Найдите Истину

В Палийских Суттах и Винае

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Заметка:Переводы, словари и комментарии сделаны не Благословенным.Сверяйтесь с Пали в 4 основных никаях.

  • Majjhima Nikāya 95Мадджхима Никая 95

CaṅkīsuttaК Чанки

Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)
Так мной услышано.
ekaṁ samayaṁ bhagavā kosalesu cārikaṁ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ yena opāsādaṁ nāma kosalānaṁ brāhmaṇagāmo tadavasari.
opāsādaṁ → opasādaṁ (bj, pts) | opasādaṁ → opāsādaṁ (bj: machasaṁ, syā) | opāsādaṁ → opasādanti dissati (sya-all: yu.) | cārikaṁ caramāno → cārikañcaramāno (th) | bhikkhusaṅghena → bhikkhusaṁghena (ms2005, pts) | tadavasari → tad avasari (pts)
Одно время Благословенный странствовал переходами по стране Косал с большой общиной монахов и со временем прибыл в косальскую брахманскую деревню под названием Опасада.
Tatra sudaṁ bhagavā opāsāde viharati uttarena opāsādaṁ devavane sālavane.
opāsāde → opasāde (bj, pts) | opāsādaṁ → opasādaṁ (bj, pts) | opasādaṁ → opāsādaṁ (bj: machasaṁ, syā)
Там Благословенный остановился в роще Божеств, в саловой роще к северу от Опасады.

Tena kho pana samayena caṅkī brāhmaṇo opāsādaṁ ajjhāvasati sattussadaṁ satiṇakaṭṭhodakaṁ sadhaññaṁ rājabhoggaṁ raññā pasenadinā kosalena dinnaṁ rājadāyaṁ brahmadeyyaṁ.
opāsādaṁ → opasādaṁ (bj, pts) | raññā → Sk rañño. (pts note)
И в то время брахман Чанки жил в Опасаде. Он правил Опасадой – царским имуществом, царским даром, священным даром, что был подарен ему царём Пасенади Косальским – с живыми существами, лугами, лесами, водоканалами, зерном.

Assosuṁ kho opāsādakā brāhmaṇagahapatikā:
opāsādakā → opasādakā (bj, pts) | opāsādakā → opasādakāti dissati (sya-all: yu.) | assosuṁ → assosum (pts)
И брахманы-домохозяева из Опасады услышали:
“samaṇo khalu, bho, gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito kosalesu cārikaṁ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ opāsādaṁ anuppatto, opāsāde viharati uttarena opāsādaṁ devavane sālavane.
opāsādaṁ → opasādaṁ (bj) | opāsāde → opasāde (bj) | cārikaṁ caramāno → cārikañcaramāno (th) | bhikkhusaṅghena → bhikkhusaṁghena (ms2005)
“Отшельник Готама – сын Сакьев, ушедший из клана Сакьев в бездомную жизнь, путешествует по стране Косал с большой общиной монахов и прибыл в Опасаду. Он остановился в роще Божеств, в саловой роще к северу от Опасады.
Taṁ kho pana bhavantaṁ gotamaṁ evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato:
bhavantaṁ → bhagavantaṁ (bj) | evaṁ kalyāṇo → evaṁkalyāṇo (th)
И об этом господине Готаме распространилась такая славная молва:
‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā’ti.
bhagavāti → bhagavā (th)
“Благословенный – это тот, кто достиг совершенства, Правильно Пробуждённый, видением и поведением наделённый, высочайший, знаток миров, непревзойдённый вожак тех, кто должен обуздать себя, учитель богов и людей, пробуждённый, благословенный”.
So imaṁ lokaṁ sadevakaṁ samārakaṁ sabrahmakaṁ sassamaṇabrāhmaṇiṁ pajaṁ sadevamanussaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedeti.Он провозглашает этот мир с богами и людьми, Марами и Брахмами, с поколением шраманов и брахманов, князей и [простых] людей, который он сам реализовал посредством прямого знания. So dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ, kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāseti.Он обучает Дхамме – прекрасной в начале, прекрасной в середине и прекрасной в конце – в правильных значениях и формулировках. Он раскрывает святую жизнь, всецело совершенную и чистую. Sādhu kho pana tathārūpānaṁ arahataṁ dassanaṁ hotī”ti.Хорошо было бы увидеть таких арахантов”.

Atha kho opāsādakā brāhmaṇagahapatikā opāsādā nikkhamitvā saṅghasaṅghī gaṇībhūtā uttarenamukhā gacchanti yena devavanaṁ sālavanaṁ.
opāsādakā → opasādakā (bj, pts) | saṅghasaṅghī → saṅghā saṅghī (sya-all) | opāsādā → opasādā (pts) | saṅghasaṅghī gaṇībhūtā uttarenamukhā → saṁghā saṁghīgaṇībhūtā uttarena mukhe (pts) | opasādakā → opāsādakā (bj: machasaṁ, syā) | saṅghāsaṅghī → saṅghasaṅghī (bj: syā, machasaṁ) | mukhā → uttarena mukhe (bj: PTS) | saṁghā → Bm saṁghas-. (pts note) | uttarenamukhā → uttarena mukhā (bjt, th)
И тогда брахманы-домохозяева Опасады вышли из Опасады группами и толпами и отправились на север в рощу Божеств, в саловую рощу.

Tena kho pana samayena caṅkī brāhmaṇo uparipāsāde divāseyyaṁ upagato.
upagato → upagato hoti (bj, sya-all, pts) | hoti → Bm omits. (pts note) | uparipāsāde → upari pāsāde (bjt) | uparipāsāde divāseyyaṁ → upari pāsāde divā seyyaṁ (th, pts)
И в то время брахман Чанки отправился на верхний этаж своего дворца для полуденного отдыха.
Addasā kho caṅkī brāhmaṇo opāsādake brāhmaṇagahapatike opāsādā nikkhamitvā saṅghasaṅghī gaṇībhūte uttarenamukhaṁ yena devavanaṁ sālavanaṁ tenupasaṅkamante.
opāsādake → opasādake (bj, pts) | uttarenamukhaṁ → uttarena mukhe gacchante (bj, sya-all) | tenupasaṅkamante disvā → disvāna (bj, sya-all, pts) | saṅghasaṅghī → saṅghe saṅghī (sya-all) | opāsādā → opasādā (pts) | saṅghāsaṅghī → saṅghasaṅghī (bj: syā, machasaṁ) | sālavanaṁ → uttarena mukhaṁ yena devavanaṁ salavanaṁ tenusaṅkamante (bj: machasaṁ) | sālavanaṁ → Bm adds ten'; upasaṁkamante. (pts note) | disvāna → Bm disvā. (pts note) | saṅghasaṅghī gaṇībhūte uttarenamukhaṁ → saṁghe saṁghīgaṇībhūte uttarena mukhe gacchante (pts)
И тогда он увидел, как брахманы-домохозяева Опасады выходят из Опасады группами и толпами и направляются к северу в рощу Божеств, в саловую рощу.
Disvā khattaṁ āmantesi:Когда он увидел их, он спросил своего министра: “kiṁ nu kho, bho khatte, opāsādakā brāhmaṇagahapatikā opāsādā nikkhamitvā saṅghasaṅghī gaṇībhūtā uttarenamukhā gacchanti yena devavanaṁ sālavanan”ti?
opāsādakā → opasādakā (bj, pts) | saṅghasaṅghī gaṇībhūtā uttarenamukhā → saṅghā saṅghīgaṇībhūtā uttarena mukhā (sya-all); saṁghā saṁghīgaṇībhūtā uttarena mukhe (pts) | opāsādā → opasādā (pts) | saṅghāsaṅghī → saṅghasaṅghī (bj: syā, machasaṁ) | mukhā → uttarena mukhe (bj: PTS) | kiṁ nu → kinnu (bjt, th) | kiṁ → kin (pts) | sālavananti → sālavanan ti (pts)
“Дорогой министр, почему эти брахманы-домохозяева Опасады вышли из Опасады группами и толпами и отправились на север в рощу Божеств, в саловую рощу?”

“Atthi, bho caṅkī, samaṇo gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito kosalesu cārikaṁ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ opāsādaṁ anuppatto, opāsāde viharati uttarena opāsādaṁ devavane sālavane.
opāsādaṁ → opasādaṁ (bj) | opāsāde → opasāde (bj) | caṅkī → caṅki (sya-all, pts) | + → bho (bjt) | cārikaṁ caramāno → cārikañcaramāno (th) | bhikkhusaṅghena → bhikkhusaṁghena (ms2005)
“Господин, отшельник Готама, сын Сакьев, ушедший из клана Сакьев в бездомную жизнь, путешествует по стране Косал с большой общиной монахов и прибыл в Опасаду. Он остановился в роще Божеств, в саловой роще к северу от Опасады.
Taṁ kho pana bhavantaṁ gotamaṁ evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato:
bhavantaṁ → bhagavantaṁ (bj) | evaṁ kalyāṇo → evaṁkalyāṇo (th)
И об этом господине Готаме распространилась такая славная молва:
‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā’ti.“Благословенный – это тот, кто достиг совершенства, Правильно Пробуждённый, видением и поведением наделённый, высочайший, знаток миров, непревзойдённый вожак тех, кто должен обуздать себя, учитель богов и людей, пробуждённый, благословенный”. Tamete bhavantaṁ gotamaṁ dassanāya gacchantī”ti.
gacchantīti → upasaṅkamantīti (bj) | gacchantīti tena hi → upasaṅkamantīti tenahi (sya-all)
[Поэтому] они идут повидать почтенного Готаму”.

“Tena hi, bho khatte, yena opāsādakā brāhmaṇagahapatikā tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā opāsādake brāhmaṇagahapatike evaṁ vadehi:
opāsādakā → opasādakā (bj, pts) | opāsādake → opasādake (bj, pts); opāsāde (sya-all) | tenupasaṅkama → tenupasaṅkami (sya-all) | Opasādake → Bm bhonto. (pts note) | tena hi → tenahi (th) | tenupasaṅkama upasaṅkamitvā opāsādake → ten upasaṁkama upasaṁkamitvā opasādake (pts)
“Тогда, дорогой министр, отправляйся к домохозяевам-брахманам Опасады и скажи им:
‘caṅkī, bho, brāhmaṇo evamāha—
evamāha → evam āha (pts)
“Господа, брахман Чанки просит:
āgamentu kira bhonto, caṅkīpi brāhmaṇo samaṇaṁ gotamaṁ dassanāya upasaṅkamissatī’”ti.
bhonto → bhavanto (bj, sya-all) | upasaṅkamissatīti → upasaṅkamatīti (sya-all) | bhonto caṅkīpi → bhavanto caṅkī pi (pts) | bhavanto → Bm Si Opās- throughout. (pts note) | upasaṅkamissatīti → upasaṁkamissatīti (pts)
“Пожалуйста, подождите, господа. Брахман Чанки также идёт повидать отшельника Готаму”.

“Evaṁ, bho”ti kho so khatto caṅkissa brāhmaṇassa paṭissutvā yena opāsādakā brāhmaṇagahapatikā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā opāsādake brāhmaṇagahapatike etadavoca:
opāsādakā → opasādakā (bj, pts) | opāsādake → opasādake (bj, pts) | khatto → khattā (sya-all, pts) | khatto → khattā (bj: PTS) | khattā → Bm khatto. (pts note) | bhoti → bho ti (pts) | paṭissutvā → paṭisutvā (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā opāsādake → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā opasādake (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
“Да, господин” – ответил министр, отправился к домохозяевам-брахманам Опасады и донёс им послание.
“caṅkī, bho, brāhmaṇo evamāha:
evamāha → evam āha (pts)
‘āgamentu kira bhonto, caṅkīpi brāhmaṇo samaṇaṁ gotamaṁ dassanāya upasaṅkamissatī’”ti.
bhonto → bhavanto (bj, sya-all) | bhonto caṅkīpi → bhavanto caṅkī pi (pts) | pi → Sk omits. (pts note) | upasaṅkamissatīti → upasaṁkamissatīti (pts)

Tena kho pana samayena nānāverajjakānaṁ brāhmaṇānaṁ pañcamattāni brāhmaṇasatāni opāsāde paṭivasanti kenacideva karaṇīyena.
opāsāde → opasāde (bj, pts) | nānāverajjakānaṁ → Sk nānāverañjakānaṁ. Cf. 1 Dīgha p. 113. (pts note) | kenacideva → kenacid eva (pts)
И в то время пятьсот брахманов из разных областей пребывали в Опасаде по неким делам.
Assosuṁ kho te brāhmaṇā:Они услыхали: “caṅkī kira brāhmaṇo samaṇaṁ gotamaṁ dassanāya upasaṅkamissatī”ti.
upasaṅkamissatīti → upasaṁkamissatīti (pts)
“Брахман Чанки, как говорят, собирается повидать отшельника Готаму”.
Atha kho te brāhmaṇā yena caṅkī brāhmaṇo tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā caṅkiṁ brāhmaṇaṁ etadavocuṁ:
kho → (sya-all) | tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā → ten upasaṁkamiṁsu upasaṁkamitvā (pts) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)
Тогда они пошли к брахману Чанки и спросили его:
“saccaṁ kira bhavaṁ caṅkī samaṇaṁ gotamaṁ dassanāya upasaṅkamissatī”ti?
upasaṅkamissatīti → upasaṁkamissatīti (pts)
“Почтенный, правда ли, что вы собираетесь повидать отшельника Готаму?”

