опирается рукой на сиденье. Он не рушится на него всем телом.
So antaraghare nisinno samāno na hatthakukkuccaṁ āpajjati, na pādakukkuccaṁ āpajjati;Когда он сидит внутри помещения, он не потирает в нетерпении руками. Он не потирает в нетерпении ногами.
na adduvena adduvaṁ āropetvā nisīdati; na ca gopphakena gopphakaṁ āropetvā nisīdati;
na → na ca (bj, pts) | adduvena adduvaṁ → ca addhavena addhavaṁ (sya-all) | ca → (sya-all) | adduvaṁ → addhavena addhavaṁ (bj: syā) | ca → Bm omits ca. (pts note)Не сидит нога ногу. Не сидит лодыжка на лодыжку.
na ca pāṇinā hanukaṁ upadahitvā nisīdati.
upadahitvā → upādiyitvā (bj, pts1ed); upadahetvā (sya-all) | hanukaṁ upadahitvā → haṇukaṁ upadahetvā (sya-all) | upadahitvā → upādiyitvā (pts) | upādiyitvā → upadahitvā (bj: machasaṁ); upadahetvā (bj: syā) | upadahitvā → upādiyitvā (cck: sī. pī.) | upādiyitvā → So Sk; Bm upadahitvā; Si upadahetvā. (pts note)Не сидит, подперев рукой подбородок.
So antaraghare nisinno samāno na chambhati na kampati na vedhati na paritassati. So achambhī akampī avedhī aparitassī vigatalomahaṁso.
nisinno → nisinnova (bj, pts) | so → (bj) | paritassati → paratassati (sya-all) | + → nachambhati (bjt) | achambhī → acchambhī (th) | + → va (pts)Когда он сидит внутри помещения, он не испуган, не дрожит и не трясётся, не нервничает.
Vivekavatto ca so bhavaṁ gotamo antaraghare nisinno hoti.
vivekavatto → vivekāvatto (bj, sya-all, pts) | antaraghare → antaghare (pts) | ca → vivekavatto (bj: sīmu8) | vivekāvatto → So Sk Si Bu; Bm Vivekavatto, cited by Bu as a var. lect.; Sk omits ca. (pts note)Поскольку он не испуган, не дрожит, не трясётся, не нервничает – у него не встают дыбом волосы, и он настроен на уединение.
So pattodakaṁ paṭiggaṇhanto na pattaṁ unnāmeti, na pattaṁ onāmeti; na pattaṁ sannāmeti, na pattaṁ vināmeti.
paṭiggaṇhanto → patigaṇhanto (bj, pts)Когда ему дают воду для чаши, он не поднимает чашу слишком высоко и не держит её слишком низко, не наклоняет её вперёд или назад.
So pattodakaṁ paṭiggaṇhāti nātithokaṁ nātibahuṁ.
paṭiggaṇhāti → patigaṇhāti (bj, pts)Он принимает не слишком мало, но и не слишком много воды для чаши.
So na khulukhulukārakaṁ pattaṁ dhovati, na samparivattakaṁ pattaṁ dhovati, na pattaṁ bhūmiyaṁ nikkhipitvā hatthe dhovati; hatthesu dhotesu patto dhoto hoti, patte dhote hatthā dhotā honti.
khulukhulukārakaṁ → bulubulukārakaṁ (bj) | nikkhipitvā → nikkhipetvā (sya-all) | bulubulukārakaṁ → khulukhulukārakaṁ (bj: machasaṁ, syā, PTS) | khulukhulukārakaṁ → bulubulukārakaṁ (cck: sī.) | nikkhipitvā → Si nikkhipetvā. (pts note) | samparivattakaṁ → saṁparivattakaṁ (th)Он моет чашу, не создавая шума от расплёскивания. Он моет чашу, не вращая её. Он не ставит чашу на пол, чтобы помыть руки, – но когда он моет руки, он моет чашу; а когда моет чашу, моет руки.
So pattodakaṁ chaḍḍeti nātidūre nāccāsanne, na ca vicchaḍḍayamāno.
vicchaḍḍayamāno → vicchaḍḍiyamāno (sya-all) | vichaḍḍayamāno → Si vicch-. (pts note)Он сливает воду из чаши ни слишком далеко [от себя], ни слишком близко, не разбрызгивая её.
So odanaṁ paṭiggaṇhanto na pattaṁ unnāmeti, na pattaṁ onāmeti; na pattaṁ sannāmeti, na pattaṁ vināmeti.
paṭiggaṇhanto → patigaṇhanto (bj, pts) | patigaṇhanto → paṭiggaṇhanto (bj: machasaṁ, syā) | patigaṇhanto → So Sk Bu; Bm Si paṭigg-. (pts note)Когда ему дают рис, он не поднимает чашу слишком высоко и не держит её слишком низко, не наклоняет её вперёд или назад.
So odanaṁ paṭiggaṇhāti nātithokaṁ nātibahuṁ.
paṭiggaṇhāti → patigaṇhāti (bj, pts) | patigaṇhāti → So Sk Bu; Bm paṭigaṇhati; Si paṭigganhati. (pts note)Он принимает не слишком мало, но и не слишком много риса.
Byañjanaṁ kho pana bhavaṁ gotamo byañjanamattāya āhāreti, na ca byañjanena ālopaṁ atināmeti.
pana → pana so (bj, sya-all, pts) | atināmeti → atimāneti (bj) | kho → (sya-all) | gotamo → gotamo paṭiggaṇhāti (sya-all) | atimāneti → atināmeti (bj: machasaṁ, syā, PTS) | Gotamo → Si adds paṭigganhati. (pts note) | atināmeti → Sk atimāneti. (pts note)Он добавляет соус в правильной пропорции. Он не добавляет в комочек больше соуса, чем положено.
Dvattikkhattuṁ kho bhavaṁ gotamo mukhe ālopaṁ samparivattetvā ajjhoharati;
kho → kho pana so (bj, pts) | Dvattikkhattuṁ → Bm dvitt-. (pts note) | samparivattetvā → Bm s-itvā. (pts note) | samparivattetvā → saṁparivattetvā (th)Он переворачивает комочек два или три раза во рту, а затем проглатывает его –
na cassa kāci odanamiñjā asambhinnā kāyaṁ pavisati, na cassa kāci odanamiñjā mukhe avasiṭṭhā hoti;
asambhinnā → asambhinnaṁ (bj) | odanamiñjā → odanimiñjā (pts) | asambhinnā → asaṁbhinnā (th) | cassa → assa (pts)ни одно зёрнышко риса не проходит внутрь не разжёванным, ни одного зёрнышка риса не остаётся во рту,
athāparaṁ ālopaṁ upanāmeti.
athāparaṁ → aḍḍhāya (sya-all) | athāparaṁ → Bm addhāyaṁ; Si aḍḍh. ya. (pts note)когда он кладёт в рот следующий комочек.
Rasapaṭisaṁvedī kho pana so bhavaṁ gotamo āhāraṁ āhāreti, no ca rasarāgapaṭisaṁvedī.Когда он принимает пищу, он ощущает вкус, но не испытывает страсть к вкусу.
Aṭṭhaṅgasamannāgataṁ kho pana so bhavaṁ gotamo āhāraṁ āhāreti—
Aṭṭhaṅgasamannāgataṁ → aṭṭhaṅgasamannāgato (cck: ka.) | Aṭṭhaṅgasamannāgataṁ → Bm a-gato. (pts note)Его приём пищи восьмеричен:
neva davāya, na madāya na maṇḍanāya na vibhūsanāya, yāvadeva imassa kāyassa ṭhitiyā yāpanāya, vihiṁsūparatiyā brahmacariyānuggahāya: ‘iti purāṇañca vedanaṁ paṭihaṅkhāmi navañca vedanaṁ na uppādessāmi, yātrā ca me bhavissati anavajjatā ca phāsuvihāro cā’ti.
vihiṁsūparatiyā → vihiṁsuparatiyā (sya-all) | vihiṁsūparatiyā → Si vihiṁsup-. (pts note) | uppādessāmi → Bm uppādissāmi. (pts note) | yātrā → So Sk Si; Bm yatrā. (pts note) | cāti → Cf. I 10. (pts note) | neva → n eva (pts) | purāṇañca → purāṇañ ca (pts) | navañca → navañ ca (pts)не ради развлечений, не ради упоения, не ради физической красоты и привлекательности, а просто ради стойкости и продолжительности этого тела, чтобы устранить дискомфорт, [тем самым] поддержать [ведение] святой жизни, осознавая: “Так я устраню старые чувства [голода] и не создам новых чувств [от переедания]. Я буду здоровым, не буду [этим] порицаем, буду пребывать в облегчении”.
