SubhasuttaК Субхе
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)Так мной услышано.
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.Одно время Благословенный располагается в Саваттхи, в роще Джеты, в парке Анатхапиндики.
Tena kho pana samayena subho māṇavo todeyyaputto sāvatthiyaṁ paṭivasati aññatarassa gahapatissa nivesane kenacideva karaṇīyena.
kenacideva → kenacid eva (pts)И в то время брахманский ученик Субха, сын Тодейи, пребывал в Саваттхи по некоему делу, [проживая] в доме некоего домохозяина.
Atha kho subho māṇavo todeyyaputto yassa gahapatissa nivesane paṭivasati taṁ gahapatiṁ etadavoca:
etadavoca → etad (pts)И тогда брахманский ученик Субха, сын Тодейи, спросил домохозяина, в доме которого он проживал:
“sutaṁ metaṁ, gahapati:
sutaṁ metaṁ → sutametaṁ (th) | + → avoca (pts) | metaṁ → me taṁ (pts)“Домохозяин, я слышал,
‘avivittā sāvatthī arahantehī’ti.
sāvatthī → sāvatthi (bj, pts) | arahantehīti → arahantehi (sya-all)Что Саваттхи не пуст от арахантов.
Kaṁ nu khvajja samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā payirupāseyyāmā”ti?
khvajja → kh ajja (pts) | ajja → So Sk; Bm Si kaṁ nu khvajja. Cf. 1 Dīgha 47. (pts note) | payirupāseyyāmāti → So Si; Sk (as frequently) payirūp-, as Bm always. (pts note) | kaṁ nu → kannu (bjt) | kaṁ → kan (pts)Какому шраману или брахману мы могли бы сегодня пойти и выразить своё почтение?”
“Ayaṁ, bhante, bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.“Почтенный, этот Благословенный живёт в Саваттхи, в роще Джеты, в парке Анатхапиндики. Taṁ, bhante, bhagavantaṁ payirupāsassū”ti.Ты можешь пойти и выразить своё почтение этому Благословенному, почтенный”.
Atha kho subho māṇavo todeyyaputto tassa gahapatissa paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.
paṭissutvā → paṭisutvā (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)И тогда, согласившись с домохозяином, брахманский ученик Субха, сын Тодейи, отправился к Благословенному и обменялся с ним приветствиями.
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho subho māṇavo todeyyaputto bhagavantaṁ etadavoca:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, pts) | etadavoca → etad avoca (pts)После обмена вежливыми приветствиями и любезностями он сел рядом и спросил Благословенного:
“brāhmaṇā, bho gotama, evamāhaṁsu:
evamāhaṁsu → evam āhaṁsu (pts)“Господин Готама, брахманы говорят так:
‘gahaṭṭho ārādhako hoti ñāyaṁ dhammaṁ kusalaṁ, na pabbajito ārādhako hoti ñāyaṁ dhammaṁ kusalan’ti.
kusalanti → kusalan ti (pts)“Домохозяин исполняет истинный путь, Дхамму, которая благая. Ушедший в бездомную жизнь не исполняет истинного пути, Дхаммы, которая благая”.
Idha bhavaṁ gotamo kimāhā”ti?
kimāhāti → kim āhāti (pts)Что господин Готама скажет на это?”
“Vibhajjavādo kho ahamettha, māṇava;
vibhajjavādo → vibhajavādo (th) | ahamettha → aham ettha (pts)“Ученик, я говорю об этом после рассмотрения.
nāhamettha ekaṁsavādo.
nāhamettha → nāham ettha (pts)Я не говорю об этом однобоко.
Gihissa vāhaṁ, māṇava, pabbajitassa vā micchāpaṭipattiṁ na vaṇṇemi.
na → (sya-all) | Gihissa → Bm Si gīhissa. (pts note) | na → Si omits na. (pts note) | vāhaṁ → vā haṁ (pts)Я не восхваляю ошибочного пути практики ни у домохозяина, ни у ушедшего в бездомную жизнь.
Gihī vā hi, māṇava, pabbajito vā micchāpaṭipanno micchāpaṭipattādhikaraṇahetu na ārādhako hoti ñāyaṁ dhammaṁ kusalaṁ.
micchāpaṭipattādhikaraṇahetu → micchāpaṭipannādhikaraṇahetu (bj) | Gihī → Bm gīhi. (pts note)Ведь будь то домохозяин или же ушедший в бездомную жизнь – если он вступил на ошибочный путь практики, то из-за этого ошибочного пути практики он не исполняет истинного пути, Дхаммы, которая благая.
Gihissa vāhaṁ, māṇava, pabbajitassa vā sammāpaṭipattiṁ vaṇṇemi.
vāhaṁ → vā haṁ (pts)Я восхваляю правильный путь практики и у домохозяина, и у ушедшего в бездомную жизнь.
Gihī vā hi, māṇava, pabbajito vā sammāpaṭipanno sammāpaṭipattādhikaraṇahetu ārādhako hoti ñāyaṁ dhammaṁ kusalan”ti.
sammāpaṭipattādhikaraṇahetu → sammāpaṭipannādhikaraṇahetu (bj) | kusalanti → kusalan ti (pts)Ведь будь то домохозяин или же ушедший в бездомную жизнь – если он вступил на правильный путь практики, то из-за этого правильного пути практики он исполняет истинный путь, Дхамму, которая благая”.
“Brāhmaṇā, bho gotama, evamāhaṁsu:
evamāhaṁsu → evam āhaṁsu (pts)“Господин Готама, брахманы говорят так:
‘mahaṭṭhamidaṁ mahākiccaṁ mahādhikaraṇaṁ mahāsamārambhaṁ gharāvāsakammaṭṭhānaṁ mahapphalaṁ hoti;
mahaṭṭhamidaṁ → mahatthamidaṁ (sya-all) | mahaṭṭhamidaṁ → mahaṭṭhaṁ (bj: syā) | Mahaṭṭhaṁ → So Sk Bm Bu; Si mahattham. (pts note) | mahaṭṭhamidaṁ → mahaṭṭhaṁ idaṁ (pts)“Поскольку работа в домохозяйской жизни подразумевает бурную активность, бурную деятельность, множество вовлечений, множество осуществлений, то это приносит великий плод.
appaṭṭhamidaṁ appakiccaṁ appādhikaraṇaṁ appasamārambhaṁ pabbajjā kammaṭṭhānaṁ appaphalaṁ hotī’ti.
appaṭṭhamidaṁ → appatthamidaṁ (sya-all) | appaṭṭhaṁ → So Sk Bm Bu; Si appatthaṁ. (pts note) | pabbajjā kammaṭṭhānaṁ appaphalaṁ → pabbajjākammaṭṭhānaṁ appapphalaṁ (th) | appaṭṭhamidaṁ → appaṭṭhaṁ idaṁ (pts) | pabbajjā kammaṭṭhānaṁ → pabbajjākammaṭṭhānaṁ (pts)Поскольку работа тех, кто ушёл в бездомную жизнь, подразумевает слабую активность, слабую деятельность, малые вовлечения, малые осуществления, то это приносит малый плод”.
Idha bhavaṁ gotamo kimāhā”ti.
kimāhāti etthāpi → kim āhāti ettha pi (pts)Что господин Готама скажет на это?”
“Etthāpi kho ahaṁ, māṇava, vibhajjavādo;
etthāpi → etthapi (sya-all) | vibhajjavādo → vibhajavādo (th) | etthāpi → ettha pi (pts)“Ученик, опять-таки я говорю об этом после рассмотрения.
nāhamettha ekaṁsavādo.
nāhamettha → nāham ettha (pts)Я не говорю об этом однобоко.
Atthi, māṇava, kammaṭṭhānaṁ mahaṭṭhaṁ mahākiccaṁ mahādhikaraṇaṁ mahāsamārambhaṁ, vipajjamānaṁ appaphalaṁ hoti;
mahaṭṭhaṁ → mahatthaṁ (sya-all) | appaphalaṁ → appapphalaṁ (th)Бывает работа, которая подразумевает бурную активность, бурную деятельность, множество вовлечений, множество осуществлений, но которая в случае провала приносит малый плод.
atthi, māṇava, kammaṭṭhānaṁ mahaṭṭhaṁ mahākiccaṁ mahādhikaraṇaṁ mahāsamārambhaṁ, sampajjamānaṁ mahapphalaṁ hoti;
mahaṭṭhaṁ → mahatthaṁ (sya-all)Бывает работа, которая подразумевает бурную активность, бурную деятельность, множество вовлечений, множество осуществлений, и которая в случае успеха приносит великий плод.
atthi, māṇava, kammaṭṭhānaṁ appaṭṭhaṁ appakiccaṁ appādhikaraṇaṁ appasamārambhaṁ, vipajjamānaṁ appaphalaṁ hoti;
appaṭṭhaṁ → appatthaṁ (sya-all) | appaphalaṁ → appapphalaṁ (th)Бывает работа, которая подразумевает слабую активность, слабую деятельность, малые вовлечения, малые осуществления и которая в случае провала приносит малый плод.
atthi, māṇava, kammaṭṭhānaṁ appaṭṭhaṁ appakiccaṁ appādhikaraṇaṁ appasamārambhaṁ sampajjamānaṁ mahapphalaṁ hoti.
appaṭṭhaṁ → appatthaṁ (sya-all)Бывает работа, которая подразумевает слабую активность, слабую деятельность, малые вовлечения, малые осуществления, но которая в случае успеха приносит великий плод.