“Evaṁ kho me, bho, hoti:
me → (sya-all)
“Так оно, господа. Я собираюсь повидать отшельника Готаму”.
‘ahaṁ samaṇaṁ gotamaṁ dassanāya upasaṅkamissāmī’”ti.
ahaṁ → ahampi (bj, sya-all, pts) | ahaṁ → ahaṁpi (th) | ahaṁ → aham pi (pts) | upasaṅkamissāmīti → upasaṁkamissāmīti (pts)

“Mā bhavaṁ caṅkī samaṇaṁ gotamaṁ dassanāya upasaṅkami.
upasaṅkami → upasaṁkami (pts)
“Почтенный, не ходите к отшельнику Готаме.
Na arahati bhavaṁ caṅkī samaṇaṁ gotamaṁ dassanāya upasaṅkamituṁ;
upasaṅkamituṁ → upasaṁkamituṁ (pts)
Не подобает вам, господин Чанки, видеться с отшельником Готамой.
samaṇotveva gotamo arahati bhavantaṁ caṅkiṁ dassanāya upasaṅkamituṁ.
samaṇotveva → samaṇo tveva (th, pts) | upasaṅkamituṁ → upasaṁkamituṁ bhavaṁ (pts)
Наоборот, это отшельнику Готаме подобает приходить, чтобы увидеться с вами.

Bhavañhi caṅkī ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṁsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena.
pitāmahayugā → So Bm Si & Bu. (Sk omits this sentence). Cf. supra p. 156 & 1. D. 228. (pts note) | anupakkuṭṭho → Bm Bu anupakuṭṭho. (pts note) | bhavañhi → bhavaṁ hi (bjt) | ubhato sujāto → ubhatosujāto (th) | bhavañhi → hi (pts)
Ведь вы, почтенный, хорошо рождены с обеих сторон – как с материнской, так и с отцовской. У Вас чистейшая родословная, неопровержимая и безупречная в отношении происхождения до седьмого колена.
Yampi bhavaṁ caṅkī ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṁsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena, imināpaṅgena na arahati bhavaṁ caṅkī samaṇaṁ gotamaṁ dassanāya upasaṅkamituṁ;
ubhato sujāto → ubhatosujāto (th) | yampi → yaṁ pi (pts) | imināpaṅgena → iminā p aṅgena (pts) | upasaṅkamituṁ → upasaṁkamituṁ (pts)
Поскольку это так, господин Чанки, то не подобает вам, господин Чанки, видеться с отшельником Готамой.
samaṇotveva gotamo arahati bhavantaṁ caṅkiṁ dassanāya upasaṅkamituṁ.
samaṇotveva → samaṇo tveva (bjt, th, pts) | upasaṅkamituṁ → upasaṁkamituṁ bhavaṁ (pts)
Наоборот, это отшельнику Готаме подобает приходить, чтобы увидеться с вами.

Bhavañhi caṅkī aḍḍho mahaddhano mahābhogo …pe…
aḍḍho → addho (sya-all) | bhavañhi → bhavaṁ hi (bjt) | bhavañhi → hi (pts) | + → bhavaṁ (pts)
Ведь вы, почтенный, богаты, с большим богатством и имуществом.

bhavañhi caṅkī tiṇṇaṁ vedānaṁ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṁ sākkharappabhedānaṁ itihāsapañcamānaṁ, padako, veyyākaraṇo, lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayo …pe…
vedānaṁ → Bm bedānaṁ. (pts note) | bhavañhi → bhavaṁ hi (bjt) | bhavañhi → hi (pts) | + → bhavaṁ (pts)
Вы, почтенный, знаток Трёх Вед в их словарях, литургии, фонологии, этимологии, и историями как пятое. Вы хорошо знаете филологию, грамматику, и прекрасно сведущи в натурфилософии и в знаках Великого Человека.

bhavañhi caṅkī abhirūpo dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato brahmavaṇṇī brahmavacchasī akhuddāvakāso dassanāya …pe…
brahmavacchasī → brahmavaccasī (bj, pts1ed) | brahmavacchasī akhuddāvakāso → brahmavaccasī akkhuddāvakāso (bj, pts) | brahmavaccasī → brahmavacchasī (bj: sīmu8, machasaṁ, syā) | brahmavacchasī → brahmavaccasī (cck: sī. pī.) | brahmavaccasī → So Sk Bu; Bm Si brahmavacchasī. (pts note) | bhavañhi → bhavaṁ hi (bjt) | bhavañhi → hi (pts) | + → bhavaṁ (pts)
Вы, почтенный, изящны, красивы, привлекательны, обладаете высочайшей красотой своего облика, утончённой красотой и внешним видом, который приятно лицезреть.

bhavañhi caṅkī sīlavā vuddhasīlī vuddhasīlena samannāgato …pe…
vuddhasīlī vuddhasīlena → buḍḍhasīlī buḍḍhasīlena (sya-all) | bhavañhi → bhavaṁ hi (bjt) | bhavañhi → hi (pts) | + → bhavaṁ (pts)
Вы, почтенный, нравственны, зрелы в нравственности, обладаете зрелой нравственностью.

bhavañhi caṅkī kalyāṇavāco kalyāṇavākkaraṇo poriyā vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagalāya atthassa viññāpaniyā …pe…
vissaṭṭhāya anelagalāya → visaṭṭhāya anelagaḷāya (sya-all, pts) | poriyā → porīyā (pts) | anelagaḷāya → So Sk (here) Si Bu; Bm (& Sk infra) aneḷagalāya, as 1 Dīgha 114. (pts note) | bhavañhi → bhavaṁ hi (bjt) | bhavañhi → hi (pts) | + → bhavaṁ (pts)
Вы, почтенный, хороший оратор с прекрасной манерой подачи. Вы говорите слова, которые изысканны, чисты, отчётливы, хорошо выражают суть.

bhavañhi caṅkī bahūnaṁ ācariyapācariyo, tīṇi māṇavakasatāni mante vāceti …pe…
bahūnaṁ → bahunnaṁ (bj, sya-all, pts) | bhavañhi → bhavaṁ hi (bjt) | bhavañhi → hi (pts) | + → bhavaṁ (pts)
Вы, почтенный, учитель многих, вы обучаете триста брахманских учеников декламации гимнов.

bhavañhi caṅkī rañño pasenadissa kosalassa sakkato garukato mānito pūjito apacito …pe…
bhavañhi → bhavaṁ hi (bjt) | bhavañhi → hi (pts) | + → bhavaṁ (pts)
Вы, почтенный, чтитесь, уважаетесь, ценитесь, и почитаетесь, держитесь в почёте царём Пасенади Косальским.
bhavañhi caṅkī brāhmaṇassa pokkharasātissa sakkato garukato mānito pūjito apacito …pe…
apacito → Sk {omits} apacito here & supra. (pts note) | bhavañhi → bhavaṁ hi (bjt) | bhavañhi → hi (pts) | + → bhavaṁ (pts)
Вы, почтенный, чтитесь, уважаетесь, ценитесь, и почитаетесь, держитесь в почёте брахманом Поккхарасати.

bhavañhi caṅkī opāsādaṁ ajjhāvasati sattussadaṁ satiṇakaṭṭhodakaṁ sadhaññaṁ rājabhoggaṁ raññā pasenadinā kosalena dinnaṁ rājadāyaṁ brahmadeyyaṁ.
opāsādaṁ → opasādaṁ (bj, pts) | raññā → rañño (pts) | raññā → rañño (bj: PTS) | bhavañhi → bhavaṁ hi (bjt) | bhavañhi → hi (pts)
Вы, почтенный, правите Опасадой – царским имуществом, царским даром, священным даром, что был подарен вам царём Пасенади Косальским – с живыми существами, лугами, лесами, водоканалами, зерном.

Yampi bhavaṁ caṅkī opāsādaṁ ajjhāvasati sattussadaṁ satiṇakaṭṭhodakaṁ sadhaññaṁ rājabhoggaṁ raññā pasenadinā kosalena dinnaṁ rājadāyaṁ brahmadeyyaṁ, imināpaṅgena na arahati bhavaṁ caṅkī samaṇaṁ gotamaṁ dassanāya upasaṅkamituṁ;
opāsādaṁ → opasādaṁ (bj, pts) | yampi → yam pi (pts) | imināpaṅgena → iminā p aṅgena (pts) | upasaṅkamituṁ → upasaṁkamituṁ (pts)
Поскольку это так, господин Чанки, не подобает вам видеться с отшельником Готамой.
samaṇotveva gotamo arahati bhavantaṁ caṅkiṁ dassanāya upasaṅkamitun”ti.
samaṇotveva → samaṇo tveva (th, pts) | upasaṅkamitunti → upasaṁkamitun ti (pts)
Наоборот, это отшельнику Готаме подобает приходить, чтобы увидеться с вами”.

Evaṁ vutte, caṅkī brāhmaṇo te brāhmaṇe etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)
Когда так было сказано, брахман Чанки сказал тем брахманам:

“tena hi, bho, mamapi suṇātha, yathā mayameva arahāma taṁ samaṇaṁ gotamaṁ dassanāya upasaṅkamituṁ;
samaṇaṁ → bhavantaṁ (bj, pts) | mamapi → mamāpi (sya-all) | suṇātha → suṇātha yathā (sya-all) | gotamaṁ → samaṇaṁ gotamaṁ (bj: syā) | eva → Bm pi; Sk evārahāma. (pts note) | bhavantaṁ → Si samaṇaṁ. (pts note) | tena hi → tenahi (th) | mamapi → mama pi (pts) | mayameva → mayam eva (pts) | upasaṅkamituṁ → upasaṁkamituṁ (pts)
“А теперь, господа, услышьте от меня то, почему мне подобает повидаться с господином Готамой,
na tveva arahati so bhavaṁ gotamo amhākaṁ dassanāya upasaṅkamituṁ.
na tveva → natveva (my) | upasaṅkamituṁ → upasaṁkamituṁ (pts)
и почему господину Готаме не подобает приходить, чтобы видеться со мной.

Samaṇo khalu, bho, gotamo ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṁsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena.
ubhato sujāto → ubhatosujāto (th)
Господа, отшельник Готама хорошо рождён с обеих сторон – как с материнской, так и с отцовской. У него чистейшая родословная, неопровержимая и безупречная в отношении происхождения до седьмого колена.
Yampi, bho, samaṇo gotamo ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṁsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena, imināpaṅgena na arahati so bhavaṁ gotamo amhākaṁ dassanāya upasaṅkamituṁ;
bho → (sya-all) | sujāto → Si sujāto --pe-- jātivādena. (pts note) | ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṁsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho → ubhatosujāto (th) | yampi → yam pi (pts) | imināpaṅgena → iminā p aṅgena (pts) | upasaṅkamituṁ → upasaṁkamituṁ (pts)
Поскольку это так, господа, не подобает господину Готаме приходить, чтобы видеться со мной.
atha kho mayameva arahāma taṁ bhavantaṁ gotamaṁ dassanāya upasaṅkamituṁ.
upasaṅkamituṁ → ettha dī. ni. 1.304 aññampi guṇapadaṁ dissati (cck note) | mayameva → mayam eva (pts) | upasaṅkamituṁ → upasaṁkamituṁ (pts)
но мне подобает идти, чтобы повидаться с господином Готамой.

Samaṇo khalu, bho, gotamo pahūtaṁ hiraññasuvaṇṇaṁ ohāya pabbajito bhūmigatañca vehāsaṭṭhañca …pe…
pahūtaṁ → Bm Si bahutaṁ. (pts note) | bhūmigatañca → bhūmigataṁ ca (th) | bhūmigatañca vehāsaṭṭhañca → bhūmigatañ ca vehāsaṭṭhañ ca (pts)
Господа, отшельник Готама оставил жизнь домохозяйскую ради жизни бездомной, отбросив много золота и слитков, что хранятся на чердаках и в погребах.

Samaṇo khalu, bho, gotamo daharova samāno yuvā susukāḷakeso bhadrena yobbanena samannāgato paṭhamena vayasā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito …pe…
yuvā susukāḷakeso → susukālakeso (bj) | yuvā → (sya-all, pts) | daharova → daharo (bjt) | daharova → daharo va (pts)
Господа, отшельник Готама оставил жизнь домохозяйскую ради жизни бездомной ещё черноволосым юношей, наделённым благословением молодости на первом этапе жизни.

Samaṇo khalu, bho, gotamo akāmakānaṁ mātāpitūnaṁ assumukhānaṁ rudantānaṁ kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito …pe…
mātāpitūnaṁ → mātāpitunnaṁ (bj, pts) | kesamassuṁ → kessamassuṁ (pts)
Господа, отшельник Готама обрил волосы и бороду, надел жёлтые одежды и оставил жизнь домохозяйскую ради жизни бездомной, хотя его отец и мать желали иного и рыдали с лицами, полными слёз.

Samaṇo khalu, bho, gotamo abhirūpo dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato brahmavaṇṇī brahmavacchasī akhuddāvakāso dassanāya …pe…
brahmavacchasī akhuddāvakāso → brahmavaccasī akkhuddāvakāso (bj, pts) | brahmavaccasī → brahmavacchasī (bj: sīmu8, machasaṁ, syā)
Господа, отшельник Готама изящен, красив, привлекателен, обладает высочайшей красотой своего облика, утончённой красотой и внешним видом, который приятно лицезреть.

Samaṇo khalu, bho, gotamo sīlavā ariyasīlī kusalasīlī kusalena sīlena samannāgato …pe…
kusalena sīlena → kusalasīlena (bj, pts) | ariyasīlī → Sk omits; Bm a-li & k-li. (pts note) | kusalasīlena → Si kusalena sīlena, which Bu cites as a variant. (pts note)
Господа, отшельник Готама нравственный, обладает благородной нравственностью, благой нравственностью, наделён благой нравственностью.