So bhuttāvī pattodakaṁ paṭiggaṇhanto na pattaṁ unnāmeti, na pattaṁ onāmeti; na pattaṁ sannāmeti, na pattaṁ vināmeti.
paṭiggaṇhanto → patigaṇhanto (bj, pts)Когда он поел и принял воду для чаши, он не поднимает чашу слишком высоко и не держит её слишком низко, не наклоняет её вперёд или назад.
So pattodakaṁ paṭiggaṇhāti nātithokaṁ nātibahuṁ.
paṭiggaṇhāti → patigaṇhāti (bj, pts)Он принимает не слишком мало, но и не слишком много воды для чаши.
So na khulukhulukārakaṁ pattaṁ dhovati, na samparivattakaṁ pattaṁ dhovati, na pattaṁ bhūmiyaṁ nikkhipitvā hatthe dhovati; hatthesu dhotesu patto dhoto hoti, patte dhote hatthā dhotā honti.
khulukhulukārakaṁ → bulubulukārakaṁ (bj) | bulubulukārakaṁ → khulukhulukārakaṁ (bj: machasaṁ, syā, PTS) | samparivattakaṁ → saṁparivattakaṁ (th)Он моет чашу, не создавая шума от расплёскивания. Он моет чашу, не вращая её. Он не ставит чашу на пол, чтобы помыть руки, – но когда он моет руки, он моет чашу; а когда моет чашу, моет руки.
So pattodakaṁ chaḍḍeti nātidūre nāccāsanne, na ca vicchaḍḍayamāno.
vicchaḍḍayamāno → vicchaḍḍiyamāno (sya-all) | nāccāsanne → Sk here nacc-, generally nācc- with Bm Si; Bu na acc-. (pts note) | vicchaḍḍayamāno → vichaḍḍayamāno (pts)Он сливает воду из чаши ни слишком далеко [от себя], ни слишком близко, не разбрызгивая её.
So bhuttāvī na pattaṁ bhūmiyaṁ nikkhipati nātidūre nāccāsanne, na ca anatthiko pattena hoti, na ca ativelānurakkhī pattasmiṁ.
na → (pts) | pattaṁ → bhuttāvī pattaṁ (bj: PTS)Когда он поел, он ставит чашу на пол ни слишком далеко, ни слишком близко. Он не слишком заботится о чаше, но и не проявляет небрежности по отношению к ней.
So bhuttāvī muhuttaṁ tuṇhī nisīdati, na ca anumodanassa kālamatināmeti.
kālamatināmeti → kālam atināmeti (pts)Когда он поел, он некоторое время сидит молча, но не упускает времени, отведённого на произнесение благословений.
So bhuttāvī anumodati, na taṁ bhattaṁ garahati, na aññaṁ bhattaṁ paṭikaṅkhati;
paṭikaṅkhati → pāṭikaṅkhati (bj) | pāṭikaṅkhati → paṭikaṅkhī (bj: sīmu8) | paṭikaṅkhati → So Bm Si Bu; Sk pātikankī. (pts note)Когда он поел и произносит благословения, он не критикует еду и не ожидает другой еды.
aññadatthu dhammiyā kathāya taṁ parisaṁ sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṁseti.
dhammiyā → dhammiyāva (bj) | aññadatthu → aññadatthuṁ (sya-all) | dhammiyā → Sk adds va. (pts note)Он наставляет, понуждает, побуждает и радует слушающих беседой исключительно по Дхамме.
So taṁ parisaṁ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṁsetvā uṭṭhāyāsanā pakkamati.
So → Bm adds hi. (pts note) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts)После этого он встаёт с сиденья и уходит.
So nātisīghaṁ gacchati, nātisaṇikaṁ gacchati, na ca muccitukāmo gacchati;
muccitukāmo → nimuccitukāmo (bj); muñcitukāmo (sya-all) | nimuccitukāmo → muccitukāmo (bj: machasaṁ, syā, PTS); vimuccitukāmo (bj: sīmu8) | muccitukāmo → So Bu; Sk vimucc-; Bm Si muñcitukāmo. (pts note)Он идёт ни слишком быстро, ни слишком медленно, [вовсе] не так как тот, кто хочет поскорее уйти.
na ca tassa bhoto gotamassa kāye cīvaraṁ accukkaṭṭhaṁ hoti na ca accokkaṭṭhaṁ, na ca kāyasmiṁ allīnaṁ na ca kāyasmā apakaṭṭhaṁ;
kāyasmā apakaṭṭhaṁ → kāyasmiṁ apakkaṭṭhaṁ (pts) | allīnaṁ → Bm allinaṁ. (pts note) | apakkaṭṭhaṁ → So Si Bu; Bm apakaṭṭhaṁ; Sk apakkatthaṁ. (pts note)Он носит одеяние на своём теле ни слишком высоко, ни слишком низко, ни слишком обтягивающе, ни слишком свободно,
na ca tassa bhoto gotamassa kāyamhā vāto cīvaraṁ apavahati;
tassa → (sya-all) | kāyamhā → kāyasmiṁ (sya-all) | apavahati → asaṁvahati (sya-all) | apavahati → asaṁvahati (bj: syā) | kāyamhā → Bm kāyamhi; Si kāyasmiṁ. (pts note) | apavahati → Bm avahati; Si asamvahati; Sk āpavahati. (pts note)И так, чтобы ветер не сдувал одеяние с тела.
na ca tassa bhoto gotamassa kāye rajojallaṁ upalimpati.
upalimpati → upalippati (bj); limpati (sya-all); lippati (pts) | upalippati → upalimpati (bj: sīmu8, syā, machasaṁ) | lippati → Bm Si limpati. (pts note)Пыль и грязь не пачкают его тела.
So ārāmagato nisīdati paññatte āsane. Nisajja pāde pakkhāleti;Когда он приходит в монастырь, он садится на подготовленное сиденье. Сев, он моет ноги,
na ca so bhavaṁ gotamo pādamaṇḍanānuyogamanuyutto viharati.
pādamaṇḍanānuyogamanuyutto → pādamaṇḍanānuyogaṁ anuyutto (pts)хотя не слишком заботится о том, чтобы сделать их идеально чистыми.
So pāde pakkhāletvā nisīdati pallaṅkaṁ ābhujitvā ujuṁ kāyaṁ paṇidhāya parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā.Помыв ноги, он садится, скрестив их, держит спину прямо, устанавливает памятование впереди.
So neva attabyābādhāya ceteti, na parabyābādhāya ceteti, na ubhayabyābādhāya ceteti;
ceteti → cetehi (pts) | attabyābādhāya → attavyābādhāya (bjt) | parabyābādhāya → paravyābādhāya (bjt) | ubhayabyābādhāya → ubhayavyābādhāya (bjt) | neva → n eva (pts)Он не сидит, заняв ум [мыслями] о причинении болезненности себе, или болезненности другим, или болезненности обоим.
attahitaparahitaubhayahitasabbalokahitameva so bhavaṁ gotamo cintento nisinno hoti.
attahitaparahitaubhayahitasabbalokahitameva → attahitaṁ parahitaṁ ubhayahitaṁ sabbalokahitameva (bj, sya-all) | ubhayahitaṁ → So Sk Si; Bm attahitaparahitanbhayahitasabbalokahitam. (pts note) | attahitaparahitaubhayahitasabbalokahitameva → attahitaṁ parahitaṁ ubhayahitaṁ sabbalokahitam eva (pts)Он сидит, настроив свой ум на собственное благополучие, на благополучие других, на благополучие обоих, даже на благополучие всего мира.