Katamañca, māṇava, kammaṭṭhānaṁ mahaṭṭhaṁ mahākiccaṁ mahādhikaraṇaṁ mahāsamārambhaṁ vipajjamānaṁ appaphalaṁ hoti?
katamañca → katamaṁ (sya-all) | mahaṭṭhaṁ → mahatthaṁ (sya-all) | katamañca → katamaṁ (bj: syā) | ca → Bm Si katamaṁ. (pts note) | appaphalaṁ → appapphalaṁ (th) | katamañca → katamañ ca (pts)Ученик, и какая работа подразумевает бурную активность, бурную деятельность, множество вовлечений, множество осуществлений, но которая в случае провала приносит малый плод?
Kasi kho, māṇava, kammaṭṭhānaṁ mahaṭṭhaṁ mahākiccaṁ mahādhikaraṇaṁ mahāsamārambhaṁ vipajjamānaṁ appaphalaṁ hoti.
mahaṭṭhaṁ → mahatthaṁ (sya-all) | kasi → kasī (pts) | Kasī → Bm Si kasi. (pts note) | appaphalaṁ → appapphalaṁ (th)Земледелие – это работа, которая подразумевает бурную активность… в случае провала приносит малый плод.
Katamañca, māṇava, kammaṭṭhānaṁ mahaṭṭhaṁ mahākiccaṁ mahādhikaraṇaṁ mahāsamārambhaṁ sampajjamānaṁ mahapphalaṁ hoti?
mahaṭṭhaṁ → mahatthaṁ (sya-all) | katamañca → katamañ ca (pts)Ученик, и какая работа подразумевает бурную активность, бурную деятельность, множество вовлечений, множество осуществлений, и которая в случае успеха приносит великий плод?
Kasiyeva kho, māṇava, kammaṭṭhānaṁ mahaṭṭhaṁ mahākiccaṁ mahādhikaraṇaṁ mahāsamārambhaṁ sampajjamānaṁ mahapphalaṁ hoti.
mahaṭṭhaṁ → mahatthaṁ (sya-all) | kasiyeva → kasī yeva (pts)Земледелие – это, опять же, та работа, которая подразумевает бурную активность… в случае успеха приносит великий плод.
Katamañca, māṇava, kammaṭṭhānaṁ appaṭṭhaṁ appakiccaṁ appādhikaraṇaṁ appasamārambhaṁ vipajjamānaṁ appaphalaṁ hoti?
appaṭṭhaṁ → appatthaṁ (sya-all) | appaphalaṁ → appapphalaṁ (th) | katamañca → katamañ ca (pts) | vipajjamānaṁ → vipajjamānam (pts)Ученик, и какая работа подразумевает слабую активность, слабую деятельность, малые вовлечения, малые осуществления и которая в случае провала приносит малый плод. ?
Vaṇijjā kho, māṇava, kammaṭṭhānaṁ appaṭṭhaṁ appakiccaṁ appādhikaraṇaṁ appasamārambhaṁ vipajjamānaṁ appaphalaṁ hoti.
vaṇijjā → vanijjā (sya-all) | appaṭṭhaṁ → appatthaṁ (sya-all) | Vaṇijjā → So Sk Si; Bm vānijā. (pts note) | appaphalaṁ → appapphalaṁ (th)Торговля – это работа, которая подразумевает слабую активность… в случае провала приносит малый плод.
Katamañca, māṇava, kammaṭṭhānaṁ appaṭṭhaṁ appakiccaṁ appādhikaraṇaṁ appasamārambhaṁ sampajjamānaṁ mahapphalaṁ hoti?
appaṭṭhaṁ → appatthaṁ (sya-all) | katamañca → katamañ ca (pts)Ученик, и какая работа подразумевает слабую активность, слабую деятельность, малые вовлечения, малые осуществления и которая в случае успеха приносит великий плод. ?
Vaṇijjāyeva kho, māṇava, kammaṭṭhānaṁ appaṭṭhaṁ appakiccaṁ appādhikaraṇaṁ appasamārambhaṁ sampajjamānaṁ mahapphalaṁ hoti.
vaṇijjāyeva → vanijjāyeva (sya-all) | appaṭṭhaṁ → appatthaṁ (sya-all) | vaṇijjāyeva → vaṇijjā yeva (pts)Торговля – это, опять же, та работа, которая подразумевает слабую активность… в случае успеха приносит великий плод.
Seyyathāpi, māṇava, kasi kammaṭṭhānaṁ mahaṭṭhaṁ mahākiccaṁ mahādhikaraṇaṁ mahāsamārambhaṁ vipajjamānaṁ appaphalaṁ hoti;
kasi kammaṭṭhānaṁ mahaṭṭhaṁ → kasikammaṭṭhānaṁ mahatthaṁ (sya-all) | kasi → kasī (pts) | appaphalaṁ → appapphalaṁ (th)Это, ученик, как земледелие – это та работа, которая подразумевает бурную активность… но в случае провала приносит малый плод, такова и работа в домохозяйской жизни – она подразумевает бурную активность, бурную деятельность, множество вовлечений, множество осуществлений, но в случае провала приносит малый плод.
evameva kho, māṇava, gharāvāsakammaṭṭhānaṁ mahaṭṭhaṁ mahākiccaṁ mahādhikaraṇaṁ mahāsamārambhaṁ vipajjamānaṁ appaphalaṁ hoti.
mahaṭṭhaṁ → mahatthaṁ (sya-all) | appaphalaṁ → appapphalaṁ (th) | evameva → evam eva (pts)
Seyyathāpi, māṇava, kasiyeva kammaṭṭhānaṁ mahaṭṭhaṁ mahākiccaṁ mahādhikaraṇaṁ mahāsamārambhaṁ sampajjamānaṁ mahapphalaṁ hoti;
mahaṭṭhaṁ → mahatthaṁ (sya-all) | kasiyeva → kasī yeva (pts)Это как земледелие – это та работа, которая подразумевает бурную активность… но в случае успеха приносит великий плод, такова и работа в домохозяйской жизни – она подразумевает бурную активность… но в случае успеха приносит великий плод.
evameva kho, māṇava, gharāvāsakammaṭṭhānaṁ mahaṭṭhaṁ mahākiccaṁ mahādhikaraṇaṁ mahāsamārambhaṁ sampajjamānaṁ mahapphalaṁ hoti.
mahaṭṭhaṁ → mahatthaṁ (sya-all) | evameva → evam eva (pts)
Seyyathāpi, māṇava, vaṇijjā kammaṭṭhānaṁ appaṭṭhaṁ appakiccaṁ appādhikaraṇaṁ appasamārambhaṁ vipajjamānaṁ appaphalaṁ hoti;
vaṇijjā kammaṭṭhānaṁ appaṭṭhaṁ → vanijjākammaṭṭhānaṁ appatthaṁ (sya-all) | appaphalaṁ → appapphalaṁ (th)Это, ученик, как торговля – это та работа, которая подразумевает слабую активность… и в случае провала приносит малый плод, такова и работа тех, кто ушёл в бездомную жизнь – она подразумевает слабую активность… и в случае провала приносит малый плод.
evameva kho, māṇava, pabbajjā kammaṭṭhānaṁ appaṭṭhaṁ appakiccaṁ appādhikaraṇaṁ appasamārambhaṁ vipajjamānaṁ appaphalaṁ hoti.
pabbajjā kammaṭṭhānaṁ appaṭṭhaṁ → pabbajjākammaṭṭhānaṁ appatthaṁ (sya-all) | appaphalaṁ → appapphalaṁ (th) | evameva → evam eva (pts)
Seyyathāpi, māṇava, vaṇijjāyeva kammaṭṭhānaṁ appaṭṭhaṁ appakiccaṁ appādhikaraṇaṁ appasamārambhaṁ sampajjamānaṁ mahapphalaṁ hoti;
vaṇijjāyeva → vanijjāyeva (sya-all) | appaṭṭhaṁ → appatthaṁ (sya-all) | vaṇijjāyeva → vaṇijjā yeva (pts)Это как торговля – это та работа, которая подразумевает слабую активность… но в случае успеха приносит великий плод, такова и работа тех, кто ушёл в бездомную жизнь – она подразумевает слабую активность… но в случае успеха приносит великий плод”.
evameva kho, māṇava, pabbajjā kammaṭṭhānaṁ appaṭṭhaṁ appakiccaṁ appādhikaraṇaṁ appasamārambhaṁ sampajjamānaṁ mahapphalaṁ hotī”ti.
pabbajjā kammaṭṭhānaṁ appaṭṭhaṁ → pabbajjākammaṭṭhānaṁ appatthaṁ (sya-all) | hotīti → Sk hoti. (pts note) | evameva → evam eva (pts)
“Brāhmaṇā, bho gotama, pañca dhamme paññapenti puññassa kiriyāya, kusalassa ārādhanāyā”ti.
paññapenti → paññāpenti (bj, pts)“Господин Готама, брахманы предписывают пять явлений для совершения заслуг, для исполнения благого”.