Samaṇo khalu, bho, gotamo kalyāṇavāco kalyāṇavākkaraṇo poriyā vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagalāya atthassa viññāpaniyā …pe…
vissaṭṭhāya anelagalāya → visaṭṭhāya anelagaḷāya (sya-all) | anelagalāya → anelagaḷāya (pts)
Господа, отшельник Готама господин, хороший оратор с прекрасной манерой подачи. Он говорит слова, которые изысканны, чисты, отчётливы, хорошо выражают суть.

Samaṇo khalu, bho, gotamo bahūnaṁ ācariyapācariyo …pe…
bahūnaṁ → bahunnaṁ (bj, sya-all, pts)
Господа, отшельник Готама – учитель многих.

Samaṇo khalu, bho, gotamo khīṇakāmarāgo vigatacāpallo …pe…
vigatacāpallo → vigatapapañco (bj: sīmu8) | vigatacāpallo → Sk vigatapapañco. (pts note)
Господа, отшельник Готама свободен от чувственной жажды и тщеславия.

Samaṇo khalu, bho, gotamo kammavādī kiriyavādī apāpapurekkhāro brahmaññāya pajāya …pe…
apāpapurekkhāro → Sk apāpapūrekkhāte. (pts note)
Господа, отшельник Готама придерживается доктрины нравственной действенности поступка, доктрины нравственной действенности деяний. Он не ищет вреда линии брахманов.

Samaṇo khalu, bho, gotamo uccā kulā pabbajito asambhinnā khattiyakulā …pe…
ādīnakhattiyakulā → So Sk; Bm Si asambhinnā {khattiyakulā}. (pts note) | uccā kulā → uccākulā (bjt, th, pts) | asambhinnā → asaṁbhinnā (th)
Господа, отшельник Готама ушёл в бездомную жизнь из аристократической семьи, одной из первоначальных знатных семей.

Samaṇo khalu, bho, gotamo aḍḍhā kulā pabbajito mahaddhanā mahābhogā …pe…
aḍḍhā kulā → aḍḍhakulā (bj, pts); addhakulā (sya-all) | aḍḍhakulā → addhakulā (bj: syā) | aḍḍhakulā → Sk aḍḍhe; Si addhakulā. (pts note)
Господа, отшельник Готама ушёл в бездомную жизнь из богатой семьи, из семьи с большим богатством и имуществом.

Samaṇaṁ khalu, bho, gotamaṁ tiroraṭṭhā tirojanapadā saṁpucchituṁ āgacchanti …pe…
saṁpucchituṁ → sampucchituṁ (bjt, pts)
Господа, люди из других далёких царств и удалённых областей приезжают, чтобы задать вопросы отшельнику Готаме.

Samaṇaṁ khalu, bho, gotamaṁ anekāni devatāsahassāni pāṇehi saraṇaṁ gatāni …pe…
pāṇehi → pāṇena (sya-all)
Господа, многие тысячи божеств приняли прибежище в отшельнике Готаме.

Samaṇaṁ khalu, bho, gotamaṁ evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato:
evaṁ kalyāṇo → evaṁkalyāṇo (th)
И об этом господине Готаме распространилась такая славная молва:
‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā’ti …pe…
itipi → iti pi (pts) | bhagavāti → bhagavā ti (pts)
“Благословенный – это тот, кто достиг совершенства, Правильно Пробуждённый, видением и поведением наделённый, высочайший, знаток миров, непревзойдённый вожак тех, кто должен обуздать себя, учитель богов и людей, пробуждённый, благословенный”.

Samaṇo khalu, bho, gotamo dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇehi samannāgato …pe…
pe → etthāpi dī. ni. 1.304 aññānipi guṇapadānaṁ dissanti (cck note)
Господа, отшельник Готама обладает тридцатью двумя знаками Великого Человека.

Samaṇaṁ khalu, bho, gotamaṁ rājā māgadho seniyo bimbisāro saputtadāro pāṇehi saraṇaṁ gato …pe…Господа, царь Сения Бимбисара из Магадхи, его жена и дети приняли прибежище на всю жизнь в отшельнике Готаме.

Samaṇaṁ khalu, bho, gotamaṁ rājā pasenadi kosalo saputtadāro pāṇehi saraṇaṁ gato …pe…
saputtadāro → (sya-all)
Господа, царь Пасенади Косальский, его жена и дети приняли прибежище на всю жизнь в отшельнике Готаме.

Samaṇaṁ khalu, bho, gotamaṁ brāhmaṇo pokkharasāti saputtadāro pāṇehi saraṇaṁ gato …pe…
saraṇaṁ → saranaṁ (pts)
Господа, брахман Поккхарасати, его жена и дети приняли прибежище на всю жизнь в отшельнике Готаме.

Samaṇo khalu, bho, gotamo opāsādaṁ anuppatto opāsāde viharati uttarena opāsādaṁ devavane sālavane.
opāsādaṁ → opasādaṁ (bj, pts) | opāsāde → opasāde (bj, pts)
Господа, отшельник Готама прибыл в Опасаду и проживает в роще Божеств Опасады, в саловой роще к северу от Опасады.
Ye kho te samaṇā vā brāhmaṇā vā amhākaṁ gāmakkhettaṁ āgacchanti, atithī no te honti.
ye → ye pana (bj, sya-all, pts) | te → keci (bj, sya-all, pts) | atithī no → atithino (sya-all) | pana → Bm ye kho te. (pts note) | no → Sk Bm Si atithino. (pts note) | gāmakkhettaṁ → gāmakhettaṁ (pts)
А любые шраманы и брахманы, которые пришли в наш город, являются нашими гостями,
Atithī kho panamhehi sakkātabbā garukātabbā mānetabbā pūjetabbā.
Atithī → Bm (alone) Atithi here. (pts note) | panamhehi → pan amhehi (pts)
а гостей мы должны чтить, уважать, ценить и почитать.
Yampi samaṇo gotamo opāsādaṁ anuppatto opāsāde viharati uttarena opāsādaṁ devavane sālavane, atithimhākaṁ samaṇo gotamo.
opāsādaṁ → opasādaṁ (bj, pts); opāsadaṁ (pts) | opāsāde → opasāde (bj, pts) | atithimhākaṁ → atithi asmākaṁ (bj); atithi smākaṁ (pts) | yampi → yam pi bho (pts) | asmākaṁ → atithimhākaṁ (bj: machasaṁ); atithismākaṁ (bj: PTS)
Atithi kho panamhehi sakkātabbo garukātabbo mānetabbo pūjetabbo.
pūjetabbo → Bm sakkātabbā g-bbā m-bbā p-bbā. (pts note) | panamhehi → pan amhehi (pts)
Imināpaṅgena na arahati so bhavaṁ gotamo amhākaṁ dassanāya upasaṅkamituṁ;
imināpaṅgena → imināpanaṅgena (bj: sīmu8) | imināpaṅgena → iminā p aṅgena (pts) | upasaṅkamituṁ → upasaṁkamituṁ (pts)
Поскольку это так, господа, не подобает господину Готаме приходить, чтобы видеться со мной.
atha kho mayameva arahāma taṁ bhavantaṁ gotamaṁ dassanāya upasaṅkamituṁ.
mayameva → mayam eva (pts) | upasaṅkamituṁ → upasaṁkamituṁ (pts)
но мне подобает идти, чтобы повидаться с господином Готамой.

Ettake kho ahaṁ, bho, tassa bhoto gotamassa vaṇṇe pariyāpuṇāmi, no ca kho so bhavaṁ gotamo ettakavaṇṇo;
ettake → ettakaṁ (bj, sya-all, pts) | vaṇṇe → vaṇṇaṁ (bj, sya-all, pts) | kho → (bj, sya-all, pts) | no → na (sya-all, pts)
Господа, всё это восхваление господина Готамы – это то, что узнал я, но похвала господина Готамы не ограничивается только лишь этим,
aparimāṇavaṇṇo hi so bhavaṁ gotamo.
bhavaṁ gotamo → bhavaṁgotamo (bjt) | aparimāṇavaṇṇo → apparimāṇavaṇṇo (th)
ведь похвала господина Готамы безмерна.
Ekamekenapi tena aṅgena samannāgato na arahati, so bhavaṁ gotamo amhākaṁ dassanāya upasaṅkamituṁ;
Ekamekenapi tena → ekamekenapi bho (bj, sya-all, km, pts1ed) | ekamekenapi tena → ekamekena pi bho (pts) | tena → ekamekenapi bho (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | upasaṅkamituṁ → upasaṁkamituṁ (pts)
Обладание хотя бы одним из этих аспектов делает неподобающим визит господина Готамы ко мне,
atha kho mayameva arahāma taṁ bhavantaṁ gotamaṁ dassanāya upasaṅkamitunti.
upasaṅkamitunti → upasaṅkamituṁ (bj, pts) | mayameva → mayam eva (pts) | gotamaṁ → gotamam (pts) | upasaṅkamitunti → upasaṁkamituṁ (pts)
но мне подобает идти, чтобы повидаться с господином Готамой.
Tena hi, bho, sabbeva mayaṁ samaṇaṁ gotamaṁ dassanāya upasaṅkamissāmā”ti.
tena hi → tenahi (th) | sabbeva → sabbe va (pts) | upasaṅkamissāmāti → upasaṁkamissāmāti (pts)
Поэтому, господа, пойдёмте все вместе повидать отшельника Готаму”.

Atha kho caṅkī brāhmaṇo mahatā brāhmaṇagaṇena saddhiṁ yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)
И тогда брахман Чанки отправился к Благословенному вместе с большой группой брахманов и обменялся с ним приветствиями.
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi.
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, pts)
После обмена вежливыми приветствиями и любезностями он сел рядом.

Tena kho pana samayena bhagavā vuddhehi vuddhehi brāhmaṇehi saddhiṁ kiñci kiñci kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā nisinno hoti.
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, pts) | vuddhehi vuddhehi → vuḍḍhehi vuḍḍhehi (sya-all) | vuddhehi → vuḍḍhehi vuḍḍhehi (bj: syā) | kiñci → So Bm Si; Sk kiñci kañci. (pts note)
И в то время Благословенный сидел, завершая дружескую беседу с некими старейшими брахманами.
Tena kho pana samayena kāpaṭiko nāma māṇavo daharo vuttasiro soḷasavassuddesiko jātiyā, tiṇṇaṁ vedānaṁ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṁ sākkharappabhedānaṁ itihāsapañcamānaṁ, padako, veyyākaraṇo, lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayo tassaṁ parisāyaṁ nisinno hoti.
kāpaṭiko → kāpadiko (sya-all, km); kāpaṭhiko (pts1ed) | kāpaṭiko → kāpaṭhiko (pts) | sākkharappabhedānaṁ → (pts) | kāpaṭiko → kāpadiko (bj: syā); kāpaṭhiko (bj: PTS) | kāpaṭiko → kāpaṭhiko (cck: sī. pī.); kāpadiko (cck: syā. kaṁ.) | kāpadiko → kāpaṭhako (sya-all: sī.) | Kāpaṭhiko → So Sk; Bm Kapaṭiko; Si Kāpadiko, with note that the Sinh. reading is Kāpaṭhiko. (pts note) | tassaṁ → Sk tassa. (pts note) | sanighaṇḍukeṭubhānaṁ → sanighaṇḍu keṭubhānaṁ (th) | lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu → lokāyata mahāpurisalakkhaṇesu (th)
И в то время брахманский ученик по имени Капатхика сидел в том собрании. Юный, с обритой головой, шестнадцатилетний, он был знатоком Трёх Вед в их словарях, литургии, фонологии, этимологии, и историей как пятое. Он хорошо знал филологию, грамматику и был прекрасно сведущ в натурфилософии и в знаках Великого Человека,
So vuddhānaṁ vuddhānaṁ brāhmaṇānaṁ bhagavatā saddhiṁ mantayamānānaṁ antarantarā kathaṁ opāteti.
vuddhānaṁ → (bj) | vuddhānaṁ vuddhānaṁ → vuḍḍhānaṁ vuḍḍhānaṁ (sya-all) | vuddhānaṁ → Bm here et infra buddhānaṁ; Si vuḍḍhānaṁ. (pts note) | antarantarā kathaṁ → antarantarākathaṁ (pts)
Хотя старейшие брахманы беседовали с Благословенным, он постоянно встревал и перебивал их разговор.

Atha kho bhagavā kāpaṭikaṁ māṇavaṁ apasādeti:
apasādeti → apasādesi (bj) | kāpaṭikaṁ → kāpadikaṁ (sya-all); kāpaṭhikam (pts) | apasādeti māyasmā → apasādesi mā āyasmā (sya-all); apasādesi mā yasmā (pts)
И тогда Благословенный сделал замечание брахманскому ученику Капатхике:
“māyasmā bhāradvājo vuddhānaṁ vuddhānaṁ brāhmaṇānaṁ mantayamānānaṁ antarantarā kathaṁ opātetu.
vuddhānaṁ vuddhānaṁ → vuḍḍhānaṁ vuḍḍhānaṁ (sya-all) | opātetu → opātesi (sya-all) | opātetu → opātetuṁ (bj: sīmu8); opātesi (bj: syā) | opātetu → Sk Bm opātetī; Si opatesi. (pts note) | māyasmā → āyasmā (th) | māyasmā → mā yasmā (pts) | antarantarā kathaṁ → antarantarākathaṁ (pts)
“Пусть почтенный Бхарадваджа не встревает и не перебивает разговор старейших брахманов, когда они беседуют.
Kathāpariyosānaṁ āyasmā bhāradvājo āgametū”ti.Пусть почтенный Бхарадваджа подождёт, пока разговор закончится”.