So ārāmagato parisati dhammaṁ deseti, na taṁ parisaṁ ussādeti, na taṁ parisaṁ apasādeti;
parisati → parisatiṁ (bj, pts) | parisatiṁ → Bm Si parisati. (pts note) | apasādeti → So Si Bu; Sk Bm appasādeti. (pts note)Когда он приходит в монастырь, он обучает слушающих Дхамме. Он ни слишком хвалит, ни слишком порицает слушающих.
aññadatthu dhammiyā kathāya taṁ parisaṁ sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṁseti.
dhammiyā → dhammiyāva (bj) | aññadatthu → aññadatthuṁ (sya-all)Он наставляет, понуждает, побуждает и радует слушающих беседой исключительно по Дхамме.
Aṭṭhaṅgasamannāgato kho panassa bhoto gotamassa mukhato ghoso niccharati—
panassa → pan assa (pts)Речь, что льётся из его рта, имеет эти восемь качеств:
vissaṭṭho ca, viññeyyo ca, mañju ca, savanīyo ca, bindu ca, avisārī ca, gambhīro ca, ninnādī ca.
bindu → vindu (sya-all) | mañju → Sk Bm manjū. So Si Bu; Bm savaniyo; Sk savaṇṇīyyo. (pts note)на отчётлива, понятна, мелодична, внятна, звонка, благозвучна, глубока, жива.
Yathāparisaṁ kho pana so bhavaṁ gotamo sarena viññāpeti, na cassa bahiddhā parisāya ghoso niccharati.
yathāparisaṁ → yathā parisaṁ (th, pts) | cassa → assa (pts)Но хотя его голос различим в пределах слушающей аудитории, за этот предел его речь не выходит.
Te tena bhotā gotamena dhammiyā kathāya sandassitā samādapitā samuttejitā sampahaṁsitā uṭṭhāyāsanā pakkamanti avalokayamānāyeva avijahitattā.
avijahitattā → avijahantā bhāvena (bj, sya-all, km); avijahattābhāvena (pts1ed) | avalokayamānāyeva avijahitattā → apalokayamānāyeva avijahantā bhāvena (bj); avalokayamānā yeva avijahantābhāvena (pts) | avijahitattā → avijahantābhāvena (sya-all) | bhāvena → avijahantā (bj: machasaṁ) | avalokayamānāyeva → apalokayamānāyeva (cck: sī. ka.) | avijahitattā → avijahantābhāvena (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | avijahantābhāvena → So Bm; Sk Si Bu avijahitantā. (pts note) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts)Когда он наставил, понудил, побудил и порадовал людей, они встают со сидений и уходят, смотрят только на него и не думают о чём-либо ином.
Addasāma kho mayaṁ, bho, taṁ bhavantaṁ gotamaṁ gacchantaṁ, addasāma ṭhitaṁ, addasāma antaragharaṁ pavisantaṁ, addasāma antaraghare nisinnaṁ tuṇhībhūtaṁ, addasāma antaraghare bhuñjantaṁ, addasāma bhuttāviṁ nisinnaṁ tuṇhībhūtaṁ, addasāma bhuttāviṁ anumodantaṁ, addasāma ārāmaṁ gacchantaṁ, addasāma ārāmagataṁ nisinnaṁ tuṇhībhūtaṁ, addasāma ārāmagataṁ parisati dhammaṁ desentaṁ.
antaragharaṁ → anantaragharaṁ (bj) | parisati → parisatiṁ (bj, pts) | gacchantaṁ → āgacchantaṁ (sya-all) | antaragharaṁ pavisantaṁ addasāma → (pts) | tuṇhībhūtaṁ → tuṇhibhūtaṁ (pts) | pavisantaṁ → addasāma antaragharaṁ pavisantaṁ (bj: PTS ūnaṁ.) | gacchantaṁ → āgacchantaṁ (bj: syā) | gacchantaṁ → Bm Si āgacchantaṁ. (pts note)“Мы видели, как господин Готама ходит, господин. Мы видели, как он стоит; мы видели, как он входит в дверь; мы видели, как он молча сидит в помещении; мы видели, как он принимает в помещении пищу; мы видели, как он молча сидит после принятия пищи; мы видели, как он произносит благословение после принятия пищи; мы видели, как он идёт в монастырь; мы видели, как он сидит молча в монастыре; мы видели, как он в монастыре обучает слушающих Дхамме.
Ediso ca ediso ca so bhavaṁ gotamo, tato ca bhiyyo”ti.
+ → bho (bjt) | bhiyyoti → bhiyyo ti (pts)Таков господин Готама. Он таков и даже более, чем таков”.
Evaṁ vutte, brahmāyu brāhmaṇo uṭṭhāyāsanā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā yena bhagavā tenañjaliṁ paṇāmetvā tikkhattuṁ udānaṁ udāneti:
udāneti → udānesi (bj, pts) | uṭṭhāyāsanā → utthāy āsanā (pts) | añjaliṁ → Bm Si tenānjalim, as always. (pts note) | tenañjaliṁ paṇāmetvā → tenañjalimpaṇāmetvā (th) | tenañjaliṁ → ten añjaliṁ (pts)Когда так было сказано, брахман Брахмайю встал с сиденья и, закинув внешнее одеяние за плечо, простёр руки в почтительном приветствии к Благословенному и произнёс три раза:
“Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.“Слава Благословенному, совершенному и Правильно Пробуждённому!
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.Слава Благословенному, совершенному и Правильно Пробуждённому!
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassāti.
sammāsambuddhassāti → sammāsambuddhassa (bj) | sammāsambuddhassāti appeva nāma → sammāsambuddhassa appevanāma (pts) | sammāsambuddhassa → So Bm; Sk Si omit third recital. (pts note)Слава Благословенному, совершенному и Правильно Пробуждённому!
Appeva nāma mayaṁ kadāci karahaci tena bhotā gotamena samāgaccheyyāma? Appeva nāma siyā kocideva kathāsallāpo”ti.
gotamena → gotamena saddhiṁ (bj, sya-all, pts) | appeva nāma → appevanāma (th, pts) | kocideva kathāsallāpoti → kocid eva katthāsallāpo ti (pts)Быть может, придёт время, и мы встретимся с господином Готамой, быть может, удастся побеседовать с ним”.
Atha kho bhagavā videhesu anupubbena cārikaṁ caramāno yena mithilā tadavasari.
cārikaṁ caramāno → cārikañcaramāno (th) | tadavasari → tad avasari (pts)И затем, по мере странствий, Благословенный со временем прибыл в Митхилу.
Tatra sudaṁ bhagavā mithilāyaṁ viharati maghadevaambavane.
maghadevaambavane → makhādevambavane (bj, pts); maghadevambavane (cck, sya-all) | Makhādevambavane → As in Sutta 83 Bm Magghadev-, Si Maghadev-. (pts note)Там он остановился в манговой роще Макхадэвы.
Assosuṁ kho mithileyyakā brāhmaṇagahapatikā:
mithileyyakā → methileyyakā (bj, pts1ed) | mithileyyakā → methileyyakā (pts) | methileyyakā → mithileyyakā (bj: machasaṁ, syā) | mithileyyakā → methileyyakā (cck: sī. pī.) | Methileyyakā → Bm Sī Mithileyyakā. (pts note)Домохозяева-брахманы из Митхилы услышали:
“samaṇo khalu, bho, gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito videhesu cārikaṁ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ pañcamattehi bhikkhusatehi mithilaṁ anuppatto, mithilāyaṁ viharati maghadevaambavane.
maghadevaambavane → makhādevambavane (bj, pts); maghadevambavane (cck, sya-all) | cārikaṁ caramāno → cārikañcaramāno (th) | bhikkhusaṅghena → bhikkhusaṁghena (ms2005, pts)“Отшельник Готама, сын Сакьев, ушедший из клана Сакьев в бездомную жизнь, путешествует по стране Видехов с большой общиной в пятьсот монахов, и теперь он прибыл в Митхилу и остановился в манговой рощей Макхадэвы.