“Ye te, māṇava, brāhmaṇā pañca dhamme paññapenti puññassa kiriyāya, kusalassa ārādhanāya—
paññapenti → paññāpenti (bj, pts)
sace te agaru—
agaru → Sk agarū. (pts note)“Если тебе не трудно, ученик,
sādhu te pañca dhamme imasmiṁ parisati bhāsassū”ti.
parisati → parisatiṁ (bj, pts) | imasmiṁ → imissanti pāṭhena bhavitabbaṁ (sya-all note) | imasmiṁ → So all MSS. Si apends the following note: Imissan ti pāṭhena bhavitabbaṁ. (pts note) | parisatiṁ → Bm Si parisati (as at p. 140). (pts note)будь добр, расскажи собранию об этих пяти явлениях, которые брахманы предписывают для совершения заслуг, для исполнения благого”.
“Na kho me, bho gotama, garu yatthassu bhavanto vā nisinno bhavantarūpo vā”ti.
bhavanto vā nisinno bhavantarūpo vā”ti → nisinnā bhavantarūpā vāti (bj, sya-all, km, pts1ed) | nisinno bhavantarūpo → nisinnā bhavantarūpā (bj, sya-all) | me → (sya-all) | nisinno bhavantarūpo vāti → nisinnā bhavantarūpā vā ti (pts) | vā’’ti → nisinnā bhavantarūpā vāti (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | me → Si omits me. (pts note) | assu → Sk yatthassa. (pts note) | bhavanto → Sk Bu bhagavanto. (pts note) | vā → So Si; Bm nisinno bh-po; Sk bhagavantaṁ rūpā; Bu bhavantarūpañ cātī. (pts note) | yatthassu → yatth assu (pts)“Мне не трудно [рассказать об этом], господин Готама, когда такие уважаемые как вы и другие сидят [здесь в этом собрании]”.
“Tena hi, māṇava, bhāsassū”ti.
tena hi → tenahi (th)“Тогда расскажи о них”.
“Saccaṁ kho, bho gotama, brāhmaṇā paṭhamaṁ dhammaṁ paññapenti puññassa kiriyāya, kusalassa ārādhanāya.
paññapenti → paññāpenti (bj, pts)“Господин Готама, истина – это первое явление, которое предписывают брахманы для совершения заслуг, для исполнения благого.
Tapaṁ kho, bho gotama, brāhmaṇā dutiyaṁ dhammaṁ paññapenti puññassa kiriyāya, kusalassa ārādhanāya.
paññapenti → paññāpenti (bj, pts) | Tapaṁ → Bm tapañ ca. (pts note)Аскеза – это второе…
Brahmacariyaṁ kho, bho gotama, brāhmaṇā tatiyaṁ dhammaṁ paññapenti puññassa kiriyāya, kusalassa ārādhanāya.
paññapenti → paññāpenti (bj, pts) | Brahmacariyaṁ → Bm adds pi. (pts note)Целомудрие – это третье…
Ajjhenaṁ kho, bho gotama, brāhmaṇā catutthaṁ dhammaṁ paññapenti puññassa kiriyāya, kusalassa ārādhanāya.
ajjhenaṁ → ajjhesanaṁ (bj) | paññapenti → paññāpenti (bj, pts) | ajjhenaṁ → ajjhenam (pts)Изучение – это четвёртое…
Cāgaṁ kho, bho gotama, brāhmaṇā pañcamaṁ dhammaṁ paññapenti puññassa kiriyāya, kusalassa ārādhanāya.
paññapenti → paññāpenti (bj, pts)Щедрость – это пятое явление, которое предписывают брахманы для совершения заслуг, для исполнения благого.
Brāhmaṇā, bho gotama, ime pañca dhamme paññapenti puññassa kiriyāya, kusalassa ārādhanāyāti.
paññapenti → paññāpenti (bj) | ārādhanāyāti → arādhanāyāti (pts)Таковы пять явлений, которые брахманы предписывают для совершения заслуг, для исполнения благого.
Idha bhavaṁ gotamo kimāhā”ti?
kimāhāti → kim āhāti (pts)Что господин Готама скажет на это?”
“Kiṁ pana, māṇava, atthi koci brāhmaṇānaṁ ekabrāhmaṇopi yo evamāha:
ekabrāhmaṇopi → ekabrāhmaṇo pi (pts) | evamāha → evam āha (pts)“Так как оно, ученик? Есть ли среди брахманов хоть один брахман, который говорит так:
‘ahaṁ imesaṁ pañcannaṁ dhammānaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā vipākaṁ pavedemī’”ti?“Я заявляю, что таков результат этих пяти явлений, ведь я реализовал его сам посредством прямого знания”?
“No hidaṁ, bho gotama”.
hidaṁ → h idaṁ (pts)“Нет, господин Готама”.
“Kiṁ pana, māṇava, atthi koci brāhmaṇānaṁ ekācariyopi ekācariyapācariyopi yāva sattamā ācariyamahayugāpi yo evamāha:
yāva sattamā ācariyamahayugāpi → yāvasattamā ācariyamahayugā (bj) | ekācariyopi ekācariyapācariyopi → ekācariyo pi ekācariyapācariyo pi (pts) | evamāha → evam āha (pts)“Так как оно, ученик? Есть ли среди брахманов хоть один учитель, или учитель учителя до седьмого колена в линии учителей, который говорит так:
‘ahaṁ imesaṁ pañcannaṁ dhammānaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā vipākaṁ pavedemī’”ti?“Я заявляю, что таков результат этих пяти явлений, ведь я реализовал его сам посредством прямого знания”?
“No hidaṁ, bho gotama”.
hidaṁ → h idaṁ (pts)“Нет, господин Готама”.
“Kiṁ pana, māṇava, yepi te brāhmaṇānaṁ pubbakā isayo mantānaṁ kattāro mantānaṁ pavattāro yesamidaṁ etarahi brāhmaṇā porāṇaṁ mantapadaṁ gītaṁ pavuttaṁ samihitaṁ tadanugāyanti tadanubhāsanti bhāsitamanubhāsanti vācitamanuvācenti, seyyathidaṁ—aṭṭhako vāmako vāmadevo vessāmitto yamataggi aṅgīraso bhāradvājo vāseṭṭho kassapo bhagu,
aṭṭhako → aṭṭako (bj) | brāhmaṇā → brāhmaṇānaṁ (sya-all) | aṅgīraso → aṅgiraso (pts) | samihitaṁ → Sk samīhitaṁ. (pts note) | Aṅgiraso → Sk Yamataggī Angīraso. (pts note) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th) | yepi → ye pi (pts) | yesamidaṁ → yesam idaṁ (pts) | tadanugāyanti tadanubhāsanti bhāsitamanubhāsanti vācitamanuvācenti seyyathidaṁ → tad anugāyanti tad anubhāsanti bhāsitam anubhāsanti vācitaṁ anuvācenti seyyathīdaṁ (pts)“Так как оно, ученик? Древние брахманские провидцы – Аттхака, Вамака, Вамадэва, Вессамитта, Яматагги, Ангираса, Бхарадваджа, Васеттха, Кассапа, и Бхагу – создатели гимнов, сочинители гимнов, чьи древние гимны, которые прежде декламировались вслух, произносились, составлялись, теперь [нынешние] брахманы всё ещё декламируют вслух и повторяют, повторяя то, что говорилось, и декламируя то, что декламировалось,
tepi evamāhaṁsu:
tepi evamāhaṁsu → te pi evam āhaṁsu (pts)говорили ли даже эти древние брахманские провидцы так:
‘mayaṁ imesaṁ pañcannaṁ dhammānaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā vipākaṁ pavedemā’”ti?
dhammānaṁ → (sya-all)“Мы заявляем, что таков результат этих пяти явлений, ведь мы реализовали его сами посредством прямого знания”?
“No hidaṁ, bho gotama”.
hidaṁ → h idaṁ (pts)“Нет, господин Готама”.