Evaṁ vutte, caṅkī brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)
Когда так было сказано, брахман Чанки обратился к Благословенному:
“mā bhavaṁ gotamo kāpaṭikaṁ māṇavaṁ apasādesi.
kāpaṭikaṁ → kāpadikaṁ (sya-all); kāpaṭhikaṁ (pts)
“Пусть господин Готама не делает замечания брахманскому ученику Капатхике.
kulaputto ca kāpaṭiko māṇavo, bahussuto ca kāpaṭiko māṇavo, paṇḍito ca kāpaṭiko māṇavo, kalyāṇavākkaraṇo ca kāpaṭiko māṇavo, pahoti ca kāpaṭiko māṇavo bhotā gotamena saddhiṁ asmiṁ vacane paṭimantetun”ti.
paṭimantetunti → patimantetunti (bj, sya-all) | kāpaṭiko → kāpadiko (sya-all); kāpaṭhiko (pts) | paṇḍito → Bm Si transpose paṇḍito & kalyāṇavākkaraṇo. (pts note) | paṭimantetunti → paṭimantetun ti (pts)
Брахманский ученик Капатхика – представитель клана, он учёный, с хорошей манерой подачи, он мудрый. Он способен принять участие в беседе с господином Готамой”.

Atha kho bhagavato etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)
И тогда мысль пришла Благословенному:
“addhā kho kāpaṭikassa māṇavassa tevijjake pāvacane kathā bhavissati.
kathā → kataṁ (bj, sya-all, km, pts1ed); kathaṁ (si, mr) | addhā kho kāpaṭikassa → etadahosi addh kho k etadahosi | kāpaṭikassa → kāpadikassa (sya-all); kāpaṭhikassa (pts) | kathā → kataṁ (pts) | kataṁ → kathaṁ (bj: sīmu8); kathā (bj: machasaṁ) | kāpaṭikassa → etadahosi ‘‘kāpaṭikassa (cck: ka.) | kathā → kathaṁ (cck: sī. ka.); kathaṁ (cck: syā. kaṁ. pī.) | kho → Bm omits addhā kho. (pts note) | pāvacane → Sk pavacakataṁ. (pts note) | kataṁ → Bm kathaṁ. (pts note)
“Вне сомнений, поскольку брахманы так уважают его, брахманский ученик Капатхика должен быть развитым [в знании] Трёх Вед.
Tathā hi naṁ brāhmaṇā sampurekkharontī”ti.
naṁ → Bm tathā tathā h'; idaṁ. (pts note) | sampurekkharontīti → saṁpurekkharontīti (my, th)
Вот почему они выдвинули его вперёд”.

Atha kho kāpaṭikassa māṇavassa etadahosi:
kāpaṭikassa → kāpadikassa (sya-all); kāpaṭhikassa (pts) | etadahosi → etad ahosi (pts)
Тогда брахманский ученик Капатхика подумал:
“yadā me samaṇo gotamo cakkhuṁ upasaṁharissati, athāhaṁ samaṇaṁ gotamaṁ pañhaṁ pucchissāmī”ti.
gotamo → gotamo cakkhunā (bj, sya-all, pts) | cakkhunā → Bm omits. (pts note) | pañhaṁ → pañham (pts)
“Когда отшельник Готама поймает мой взгляд, я задам ему вопрос”.
Atha kho bhagavā kāpaṭikassa māṇavassa cetasā cetoparivitakkamaññāya yena kāpaṭiko māṇavo tena cakkhūni upasaṁhāsi.
kāpaṭikassa → kāpadikassa (sya-all); kāpaṭhikassa (pts) | kāpaṭiko → kāpadiko (sya-all); kāpaṭhiko (pts) | parivitakkam → Sk parivattakam. (pts note) | upasaṁhāsi → Bm upasaṁharati. (pts note) | cetoparivitakkamaññāya → ceto parivitakkamaññāya (th) | cetoparivitakkamaññāya → ceto parivitakkam aññāya (pts)
И тогда, познав своим умом мысль брахманского ученика Капатхики, Благословенный направил свой взор к нему.

Atha kho kāpaṭikassa māṇavassa etadahosi:
kāpaṭikassa → kāpadikassa (sya-all); kāpaṭhikassa (pts) | etadahosi → etad ahosi (pts)
Тогда брахманский ученик Капатхика подумал:
“samannāharati kho maṁ samaṇo gotamo.“Отшельник Готама повернулся ко мне. Yannūnāhaṁ samaṇaṁ gotamaṁ pañhaṁ puccheyyan”ti.
yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | puccheyyanti → puccheyyan ti (pts)
Что если я задам ему вопрос?”
Atha kho kāpaṭiko māṇavo bhagavantaṁ etadavoca:
kāpaṭiko → kāpadiko (sya-all); kāpaṭhiko (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
И тогда он сказал Благословенному:
“yadidaṁ, bho gotama, brāhmaṇānaṁ porāṇaṁ mantapadaṁ itihitihaparamparāya piṭakasampadāya, tattha ca brāhmaṇā ekaṁsena niṭṭhaṁ gacchanti:
yadidaṁ → yamidaṁ (bj) | porāṇaṁ → porāṇānaṁ (bj) | itihitihaparamparāya → itihītihaparaṁparāya (sya-all, pts) | idaṁ → Skt yam idaṁ & sammannāharati supra. (pts note) | paramparāya → So Bu; Sk Bm Si itihitiha. (pts note) | itihitihaparamparāya → itihitiha paramparāya (bjt) | yadidaṁ → yad idaṁ (pts) | itihitihaparamparāya → itihītiha paramparāya (pts)
“Господин Готама, что касается древних брахманских гимнов, которые дошли до нас посредством устной передачи, сохранились в [виде] собраний, то брахманы пришли к такому однозначному заключению:
‘idameva saccaṁ, moghamaññan’ti.
idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)
“Только это правда, а всё остальное ошибочно”.
Idha bhavaṁ gotamo kimāhā”ti?
kimāhāti → kim āhāti (pts)
Что господин Готама скажет на это?”

“Kiṁ pana, bhāradvāja, atthi koci brāhmaṇānaṁ ekabrāhmaṇopi yo evamāha:
ekabrāhmaṇopi → ekabrāhmaṇo pi (pts) | evamāha → evam āha (pts)
“Так как оно, Бхарадваджа? Есть ли среди брахманов хоть один брахман, который знает так:
‘ahametaṁ jānāmi, ahametaṁ passāmi.
ahametaṁ → aham etaṁ (pts)
“Я знаю так, я вижу так:
Idameva saccaṁ, moghamaññan’”ti?
idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)
только это правда, а всё остальное ошибочно”?

“No hidaṁ, bho gotama”.
hidaṁ → h idaṁ (pts)
“Нет, господин Готама”.

“Kiṁ pana, bhāradvāja, atthi koci brāhmaṇānaṁ ekācariyopi, ekācariyapācariyopi, yāva sattamā ācariyamahayugāpi, yo evamāha:
ācariyamahayugāpi → ācariyamahayugā (th) | ekācariyopi ekācariyapācariyopi → ekācariyo pi ekācariyapācariyo pi (pts) | ācariyamahayugāpi → ācariyamahayugā pi (pts) | evamāha → evam āha (pts)
“Так как оно, Бхарадваджа? Есть ли среди брахманов хоть один учитель, или учитель учителя до седьмого колена в линии учителей, который говорит так:
‘ahametaṁ jānāmi, ahametaṁ passāmi.
ahametaṁ → ahaṁ etaṁ (pts) | ahametaṁ → aham etaṁ (pts)
“Я знаю так, я вижу так:
Idameva saccaṁ, moghamaññan’”ti?
idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)
только это правда, а всё остальное ошибочно”?

“No hidaṁ, bho gotama”.
no hidaṁ → nohidaṁ (bjt) | hidaṁ → h idaṁ (pts)
“Нет, господин Готама”.

“Kiṁ pana, bhāradvāja, yepi te brāhmaṇānaṁ pubbakā isayo mantānaṁ kattāro mantānaṁ pavattāro yesamidaṁ etarahi brāhmaṇā porāṇaṁ mantapadaṁ gītaṁ pavuttaṁ samihitaṁ tadanugāyanti tadanubhāsanti bhāsitamanubhāsanti vācitamanuvācenti seyyathidaṁ—aṭṭhako vāmako vāmadevo vessāmitto yamataggi aṅgīraso bhāradvājo vāseṭṭho kassapo bhagu,
seyyathidaṁ aṭṭhako → seyyathīdaṁ aṭṭako (bj) | aṅgīraso → aṅgiraso (pts) | seyyathīdaṁ → seyyathidaṁ (bj: machasaṁ) | samihitaṁ → Skt Bu samīhitaṁ throughout. Cf. 1 D. 238. (pts note) | yepi → ye pi (pts) | yesamidaṁ → yesam idaṁ (pts) | tadanugāyanti tadanubhāsanti bhāsitamanubhāsanti vācitamanuvācenti seyyathidaṁ → tad anūgāyanti tad anubhāsanti bhāsitam anubhāsanti vācitam anuvācenti seyyathīdaṁ (pts)
“Так как оно, Бхарадваджа? Древние брахманские провидцы – Аттхака, Вамака, Вамадэва, Вессамитта, Яматагги, Ангираса, Бхарадваджа, Васеттха, Кассапа, и Бхагу – создатели гимнов, сочинители гимнов, чьи древние гимны, которые прежде декламировались вслух, произносились, составлялись, теперь [нынешние] брахманы всё ещё декламируют вслух и повторяют, повторяя то, что говорилось, и декламируя то, что декламировалось,
tepi evamāhaṁsu:
tepi evamāhaṁsu → te pi evam āhaṁsu (pts)
говорили ли даже эти древние брахманские провидцы так:
‘mayametaṁ jānāma, mayametaṁ passāma.
mayametaṁ → mayaṁ metaṁ (bjt) | mayametaṁ → mayam etaṁ (pts)
“Мы знаем так, мы видим так:
Idameva saccaṁ, moghamaññan’”ti?
idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)
только это правда, а всё остальное ошибочно”?

“No hidaṁ, bho gotama”.
hidaṁ → h idaṁ (pts)
“Нет, господин Готама”.

“Iti kira, bhāradvāja, natthi koci brāhmaṇānaṁ ekabrāhmaṇopi yo evamāha:
brāhmaṇānaṁ ekabrāhmaṇopi → brāhmaṇaṁ ekabrāhmaṇo pi (pts) | Iti → Sk nati. (pts note) | natthi → na tthi (pts) | evamāha → evam āha (pts)
“Выходит, Бхарадваджа, что среди брахманов
‘ahametaṁ jānāmi, ahametaṁ passāmi.
ahametaṁ → aham etaṁ (pts)
Idameva saccaṁ, moghamaññan’ti;
moghamaññanti → moghaññanti (sya-all) | idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)
natthi koci brāhmaṇānaṁ ekācariyopi ekācariyapācariyopi, yāva sattamā ācariyamahayugāpi, yo evamāha:
ācariyamahayugāpi → ācariyamahayugā (bjt, th, pts) | natthi → na tthi (pts) | brāhmaṇānaṁ ekācariyopi ekācariyapācariyopi → brāhmaṇaṁ ekācariyo pi ekācariyapācariyo pi (pts) | evamāha → evam āha (pts)
и учителей или учителей учителей до седьмого колена в линии учителей,
‘ahametaṁ jānāmi, ahametaṁ passāmi.
ahametaṁ → aham etaṁ (pts)
Idameva saccaṁ, moghamaññan’ti;
idameva → idaṁ eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)
yepi te brāhmaṇānaṁ pubbakā isayo mantānaṁ kattāro mantānaṁ pavattāro yesamidaṁ etarahi brāhmaṇā porāṇaṁ mantapadaṁ gītaṁ pavuttaṁ samihitaṁ tadanugāyanti tadanubhāsanti bhāsitamanubhāsanti vācitamanuvācenti seyyathidaṁ—aṭṭhako vāmako vāmadevo vessāmitto yamataggi aṅgīraso bhāradvājo vāseṭṭho kassapo bhagu, tepi na evamāhaṁsu:
aṭṭhako → aṭṭako (bj) | brāhmaṇānaṁ → brāhmaṇaṁ (pts) | mantānaṁ → māntānaṁ (pts) | aṅgīraso → aṅgiraso (pts) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th) | yepi → ye pi (pts) | yesamidaṁ → yesam idaṁ (pts) | tadanugāyanti tadanubhāsanti bhāsitamanubhāsanti vācitamanuvācenti seyyathidaṁ → tad anugāyanti tad anubhāsanti bhāsitam anubhāsanti vācitam anuvācenti seyyathīdam (pts) | tepi → te pi (pts) | evamāhaṁsu → evam āhaṁsu (pts)
и даже среди древних брахманских провидцев, создателей гимнов… не было ни одного, кто говорил так:
‘mayametaṁ jānāma, mayametaṁ passāma.
mayametaṁ → mayam etaṁ (pts)
“Мы знаем так, мы видим так:
Idameva saccaṁ, moghamaññan’ti.
idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)
только это правда, а всё остальное ошибочно”?