Taṁ kho pana bhavantaṁ gotamaṁ evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato:
bhavantaṁ → bhagavantaṁ (bj) | evaṁ kalyāṇo → evaṁkalyāṇo (th)И об этом господине Готаме распространилась такая славная молва:
‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā’ti.
bhagavāti → bhagavā (bjt, th)“Благословенный – это тот, кто достиг совершенства, Правильно Пробуждённый, видением и поведением наделённый, высочайший, знаток миров, непревзойдённый вожак тех, кто должен обуздать себя, учитель богов и людей, пробуждённый, благословенный.
So imaṁ lokaṁ sadevakaṁ samārakaṁ sabrahmakaṁ sassamaṇabrāhmaṇiṁ pajaṁ sadevamanussaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedeti.
sadevakaṁ → savedakaṁ (sya-all)Он провозглашает этот мир с богами и людьми, Марами и Брахмами, с поколением шраманов и брахманов, князей и [простых] людей, который он сам реализовал посредством прямого знания.
So dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ, kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāseti.Он обучает Дхамме – прекрасной в начале, прекрасной в середине и прекрасной в конце – в правильных значениях и формулировках. Он раскрывает святую жизнь, всецело совершенную и чистую”.
Sādhu kho pana tathārūpānaṁ arahataṁ dassanaṁ hotī”ti.Хорошо было бы увидеть таких арахантов”.
Atha kho mithileyyakā brāhmaṇagahapatikā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā appekacce bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu; appekacce bhagavatā saddhiṁ sammodiṁsu, sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdiṁsu; appekacce yena bhagavā tenañjaliṁ paṇāmetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu; appekacce bhagavato santike nāmagottaṁ sāvetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu; appekacce tuṇhībhūtā ekamantaṁ nisīdiṁsu.
mithileyyakā → methileyyakā (bj, pts) | sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, pts) | methileyyakā → mithileyyakā (bj: machasaṁ, syā) | sārāṇīyaṁ → sāraṇīyaṁ (bj: machasaṁ) | tenañjaliṁ paṇāmetvā → tenañjalimpaṇāmetvā (th) | tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā → ten upasaṁkamiṁsu upasaṁkamitvā (pts) | tenañjaliṁ → ten añjaliṁ (pts) | ekamantaṁ → ekamantam (pts)И тогда домохозяева-брахманы из Митхилы отправились к Благословенному. Некоторые поклонились Благословенному и сели рядом. Некоторые обменялись с ним приветствиями и после обмена вежливыми приветствиями и любезностями сели рядом. Некоторые из них сели рядом, поприветствовав Благословенного сложенными у груди ладонями. Некоторые из них сели рядом, объявив перед Благословенным своё имя и имя клана. Некоторые из них сели рядом [просто] молча.
Assosi kho brahmāyu brāhmaṇo: “samaṇo khalu, bho, gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito mithilaṁ anuppatto, mithilāyaṁ viharati maghadevaambavane”ti.
maghadevaambavaneti → makhādevambavaneti (bj, pts); maghadevambavaneti (cck, sya-all) | mithilaṁ anuppatto → (sya-all) | maghadevaambavaneti → makhādevambavane ti (pts)И брахман Брахмайю услышал: “Отшельник Готама, сын Сакьев, ушедший из клана Сакьев в бездомную жизнь, прибыл в Митхилу и остановился в манговой роще Макхадэвы”.
Atha kho brahmāyu brāhmaṇo sambahulehi sāvakehi saddhiṁ yena maghadevaambavanaṁ tenupasaṅkami.
sāvakehi → māṇavakehi (bj, sya-all, pts) | maghadevaambavanaṁ → makhādevambavanaṁ (bj); maghadevambavanaṁ (cck, sya-all) | brāhmaṇo → brāmaṇo (pts) | maghadevaambavanaṁ tenupasaṅkami → makhādevambavanaṁ ten upasaṁkami (pts) | māṇavakehi → Bm sambahūlehi sāvakehi. (pts note)И тогда брахман Брахмайю отправился в манговую рощу Макхадэвы в сопровождении нескольких брахманских учеников.
Atha kho brahmāyuno brāhmaṇassa avidūre ambavanassa etadahosi:
brahmāyuno → brahmāyussa (pts) | etadahosi → etad ahosi (pts)Когда он пришёл в манговую рощу, то подумал:
“na kho metaṁ patirūpaṁ yohaṁ pubbe appaṭisaṁvidito samaṇaṁ gotamaṁ dassanāya upasaṅkameyyan”ti.
patirūpaṁ → paṭirūpaṁ (sya-all) | metaṁ → m etaṁ (pts) | yohaṁ → yo haṁ (pts) | upasaṅkameyyanti → upasaṁkameyyan ti (pts)“Было бы неподобающе, если бы я подошёл к отшельнику Готаме до того, как меня представят”.
Atha kho brahmāyu brāhmaṇo aññataraṁ māṇavakaṁ āmantesi:И он обратился к одному брахманскому ученику:
“ehi tvaṁ, māṇavaka, yena samaṇo gotamo tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā mama vacanena samaṇaṁ gotamaṁ appābādhaṁ appātaṅkaṁ lahuṭṭhānaṁ balaṁ phāsuvihāraṁ puccha:
tenupasaṅkama upasaṅkamitvā → ten upasaṁkama upasaṁkamitvā (pts)“Ну же, брахманский ученик, иди к отшельнику Готаме и от моего имени припали к его ногам. Спроси от моего имени, свободен ли отшельник Готама от болезни и недуга, здоров ли, силён ли и пребывает ли в комфортном состоянии,
‘brahmāyu, bho gotama, brāhmaṇo bhavantaṁ gotamaṁ appābādhaṁ appātaṅkaṁ lahuṭṭhānaṁ balaṁ phāsuvihāraṁ pucchatī’ti.
phāsuvihāraṁ → phāsuvīhāraṁ (pts) | appātaṅkaṁ → appātaṅkam (pts)
Evañca vadehi:
evañca → evaṁ ca (bjt) | evañca → evañ ca (pts)и далее скажи так:
‘brahmāyu, bho gotama, brāhmaṇo jiṇṇo vuḍḍho mahallako addhagato vayoanuppatto, vīsavassasatiko jātiyā, tiṇṇaṁ vedānaṁ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṁ sākkharappabhedānaṁ itihāsapañcamānaṁ, padako, veyyākaraṇo, lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayo.
vuḍḍho → vuddho (bj, pts) | vayoanuppatto vīsavassasatiko → vayo anuppatto vīsaṁvassasatiko (bj, pts) | lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu → lokāyata mahāpurisalakkhaṇesu (th)“Брахман Брахмайю, господин Готама, стар, отягощён годами, много прожил, дни его подходят к концу. Ему идёт сто двадцатый год. Он знаток Трёх Вед в их словарях, литургии, фонологии, этимологии, и историей как пятое. Он хорошо знает филологию, грамматику, и прекрасно сведущ в натурфилософии и в знаках Великого Человека.
Yāvatā, bho, brāhmaṇagahapatikā mithilāyaṁ paṭivasanti, brahmāyu tesaṁ brāhmaṇo aggamakkhāyati—
bho → kho (bj) | aggamakkhāyati → aggam akkhāyati (pts)Из всех домохозяев-брахманов, живущих в Митхиле, брахман Брахмайю значится самым выдающимся среди них
yadidaṁ bhogehi;в богатстве,
brahmāyu tesaṁ brāhmaṇo aggamakkhāyati—
aggamakkhāyati → aggam akkhāyati (pts)
yadidaṁ mantehi;знании гимнов,
brahmāyu tesaṁ brāhmaṇo aggamakkhāyati—
aggamakkhāyati → aggam akkhāyati (pts)
yadidaṁ āyunā ceva yasasā ca.
ca → Sk here (but not infra) omits this passage from tiṇṇaṁ vedānam (Bm bedānaṁ). (pts note) | ceva → eva (pts)возрасте и славе.