“Iti kira, māṇava, natthi koci brāhmaṇānaṁ ekabrāhmaṇopi yo evamāha:
yo → Sk so. (pts note) | natthi → na tthi (pts) | ekabrāhmaṇopi → ekabrāhmaṇo pi (pts) | evamāha → evam āha (pts)“Выходит, ученик, что среди брахманов
‘ahaṁ imesaṁ pañcannaṁ dhammānaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā vipākaṁ pavedemī’ti;
natthi koci brāhmaṇānaṁ ekācariyopi ekācariyapācariyopi yāva sattamā ācariyamahayugāpi yo evamāha:
yāva sattamā ācariyamahayugāpi → yāvasattamā ācariyamahayugā (bj) | natthi → na tthi (pts) | ekācariyopi ekācariyapācariyopi → ekācariyo pi ekācariyapācariyo pi (pts) | evamāha → evam āha (pts)и учителей или учителей учителей до седьмого колена в линии учителей,
‘ahaṁ imesaṁ pañcannaṁ dhammānaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā vipākaṁ pavedemī’ti;
yepi te brāhmaṇānaṁ pubbakā isayo mantānaṁ kattāro mantānaṁ pavattāro, yesamidaṁ etarahi brāhmaṇā porāṇaṁ mantapadaṁ gītaṁ pavuttaṁ samihitaṁ, tadanugāyanti tadanubhāsanti bhāsitamanubhāsanti vācitamanuvācenti, seyyathidaṁ—aṭṭhako vāmako vāmadevo vessāmitto yamataggi aṅgīraso bhāradvājo vāseṭṭho kassapo bhagu.
aṭṭhako → aṭṭako (bj) | brāhmaṇā → brāhmaṇānaṁ (sya-all) | pi → Bm hi. (pts note) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th)и даже среди древних брахманских провидцев, создателей гимнов… не было ни одного,
Tepi na evamāhaṁsu:
na → (bj) | evamāhaṁsu → before (pts)кто говорил так:
‘mayaṁ imesaṁ pañcannaṁ dhammānaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā vipākaṁ pavedemā’ti.
pavedemāti → pavedemāti no hetaṁ bho gotama (bj)“Мы заявляем, что таков результат этих пяти явлений, ведь мы реализовали его сами посредством прямого знания”?
Seyyathāpi, māṇava, andhaveṇi paramparāsaṁsattā purimopi na passati majjhimopi na passati pacchimopi na passati;
paramparāsaṁsattā purimopi → paramparā saṁsatta purimo pi (pts) | pacchimopi na → pacchimo pi no (pts) | saṁsattā → sambhattā (bj: syā) | andhaveṇi → Sk a-ī. (pts note) | saṁsatta → So Si; Bm sambhattā; Sk paramparāyaṁ sattā. (pts note) | + → no hetaṁ bho gotama (bjt) | andhaveṇi paramparāsaṁsattā → andhaveṇiparamparā saṁsattā (bjt) | paramparāsaṁsattā → paraṁparāsaṁsattā (th) | majjhimopi → majjhimo pi (pts)Это как, юноша, колонна из слепцов, каждый из которых держался бы за следующего: первый не видит, средний не видит, последний не видит.
evameva kho, māṇava, andhaveṇūpamaṁ maññe brāhmaṇānaṁ bhāsitaṁ sampajjati—purimopi na passati majjhimopi na passati pacchimopi na passatī”ti.
māṇava → maṇava (pts) | maññe → So Si Bm; Sk andhaveṇupamaṁ ñe. (pts note) | evameva → evam eva (pts) | purimopi → purimo pi (pts) | majjhimopi → majjhimo pi (pts) | pacchimopi → pacchimo pi (pts)Точно так же, ученик, так оно и в отношении их утверждения. Брахманы похожи на колонну из слепцов: первый не видит, средний не видит, последний не видит.
Evaṁ vutte, subho māṇavo todeyyaputto bhagavatā andhaveṇūpamena vuccamāno kupito anattamano bhagavantaṁyeva khuṁsento bhagavantaṁyeva vambhento bhagavantaṁyeva vadamāno:
bhagavatā andhaveṇūpamena → bhagavato andhaveṇūpammena (sya-all) | bhagavantaṁyeva → bhagavantaṁ yeva (pts)Когда так было сказано, брахманский ученик Субха, сын Тодейи, стал недовольным, раздражённым из-за сравнения с колонной из слепцов. Он оскорбил, унизил, осудил Благословенного, сказав:
“samaṇo gotamo pāpito bhavissatī”ti bhagavantaṁ etadavoca:
pāpito → pāpiko (pts) | Samaṇo → Sk adds ca. (pts note) | Gotamo → Bm adds pi. (pts note) | etadavoca → etad avoca (pts)“Отшельник Готама потерпит поражение”. И далее он сказал Благословенному:
“brāhmaṇo, bho gotama, pokkharasāti opamañño subhagavaniko evamāha:
bho → (sya-all) | bho → Si omits bho. (pts note) | Pokkharasāti → So Sk Si; Bm P-ti. Bu hereon says: Tattha Pokkharasātīti idaṁ tassa nāmaṁ. Pokkharasādīti pi vuccati. See 1 Sum. Vil. 244 & I Dīgha 87. (pts note) | Opamañño → Sk Opamaññe. (pts note) | evamāha → evam āha (pts)“Господин Готама, брахман Поккхарасати из клана Упаманньи, владелец Рощи Субхаги, говорит так:
‘evameva panidhekacce samaṇabrāhmaṇā uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṁ paṭijānanti.
panidhekacce → panimeke (sabbattha) | panidhekacce → panimeke (bj); kho panime ke (sya-all) | uttari → uttariṁ (sya-all) | panimeke → panimekacce (bj: machasaṁ) | panidhekacce → panimeke (cck: sabbattha) | eva → Si adds kho. (pts note) | eke → So all MSS., Si dividing ime ke. (pts note) | uttari manussadhammā → uttarimanussadhammā (my, bjt, pts) | evameva panidhekacce → evaṁ eva pan im eke (pts)“Вот так и бывает, что есть некоторые шраманы и брахманы, которые заявляют о [достижении] сверхчеловеческих состояний, исключительности в знании и видении, что достойна благородных.
Tesamidaṁ bhāsitaṁ hassakaṁyeva sampajjati, nāmakaṁyeva sampajjati, rittakaṁyeva sampajjati, tucchakaṁyeva sampajjati.
sampajjati → Sk omits these three words. (pts note) | tesamidaṁ → tesaṁ idaṁ (pts) | hassakaṁyeva → hassakaṁ yeva (pts) | nāmakaṁyeva → nāmakaṁ yeva (pts) | rittakaṁyeva → rittakaṁ yeva (pts) | tucchakaṁyeva → tucchakaṁ yeva (pts)Но то, что они говорят, является ерундой, является пустыми и лживыми словами.
Kathañhi nāma manussabhūto uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṁ ñassati vā dakkhati vā sacchi vā karissatīti—
dakkhati → dakkhiti (bj, sya-all); dakkhissati (pts) | karissatīti → karissati (bj) | uttari → uttariṁ (sya-all) | dakkhiti → dakkhati (bj: machasaṁ); dakkhissati (bj: sīmu8) | hi → Sk omits hi. (pts note) | uttarimanussadhammā → Bm u-maṁ. (pts note) | dakkhissati → So Sk here; Bm dakkhati; Si dakkhīti. (pts note) | sacchi → So Bm Si; Sk sacchiṁ. (pts note) | kathañhi → kathaṁ hi (bjt, th, pts)Ведь как человеческое существо может знать или видеть или реализовать сверхчеловеческое состояние, исключительность в знании и видении, что достойна благородных?
netaṁ ṭhānaṁ vijjatī’”ti?
netaṁ → n etaṁ (pts)Ведь это невозможно”.
“Kiṁ pana, māṇava, brāhmaṇo pokkharasāti opamañño subhagavaniko sabbesaṁyeva samaṇabrāhmaṇānaṁ cetasā ceto paricca pajānātī”ti?
kiṁ → kim (pts) | sabbesaṁyeva → sabbesaṁ yeva (pts)“Так как оно, ученик? Познал ли брахман Поккхарасати умы всех шраманов и брахманов, охватив их своим собственным умом?”
“Sakāyapi hi, bho gotama, puṇṇikāya dāsiyā brāhmaṇo pokkharasāti opamañño subhagavaniko cetasā ceto paricca na pajānāti, kuto pana sabbesaṁyeva samaṇabrāhmaṇānaṁ cetasā ceto paricca pajānissatī”ti?
puṇṇikāya → puṇṇakāya (bj) | na → (sya-all) | na → Si omits; Bm inserts after paricca. (pts note) | sakāyapi → sakāya pi (pts) | sabbesaṁyeva → sabbesaṁ yeva (pts)“Господин Готама, брахман Поккхарасати не знает ума даже своей рабыни Пунники, охватив её [ум] своим собственным умом. Так как он может так познать умы всех шраманов и брахманов?”
“Seyyathāpi, māṇava, jaccandho puriso na passeyya kaṇhasukkāni rūpāni, na passeyya nīlakāni rūpāni, na passeyya pītakāni rūpāni, na passeyya lohitakāni rūpāni, na passeyya mañjiṭṭhakāni rūpāni, na passeyya samavisamaṁ, na passeyya tārakarūpāni, na passeyya candimasūriye.
mañjiṭṭhakāni → mañjeṭṭhikāni (bj); mañjeṭṭhakāni (sya-all, pts) | candimasūriye → candimasuriye (bj, sya-all, pts) | puriso → puriso so (sya-all) | samavisamaṁ → sama visamāni (sya-all, pts) | samavisamaṁ → samavisamāni (bj: syā, PTS) | puriso → Si inserts so. (pts note) | pītakāni → Bm nil- & pit- throughout. (pts note) | tārakarūpāni → Sk kāt-. (pts note) | kaṇhasukkāni → kaṇha sukkāni (th) | candimasūriye → candima suriye (th)“Это как, юноша, слепой от рождения человека, который бы не видел тёмных и ярких образов, который не мог бы видеть голубых, жёлтых, красных или розовых образов, который не мог бы видеть ровного и неровного, который не мог бы видеть звёзд или солнца и луны.