Seyyathāpi, bhāradvāja, andhaveṇi paramparāsaṁsattā purimopi na passati majjhimopi na passati pacchimopi na passati;
pacchimopi na passati evameva → evam eva (pts) | andhaveṇi → andhaveṇu (bj: sīmu8) | andhaveṇi → So Bm Si; Skt andhaveṇī. (pts note) | paramparāsaṁsattā purimopi → paramparā-saṁsattā purimo pi (pts) | majjhimopi na → majjhimo pi ma (pts) | pacchimopi → pacchimo pi (pts)
Это как, Бхарадваджа, колонна из слепцов, каждый из которых держался бы за следующего: первый не видит, средний не видит, последний не видит.
evameva kho, bhāradvāja, andhaveṇūpamaṁ maññe brāhmaṇānaṁ bhāsitaṁ sampajjati—purimopi na passati majjhimopi na passati pacchimopi na passati.
andhaveṇūpamaṁ → andhaveṇupamaṁ (pts) | maññe → So Bm Si; Sk andhaveṇumaññe. Cf. 1 D. 239. (pts note) | evameva → evam eva (pts) | purimopi → purimo pi (pts) | majjhimopi → majjhimo pi (pts) | pacchimopi → pacchimo pi (pts)
Точно так же, Бхарадваджа, так оно и в отношении их утверждения. Брахманы похожи на колонну из слепцов: первый не видит, средний не видит, последний не видит.
Taṁ kiṁ maññasi, bhāradvāja,
kiṁ → kim (pts)
Как ты думаешь, Бхарадваджа,
nanu evaṁ sante brāhmaṇānaṁ amūlikā saddhā sampajjatī”ti?
nanu → na nu (bjt)
Если это так, не выходит ли, что вера брахманов беспочвенна?”

“Na khvettha, bho gotama, brāhmaṇā saddhāyeva payirupāsanti, anussavāpettha brāhmaṇā payirupāsantī”ti.
khvettha → khottha (bj) | saddhāyeva → saddhāyayeva (sya-all) | na khvettha → no kho ttha (pts) | payirupāsantīti pubbeva → payirūpāsantīti pubbe va (pts) | khottha → na khvettha (bj: sīmu8, machasaṁ, syā) | ttha → Si khvettha; Bm khatta. (pts note) | saddhāya → Sk Bm saddhā. (pts note) | payirūpāsantīti → So Bm St & Sk infra; Si (bis) payirupāsanti. See p. 117 supra. (pts note)
“Брахманы чтят это не только из-за веры, господин Готама. Они также чтят это как устную традицию [передачи]”.

“Pubbeva kho tvaṁ, bhāradvāja, saddhaṁ agamāsi, anussavaṁ idāni vadesi.
pubbeva → pubbe va (pts)
“Бхарадваджа, вначале ты сделал ударение на вере, а затем говоришь об устной традиции.
Pañca kho ime, bhāradvāja, dhammā diṭṭheva dhamme dvedhā vipākā.
diṭṭheva dhamme dvedhā → diṭṭhevadhamme dvidhā (bj) | dvedhā vipākā → dvidhāvipākā (sya-all) | dvedhā → dvidhā (pts) | dvidhā → Bm Si dvedhā. (pts note) | diṭṭheva → diṭṭhe va (pts)
Бхарадваджа, есть пять явлений, которые могут двояко обернуться здесь и сейчас.
Katame pañca?Какие пять? Saddhā, ruci, anussavo, ākāraparivitakko, diṭṭhinijjhānakkhanti—
diṭṭhinijjhānakkhanti → diṭṭhinijjhānakhanti (pts)
Вера, одобрение, устная традиция, умозаключение посредством обдумывания, согласие со взглядом после рассмотрения.
ime kho, bhāradvāja, pañca dhammā diṭṭheva dhamme dvedhā vipākā.
diṭṭheva dhamme dvedhā → diṭṭhevadhamme dvidhā (bj) | dvedhā vipākā api ca → dvidhāvipākā apica (sya-all) | kho → (pts) | dvedhā → dvidhā (pts) | Ime → Sk na ime. (pts note) | diṭṭheva → diṭṭhe va (pts)
Api ca, bhāradvāja, susaddahitaṁyeva hoti, tañca hoti rittaṁ tucchaṁ musā;
susaddahitaṁ → susaddhitaṁ (sya-all: sī.) | susaddahitaṁ → So Si with note that the Sinh. reading in susaddhitaṁ; Bm susaddhāyitaṁ; Skt susaddhiyatam & susaddhahitaṁ. (pts note) | susaddahitaṁyeva → susaddahitaṁ yeva (bjt, th, pts) | api ca → apica (th) | tañca → tañ ca (pts)
Эти пять явлений могут двояко обернуться здесь и сейчас. Что-то может быть полностью принятым на веру, но это будет пустым, ложным, ошибочным.
no cepi susaddahitaṁ hoti, tañca hoti bhūtaṁ tacchaṁ anaññathā.
tañca hoti → (bj) | anaññathā → Sk aññathā. (pts note) | cepi → ce pi (pts) | tañca → tañ ca (pts)
Но что-то иное может не быть полностью принятым на веру, но оно будет действительным, истинным, безошибочным.
Api ca, bhāradvāja, surucitaṁyeva hoti …pe…
surucitaṁyeva → surucitaṁ yeva (bjt, pts) | api ca → apica (th)
Далее, что-то может быть полностью одобренным, но это будет пустым, ложным, ошибочным. Но что-то иное может не быть полностью одобренным, но оно будет действительным, истинным, безошибочным.
svānussutaṁyeva hoti …pe…
svānussutaṁ → Bm svānussavātaṁ. (pts note) | pe → Sk omits pe. (pts note) | svānussutaṁyeva → svānussutaṁ yeva (bjt, pts)
Далее, что-то может быть хорошо переданным устной традицией, но это будет пустым, ложным, ошибочным. Но что-то иное может не быть хорошо переданным устной традицией, но оно будет действительным, истинным, безошибочным.
suparivitakkitaṁyeva hoti …pe…
suparivitakkitaṁyeva → suparivitakkaṁyeva (sya-all) | suparivitakkitaṁ → Si suparivitakkaṁ (pts note) | pe → Si omits pe. (pts note) | suparivitakkitaṁyeva → suparivitakkitaṁ yeva (bjt, pts)
Далее, что-то может быть хорошо обдуманным, но это будет пустым, ложным, ошибочным. Но что-то иное может не быть хорошо обдуманным, но оно будет действительным, истинным, безошибочным.
sunijjhāyitaṁyeva hoti, tañca hoti rittaṁ tucchaṁ musā;
sunijjhāyitaṁyeva → sunijjhāyitaṁ yeva (bjt, pts) | tañca → tañ ca (pts)
Далее, в отношении чего-то можно прийти к согласию со взглядом после тщательного рассмотрения, но это будет пустым, ложным, ошибочным.
no cepi sunijjhāyitaṁ hoti, tañca hoti bhūtaṁ tacchaṁ anaññathā.
hoti tañca → (bj) | cepi → ce pi (pts) | tañca → tañ ca (pts)
Но в отношении чего-то иного можно не прийти к согласию со взглядом после тщательного рассмотрения, но оно будет действительным, истинным, безошибочным.
Saccamanurakkhatā, bhāradvāja, viññunā purisena nālamettha ekaṁsena niṭṭhaṁ gantuṁ:
viññunā → Sk viññū. (pts note) | saccamanurakkhatā → saccaṁ anurakkhatā (th) | saccamanurakkhatā → saccam anurakkhatā (pts) | nālamettha → nālam ettha (pts)
[В этой ситуации] мудрому человеку, который держится истины, не подобает приходить к однозначному заключению:
‘idameva saccaṁ, moghamaññan’”ti.
idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)
“Только это правда, а всё остальное ошибочно”.

“Kittāvatā pana, bho gotama, saccānurakkhaṇā hoti, kittāvatā saccamanurakkhati?
saccānurakkhaṇā → saccānurakkhanā (bj, pts) | saccamanurakkhati saccānurakkhaṇaṁ → saccam anurakkhati saccānurakkhanaṁ (pts)
“Но, господин Готама, каким образом имеет место приверженность к истине? Как держаться за истину? Мы спрашиваем господина Готаму о приверженности к истине”.
Saccānurakkhaṇaṁ mayaṁ bhavantaṁ gotamaṁ pucchāmā”ti.
saccānurakkhaṇaṁ → saccānurakkhanaṁ (bj)

“Saddhā cepi, bhāradvāja, purisassa hoti;
cepi → ce pi (pts)
“Если у человека есть вера, Бхарадваджа,
‘evaṁ me saddhā’ti—
saddhāti → saddhā ti (pts)
он держится истины, когда говорит: “Моя вера такова”.
iti vadaṁ saccamanurakkhati, na tveva tāva ekaṁsena niṭṭhaṁ gacchati:
niṭṭhaṁ → naṭṭhaṁ (sya-all) | saccamanurakkhati → evameva sijjhatīti iti vā, taṁ saccamanurakkhati (cck: ka.) | anurakkhati → Bm evam eva sijjhati iti vā taṁ saccam anurakkhati. (pts note) | na tveva → natveva (my)
Но он ещё не пришёл к однозначному заключению:
‘idameva saccaṁ, moghamaññan’ti (…).
(…) → na tveva tāva saccānubodho hoti) (bj); (ettāvatā kho bhāradvāja saccamanurakkhaṇā hoti, ettāvatā saccamanurakkhati, ettāvatā ca mayaṁ saccānurakkhaṇaṁ paññāpema, na tveva tāva saccānubodho hoti) (sya-all, km); (ettāvatā kho bhāradvāja saccānurakkhaṇā hoti, ettāvatā saccamanurakkhati, ettāvatā ca mayaṁ saccānurakkhaṇaṁ paññāpemi, na tveva tāva saccānubodho hoti) (pts1ed) | hoti → ettāvatā ..pe.. hoti (bj: machasaṁ ūnaṁ.) | → (ettāvatā kho bhāradvāja saccānurakkhaṇā hoti, ettāvatā saccamanurakkhati, ettāvatā ca mayaṁ saccānurakkhaṇaṁ paññāpema, na tveva tāva saccānubodho hoti) (sī. syā. kaṁ. pī.) (cck note) | hoti → Skt Bm omit this sentence. (pts note) | pe → spelled out in full (bjt)
“Только это правда, а всё остальное ошибочно”.
Ruci cepi, bhāradvāja, purisassa hoti …pe…
hoti → Bm adds la. (pts note) | cepi → ce pi (pts)
Если человек что-то одобряет…
anussavo cepi, bhāradvāja, purisassa hoti …pe…
cepi → ce pi (pts)
Если человек получает [передачу посредством] устной традиции…
ākāraparivitakko cepi, bhāradvāja, purisassa hoti …pe…
cepi → ce pi (pts)
Если человек [приходит к заключению] посредством обдумывания…
diṭṭhinijjhānakkhanti cepi, bhāradvāja, purisassa hoti;
diṭṭhinijjhānakkhanti cepi → diṭṭhinijjhānakhanti ce pi (pts)
или если человек соглашается со взглядом после рассмотрения,
‘evaṁ me diṭṭhinijjhānakkhantī’ti—
diṭṭhinijjhānakkhantīti → diṭṭhinijjhānakhantīti (pts)
то он держится истины, когда говорит: “Моё согласие со взглядом после рассмотрения таково”.
iti vadaṁ saccamanurakkhati, na tveva tāva ekaṁsena niṭṭhaṁ gacchati:
vadaṁ → Bm iti vā taṁ (pts note) | na tveva → natveva (my) | saccamanurakkhati → saccam anurakkhati (pts)
Но он ещё не пришёл к однозначному заключению:
‘idameva saccaṁ, moghamaññan’ti.
idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)
“Только это правда, а всё остальное ошибочно”.
Ettāvatā kho, bhāradvāja, saccānurakkhaṇā hoti, ettāvatā saccamanurakkhati, ettāvatā ca mayaṁ saccānurakkhaṇaṁ paññapema;
saccānurakkhaṇā → saccānurakkhanā (bj, pts); saccamanurakkhaṇā (sya-all) | saccānurakkhaṇaṁ paññapema → saccānurakkhanaṁ paññāpema (bj, pts) | paññapema → paññāpema (sya-all) | saccamanurakkhati → saccam anurakkhati (pts)
И таким образом тоже, Бхарадваджа, имеет место приверженность к истине. Вот каким образом кто-либо держится истины. И вот каким образом мы описываем приверженность к истине.
na tveva tāva saccānubodho hotī”ti.Но в этом случае ещё нет открытия истины”.

“Ettāvatā, bho gotama, saccānurakkhaṇā hoti, ettāvatā saccamanurakkhati, ettāvatā ca mayaṁ saccānurakkhaṇaṁ pekkhāma.
saccānurakkhaṇā → saccānurakkhanā (bj, pts); saccamanurakkhaṇā (sya-all) | saccānurakkhaṇaṁ → saccānurakkhanaṁ (bj, pts) | anurakkhati → Sk Bm an-eti. (pts note) | saccamanurakkhati → saccam anurakkhati (pts)
“Таким образом, господин Готама, имеет место приверженность к истине. Вот каким образом кто-либо держится истины. И таким образом мы признаём приверженность к истине.
Kittāvatā pana, bho gotama, saccānubodho hoti, kittāvatā saccamanubujjhati?
saccamanubujjhati → saccam anubujjhati (pts)
Но каким образом, господин Готама, имеет место открытие истины? Каким образом кто-либо открывает истину? Мы спрашиваем господина Готаму об открытии истины”.
Saccānubodhaṁ mayaṁ bhavantaṁ gotamaṁ pucchāmā”ti.