So bhoto gotamassa dassanakāmo’”ti.
dassanakāmoti → dassanakāmo ti (pts)Он хочет увидеть господина Готаму”.
“Evaṁ, bho”ti kho so māṇavako brahmāyussa brāhmaṇassa paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.
bhoti → bho ti (pts) | brahmāyussa → brāhmayussa (pts) | paṭissutvā → paṭisutvā (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)“Да, господин” – ответил брахманский ученик. И он отправился к Благословенному и обменялся с ним приветствиями. После обмена вежливыми приветствиями и любезностями, он встал рядом и донёс своё послание. [Благословенный ответил]:
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhito kho so māṇavako bhagavantaṁ etadavoca:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, pts) | so → (sya-all) | etadavoca → etad avoca (pts)
“brahmāyu, bho gotama, brāhmaṇo bhavantaṁ gotamaṁ appābādhaṁ appātaṅkaṁ lahuṭṭhānaṁ balaṁ phāsuvihāraṁ pucchati;
evañca vadeti:
‘brahmāyu, bho gotama, brāhmaṇo jiṇṇo vuḍḍho mahallako addhagato vayoanuppatto, vīsavassasatiko jātiyā, tiṇṇaṁ vedānaṁ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṁ sākkharappabhedānaṁ itihāsapañcamānaṁ, padako, veyyākaraṇo, lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayo.
Yāvatā, bho, brāhmaṇagahapatikā mithilāyaṁ paṭivasanti, brahmāyu tesaṁ brāhmaṇo aggamakkhāyati—
aggamakkhāyati → aggam akkhāyati (pts)
yadidaṁ bhogehi;
brahmāyu tesaṁ brāhmaṇo aggamakkhāyati—
aggamakkhāyati → aggam akkhāyati (pts)
yadidaṁ mantehi;
brahmāyu tesaṁ brāhmaṇo aggamakkhāyati—
aggamakkhāyati → aggam akkhāyati (pts)
yadidaṁ āyunā ceva yasasā ca.
ceva → eva (pts)
So bhoto gotamassa dassanakāmo’”ti.
dassanakāmoti → dassanakāmo ti (pts)
“Yassadāni, māṇava, brahmāyu brāhmaṇo kālaṁ maññatī”ti.
māṇava → māṇavaka (bj) | yassadāni māṇava → yassa dāni māṇavaka (pts) | kālaṁ → kālam (pts)“Ученик, пусть брахман Брахмайю приходит, когда сочтёт нужным”.
Atha kho so māṇavako yena brahmāyu brāhmaṇo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā brahmāyuṁ brāhmaṇaṁ etadavoca:
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)И тогда брахманский ученик отправился к брахману Брахмайю и сказал:
“katāvakāso khomhi bhavatā samaṇena gotamena.
khomhi bhavatā → kho bhavaṁ (bj, sya-all, pts) | kho → So Sk Si; Bm kho; 'mhi bhavatā. (pts note)“Разрешение было даровано отшельником Готамой.
Yassadāni bhavaṁ kālaṁ maññatī”ti.
maññatīti → maññasīti (pts) | yassadāni → yassa dāni (pts)Вы можете отправляться, как только сочтёте нужным”.
Atha kho brahmāyu brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami.
tenupasaṅkami → ten upasaṁkami (pts)И брахман Брахмайю отправился к Благословенному.
Addasā kho sā parisā brahmāyuṁ brāhmaṇaṁ dūratova āgacchantaṁ.
brāhmaṇaṁ dūratova → brāhmaṇam dūrato va (pts)Собравшиеся увидели его издали,
Disvāna oramiya okāsamakāsi yathā taṁ ñātassa yasassino.
oramiya → atha naṁ (bj); oramattha (sya-all, km, pts1ed); oramati (mr) | disvāna oramiya → disvā oramattha (sya-all) | naṁ → disvāna oramiya (bj: machasaṁ); disvā oramattha (bj: syā); disvāna oramattha (bj: PTS) | oramiya → oramattha (syā. kaṁ. pī.), oramatha, oramati (ka.), atha naṁ (sī.), oramiyāti pana tvāpaccayantatathasaṁvaṇṇanānurūpaṁ visodhitapadaṁ (cck note) | attha → So Si; Bm oramatha Sk Bu amathataṁ. (pts note) | yathā taṁ → yathātaṁ (th)и все разом расступились перед ним, как поступают перед тем, кто хорошо известен и знаменит.
Atha kho brahmāyu brāhmaṇo taṁ parisaṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)И тогда брахман Брахмайю обратился к собравшимся:
“alaṁ, bho.
Alaṁ → Bm adds kho. (pts note)“Довольно, господа.
Nisīdatha tumhe sake āsane.Пусть каждый займёт своё место и сядет.
Idhāhaṁ samaṇassa gotamassa santike nisīdissāmī”ti.
nisīdissāmīti → nisīdissamīti (pts)Я сяду вот здесь, рядом с отшельником Готамой”.
Atha kho brahmāyu brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)И тогда он подошёл к Благословенному и обменялся с ним вежливыми приветствиями.
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi.
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, pts)После обмена вежливыми приветствиями и любезностями он сел рядом.
Ekamantaṁ nisinno kho brahmāyu brāhmaṇo bhagavato kāye dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇāni samannesi.
dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇāni samannesi → dvattiṁsa mahāpurisalakkhanāṇi sammannesi (pts) | dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇāni samannesi → dvattiṁsa mahāpurisalakkhaṇāni sammannesi (th)и стал рассматривать тридцать два знака Великого Человека на теле Благословенного.
Addasā kho brahmāyu brāhmaṇo bhagavato kāye dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇāni, yebhuyyena ṭhapetvā dve.
dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇāni → dvattiṁsa mahāpurisalakkhaṇāni (th, pts)До той или иной степени ему удалось распознать тридцать два знака на теле Благословенного кроме двух.
Dvīsu mahāpurisalakkhaṇesu kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati—
sampasīdati → saṁpasīdati (th)Он сомневался и не был уверен по поводу двух знаков, не мог решить и сделать вывод:
kosohite ca vatthaguyhe pahūtajivhatāya ca.
pahūtajivhatāya → pahutajivhatāya (sya-all) | ca → Bm bahutajivhāya sāti. 2 Bm dve tesaṁ pi. 3 So Sk Si Bu; Bm nārīsamānasavhayā. 4 Bm nadassaka. 5 Bm jānisamase. 6 Bm pahutaṁ. 7 So Si; Bm kaṁkhavinaya; Sk kankhā. 8 Sk pucchema. (pts note)скрыт ли в оболочке мужской орган и действительно ли язык большой.