So evaṁ vadeyya:Он бы сказал:
‘natthi kaṇhasukkāni rūpāni, natthi kaṇhasukkānaṁ rūpānaṁ dassāvī;
kaṇhasukkāni → kaṇha sukkāni (th) | kaṇhasukkānaṁ → kaṇha sukkānaṁ (th) | natthi → na tthi (pts)“Нет тёмных или светлых образов. Нет никого, кто видит тёмные и светлые образы.
natthi nīlakāni rūpāni, natthi nīlakānaṁ rūpānaṁ dassāvī;
natthi → na tthi (pts)Нет голубых,
natthi pītakāni rūpāni, natthi pītakānaṁ rūpānaṁ dassāvī;
natthi → na tthi (pts)нет жёлтых,
natthi lohitakāni rūpāni, natthi lohitakānaṁ rūpānaṁ dassāvī;
natthi → na tthi (pts)нет красных,
natthi mañjiṭṭhakāni rūpāni, natthi mañjiṭṭhakānaṁ rūpānaṁ dassāvī;
mañjiṭṭhakāni → mañjeṭṭhikāni (bj); mañjeṭṭhakāni (sya-all) | mañjiṭṭhakānaṁ → mañjeṭṭhikānaṁ (bj); mañjeṭṭhakānaṁ (sya-all) | natthi mañjiṭṭhakāni → na tthi mañjeṭṭhakāni (pts) | natthi mañjiṭṭhakānaṁ → na tthi mañjeṭṭhakānaṁ (pts)нет розовых образов. Нет никого, кто видит тёмные или светлые… розовые образы.
natthi samavisamaṁ, natthi samavisamassa dassāvī;
samavisamaṁ → sama visamaṁ (bjt, th) | natthi → na tthi (pts)Нет ровного и неровного,
natthi tārakarūpāni, natthi tārakarūpānaṁ dassāvī;
natthi → na tthi (pts)нет звёзд,
natthi candimasūriyā, natthi candimasūriyānaṁ dassāvī.
candimasūriyānaṁ → candimasuriyānaṁ (bj, sya-all) | candimasūriyā → candima suriyā (sya-all) | candimasuriyānaṁ → Sk omits na 'tthi c-. (pts note) | candimasūriyānaṁ → candima suriyānaṁ (th)нет солнца и луны. Нет никого, кто видит звёзды, солнце и луну.
Ahametaṁ na jānāmi, ahametaṁ na passāmi;
ahametaṁ → aham etaṁ (pts)Я не знаю [всего] этого, я не вижу [всего] этого,
tasmā taṁ natthī’ti.
taṁ → (bj) | taṁ natthīti → na tthīti (pts) | tasmā → Si adds taṁ. (pts note)и потому этого не существует”.
Sammā nu kho so, māṇava, vadamāno vadeyyā”ti?Была бы его речь правдивой?”
“No hidaṁ, bho gotama.
hidaṁ → h idaṁ (pts)“Нет, господин Готама.
Atthi kaṇhasukkāni rūpāni, atthi kaṇhasukkānaṁ rūpānaṁ dassāvī;
atthi → Sk omits k-ni rūpāni atthi. (pts note) | kaṇhasukkāni → kaṇha sukkāni (th) | kaṇhasukkānaṁ → kaṇha sukkānaṁ (th)Есть тёмные или светлые образы. И есть те, кто видит тёмные и светлые образы.
atthi nīlakāni rūpāni, atthi nīlakānaṁ rūpānaṁ dassāvī;Есть голубые,
atthi pītakāni rūpāni, atthi pītakānaṁ rūpānaṁ dassāvī;
pītakāni rūpāni → candimasuriyā (pts) | pītakānaṁ rūpānaṁ → candimasuriyānaṁ (pts)жёлтые,
atthi lohitakāni rūpāni, atthi lohitakānaṁ rūpānaṁ dassāvī;красные,
atthi mañjiṭṭhakāni rūpāni, atthi mañjiṭṭhakānaṁ rūpānaṁ dassāvī;
mañjiṭṭhakāni → mañjeṭṭhikāni (bj); mañjeṭṭhakāni (sya-all) | mañjiṭṭhakānaṁ → mañjeṭṭhikānaṁ (bj); mañjeṭṭhakānaṁ (sya-all)розовые образы. И есть те, кто видит тёмные или светлые… розовые образы.
atthi samavisamaṁ, atthi samavisamassa dassāvī;
samavisamaṁ → sama visamaṁ (th) | samavisamassa → sama visamassa (th)Есть ровное и неровное,
atthi tārakarūpāni, atthi tārakarūpānaṁ dassāvī;есть звёзды,
atthi candimasūriyā, atthi candimasūriyānaṁ dassāvī.
candimasūriyānaṁ → candimasuriyānaṁ (bj, sya-all) | candimasūriyā → candima suriyā (sya-all) | candimasūriyā → candimasuriyo (bj: sīmu8) | candimasūriyānaṁ → candima suriyānaṁ (th)есть солнце и луна. И есть те, кто видит звёзды, солнце и луну.
‘Ahametaṁ na jānāmi, ahametaṁ na passāmi;
ahametaṁ → ahaṁ etaṁ (pts) | ahametaṁ → aham etaṁ (pts)Он бы не говорил правильно, говоря: “Я не знаю [всего] этого, я не вижу [всего] этого,
tasmā taṁ natthī’ti;
taṁ → (bj) | taṁ natthīti → na tthīti (pts)и потому этого не существует”.
na hi so, bho gotama, sammā vadamāno vadeyyā”ti.
so → (sya-all)
“Evameva kho, māṇava, brāhmaṇo pokkharasāti opamañño subhagavaniko andho acakkhuko.
evameva → evam eva (pts)“Точно так же, ученик, брахман Поккхарасати слеп и незряч.
So vata uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṁ ñassati vā dakkhati vā sacchi vā karissatīti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
dakkhati → dakkhiti (bj, sya-all, pts) | uttari → uttariṁ (sya-all) | dakkhiti → dakkhati (bj: machasaṁ) | sacchi → Sk here et supra sacchim. (pts note) | vijjati → Bm vijjatīti. (pts note) | uttari manussadhammā → uttarimanussadhammā (my, bjt, pts) | netaṁ → n etaṁ (pts)Не может быть такого, чтобы он мог бы знать или видеть или реализовать сверхчеловеческое состояние, исключительность в знании и видении, что достойна благородных.
Taṁ kiṁ maññasi, māṇava,Как ты думаешь, ученик?
ye te kosalakā brāhmaṇamahāsālā, seyyathidaṁ—
brāhmaṇamahāsālā → brāhmaṇamahāsāḷā (bj) | ye → ye pana (sya-all) | kosalakā → kosalikā (sya-all) | kosalakā → ye pana te kosalikā (bj: syā) | Ye → Si adds pana. (pts note) | Kosalakā → Bm Si Kosalikā. (pts note) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th, pts)Для тех зажиточных брахманов из Косалы, таких как
caṅkī brāhmaṇo tārukkho brāhmaṇo pokkharasāti brāhmaṇo jāṇussoṇi brāhmaṇo pitā ca te todeyyo, katamā nesaṁ seyyo, yaṁ vā te sammuccā vācaṁ bhāseyyuṁ yaṁ vā asammuccā”ti?
seyyo → seyyā (bj, sya-all, km) | sammuccā → sammusā (si, pts1ed); saṁmucchā (sya-all) | ca → vā (bj, sya-all, km, pts1ed) | seyyo yaṁ → seyyāyaṁ (bj) | asammuccāti sammuccā → asaṁmucchāti saṁmucchā (sya-all); asammusāti sammusā (pts) | jāṇussoṇi → jāṇussoṇī (pts) | ca → vā (pts) | sammuccā → sammusā (pts) | bhāseyyuṁ → bhāseyvuṁ (pts) | sammuccā → sammusā (bj: sīmu8, PTS, sammucchā – syā) | asammuccāti → asammusāti (bj: sīmu8, PTS) | ca → vā (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | seyyo → seyyā (cck: syā. kaṁ.) | sammuccā → sammusā (cck: sī. pī.) | Jāṇussoṇī → Jaṇusoṇī; Si Jāṇussoṇi; Sk Jānussoṇī, generally but Jāṇussonī in fine. (pts note) | vā → Bm ca. (pts note) | sammusā → So Bu; Sk sammuccā; Bm samuccā; Si sammucchā. (pts note)таких как брахман Чанки, брахман Таруккха, брахман Поккхарасати, брахман Джануссони, или твой отец, брахман Тодейя, что лучше для них: чтобы те утверждения, которые они делают, согласовывались бы с принятыми в миру условностями, или шли бы наперекор принятым в миру условностям?”