“Idha, bhāradvāja, bhikkhu aññataraṁ gāmaṁ vā nigamaṁ vā upanissāya viharati.
Idha → idha kira (sya-all, km, mr) | idha → idha kira (sya-all) | idha → idha kira (bj: syā) | Idha → idha kira (cck: syā. kaṁ. ka.) | Idha → Bm Si add kira, which Sk & Bu omit. (pts note)
“Бхарадваджа, монах может жить в зависимости от некоей деревни или города.
Tamenaṁ gahapati vā gahapatiputto vā upasaṅkamitvā tīsu dhammesu samannesati—
tamenaṁ → tameva (sya-all) | tamenaṁ → tameva (bj: syā) | tamenaṁ → tam enaṁ (pts) | upasaṅkamitvā → upasaṁkamitvā (pts)
И тогда домохозяин или сын домохозяина приходит к нему, изучает его в отношении трёх видов состояний:
lobhanīyesu dhammesu, dosanīyesu dhammesu, mohanīyesu dhammesu.
lobhaniyesu → So Sk Bm Bu; Si has-ī-here & in following adjectives, as has Sk once infra (lobhanīyehi). (pts note) | dosanīyesu → dosaniyesu (pts) | mohanīyesu → mohaniyesu (pts)
в отношении состояний, основанных на жажде; в отношении состояний, основанных на злобе; в отношении состояний, основанных на заблуждении:
Atthi nu kho imassāyasmato tathārūpā lobhanīyā dhammā yathārūpehi lobhanīyehi dhammehi pariyādinnacitto ajānaṁ vā vadeyya—
imassāyasmato → imassa āyasmato (bj, sya-all, pts) | pariyādinnacitto → Sk Bm -ṇṇ-. (pts note) | lobhanīyā → lobhaniyā (pts) | lobhanīyehi → lobhaniyehi (pts)
“Есть ли в этом уважаемом какие-либо состояния, основанные на жажде, из-за которых он, с умом, охваченным этими состояниями, не зная, мог бы сказать:
jānāmīti, apassaṁ vā vadeyya—“Я знаю” или, не видя, он мог бы сказать: “Я вижу”, passāmīti, paraṁ vā tadatthāya samādapeyya yaṁ paresaṁ assa dīgharattaṁ ahitāya dukkhāyāti?
tadatthāya → tathattāya (bj, sya-all, pts) | tathattāya → tadatthāya (bj: sīmu8, machasaṁ) | tathattāya → Bm tadatthāya. (pts note)
или он мог бы побуждать других поступать так, что это привело бы к их длительному вреду, к боли?”
Tamenaṁ samannesamāno evaṁ jānāti:
tamenaṁ → tam enam (pts)
Когда он изучает его, он знает:
‘natthi kho imassāyasmato tathārūpā lobhanīyā dhammā yathārūpehi lobhanīyehi dhammehi pariyādinnacitto ajānaṁ vā vadeyya—
natthi → na tthi (pts) | imassāyasmato → imass āyasmato (pts) | lobhanīyā → lobhaniyā (pts) | lobhanīyehi → lobhaniyehi (pts)
“В этом уважаемом нет таких состояний, основанных на жажде.
jānāmīti, apassaṁ vā vadeyya— passāmīti, paraṁ vā tadatthāya samādapeyya yaṁ paresaṁ assa dīgharattaṁ ahitāya dukkhāya.
dukkhāya → dukkhāyāti (sabbattha) | tadatthāya → tathattāya (bj, sya-all, pts) | dukkhāya tathārūpo → dukkhāyāti tathā (bj, sya-all, pts) | tathattāya → tadatthāya (bj: sīmu8, machasaṁ) | dukkhāya → dukkhāyāti (cck: sabbattha)
Tathārūpo kho panimassāyasmato kāyasamācāro tathārūpo vacīsamācāro yathā taṁ aluddhassa.
Tathārūpo → tathā (bj, sya-all, km, pts1ed) | tathārūpo → tathā (bj, sya-all, km, pts1ed) | tathā → tathārūpo (bj: machasaṁ) | Tathārūpo → tathā (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | tathārūpo → tathā (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | yathā taṁ → yathātaṁ (th) | panimassāyasmato → pan imass āyasmato (pts)
Телесное поведение и словесное поведение этого уважаемого не такое, как у тех, кто подвержен жажде.
Yaṁ kho pana ayamāyasmā dhammaṁ deseti, gambhīro so dhammo duddaso duranubodho santo paṇīto atakkāvacaro nipuṇo paṇḍitavedanīyo;
paṇḍitavedaniyo → Si p-īyo. (pts note) | ayamāyasmā → ayam āyasmā (pts)
А Дхамма, которой обучает этот уважаемый, глубока, её трудно увидеть и трудно понять, она умиротворённа и возвышенна, не познаётся простым лишь рассуждением, утончённая, переживается мудрыми.
na so dhammo sudesiyo luddhenā’ti.
sudesiyo → So Si; Sk sudesa; Bm sudesanīyo. (pts note)
Такой Дхамме не может легко научить тот, кто подвержен жажде”.

Yato naṁ samannesamāno visuddhaṁ lobhanīyehi dhammehi samanupassati tato naṁ uttari samannesati dosanīyesu dhammesu.
uttari → uttariṁ (bj, sya-all, pts) | dhammehi → dhammehi passati (sya-all) | samanupassati → passati samanupassati (bj: syā) | lobhanīyehi → lobhaniyehi (pts) | dosanīyesu → dosaniyesu (pts)
Когда он изучил его и увидел, что он очищен от этих состояний, основанных на жажде, далее он изучает его в отношении состояний, основанных на злобе:
Atthi nu kho imassāyasmato tathārūpā dosanīyā dhammā yathārūpehi dosanīyehi dhammehi pariyādinnacitto ajānaṁ vā vadeyya—
imassāyasmato → imassa āyasmato (bj) | imassāyasmato → imass āyasmato (pts) | dosanīyā → dosaniyā (pts) | dosanīyehi → dosaniyehi (pts)
“Есть ли в этом уважаемом какие-либо состояния, основанные на злобе, из-за которых он, с умом, охваченным этими состояниями, не зная, мог бы сказать:
jānāmīti, apassaṁ vā vadeyya—“Я знаю” или, не видя, он мог бы сказать: “Я вижу”, passāmīti, paraṁ vā tadatthāya samādapeyya yaṁ paresaṁ assa dīgharattaṁ ahitāya dukkhāyāti?
tadatthāya → tathattāya (bj, sya-all, pts)
или он мог бы побуждать других поступать так, что это привело бы к их длительному вреду, к боли?”
Tamenaṁ samannesamāno evaṁ jānāti:
tamenaṁ → tam enaṁ (pts)
Когда он изучает его, он знает:
‘natthi kho imassāyasmato tathārūpā dosanīyā dhammā yathārūpehi dosanīyehi dhammehi pariyādinnacitto ajānaṁ vā vadeyya—
natthi → na tthi (pts) | imassāyasmato → imass āyasmato (pts) | dosanīyā → dosaniyā (pts) | dosanīyehi → dosaniyehi (pts)
“В этом уважаемом нет таких состояний, основанных на злобе.
jānāmīti, apassaṁ vā vadeyya— passāmīti, paraṁ vā tadatthāya samādapeyya yaṁ paresaṁ assa dīgharattaṁ ahitāya dukkhāya.
tadatthāya → tathattāya (bj, sya-all, pts) | dukkhāya tathārūpo → dukkhāyāti tathā (bj, sya-all, pts) | tathattāya → tadatthāya (bj: sīmu8, machasaṁ)
Tathārūpo kho panimassāyasmato kāyasamācāro tathārūpo vacīsamācāro yathā taṁ aduṭṭhassa.
tathā → tathārūpo (bj: machasaṁ) | Tathā → Bm (bis) tathārūpo. (pts note) | yathā taṁ → yathātaṁ (th) | panimassāyasmato → pan imass āyasmato (pts)
Телесное поведение и словесное поведение этого уважаемого не такое, как у тех, кто подвержен злобе.
Yaṁ kho pana ayamāyasmā dhammaṁ deseti, gambhīro so dhammo duddaso duranubodho santo paṇīto atakkāvacaro nipuṇo paṇḍitavedanīyo;
pana ayamāyasmā → pan ayam āyasmā (pts) | paṇḍitavedanīyo → paṇḍitavedaniyo (pts)
А Дхамма, которой обучает этот уважаемый, глубока, её трудно увидеть и трудно понять, она умиротворённа и возвышенна, не познаётся простым лишь рассуждением, утончённая, переживается мудрыми.
na so dhammo sudesiyo duṭṭhenā’ti.Такой Дхамме не может легко научить тот, кто подвержен злобе”.

Yato naṁ samannesamāno visuddhaṁ dosanīyehi dhammehi samanupassati, tato naṁ uttari samannesati mohanīyesu dhammesu.
uttari → uttariṁ (bj, sya-all, pts) | dhammehi → dhammehi passati (sya-all) | visuddham → Sk adds lobhaniyehi dhammehi suddhaṁ. (pts note) | visuddhaṁ dosanīyehi → visuddham dosaniyehi (pts) | mohanīyesu → mohaniyesu (pts)
Когда он изучил его и увидел, что он очищен от этих состояний, основанных на злобе, далее он изучает его в отношении состояний, основанных на заблуждении:
Atthi nu kho imassāyasmato tathārūpā mohanīyā dhammā yathārūpehi mohanīyehi dhammehi pariyādinnacitto ajānaṁ vā vadeyya—
imassāyasmato → imassa āyasmato (bj) | yathārūpehi → yathā rūpehi (bjt) | imassāyasmato → imass āyasmato (pts) | mohanīyā → mohaniyā (pts) | mohanīyehi → mohaniyehi (pts)
“Есть ли в этом уважаемом какие-либо состояния, основанные на заблуждении, из-за которых он, с умом, охваченным этими состояниями, не зная, мог бы сказать:
jānāmīti, apassaṁ vā vadeyya—“Я знаю” или, не видя, он мог бы сказать: “Я вижу”, passāmīti, paraṁ vā tadatthāya samādapeyya yaṁ paresaṁ assa dīgharattaṁ ahitāya dukkhāyāti?
tadatthāya → tathattāya (bj, sya-all, pts) | tathattāya → tadatthāya (bj: sīmu8, machasaṁ)
или он мог бы побуждать других поступать так, что это привело бы к их длительному вреду, к боли?”
Tamenaṁ samannesamāno evaṁ jānāti:
tamenaṁ → tam enaṁ (pts)
Когда он изучает его, он знает:
‘natthi kho imassāyasmato tathārūpā mohanīyā dhammā yathārūpehi mohanīyehi dhammehi pariyādinnacitto ajānaṁ vā vadeyya—
natthi → na tthi (pts) | imassāyasmato → imass āyasmato (pts) | mohanīyā → mohaniyā (pts) | mohanīyehi → mohaniyehi (pts)
“В этом уважаемом нет таких состояний, основанных на заблуждении.
jānāmīti, apassaṁ vā vadeyya— passāmīti, paraṁ vā tadatthāya samādapeyya yaṁ paresaṁ assa dīgharattaṁ ahitāya dukkhāya.
tadatthāya → tathattāya (bj, sya-all, pts) | dukkhāya tathārūpo → dukkhāyāti tathā (sya-all, pts) | tathattāya → tadatthāya (bj: sīmu8, machasaṁ)
Tathārūpo kho panimassāyasmato kāyasamācāro tathārūpo vacīsamācāro yathā taṁ amūḷhassa.
tathā → tathārūpo (bj: machasaṁ) | Tathā → Bm tathārūpo. (pts note) | tathā → Sk omits; Bm tathārūpo. (pts note) | yathā taṁ → yathātaṁ (th) | panimassāyasmato → pan imass āyasmato (pts)
Телесное поведение и словесное поведение этого уважаемого не такое, как у тех, кто подвержен заблуждению.
Yaṁ kho pana ayamāyasmā dhammaṁ deseti, gambhīro so dhammo duddaso duranubodho santo paṇīto atakkāvacaro nipuṇo paṇḍitavedanīyo;
ayamāyasmā → ayam āyasmā (pts) | paṇḍitavedanīyo → paṇḍitavedaniyo (pts)
А Дхамма, которой обучает этот уважаемый, глубока, её трудно увидеть и трудно понять, она умиротворённа и возвышенна, не познаётся простым лишь рассуждением, утончённая, переживается мудрыми.
na so dhammo sudesiyo mūḷhenā’ti.Такой Дхамме не может легко научить тот, кто подвержен заблуждению”.