Atha kho brahmāyu brāhmaṇo bhagavantaṁ gāthāhi ajjhabhāsi:И тогда брахман Брахмайю обратился к Благословенному строфами:
“Ye me dvattiṁsāti sutā, mahāpurisalakkhaṇā;Тридцать два знака изучил я – что признаки, отметины Великого. Duve tesaṁ na passāmi, bhoto kāyasmiṁ gotama.
kāyasmiṁ → kāyasmi (th)Но двух не вижу я, Готама, на теле на твоём.Kacci kosohitaṁ bhoto, vatthaguyhaṁ naruttama;То, скрытое под одеянием, укрыто ли оно, Великий? Nārīsamānasavhayā, kacci jivhā na dassakā.
nārīsamānasavhayā → nārīsahanāma savhayā (bj, sya-all, pts) | savhayā → nārīsamānasavhayā (bj: sīmu8, machasaṁ) | savhayā → ba. nārīsamānasavhayāti dissati (sya-all note) | nārīsamānasavhayā → nārīsaha nāma savhayā (th, pts) kacci jivhā na dassakā → kacci jivhā na rassikā. (bj, sya-all, km, pts1ed) | dassakā → rassikā (bj) | na dassakā → narassikā (sya-all, pts) | rassikā → tadassikā (bj: sīmu8); na dassakā (bj: machasaṁ) | dassakā → nārīsahanāma savhayā, kacci jivhā narassikā; (cck: sī. syā. kaṁ. pī.)У слова хоть и женский род, но ведь язык твой как у мужа?Kacci pahūtajivhosi, yathā taṁ jāniyāmase;
pahūtajivhosi yathā taṁ → pahutajivhosi yathātaṁ (sya-all) | pahūtajivhosi → pahūtajivho si (pts) yathā taṁ → yathātaṁ (th)И длинным должен быть язык, согласно нашему ученью. Ninnāmayetaṁ pahūtaṁ, kaṅkhaṁ vinaya no ise.
pahūtaṁ → tanukaṁ (bj, sya-all) | ninnāmayetaṁ pahūtaṁ → ninnāmay etaṁ tanukaṁ (pts)Достань его хоть на чуть-чуть, утешь же наше любопытство.Diṭṭhadhammahitatthāya, samparāyasukhāya ca;
samparāyasukhāya → samparāya sukhāya (bjt)И ради блага в этой жизни и приятность жизней, что придут, Katāvakāsā pucchāma, yaṁ kiñci abhipatthitan”ti.
pucchāma → pucchemu (bj) | pucchemu → pucchema (bj: sīmu8); pucchāma (bj: machasaṁ, syā, PTS) yaṁ kiñci → yaṅkiñci (th) | abhipatthitanti → abhipatthitan ti (pts)Даруй же это разрешенье так чтобы всё мы знать могли.
Atha kho bhagavato etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)И тогда мысль пришла Благословенному:
“passati kho me ayaṁ brahmāyu brāhmaṇo dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇāni, yebhuyyena ṭhapetvā dve.
dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇāni → dvattiṁsa mahāpurisalakkhaṇāni (bjt, th, pts)“Этот брахман Брахмайю видит до той или иной степени тридцать два знака Великого Человека на мне, кроме двух.
Dvīsu mahāpurisalakkhaṇesu kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati—
sampasīdati → saṁpasīdati (th)Он сомневается и не уверен по поводу двух знаков, не может решить и сделать вывод:
kosohite ca vatthaguyhe pahūtajivhatāya cā”ti.
vatthaguyhe → vatthaguyaha (bj) | pahūtajivhatāya → pahutajivhatāya (sya-all)скрыт ли в оболочке мужской орган и действительно ли язык большой”.
Atha kho bhagavā tathārūpaṁ iddhābhisaṅkhāraṁ abhisaṅkhāsi yathā addasa brahmāyu brāhmaṇo bhagavato kosohitaṁ vatthaguyhaṁ.
abhisaṅkhāsi → abhisaṅkhāresi (sya-all) | addasa → addasā (pts) | bhagavā tathārūpaṁ iddhābhisaṅkhāraṁ abhisaṅkhāsi → bhagavātathārūpaṁ iddhābhisaṁkhāraṁ abhisaṁkhāsi (pts)И тогда Благословенный совершил такое чудо посредством сверхъестественных сил, что брахман Брахмайю увидел, что мужской орган Благословенного скрыт в оболочке.
Atha kho bhagavā jivhaṁ ninnāmetvā ubhopi kaṇṇasotāni anumasi paṭimasi; ubhopi nāsikasotāni anumasi paṭimasi; kevalampi nalāṭamaṇḍalaṁ jivhāya chādesi.
paṭimasi → parimasi (bj) | nāsikasotāni → nāsikāsotāni (bj) | nalāṭamaṇḍalaṁ → lalāṭamaṇḍalaṁ (bj) | kevalampi → kevalakappaṁ (sya-all); kevalakam pi (pts) | ubhopi nāsikasotāni → ubho pi nāsikāsotāni (pts) | jivhāya chādesi → jīvhāya pacchādesi (pts) | parimasi → paṭimasi (bj: machasaṁ, syā, PTS) | kevalampi → kevalakampi (bj: PTS); kevalakappaṁ (bj: syā) | lalāṭamaṇḍalaṁ → nalāṭamaṇḍalaṁ (bj: machasaṁ, syā, PTS) | chādesi → pacchādesi (bj: PTS)Затем Благословенный высунул язык и поочерёдно дотронулся им до обоих ушей и обеих ноздрей, а затем покрыл языком весь лоб.
Atha kho bhagavā brahmāyuṁ brāhmaṇaṁ gāthāhi paccabhāsi:
paccabhāsi → ajjhabhāsi (sya-all) | gāthāhi → So Si & Sk infra; Sk here gāthā; Bm gāthāya. 10 Bm vo. 11 Bm pahinnaṁ. 12 Cf. SṆ. p. 105. (pts note)И затем Благословенный ответил этими строфами брахману Брахмайю:
“Ye te dvattiṁsāti sutā, mahāpurisalakkhaṇā;
te → mā vo (mr)Тридцать два знака изучил ты – что признаки, отметины Великого. Sabbe te mama kāyasmiṁ, mā te kaṅkhāhu brāhmaṇa.
te → mā vo (cck: ka.)И все их можно у меня найти, так что, брахман, сомнения развей.Abhiññeyyaṁ abhiññātaṁ, bhāvetabbañca bhāvitaṁ;
bhāvetabbañca → bhāvetabbañ ca (pts)Что было нужно, то познал я, что было нужно, то развил, Pahātabbaṁ pahīnaṁ me, tasmā buddhosmi brāhmaṇa.
pahīnaṁ → pahīnam (pts) buddhosmi → buddho smi (pts)Что было нужно, то оставил, и потому, брахман, я – Будда.Diṭṭhadhammahitatthāya, samparāyasukhāya ca;
samparāyasukhāya → samparāya sukhāya (bjt)И ради блага в этой жизни и приятность жизней, что придут, Katāvakāso pucchassu, yaṁ kiñci abhipatthitan”ti.
yaṁ kiñci → yaṅkiñci (th) | abhipatthitanti → abhipatthitan ti (pts)Дарую я то разрешенье, так спрашивай, что хочешь знать.
Atha kho brahmāyussa brāhmaṇassa etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)И тогда брахман Брахмайю подумал:
“katāvakāso khomhi samaṇena gotamena.
khomhi → kho mhi (pts)“Разрешение было даровано мне отшельником Готамой.
Kiṁ nu kho ahaṁ samaṇaṁ gotamaṁ puccheyyaṁ:
kiṁ nu → kinnu (bjt) | kiṁ → kin (pts)О чём же мне его спросить:
‘diṭṭhadhammikaṁ vā atthaṁ samparāyikaṁ vā’”ti.
samparāyikaṁ vāti → samparāyikam vā ti (pts)о благе в этой жизни или о благе в следующих?”
Atha kho brahmāyussa brāhmaṇassa etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)И далее он подумал:
“kusalo kho ahaṁ diṭṭhadhammikānaṁ atthānaṁ.“Я обучен в отношении блага этой жизни,
Aññepi maṁ diṭṭhadhammikaṁ atthaṁ pucchanti.
aññepi → aññe pi (pts)и другие спрашивают меня о благе в этой жизни.
Yannūnāhaṁ samaṇaṁ gotamaṁ samparāyikaṁyeva atthaṁ puccheyyan”ti.
samparāyikaṁyeva → samparāyikameva (sya-all) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | samparāyikaṁyeva → samparāyikaññeva (bjt) | samparāyikaṁyeva → samparāyikaṁ yeva (pts) | puccheyyanti → puccheyyan ti (pts)Почему бы мне не спросить его только о благе в следующих жизнях?”