“Sammuccā, bho gotama”.
sammuccā → saṁmucchā (th) | sammuccā → sammusā (pts)“[Лучше] так, чтобы они согласовывались бы с принятыми в миру условностями, господин Готама”.
“Katamā nesaṁ seyyo, yaṁ vā te mantā vācaṁ bhāseyyuṁ yaṁ vā amantā”ti?
nesaṁ seyyo → tesaṁ seyyā (sya-all) | nesaṁ → tesaṁ (pts) | mantā → So MSS. & Bu. (pts note) | amantāti → amantā ti (pts)“Что для них лучше? Чтобы утверждения, которые они делают, были бы содержательными или необдуманными?”
“Mantā, bho gotama”.“Содержательными, господин Готама”.
“Katamā nesaṁ seyyo, yaṁ vā te paṭisaṅkhāya vācaṁ bhāseyyuṁ yaṁ vā appaṭisaṅkhāyā”ti?
nesaṁ → tesaṁ (bj, pts) | nesaṁ seyyo → tesaṁ seyyā (sya-all) | paṭisaṅkhāya → So MSS.; Bu patisankhā. (pts note) | appaṭisaṅkhāyāti → apaṭisaṅkhāyāti (pts)“Что для них лучше? Чтобы они делали свои утверждения после рассмотрения или без рассмотрения?”
“Paṭisaṅkhāya, bho gotama”.“После рассмотрения, господин Готама”.
“Katamā nesaṁ seyyo, yaṁ vā te atthasaṁhitaṁ vācaṁ bhāseyyuṁ yaṁ vā anatthasaṁhitan”ti?
nesaṁ → tesaṁ (bj, pts) | nesaṁ seyyo → tesaṁ seyyā (sya-all) | atthasaṁhitaṁ → Bu atthasaṁgatitaṁ. (pts note) | atthasaṁhitaṁ → atthasañhitaṁ (th) | anatthasaṁhitanti → anatthasañhitanti (th) | anatthasaṁhitanti → anatthasaṁhitan ti (pts)“Что для них лучше? Чтобы утверждения, которые они делают, были бы полезными или неполезными?”
“Atthasaṁhitaṁ, bho gotama”.
atthasaṁhitaṁ → atthasañhitaṁ (th) | atthasaṁhitaṁ → atthasaṁhitam (pts)“Полезными, господин Готама”.
“Taṁ kiṁ maññasi, māṇava,“Как ты думаешь, ученик?
yadi evaṁ sante, brāhmaṇena pokkharasātinā opamaññena subhagavanikena sammuccā vācā bhāsitā asammuccā”ti?
asammuccā”ti → asammusā vāti (si, pts1ed); asaṁmucchāti (sya-all) | asammuccāti → asammuccā vāti (bj) | sammuccā → saṁmucchā (sya-all); sammusā (pts) | asammuccāti asammuccā → asaṁmucchāti saṁmucchā (sya-all) | asammuccā’’ti → asammusā vāti (pī.) evamitarapañhattayepi vāsaddena saha dissati (cck note) | Subhagavanikena → Sk here inserts, before sammuccā, samassu. (pts note) | bhāsitā asammuccāti → bhasitā asammusā vā (pts)Если это так, то утверждение, которое сделал брахман Поккхарасати, согласуется в принятыми в миру условностями, или же идёт наперекор принятым в миру условностям?”
“Asammuccā, bho gotama”.
asammuccā → saṁmucchā (th) | asammuccā → ti asammusā (pts)“Идёт наперекор принятым в миру условностям, господин Готама”.
“Mantā vācā bhāsitā amantā vā”ti?
vāti → vācāti (sya-all) | Mantā → Sk amantā. (pts note) | vāti → vā ti (pts)“Было ли утверждение содержательными или необдуманным?”
“Amantā, bho gotama”.“Необдуманным, господин Готама”.
“Paṭisaṅkhāya vācā bhāsitā appaṭisaṅkhāyā”ti?
appaṭisaṅkhāyāti appaṭisaṅkhāya → apaṭisaṅkhāya vāti apaṭisaṅkhāya (bj, pts) | + → bhāsitā (th) | appaṭisaṅkhāyāti → apaṭisaṅkhāya vā (pts)“Было ли утверждение сделано после рассмотрения или без рассмотрения?”
“Appaṭisaṅkhāya, bho gotama”.
appaṭisaṅkhāya → apaṭisaṅkhāya (bjt) | appaṭisaṅkhāya → ti apaṭisaṅkhāya (pts)“Без рассмотрения, господин Готама”.
“Atthasaṁhitā vācā bhāsitā anatthasaṁhitā”ti?
anatthasaṁhitāti → anatthasaṁhitā vāti (bj, pts) | vā → Bm Si omit vā. (pts note) | atthasaṁhitā → atthasañhitā (th) | anatthasaṁhitāti → anatthasañhitāti (th) | anatthasaṁhitāti → anatthasaṁhitā vā ti (pts)“Было ли утверждение полезным или неполезным?”
“Anatthasaṁhitā, bho gotama”.
anatthasaṁhitā → anatthasañhitā (th)“Неполезным, господин Готама”.
“Pañca kho ime, māṇava, nīvaraṇā.“Ученик, есть эти пять помех.
Katame pañca?Какие пять?
Kāmacchandanīvaraṇaṁ, byāpādanīvaraṇaṁ, thinamiddhanīvaraṇaṁ uddhaccakukkuccanīvaraṇaṁ, vicikicchānīvaraṇaṁ—
thinamiddhanīvaraṇaṁ → thīnamiddhanīvaraṇaṁ (bj, cck, sya-all) | byāpādanīvaraṇaṁ thinamiddhanīvaraṇaṁ → vyāpādanīvaraṇaṁ thīnamiddhanīvaraṇaṁ (pts) | thīnamiddhanīvaraṇaṁ → Bm thin-. (pts note)Помеха желания, помеха недоброжелательности, помеха лени и апатии, помеха неугомонности и сожаления, помеха сомнения.
ime kho, māṇava, pañca nīvaraṇā.Таковы пять помех.
Imehi kho, māṇava, pañcahi nīvaraṇehi brāhmaṇo pokkharasāti opamañño subhagavaniko āvuto nivuto ophuṭo pariyonaddho.
ophuṭo → ovuto (bj); ophuto (sya-all, km, pts1ed) | māṇava → māṇavā (bj) | āvuto → āvaṭo (pts) | ophuṭo → ophuto (pts) | āvuto → āvaṭo (bj: PTS) | ovuto → ophuṭo (bj: machasaṁ, syā); ophuto (bj: PTS) | ophuṭo → ovuto (cck: sī.); ophuto (cck: syā. kaṁ. pī.) | pañcahi → Sk pañca. (pts note) | āvaṭo → So Bu & 1 Dīgha 246; Sk āvato; Bm Si āvuto. (pts note) | ophuto → So Bm Si; Sk ovuto; Bu opāto ti onaddho. (pts note)Брахман Поккхарасати ограничен, сдержан, блокирован, закрыт этими пятью помехами.
So vata uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṁ ñassati vā dakkhati vā sacchi vā karissatīti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
uttari → uttariṁ (sya-all) | dakkhati → dakkhiti (sya-all, pts) | uttari manussadhammā → uttarimanussadhammā (my, bjt, pts) | netaṁ → n etaṁ (pts)Не может быть такого, чтобы он мог бы знать или видеть или реализовать сверхчеловеческое состояние, исключительность в знании и видении, что достойна благородных.
Pañca kho ime, māṇava, kāmaguṇā.Есть эти пять множителей желания.
Katame pañca?Какие пять?
Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā;
rajanīyā → Bm rajaniya. (pts note) | kāmūpasaṁhitā → kāmūpasañhitā (th)Образы, познаваемые глазом, – желанные, желаемые, приятные, привлекательные, связанные с желанием, вызывающие страсть.
sotaviññeyyā saddā …pe…Звуки, познаваемые ухом…
ghānaviññeyyā gandhā …Запахи, познаваемые носом…
jivhā viññeyyā rasā …
jivhā viññeyyā → jivhāviññeyyā (th, pts)Вкусы, познаваемые языком…
kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā—
phoṭṭhabbā → Sk poṭṭhabbā. (pts note) | kāmūpasaṁhitā → kāmūpasañhitā (th)Касания, познаваемые телом, – желанные, желаемые, приятные, привлекательные, связанные с желанием, вызывающие страсть.
ime kho, māṇava, pañca kāmaguṇā.Таковы пять множителей желания.