Yato naṁ samannesamāno visuddhaṁ mohanīyehi dhammehi samanupassati;
dhammehi → dhammehi passati (sya-all) | visuddhaṁ → Sk adds lobhaniyehi dhammehi visuddhaṁ dosaniyehi dhammehi visuddhaṁ. (pts note) | mohanīyehi → mohaniyehi (pts)
Когда он изучил его и увидел, что он очищен от этих состояний, основанных на заблуждении,
atha tamhi saddhaṁ niveseti, saddhājāto upasaṅkamati, upasaṅkamanto payirupāsati, payirupāsanto sotaṁ odahati, ohitasoto dhammaṁ suṇāti, sutvā dhammaṁ dhāreti, dhatānaṁ dhammānaṁ atthaṁ upaparikkhati, atthaṁ upaparikkhato dhammā nijjhānaṁ khamanti, dhammanijjhānakkhantiyā sati chando jāyati, chandajāto ussahati, ussahitvā tuleti, tulayitvā padahati, pahitatto samāno kāyena ceva paramasaccaṁ sacchikaroti paññāya ca naṁ ativijjha passati.
dhatānaṁ → dhāritānaṁ (pts1ed, mr) | tamhi → tasmiṁ (bj) | tuleti → tulayati (bj) | padahati → pahadati (bj) | paramasaccaṁ → paramatthasaccaṁ (sya-all) | naṁ → taṁ (sya-all, pts) | upasaṅkamati → (pts) | payirupāsati payirupāsanto → payirūpāsati payirūpāsanto (pts) | dhatānaṁ → dhāritānaṁ (pts) | tuleti tulayitvā → tūleti tūlayitvā (pts) | dhatānaṁ → dhāritānaṁ (cck: ka.) | payirūpāsati → Sk omits. (pts note) | paramasaccaṁ → So Sk Bm Bu; Si {paramatthasaccaṁ}. (pts note) | upasaṅkamati upasaṅkamanto payirupāsati payirupāsanto → upasaṁkamanto payirūpāsati payirūpāsanto (pts) | dhammanijjhānakkhantiyā → dhammanijjhānakhantiyā (pts) | ceva → eva (pts)
он утверждает веру в него. Преисполненный веры, он посещает его, Выказывает ему уважение. Когда он выказывает ему уважение, он склоняет ухо. Тот, кто склоняет ухо, слышит Дхамму. Услышав Дхамму, он запоминает её. Он изучает смысл учений, которые он запомнил. Когда он изучает их смысл, он обретает согласие с этими учениями посредством раздумий. Когда он обрёл согласие с этими учениями посредством раздумий, у него возникает рвение. Когда возникло рвение, он изъявляет желание. Изъявив желание, он исследует. Тщательно исследовав, он старается. Решительно стараясь, он реализует телом высочайшую истину и видит её, проникнув в неё пониманием.
Ettāvatā kho, bhāradvāja, saccānubodho hoti, ettāvatā saccamanubujjhati, ettāvatā ca mayaṁ saccānubodhaṁ paññapema;
paññapema → paññāpema (bj, sya-all, pts) | saccamanubujjhati → saccam anubujjhati (pts)
Вот каким образом, Бхарадваджа, имеет место открытие истины. Вот каким образом кто-либо открывает истину. И таким образом мы описываем открытие истины.
na tveva tāva saccānuppatti hotī”ti.
tāva saccānuppatti → saccānupatti (sya-all, pts) | tāva → na tveva (bj: PTS) | tveva → Sk adds tāva. (pts note) | hotīti → Bm saccānuppatti hoti. (pts note)
Но в этом случае ещё нет окончательного прибытия к истине”.

“Ettāvatā, bho gotama, saccānubodho hoti, ettāvatā saccamanubujjhati, ettāvatā ca mayaṁ saccānubodhaṁ pekkhāma.
ettāvatā → ettāvattā (my) | saccamanubujjhati → saccaṁ anubujjhati (pts)
“Таким образом, господин Готама, имеет место открытие истины. Вот каким образом кто-либо открывает истину. И таким образом мы признаём открытие истины.
Kittāvatā pana, bho gotama, saccānuppatti hoti, kittāvatā saccamanupāpuṇāti?
saccānuppatti → saccānupatti (bjt, th, pts) | saccamanupāpuṇāti → saccam anupāpuṇāti (pts)
Но каким образом, господин Готама, имеет место окончательное прибытие к истине? Каким образом кто-либо окончательно прибывает к истине? Мы спрашиваем господина Готаму об окончательном прибытии к истине”.
Saccānuppattiṁ mayaṁ bhavantaṁ gotamaṁ pucchāmā”ti.
saccānuppattiṁ → saccānupattiṁ (bjt, th, pts)

“Tesaṁyeva, bhāradvāja, dhammānaṁ āsevanā bhāvanā bahulīkammaṁ saccānuppatti hoti.
bahulīkammaṁ saccānuppatti → bahulīkammā saccānupatti (bj) | tesaṁyeva → tesaṁ yeva kho (pts) | bahulīkammaṁ → Sk b-aṁ. (pts note) | tesaṁyeva → tesaṁye (my)
“Окончательное прибытие к истине, Бхарадваджа, лежит в повторении, развитии, взращивании этих же самых явлений.
Ettāvatā kho, bhāradvāja, saccānuppatti hoti, ettāvatā saccamanupāpuṇāti, ettāvatā ca mayaṁ saccānuppattiṁ paññapemā”ti.
saccānuppattiṁ paññapemāti → saccānupattiṁ paññāpemāti (bj, sya-all, pts) | saccānuppatti → saccānupatti (bjt, th, pts) | saccamanupāpuṇāti → saccam anupāpuṇāti (pts)
Вот каким образом, Бхарадваджа, имеет место окончательное прибытие к истине. Вот каким образом кто-либо окончательно прибывает к истине. И таким образом мы описываем окончательное прибытие к истине”.

“Ettāvatā, bho gotama, saccānuppatti hoti, ettāvatā saccamanupāpuṇāti, ettāvatā ca mayaṁ saccānuppattiṁ pekkhāma.
saccānuppatti → saccānupatti (bjt, th, pts) | saccānuppattiṁ → saccānupattiṁ (bjt, th, pts) | saccamanupāpuṇāti → saccam anupāpuṇāti (pts)
“Таким образом, господин Готама, имеет место окончательное прибытие к истине. Вот каким образом кто-либо окончательно прибывает к истине. И таким образом мы признаём окончательное прибытие к истине.
Saccānuppattiyā pana, bho gotama, katamo dhammo bahukāro?
saccānuppattiyā → saccānupattiyā (bjt, th, pts)
Но что, господин Готама, является наиболее полезным для окончательного прибытия к истине? Мы спрашиваем господина Готаму о том явлении, которое наиболее полезно для окончательного прибытия к истине”.
Saccānuppattiyā bahukāraṁ dhammaṁ mayaṁ bhavantaṁ gotamaṁ pucchāmā”ti.
saccānuppattiyā → saccānupattiyā (bjt, th, pts)

“Saccānuppattiyā kho, bhāradvāja, padhānaṁ bahukāraṁ.
saccānuppattiyā → saccānupattiyā (bjt, th, pts)
“Старание наиболее полезно для окончательного прибытия к истине, Бхарадваджа.
No cetaṁ padaheyya, nayidaṁ saccamanupāpuṇeyya.
saccamanupāpuṇeyya → saccaṁ anupāpuṇeyya (bjt) | cetaṁ → ce taṁ (th, pts) | nayidaṁ → na yidaṁ (th) | nayidaṁ saccamanupāpuṇeyya → na-y-idaṁ saccam anupāpuṇeyya (pts)
Ведь если человек не старается, он не прибудет в конечном счёте к истине.
Yasmā ca kho padahati tasmā saccamanupāpuṇāti.
tasmā → Sk omits tasmā. (pts note) | saccamanupāpuṇāti → saccaṁ anupāpuṇāti (bjt) | saccamanupāpuṇāti → saccam anupāpuṇāti (pts)
Человек окончательно прибывает к истине благодаря старанию.
Tasmā saccānuppattiyā padhānaṁ bahukāran”ti.
saccānuppattiyā → saccānupattiyā (bjt, th, pts) | bahukāranti → bahukāran ti (pts)
Вот почему старание наиболее полезно для окончательного прибытия к истине”.

“Padhānassa pana, bho gotama, katamo dhammo bahukāro?“Но, господин Готама, что наиболее полезно для старания? Мы спрашиваем господина Готаму о явлении, которое наиболее полезно для старания”. Padhānassa bahukāraṁ dhammaṁ mayaṁ bhavantaṁ gotamaṁ pucchāmā”ti.

“Padhānassa kho, bhāradvāja, tulanā bahukārā.
bahukārā → bahukāro (sya-all) | Padhānassa → Sk saccānupattiyā. (pts note) | bahukārā → Si b-ro here, b-rā infra. (pts note)
“Исследование наиболее полезно для старания, Бхарадваджа. Ведь если человек не исследует, он не станет стараться. Но поскольку он исследует, он старается. Вот почему исследование наиболее полезно для старания”…
No cetaṁ tuleyya, nayidaṁ padaheyya.
cetaṁ → ce taṁ (th, pts) | nayidaṁ → na yidaṁ (th) | nayidaṁ → na-y-idaṁ (pts)
Yasmā ca kho tuleti tasmā padahati. Tasmā padhānassa tulanā bahukārā”ti.
bahukārāti → bahukārā ti (pts)

“Tulanāya pana, bho gotama, katamo dhammo bahukāro? Tulanāya bahukāraṁ dhammaṁ mayaṁ bhavantaṁ gotamaṁ pucchāmā”ti. “Tulanāya kho, bhāradvāja, ussāho bahukāro.“Изъявление желания наиболее полезно для исследования, Бхарадваджа. No cetaṁ ussaheyya, nayidaṁ tuleyya.
ussaheyya → So Si Sk; Bm ussāheyya (bis) & once ussāhati. (pts note) | cetaṁ → ce taṁ (th, pts) | nayidaṁ → na yidaṁ (th) | nayidaṁ → na-y-idaṁ (pts)
Ведь если человек не желает, он не исследует.
Yasmā ca kho ussahati tasmā tuleti.Но поскольку он желает, он исследует. Tasmā tulanāya ussāho bahukāro”ti.
bahukāroti → bahukāro ti (pts)
Вот почему изъявление желания наиболее полезно для исследования”…

“Ussāhassa pana, bho gotama, katamo dhammo bahukāro? Ussāhassa bahukāraṁ dhammaṁ mayaṁ bhavantaṁ gotamaṁ pucchāmā”ti. “Ussāhassa kho, bhāradvāja, chando bahukāro.“Рвение наиболее полезно для изъявления желания, Бхарадваджа. No cetaṁ chando jāyetha, nayidaṁ ussaheyya.
cetaṁ → ce taṁ (th, pts) | nayidaṁ → na yidaṁ (th) | nayidaṁ → na-y-idaṁ (pts)
Ведь если человек не зарождает рвения, он не изъявляет желания.
Yasmā ca kho chando jāyati tasmā ussahati.Но поскольку он зарождает рвение, он изъявляет желание. Tasmā ussāhassa chando bahukāro”ti.
bahukāroti → bahukāro ti (pts)
Вот почему рвение наиболее полезно для изъявления желания”…

“Chandassa pana, bho gotama, katamo dhammo bahukāro? Chandassa bahukāraṁ dhammaṁ mayaṁ bhavantaṁ gotamaṁ pucchāmā”ti. “Chandassa kho, bhāradvāja, dhammanijjhānakkhanti bahukārā.
dhammanijjhānakhanti → Bm dhammān-tī. (pts note)
“Согласие с учениями посредством размышления наиболее полезно для рвения, Бхарадваджа.
No cete dhammā nijjhānaṁ khameyyuṁ, nayidaṁ chando jāyetha.
cete dhammā nijjhānaṁ → cetaṁ dhammanijjhānaṁ (bj, pts) | cete → ce taṁ (sya-all) | nayidaṁ → na yidaṁ (th) | cete dhammā nijjhānaṁ → ce taṁ dhammanijjhānaṁ (pts) | nayidaṁ → na-y-idaṁ (pts)
Ведь если человек не приходит к согласию с учениями посредством размышления, то рвения не возникает в нём.
Yasmā ca kho dhammā nijjhānaṁ khamanti tasmā chando jāyati.
dhammā nijjhānaṁ → dhammanijjhānaṁ (bj, pts)
Но поскольку он приходит к согласию с учениями посредством размышления, возникает рвение.
Tasmā chandassa dhammanijjhānakkhanti bahukārā”ti.
dhammanijjhānakkhanti bahukārāti → dhammanijjhānakhanti bahukārā ti (pts)
Вот почему согласие с учениями посредством размышления наиболее полезно для рвения”…

“Dhammanijjhānakkhantiyā pana, bho gotama, katamo dhammo bahukāro?
dhammanijjhānakkhantiyā → dhammanijjhānakhantiyā (pts)
Dhammanijjhānakkhantiyā bahukāraṁ dhammaṁ mayaṁ bhavantaṁ gotamaṁ pucchāmā”ti.
dhammanijjhānakkhantiyā → dhammanijjhānakhantiyā (pts)
“Dhammanijjhānakkhantiyā kho, bhāradvāja, atthūpaparikkhā bahukārā.
atthūpaparikkhā → atthupaparikkhā (sya-all, pts) | atthupaparikkhā → Sk atthūpaparikkhārā; Bm Si atthup- throughout. (pts note) | dhammanijjhānakkhantiyā → dhammanijjhānakhantiyā (pts)
“Изучение смысла наиболее полезно для согласия с учениями посредством размышления, Бхарадваджа.
No cetaṁ atthaṁ upaparikkheyya, nayidaṁ dhammā nijjhānaṁ khameyyuṁ.
dhammā nijjhānaṁ → dhammanijjhānaṁ (bj) | cetaṁ → ce taṁ (th, pts) | nayidaṁ → na yidaṁ (th) | nayidaṁ → nay-idaṁ (pts)
Ведь если человек не изучает их смысл, он не приходит к согласию с учениями посредством размышления.
Yasmā ca kho atthaṁ upaparikkhati tasmā dhammā nijjhānaṁ khamanti.
dhammā nijjhānaṁ → dhammanijjhānaṁ (bj)
Но поскольку он изучает их смысл, он приходит к согласию с учениями посредством размышления.
Tasmā dhammanijjhānakkhantiyā atthūpaparikkhā bahukārā”ti.
atthūpaparikkhā → atthupaparikkhā (sya-all)
Вот почему изучение смысла наиболее полезно для согласия с учениями посредством размышления”…