Atha kho brahmāyu brāhmaṇo bhagavantaṁ gāthāhi ajjhabhāsi:И тогда он обратился к Благословенному строфами:
“Kathaṁ kho brāhmaṇo hoti, kathaṁ bhavati vedagū;
kho → bho (bj) | bho → kathaṁ kho (bj: machasaṁ)“Как человек становится брахманом? как знание обретает он? Tevijjo bho kathaṁ hoti, sotthiyo kinti vuccati.
sotthiyo → sottiyo (bj) | sottiyo → sotthiyo (bj: sīmu8, PTS)Как тройственное знание обретает? как может стать святым учёным он?Arahaṁ bho kathaṁ hoti, kathaṁ bhavati kevalī;Как он становится архатом? как достигает совершенства? Muni ca bho kathaṁ hoti, buddho kinti pavuccatī”ti.
municca → muni ca (bj: sīmu8, machasaṁ, syā, PTS) kinti pavuccatīti → kin ti pavuccati (pts)Как, что безмолвный он мудрец? и в каком случае он будет зваться Буддой?”
Atha kho bhagavā brahmāyuṁ brāhmaṇaṁ gāthāhi paccabhāsi:И затем Благословенный ответил этими строфами брахману Брахмайю:
“Pubbenivāsaṁ yo vedi, saggāpāyañca passati;
vedi → vedī (bj, sya-all) saggāpāyañca → saggāpāyañ ca (pts)“Кто знает прошлые рожденья, кто видел небеса и ад, Atho jātikkhayaṁ patto, abhiññā vosito muni.
abhiññā vosito → abhiññāvosito (th)И кто достиг рождений прекращенья, тот напрямую видящий мудрец.Cittaṁ visuddhaṁ jānāti, muttaṁ rāgehi sabbaso;Он знает, ум его очищен, всецело вычистив всю страсть, Pahīnajātimaraṇo, brahmacariyassa kevalī;
pahīnajātimaraṇo → pahīna jātimaraṇo (bjt)Отброшены перерожденья, и прожита святая жизнь, Pāragū sabbadhammānaṁ, buddho tādī pavuccatī”ti.
tādī → tādi (sya-all, pts)Преодолевши всё и вся, зовётся Буддой он”.
Evaṁ vutte, brahmāyu brāhmaṇo uṭṭhāyāsanā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavato pādāni mukhena ca paricumbati, pāṇīhi ca parisambāhati, nāmañca sāveti:
ca → (sya-all) | uṭṭhāyāsanā → utthāy āsanā (pts) | paricumbati → So Bm Si; Sk paricumbhati, as at p. 120. (pts note) | nāmañca → nāmañ ca (pts)И когда так было сказано, брахман Брахмайю поднялся с сиденья и, закинув своё внешнее одеяние за плечо, припал к ногам Благословенного, расцеловал стопы, и погладил их руками, произнося своё имя:
“brahmāyu ahaṁ, bho gotama, brāhmaṇo;
ahaṁ → cāhaṁ (bj) | brahmāyu ahaṁ → brahmāyvāhaṁ (sya-all, pts) | cāhaṁ → brahmāyu ahaṁ (bj: machasaṁ); brahmāyvāhaṁ (bj: syā, PTS) | Brahmāyvāhaṁ → Bm Brahmāyu 'haṁ. (pts note)“Я брахман Брахмайю, господин Готама.
brahmāyu ahaṁ, bho gotama, brāhmaṇo”ti.
ahaṁ → cāhaṁ (bj) | brahmāyu ahaṁ → brahmāyvāhaṁ (sya-all) | cāhaṁ → brahmāyu ahaṁ (bj: machasaṁ); brahmāyvāhaṁ (bj: syā, PTS)Я брахман Брахмайю, господин Готама”.
Atha kho sā parisā acchariyabbhutacittajātā ahosi:
acchariyabbhutacittajātā → acchariyabbhutacittā jātā (bj); acchariyabbhūtajātā (sya-all) | acchariyabbhutacittajātā → Si acchaeiyabbhūtajātā. (pts note)И собрание удивилось и восхитилось, сказав:
“acchariyaṁ vata bho, abbhutaṁ vata bho.
bho → bho samaṇassa mahiddhikatā mahānubhāvatā (bj, sya-all, pts) | abbhutaṁ → abbhūtaṁ (sya-all) | mahānubhāvatā → samaṇassa mahiddhikatā mahānubhāvatā (bj: machasaṁ ūnaṁ.) | mahānubhāvatā → Bm omits these three words. (pts note)“Удивительно, господа, как поразительно, господа! “Как удивительно, господа, как поразительно –
Yatra hi nāmāyaṁ brahmāyu brāhmaṇo ñāto yasassī evarūpaṁ paramanipaccakāraṁ karissatī”ti.
paramanipaccakāraṁ → paramanipaccākāraṁ (bj: sīmu8); paramaṁ nipaccākāraṁ (bj: syā) | paramanipaccakāraṁ → Sk paramanipaccākaraṁ; Bm paramanippaccakāraṁ; Si paramaṁ nipaccakṁraṁ. Cf. p. 124. (pts note) | paramanipaccakāraṁ → paramaṁ nipaccakāraṁ (th)таким могуществом и такой силой обладает отшельник Готама, что известный и знаменитый брахман Брахмайю проявил такое смирение!”
Atha kho bhagavā brahmāyuṁ brāhmaṇaṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)И тогда Благословенный обратился к брахману Брахмайю:
“alaṁ, brāhmaṇa, uṭṭhaha nisīda tvaṁ sake āsane yato te mayi cittaṁ pasannan”ti.
uṭṭhaha → Bm uṭṭhāhi. (pts note) | pasannanti → pasannan ti (pts)“Довольно, брахман, поднимайся. Возвращайся на своё сиденье, раз ты столь уверен во мне ”.
Atha kho brahmāyu brāhmaṇo uṭṭhahitvā sake āsane nisīdi.И брахман Брахмайю тогда поднялся и вернулся на своё сиденье.
Atha kho bhagavā brahmāyussa brāhmaṇassa anupubbiṁ kathaṁ kathesi, seyyathidaṁ—
anupubbiṁ kathaṁ → anupubbikathaṁ (pts) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th, pts)И затем Благословенный дал ему последовательное наставление –
dānakathaṁ, sīlakathaṁ, saggakathaṁ;разговор о щедрости, разговор о нравственности, разговор о небесных мирах;
kāmānaṁ ādīnavaṁ okāraṁ saṅkilesaṁ nekkhamme ānisaṁsaṁ pakāsesi.
saṅkilesaṁ → saṁkilesaṁ (my, ms2005, pts)Он объяснил опасность, низость и порочность желаний и благословение отречения.объяснил опасность, низость, и порочность желаний и благословение отречения.
Yadā bhagavā aññāsi brahmāyuṁ brāhmaṇaṁ kallacittaṁ muducittaṁ vinīvaraṇacittaṁ udaggacittaṁ pasannacittaṁ, atha yā buddhānaṁ sāmukkaṁsikā dhammadesanā taṁ pakāsesi—И когда он увидел, что ум брахмана Брахмайю был готовым, восприимчивым, свободным от помех, вдохновлённым и уверенным, тогда он изложил ему учение, свойственное [только] буддам:
dukkhaṁ, samudayaṁ, nirodhaṁ, maggaṁ.боль, скапливание, устранение, путь.
Seyyathāpi nāma suddhaṁ vatthaṁ apagatakāḷakaṁ sammadeva rajanaṁ paṭiggaṇheyya;
paṭiggaṇheyya evameva → patigaṇheyya evamevaṁ (bj); patigaṇheyya evam evaṁ (pts) | apagatakāḷakaṁ → Sk -kāl-. (pts note) | sammadeva → sammad eva (pts)И это как на чистую ткань, с которой были смыты все пятна, краска легла бы равномерно,
evameva brahmāyussa brāhmaṇassa tasmiṁyeva āsane virajaṁ vītamalaṁ dhammacakkhuṁ udapādi:
vītamalaṁ → Bm vitamalaṁ. (pts note) | evameva → evamevaṁ (bjt) | tasmiṁyeva → tasmiññeva (bjt) | evameva → evaṁ (pts) | tasmiṁyeva → tasmiṁ yeva (pts)то точно так же, когда брахман Брахмайю сидел на том самом месте, в нём возникло чистое и незапятнанное видение Дхаммы:
“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti.
yaṁ kiñci → yaṅkiñci (th) | sabbaṁ taṁ → sabbantaṁ (th) | sabbaṁ → sabban (pts) | nirodhadhammanti → nirodhadhamman ti (pts)[то есть понимание] “Всё что подвержено происхождению, – подвержено и прекращению”.