Imehi kho, māṇava, pañcahi kāmaguṇehi brāhmaṇo pokkharasāti opamañño subhagavaniko gathito mucchito ajjhopanno anādīnavadassāvī anissaraṇapañño paribhuñjati.
gathito → gadhito (sya-all) | ajjhopanno → ajjhāpanno (sya-all) | gathito → gabhito (bj: syā) | kho → Sk ime kho hi. (pts note) | pañcahi → So all MSS. here. (pts note) | gathito → So Sk Bu; Bm Si gadhito. (pts note)Брахман Поккхарасати привязан к этим пяти множителям желания, очарован ими, всецело предан им. Он наслаждается ими, не видя опасности в них и не понимая спасения от них.
So vata uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṁ ñassati vā dakkhati vā sacchi vā karissatīti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
dakkhati → dakkhiti (bj, sya-all, pts) | uttari → uttariṁ (sya-all) | uttari manussadhammā → uttarimanussadhammā (my, bjt, pts) | netaṁ ṭhānaṁ → n etaṁ thānaṁ (pts)Не может быть такого, чтобы он мог бы знать или видеть или реализовать сверхчеловеческое состояние, исключительность в знании и видении, что достойна благородных.
Taṁ kiṁ maññasi, māṇava,Как ты думаешь, ученик?
yaṁ vā tiṇakaṭṭhupādānaṁ paṭicca aggiṁ jāleyya yaṁ vā nissaṭṭhatiṇakaṭṭhupādānaṁ aggiṁ jāleyya, katamo nu khvāssa aggi accimā ceva vaṇṇavā ca pabhassaro cā”ti?
ceva vaṇṇavā → ca vaṇṇimā (bj, pts) | khvāssa → kho assa (sya-all); khvassa (pts) | vaṇṇavā → vaṇṇimā (sya-all) | jāleyya → Sk jaleyva throughout. (pts note) | aggiṁ → Sk here aggiṁ but aggi infra. (pts note) | ca → So Sk Bm Bu; Si c'; eva. (pts note) | nissaṭṭhatiṇakaṭṭhupādānaṁ → nissaṭṭhatiṇa kaṭṭhupādānaṁ (th)У какого из этих двух видов огня [лучшее] пламя, цвет, сияние – у огня, который горит в зависимости от топлива, [например, такого] как трава и дерево, или у огня, который горит вне зависимости от топлива, [например, такого] как трава и дерево?”
“Sace taṁ, bho gotama, ṭhānaṁ nissaṭṭhatiṇakaṭṭhupādānaṁ aggiṁ jāletuṁ, svāssa aggi accimā ceva vaṇṇavā ca pabhassaro cā”ti.
ceva vaṇṇavā → ca vaṇṇimā (bj, pts) | jāletuṁ → jalituṁ (sya-all); jālituṁ (pts) | vaṇṇavā → vaṇṇimā (sya-all) | ṭhānaṁ → Sk inserts nissaṭthānaṁ. (pts note) | jālituṁ → Bm jalituṁ. (pts note) | nissaṭṭhatiṇakaṭṭhupādānaṁ → nissaṭṭhatiṇa kaṭṭhupādānaṁ (th)“Господин Готама, если бы было возможным, чтобы огонь горел вне зависимости от топлива, [например, такого] как трава и дерево, то у такого огня было бы [лучшее] пламя, цвет, сияние”.
“Aṭṭhānaṁ kho etaṁ, māṇava, anavakāso yaṁ nissaṭṭhatiṇakaṭṭhupādānaṁ aggiṁ jāleyya aññatra iddhimatā.
jāleyya → Sk jaleyya. (pts note) | nissaṭṭhatiṇakaṭṭhupādānaṁ → nissaṭṭhatiṇa kaṭṭhupādānaṁ (th)“Ученик, не может быть такого, не может произойти так, чтобы огонь горел бы вне зависимости от топлива, [например, такого] как трава и дерево, за исключением [горения] посредством [приложения] сверхъестественных сил.
Seyyathāpi, māṇava, tiṇakaṭṭhupādānaṁ paṭicca aggi jalati tathūpamāhaṁ, māṇava, imaṁ pītiṁ vadāmi yāyaṁ pīti pañca kāmaguṇe paṭicca.
tiṇakaṭṭhupādānaṁ → Sk here & generally, nissaṭṭhātiṇakaṭṭhūpādānaṁ; Bm Si have short a & u. (pts note) | aggi → Sk aggiṁ. (pts note) | pañca kāmaguṇe → pañcakāmaguṇe (bjt) | tiṇakaṭṭhupādānaṁ → tiṇa kaṭṭhupādānaṁ (th)И подобен такому огню, который горит в зависимости от топлива, [например, такого] как трава и дерево, я говорю тебе, и упоение, которое зависит от пяти множителей желания.
Seyyathāpi, māṇava, nissaṭṭhatiṇakaṭṭhupādāno aggi jalati tathūpamāhaṁ, māṇava, imaṁ pītiṁ vadāmi yāyaṁ pīti aññatreva kāmehi aññatra akusalehi dhammehi.
nissaṭṭhatiṇakaṭṭhupādāno → nissaṭṭhatiṇakaṭṭhupādānaṁ paṭicca (bj, pts) | nissaṭṭhatiṇakaṭṭhupādāno → nissaṭṭhatiṇakaṭṭhupādānaṁ paṭicca (cck: sī. pī. ka.) | tiṇakaṭṭhupādānaṁ → Si n-āno. (pts note) | paṭicca → Si omits. (pts note) | aggi → Sk aggiṁ. (pts note) | pītiṁ → Sk pīti; Bm pit- throughout. (pts note) | nissaṭṭhatiṇakaṭṭhupādāno → nissaṭṭhatiṇa kaṭṭhupādāno (th) | nissaṭṭhatiṇakaṭṭhupādāno → nissaṭṭha tiṇakaṭṭhupādānaṁ paṭicca (pts) | imaṁ → imam (pts) | yāyaṁ → yāyam (pts) | aññatreva → aññatr eva (pts)Подобен такому огню, который горит вне зависимости от топлива, [например, такого] как трава и дерево, и упоение, которое отделено от желания, отделено от неблагих состояний.
Katamā ca, māṇava, pīti aññatreva kāmehi aññatra akusalehi dhammehi?
aññatreva → aññatr eva (pts)Ученик, и что это за упоение, которое отделено от желания, отделено от неблагих состояний?
Idha, māṇava, bhikkhu vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
kāmehi → kāmehi vivicca akusalehi dhammehi (sya-all) | dhammehi → Sk Bm omit these three words, Sk inserting pe. (pts note) | paṭhamajjhānaṁ → Bm Si paṭhamaṁ jhānaṁ, as always. (pts note) | vivicceva → eva (pts) | paṭhamaṁ jhānaṁ → vivicca akusalehi dhammehi paṭhamajjhānaṁ (pts)“Вот, будучи отстранённым от желания, отстранённым от неблагих состояний [ума], монах входит и пребывает в первой джхане, которая сопровождается направлением и удержанием [ума на объекте медитации], с озарённостью и приятным, что возникли из-за [этой] отстранённости.
Ayampi kho, māṇava, pīti aññatreva kāmehi aññatra akusalehi dhammehi.
ayampi → ayam pi (pts) | aññatreva → aññatr eva (pts) | aññatra → aññatr (pts)Это упоение, которое отделено от желания, отделено от неблагих состояний.
Puna caparaṁ, māṇava, bhikkhu vitakkavicārānaṁ vūpasamā … dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
bhikkhu → (sya-all) | pe → Bm Bm omits pe. (pts note) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | dutiyaṁ jhānaṁ → dutiyajjhānaṁ (pts)Далее, с угасанием направления и удержания [ума на объекте], монах входит и пребывает во второй джхане, в которой наличествуют уверенность в себе и единение ума, в которой нет направления и удержания, но есть озарённость и приятное, что возникли посредством сосредоточения.
Ayampi kho, māṇava, pīti aññatreva kāmehi aññatra akusalehi dhammehi.
ayampi → ayaṁ pi (pts) | aññatreva → aññatr eva (pts) | aññatra → aññatr (pts)Это также упоение, которое отделено от желания, отделено от неблагих состояний.
Ye te, māṇava, brāhmaṇā pañca dhamme paññapenti puññassa kiriyāya kusalassa ārādhanāya, katamettha brāhmaṇā dhammaṁ mahapphalataraṁ paññapenti puññassa kiriyāya kusalassa ārādhanāyā”ti?
katamettha → kamettha (bj, sya-all, km, pts1ed) | paññapenti → paññāpenti (bj, pts) | katamettha → kam ettha (pts) | katamettha → kamettha (cck: ka. sī. syā. kaṁ. pī.) | kam → Sk katam. (pts note) | mahapphalataraṁ → So Bm Si; Sk mahapphalaṁ. (pts note)Из этих пяти явлений, ученик, которые предписывают брахманы для совершения заслуг, для исполнения благого – какую из них они предписывают как наиболее плодотворную для совершения заслуг, для исполнения благого?”