“Atthūpaparikkhāya pana, bho gotama, katamo dhammo bahukāro?
atthūpaparikkhāya → atthupaparikkhāya (sya-all)
Atthūpaparikkhāya bahukāraṁ dhammaṁ mayaṁ bhavantaṁ gotamaṁ pucchāmā”ti.
atthūpaparikkhāya → atthupaparikkhāya (sya-all, pts)
“Atthūpaparikkhāya kho, bhāradvāja, dhammadhāraṇā bahukārā.
atthūpaparikkhāya → atthupaparikkhāya (sya-all, pts)
“Запоминание учений наиболее полезно для изучения смысла, Бхарадваджа.
No cetaṁ dhammaṁ dhāreyya, nayidaṁ atthaṁ upaparikkheyya.
cetaṁ → ce taṁ (th, pts) | nayidaṁ → na yidaṁ (th) | nayidaṁ → na-y-idaṁ (pts)
Ведь если человек не запоминает учение, он не изучит его смысл.
Yasmā ca kho dhammaṁ dhāreti tasmā atthaṁ upaparikkhati.Но поскольку он запоминает учение, он изучает его смысл. Tasmā atthūpaparikkhāya dhammadhāraṇā bahukārā”ti.
atthūpaparikkhāya → atthupaparikkhāya (sya-all, pts) | bahukārāti → bahukārā ti (pts)
Вот почему запоминание учений наиболее полезно для изучения смысла”…

“Dhammadhāraṇāya pana, bho gotama, katamo dhammo bahukāro? Dhammadhāraṇāya bahukāraṁ dhammaṁ mayaṁ bhavantaṁ gotamaṁ pucchāmā”ti.
bhavantaṁ → bhavantam (pts)
“Dhammadhāraṇāya kho, bhāradvāja, dhammassavanaṁ bahukāraṁ.
dhammasavanaṁ → Si dhammassavanaṁ throughout. (pts note)
“Слушание Дхаммы наиболее полезно для запоминания учений, Бхарадваджа.
No cetaṁ dhammaṁ suṇeyya, nayidaṁ dhammaṁ dhāreyya.
cetaṁ → ce taṁ (th, pts) | nayidaṁ → na yidaṁ (th) | nayidaṁ → na-y-idaṁ (pts)
Ведь если человек не слушает Дхамму, он не запоминает учения.
Yasmā ca kho dhammaṁ suṇāti tasmā dhammaṁ dhāreti.
suṇāti tasmā dhammaṁ → (pts)
Но поскольку он слушает Дхамму, он запоминает учения.
Tasmā dhammadhāraṇāya dhammassavanaṁ bahukāran”ti.
dhammassavanaṁ → dhammasavanaṁ (bjt) | dhammassavanaṁ bahukāranti → dhammasavanaṁ bahukāran ti (pts)
Вот почему слушание Дхаммы наиболее полезно для запоминания учений”…

“Dhammassavanassa pana, bho gotama, katamo dhammo bahukāro?
dhammassavanassa → dhammasavanassa (bjt, pts)
Dhammassavanassa bahukāraṁ dhammaṁ mayaṁ bhavantaṁ gotamaṁ pucchāmā”ti.
dhammassavanassa → dhammasavanassa (bjt, pts)
“Dhammassavanassa kho, bhāradvāja, sotāvadhānaṁ bahukāraṁ.
dhammassavanassa → dhammasavanassa (bjt, pts)
“Склонение уха наиболее полезно для слушания Дхаммы, Бхарадваджа.
No cetaṁ sotaṁ odaheyya, nayidaṁ dhammaṁ suṇeyya.
nayidaṁ → na idaṁ (bj) | cetaṁ → ce taṁ (th, pts) | nayidaṁ → na yidaṁ (th) | nayidaṁ → na-y-idaṁ (pts)
Ведь если человек не склоняет ухо, он не услышит Дхамму.
Yasmā ca kho sotaṁ odahati tasmā dhammaṁ suṇāti.Но поскольку он склоняет ухо, он услышит Дхамму. Tasmā dhammassavanassa sotāvadhānaṁ bahukāran”ti.
dhammassavanassa → dhammasavanassa (bjt, pts) | bahukāranti → bahukāran ti (pts)
Вот почему склонение уха наиболее полезно для слушания Дхаммы”…

“Sotāvadhānassa pana, bho gotama, katamo dhammo bahukāro? Sotāvadhānassa bahukāraṁ dhammaṁ mayaṁ bhavantaṁ gotamaṁ pucchāmā”ti. “Sotāvadhānassa kho, bhāradvāja, payirupāsanā bahukārā.
payirupāsanā → payirūpāsanā (pts) | payirūpāsanā → Si payirup. (pts note)
“Выказывание уважения наиболее полезно для склонения уха, Бхарадваджа.
No cetaṁ payirupāseyya, nayidaṁ sotaṁ odaheyya.
cetaṁ payirupāseyya nayidaṁ → ce taṁ payirūpāseyya nayidam (pts) | nayidaṁ → na yidaṁ (th) | cetaṁ payirupāseyya nayidaṁ → ce taṁ payirūpāseyya na-y-idam (pts)
Ведь если человек не выказывает уважения, он не станет склонять ухо.
Yasmā ca kho payirupāsati tasmā sotaṁ odahati.
payirupāsati → payirūpāsati (pts)
Но поскольку он выказывает уважение, он склоняет ухо.
Tasmā sotāvadhānassa payirupāsanā bahukārā”ti.
payirupāsanā bahukārāti payirupāsanāya → payirūpāsanā bahukārā ti payirūpāsanāya (pts)
Вот почему выказывание уважения наиболее полезно для склонения уха”…

“Payirupāsanāya pana, bho gotama, katamo dhammo bahukāro?
payirupāsanāya → payirūpāsanāya (pts)
Payirupāsanāya bahukāraṁ dhammaṁ mayaṁ bhavantaṁ gotamaṁ pucchāmā”ti.
payirupāsanāya → payirūpāsanāya (pts)
“Payirupāsanāya kho, bhāradvāja, upasaṅkamanaṁ bahukāraṁ.
payirupāsanāya → payirūpāsanāya (pts) | upasaṅkamanaṁ → upasaṁkamanaṁ (pts)
“Посещение наиболее полезно для выказывания уважения, Бхарадваджа.
No cetaṁ upasaṅkameyya, nayidaṁ payirupāseyya.
payirupāseyya → payirūpāseyya (pts) | cetaṁ → ce taṁ (th) | nayidaṁ → na yidaṁ (th)
Ведь если человек не посещает [учителя], он не выказывает ему уважения.
Yasmā ca kho upasaṅkamati tasmā payirupāsati.
payirupāsati → payirūpāsati (pts) | upasaṅkamati → upasaṁkamati (pts)
Но поскольку он посещает, он выказывает ему уважение.
Tasmā payirupāsanāya upasaṅkamanaṁ bahukāran”ti.
payirupāsanāya → payirūpāsanāya (pts)
Вот почему посещение наиболее полезно для выказывания уважения”…

“Upasaṅkamanassa pana, bho gotama, katamo dhammo bahukāro?
gotama → gotamassa (pts) | upasaṅkamanassa → upasaṁkamanassa (pts)
Upasaṅkamanassa bahukāraṁ dhammaṁ mayaṁ bhavantaṁ gotamaṁ pucchāmā”ti.
upasaṅkamanassa → upasaṁkamanassa (pts)
“Upasaṅkamanassa kho, bhāradvāja, saddhā bahukārā.
upasaṅkamanassa → upasaṁkamanassa (pts)
“Вера наиболее полезна для посещения, Бхарадваджа.
No cetaṁ saddhā jāyetha, nayidaṁ upasaṅkameyya.
cetaṁ → ce taṁ (th, pts) | nayidaṁ → na yidaṁ (th) | nayidaṁ upasaṅkameyya → na-y-idaṁ upasaṁkameyya (pts)
Ведь если вера [в учителя] не возникает, он не станет посещать его.
Yasmā ca kho saddhā jāyati tasmā upasaṅkamati.
upasaṅkamati → upasaṁkamati (pts)
Но поскольку вера возникает, он посещает его.
Tasmā upasaṅkamanassa saddhā bahukārā”ti.
bahukārāti saccānurakkhaṇaṁ → bahukārā ti saccānurakkhanaṁ (pts) | upasaṅkamanassa → upasaṁkamanassa (pts)
Вот почему вера наиболее полезна для посещения”.

“Saccānurakkhaṇaṁ mayaṁ bhavantaṁ gotamaṁ apucchimha, saccānurakkhaṇaṁ bhavaṁ gotamo byākāsi;
saccānurakkhaṇaṁ → saccānurakkhanaṁ (bj, pts) | apucchimha → apucchimhā (sya-all) | Saccānurakkhanaṁ → Sk saddhān-. (pts note) | apucchimha → Si ap-hā. (pts note)
“Мы спросили господина Готаму о приверженности к истине, и господин Готама ответил о приверженности к истине.
tañca panamhākaṁ ruccati ceva khamati ca tena camha attamanā.
camha → camhā (bj, sya-all) | amhā → So Sk Si; Bm amha. (pts note) | tañca panamhākaṁ → tañ ca pan amhākaṁ (pts) | ceva → eva (pts)
Мы одобрили и согласились с этим ответом, и потому мы довольны.
Saccānubodhaṁ mayaṁ bhavantaṁ gotamaṁ apucchimha, saccānubodhaṁ bhavaṁ gotamo byākāsi;
saccānubodhaṁ → saccamanubodhaṁ (sya-all) | apucchimha saccānubodhaṁ → apucchimhā saccamanubodhaṁ (sya-all) | saccānubodhaṁ → saccamanubodhaṁ (bj: syā) | saccānubodhaṁ → saccamanubodhaṁ (bj: syā) | Saccānubodhaṁ → Bm Si saccam anubodhaṁ. (pts note) | + → go (bjt)
Мы спросили господина Готаму об открытии истины…
tañca panamhākaṁ ruccati ceva khamati ca tena camha attamanā.
camha → camhā (bj, sya-all) | tañca panamhākaṁ → tañ ca pan amhākaṁ (pts) | ceva → eva (pts) | camha → amhā (pts)
Мы одобрили и согласились с этим ответом, и потому мы довольны.
Saccānuppattiṁ mayaṁ bhavantaṁ gotamaṁ apucchimha, saccānuppattiṁ bhavaṁ gotamo byākāsi;
apucchimha saccānuppattiṁ → apucchimhā saccānupattiṁ (sya-all) | saccānuppattiṁ → saccānupattim (pts)
Мы спросили господина Готаму об окончательном прибытии к истине…
tañca panamhākaṁ ruccati ceva khamati ca tena camha attamanā.
camha → camhā (sya-all) | tañca panamhākaṁ → tañ ca pan amhākaṁ (pts) | ceva → eva (pts) | camha → amhā (pts)
Мы одобрили и согласились с этим ответом, и потому мы довольны.
Saccānuppattiyā bahukāraṁ dhammaṁ mayaṁ bhavantaṁ gotamaṁ apucchimha, saccānuppattiyā bahukāraṁ dhammaṁ bhavaṁ gotamo byākāsi;
apucchimha saccānuppattiyā → apucchimhā saccānupattiyā (sya-all)
Мы спросили господина Готаму о явлении, которое наиболее полезно для окончательного прибытия к истине…
tañca panamhākaṁ ruccati ceva khamati ca tena camha attamanā.
camha → camhā (bj, sya-all) | tañca panamhākaṁ → tañ ca pan amhākaṁ (pts) | ceva → eva (pts) | camha → amhā (pts)
Мы одобрили и согласились с этим ответом, и потому мы довольны.
Yaṁyadeva ca mayaṁ bhavantaṁ gotamaṁ apucchimha taṁtadeva bhavaṁ gotamo byākāsi;
ca → ca pana (bj, pts) | apucchimha taṁtadeva → apucchimhā taṁ tadeva (sya-all) | yaṁyadeva → yaṁ yadeva (bjt, th) | yaṁyadeva → yaṁ yad eva (pts) | taṁtadeva → taṁ tad eva (pts)
Всё, о чём мы спрашивали господина Готаму, он нам ответил.
tañca panamhākaṁ ruccati ceva khamati ca tena camha attamanā.
camha → camhā (bj, sya-all) | tañca panamhākaṁ → tañ ca pan amhākaṁ (pts) | ceva → eva (pts) | camha → amhā (pts)
Мы одобрили и согласились с этим ответом, и потому мы довольны.

Mayañhi, bho gotama, pubbe evaṁ jānāma:
mayañhi → mayaṁ hi (bjt, th, pts)
Прежде, господин Готама, мы привыкли думать так:
‘ke ca muṇḍakā samaṇakā ibbhā kaṇhā bandhupādāpaccā, ke ca dhammassa aññātāro’ti?
bandhupādāpaccā → bandhupādapaccā (sya-all) | ibbhā → So Si; Sk imabhā kimhā; Bm ibbhā kiṇhā. (pts note) | aññātāroti → aññātāro ti (pts)
“Кто такие эти бритоголовые отшельники, эти смуглые прислужники, смуглые отпрыски ступней Владыки, чтобы понимать Дхамму?”
Ajanesi vata me bhavaṁ gotamo samaṇesu samaṇapemaṁ, samaṇesu samaṇapasādaṁ, samaṇesu samaṇagāravaṁ.Почтенный, Благословенный зародил во мне любовь к отшельникам, доверие к отшельникам, уважение к отшельникам.

Abhikkantaṁ, bho gotama …pe…
gotama → gotama abhikkantaṁ bho gotama (bj, sya-all, pts)
Великолепно, господин Готама…
upāsakaṁ maṁ bhavaṁ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.
saraṇaṁ gatanti → saraṇaṅgatanti (th) | gatanti → gatan ti (pts)
Пусть господин Готама помнит меня как мирского последователя, принявшего в нём прибежище с этого дня и на всю жизнь”.

Caṅkīsuttaṁ niṭṭhitaṁ pañcamaṁ.

Принципы · Обоснование · Глоссарий · 6 изданий Пали
MP3: пали · русский


Переводы: English · Русский · Deutsch · Italiano · Lietuvių