Atha kho brahmāyu brāhmaṇo diṭṭhadhammo pattadhammo viditadhammo pariyogāḷhadhammo tiṇṇavicikiccho vigatakathaṅkatho vesārajjappatto aparappaccayo satthusāsane bhagavantaṁ etadavoca:
aparappaccayo → Si aparapaccayo. (pts note) | vigatakathaṅkatho → vigatakathaṁkatho (my, th, ms2005) | satthusāsane → satthu sāsane (th, pts) | viditadhammo → vidita dhammo (pts) | vigatakathaṅkatho vesārajjappatto → vigatakathaṁkatho vesārajjappato (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)Так брахман Брахмайю увидел Дхамму, постиг Дхамму, понял Дхамму, и проник в Дхамму, Вышел за пределы сомнений, избавился от замешательства, стал уверенным в себе и независимым от других [в отношении] учения Учителя. Тогда он обратился к Благословенному:
“abhikkantaṁ, bho gotama, abhikkantaṁ, bho gotama.“Великолепно, господин Готама! Великолепно!
Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṁ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito.
dakkhantīti → dakkhintīti (bj) | dakkhantīti evamevaṁ → dakkhintīti evam evaṁ (pts) | evamevaṁ → evameva (th) | nikkujjitaṁ → nikujjitaṁ (pts)Как если бы он поставил на место то, что было перевёрнуто, раскрыл спрятанное, показал путь тому, кто потерялся, внёс лампу во тьму, чтобы зрячий да мог увидеть, точно так же господин Готама различными способами прояснил Дхамму.
Esāhaṁ bhavantaṁ gotamaṁ saraṇaṁ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca.
bhavantaṁ → bhagavantaṁ (bj) | saraṇaṁ → (pts) | bhikkhusaṅghañca → bhikkhusaṁghañca (ms2005) | dhammañca bhikkhusaṅghañca → dhammañ ca bhikkhusaṁghañ ca (pts)Мы принимаем прибежище в господине Готаме, прибежище в Дхамме и прибежище в Сангхе монахов.
Upāsakaṁ maṁ bhavaṁ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gataṁ.
saraṇaṁ gataṁ → saraṇaṅgataṁ (bjt, th) | upāsakaṁ → upāsakam (pts)Пусть Благословенный помнит меня как мирского последователя, принявшего в нём прибежище с этого дня и на всю жизнь”.
Adhivāsetu ca me bhavaṁ gotamo svātanāya bhattaṁ saddhiṁ bhikkhusaṅghenā”ti.
bhikkhusaṅghenāti → bhikkhusaṁghenāti (ms2005, pts)И пусть Благословенный вместе с общиной монахов примет моё приглашение на завтрашний обед!”
Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.
adhivāsesi → adhivāseti (sya-all)Благословенный молча согласился.
Atha kho brahmāyu brāhmaṇo bhagavato adhivāsanaṁ viditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi.
uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts)И когда брахман Брахмайю понял, что приглашение принято, он поднялся с сиденья, поклонился Благословенному, и, обойдя его с правой стороны, ушёл.
Atha kho brahmāyu brāhmaṇo tassā rattiyā accayena sake nivesane paṇītaṁ khādanīyaṁ bhojanīyaṁ paṭiyādāpetvā bhagavato kālaṁ ārocāpesi:И тогда брахман Брахмайю, когда ночь уже подходила к концу, подготовил в своём доме разные виды превосходной еды и объявил Благословенному:
“kālo, bho gotama, niṭṭhitaṁ bhattan”ti.
+ → kho (th) | bhattanti → bhattan ti (pts)“Господин Готама, время пришло, кушанье готово”.
Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena brahmāyussa brāhmaṇassa nivesanaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi saddhiṁ bhikkhusaṅghena.
pattacīvaramādāya → pattacīvaraṁ ādāya (bjt, pts) | bhikkhusaṅghena → bhikkhusaṁghena (ms2005, pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)И тогда, утром, Благословенный оделся, взял чашу и внешнее одеяние, и отправился с общиной монахов к дому брахмана Брахмайю, где сел на подготовленное сиденье.
Atha kho brahmāyu brāhmaṇo sattāhaṁ buddhappamukhaṁ bhikkhusaṅghaṁ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi.
sahatthā → Sk sakatthāya. (pts note) | buddhappamukhaṁ → buddhapamukhaṁ (bjt) | bhikkhusaṅghaṁ → bhikkhusaṁghaṁ (ms2005) | buddhappamukhaṁ bhikkhusaṅghaṁ → buddhapamukhaṁ bhikkhusaṁghaṁ (pts)И затем в течение недели брахман Брахмайю собственноручно обслуживал общину монахов во главе с Буддой разными видами превосходной еды.
Atha kho bhagavā tassa sattāhassa accayena videhesu cārikaṁ pakkāmi.В конце той недели Благословенный отправился в путешествие по стране Видехов.
Atha kho brahmāyu brāhmaṇo acirapakkantassa bhagavato kālamakāsi.
kālamakāsi → kālam akāsi (pts)И вскоре после его ухода брахман Брахмайю скончался.
Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṁ etadavocuṁ:
kho → (pts) | tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā → ten upasaṁkamiṁsu upasaṁkamitvā (pts) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)И тогда несколько монахов отправились к Благословенному и, поклонившись ему, сели рядом и сказали:
“brahmāyu, bhante, brāhmaṇo kālaṅkato.
kālaṅkato → kālakato (bj, sya-all, pts)“Почтенный, брахман Брахмайю скончался.
Tassa kā gati, ko abhisamparāyo”ti?
abhisamparāyoti → abhisamparāyo ti (pts)Какова его участь? Каков его будущий удел?”
“Paṇḍito, bhikkhave, brahmāyu brāhmaṇo paccapādi dhammassānudhammaṁ, na ca maṁ dhammādhikaraṇaṁ vihesesi.
dhammassānudhammaṁ na ca → dhammaṁ sānudhammaṁ neva (sya-all) | na ca maṁ → navamaṁ (pts) | maṁ → neca maṁ (bj: syā) | dhammassānudhammaṁ → So Sk Bm Bu; Si dhammaṁ sānudhammaṁ. (pts note) | navamaṁ → So Si Bu; Sk Bm na ca maṁ. (pts note) | vihesesi → So Sk Si Bu; Bm viheseti. (pts note)“Монахи, брахман Брахмайю был мудр, он вступил на путь Дхаммы и не беспокоил меня истолкованием Дхаммы.
Brahmāyu, bhikkhave, brāhmaṇo pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā opapātiko hoti, tattha parinibbāyī, anāvattidhammo tasmā lokā”ti.
bhikkhave → (sya-all) | saṁyojanānaṁ → Bm yojanānaṁ; Si saññojanānaṁ. (pts note) | parikkhayā → Sk p-yi. Cf. I 350 & II 52. (pts note) | hoti → Sk omits hoti. (pts note) | tattha parinibbāyī → tatthaparinibbāyī (th, pts) | lokāti → lokā ti (pts)С уничтожением пяти нижних оков он спонтанно переродился [в Чистых обителях] и там достигнет окончательной ниббаны, никогда более не возвращаясь из того мира [обратно в этот]”.
Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idaṁ avoca (pts)Так сказал Благословенный.
Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti.Монахи были довольны и восхитились словами Благословенного.