“Yeme, bho gotama, brāhmaṇā pañca dhamme paññapenti puññassa kiriyāya kusalassa ārādhanāya, cāgamettha brāhmaṇā dhammaṁ mahapphalataraṁ paññapenti puññassa kiriyāya kusalassa ārādhanāyā”ti.
paññapenti → paññāpenti (bj, pts) | yeme → ye me (pts) | cāgamettha → cāgam ettha (pts)“Из этих пяти явлений, господин Готама, которые предписывают брахманы… они предписывают щедрость как наиболее плодотворную…”.
“Taṁ kiṁ maññasi, māṇava,
kiṁ → ki (my)“Как ты думаешь, ученик?
idha aññatarassa brāhmaṇassa mahāyañño paccupaṭṭhito assa.
idha aññatarassa → idhaññatarassa (bj)Брахман может совершать великое жертвование,
Atha dve brāhmaṇā āgaccheyyuṁ:и другие два брахмана отправятся туда,
‘itthannāmassa brāhmaṇassa mahāyaññaṁ anubhavissāmā’ti.думая о том, чтобы принять участие в этом великом жертвовании.
Tatrekassa brāhmaṇassa evamassa:
Tatrekassa → tatra ekassa (sya-all); tatthekassa (pts1ed) | tatrekassa → tatra ekassa (sya-all); tatth ekassa (pts) | Tatrekassa → tatthekassa (cck: pī.) | tatth → Bm Si tatra. (pts note) | evamassa → evam assa (pts)Один из этих брахманов подумает:
‘aho vata ahameva labheyyaṁ bhattagge aggāsanaṁ aggodakaṁ aggapiṇḍaṁ, na añño brāhmaṇo labheyya bhattagge aggāsanaṁ aggodakaṁ aggapiṇḍan’ti.
na añño → nāñño (bj) | vata ahameva → vatāhameva (sya-all) | añño brāhmaṇo labheyya → aññe brāhmaṇā labheyyuṁ (sya-all) | labheyya → na aññe brāhmaṇā labheyyuṁ (bj: syā) | aham → Bm Si vatahaṁ. (pts note) | añño → Sk nāñño; Si aññe brāhmaṇā labheyyuṁ. (pts note) | ahameva → aham eva (pts) | aggapiṇḍanti → aggapiṇḍan ti (pts)“Ох, только бы мне досталось лучшее сиденье, лучшая вода, лучшая еда как подаяние в трапезной. И чтобы никакому другому брахману не досталось бы лучшее сиденье, лучшая вода, лучшая еда как подаяние в трапезной!”
Ṭhānaṁ kho panetaṁ, māṇava, vijjati yaṁ añño brāhmaṇo labheyya bhattagge aggāsanaṁ aggodakaṁ aggapiṇḍaṁ, na so brāhmaṇo labheyya bhattagge aggāsanaṁ aggodakaṁ aggapiṇḍaṁ.
ṭhānaṁ → Sk yā. (pts note) | panetaṁ → pan etaṁ (pts)И может статься так, что другой брахман, а не этот, получит лучшее сиденье, лучшую воду, лучшую еду как подаяние в трапезной.
‘Añño brāhmaṇo labhati bhattagge aggāsanaṁ aggodakaṁ aggapiṇḍaṁ, nāhaṁ labhāmi bhattagge aggāsanaṁ aggodakaṁ aggapiṇḍan’ti—
añño brāhmaṇo labhati → aññe brāhmaṇā labhanti (sya-all) | Añño → Bm Si aññe brāhmaṇā labhanti. (pts note) | aggapiṇḍanti → aggapiṇḍan ti (pts)Думая: “Другой брахман, а я, получил лучшее сиденье, лучшую воду, лучшую еду как подаяние в трапезной ,
iti so kupito hoti anattamano.
hoti → (sya-all)первый брахман станет злым и недовольным.
Imassa pana, māṇava, brāhmaṇā kiṁ vipākaṁ paññapentī”ti?
paññapentīti → paññāpentīti (bj, pts)Какой результат предписывают брахманы в этом случае?”
“Na khvettha, bho gotama, brāhmaṇā evaṁ dānaṁ denti:
khvettha → khottha (bj) | khottha → nakhevattha (bj: machasaṁ, syā, PTS) | khvettha → Sk kho ettha. (pts note)“Господин Готама, брахманы не дают дары так, думая:
‘iminā paro kupito hotu anattamano’ti.
paro → ca vo (sya-all) | hotu → (sya-all) | paro → Si ca vo. (pts note) | hotu → Si omits. (pts note) | anattamanoti → anattamano ti (pts)“Пусть другие станут злыми и недовольными из-за этого”.
Atha khvettha brāhmaṇā anukampājātikaṁyeva dānaṁ dentī”ti.
anukampājātikaṁyeva → anukampajātikaṁyeva (sya-all) | anukampājātikaṁyeva → anukampajātikaṁyeva (cck: syā. kaṁ. ka.) | anukampājātikaṁ → So Sk Bu; Bm Si anukampaj- (as Sk infra). (pts note) | anukampājātikaṁyeva → anukampājātikaṁ yeva (pts)Но брахманы дают дары исходя из сострадания”.
“Evaṁ sante kho, māṇava, brāhmaṇānaṁ idaṁ chaṭṭhaṁ puññakiriyavatthu hoti—
māṇava → Sk pana. (pts note) | puññakiriyavatthu → puññakiriyāvatthu (bjt, pts) | puññakiriyavatthu → puññakiriyāvatthuṁ (th)“Если это так, ученик, то не является ли это шестым основанием брахманов для совершения заслуг, для исполнения благого, то есть, сострадательная мотивация?”
yadidaṁ anukampājātikan”ti.
anukampājātikanti → anukampajātikanti (sya-all) | anukampājātikanti → anukampājātikan ti (pts)
“Evaṁ sante, bho gotama, brāhmaṇānaṁ idaṁ chaṭṭhaṁ puññakiriyavatthu hoti—
puññakiriyavatthu → puññakiriyāvatthu (bjt, pts) | puññakiriyavatthu → puññakiriyāvatthuṁ (th)“Если это так, господин Готама, то это шестое основание брахманов для совершения заслуг, для исполнения благого, то есть, сострадательная мотивация”.
yadidaṁ anukampājātikan”ti.
anukampājātikanti → anukampajātikanti (sya-all) | anukampājātikanti → anukampājātikan ti (pts)
“Ye te, māṇava, brāhmaṇā pañca dhamme paññapenti puññassa kiriyāya kusalassa ārādhanāya, ime tvaṁ pañca dhamme kattha bahulaṁ samanupassasi—
paññapenti → paññāpenti (bj, pts) | ime tvaṁ pañca dhamme → ete (sya-all) | samanupassasi → samanupassati (bj: sīmu8) | dhamme → Si omits ime t. p. dhamme & inserts ete. (pts note) | samanupassasi → Si samanupassasīti, omitting remaining words of sentence. (pts note)“Ученик, что касается этих пяти явлений, которые брахманы предписывают для совершения заслуг, для исполнения благого – где ты чаще видишь эти пять явлений –
gahaṭṭhesu vā pabbajitesu vā”ti?
pabbajitesu vāti → pabbajitesuvāti (bjt) | vāti → vā ti (pts)среди домохозяев или среди тех, кто ушёл в бездомную жизнь?”
“Yeme, bho gotama, brāhmaṇā pañca dhamme paññapenti puññassa kiriyāya kusalassa ārādhanāya, imāhaṁ pañca dhamme pabbajitesu bahulaṁ samanupassāmi appaṁ gahaṭṭhesu.
paññapenti → paññāpenti (bj, pts) | yeme → ye me (pts)“Что касается этих пяти явлений, которые брахманы предписывают для совершения заслуг, для исполнения благого – то я чаще их вижу среди тех, кто ушёл в бездомную жизнь, и реже среди домохозяев.
Gahaṭṭho hi, bho gotama, mahaṭṭho mahākicco mahādhikaraṇo mahāsamārambho, na satataṁ samitaṁ saccavādī hoti;
mahaṭṭho → mahattho (sya-all) | na → Sk omits. (pts note) | saccavādī → So Bm Si Bu; Sk sabbavādī. (pts note)Ведь у домохозяина бурная активность, бурная деятельность, множество вовлечений, множество осуществлений. Не так оно, что он постоянно и неизменно говорит [только] правду,
pabbajito kho pana, bho gotama, appaṭṭho appakicco appādhikaraṇo appasamārambho, satataṁ samitaṁ saccavādī hoti.
appaṭṭho → appattho (sya-all) | kho → Sk omits. (pts note)
Gahaṭṭho hi, bho gotama, mahaṭṭho mahākicco mahādhikaraṇo mahāsamārambho na satataṁ samitaṁ tapassī hoti …
mahaṭṭho → mahattho (sya-all) | satataṁ → sataṭaṁ (pts) | mahaṭṭho → Sk here, ut supra, gahaṭṭho. (pts note)практикует аскезу,
brahmacārī hoti …соблюдает целомудрие,
sajjhāyabahulo hoti …
sajjhāyabahulo → sajjhāya bahulo (bjt)занимается изучением,
cāgabahulo hoti;проявляет щедрость.
pabbajito kho pana, bho gotama, appaṭṭho appakicco appādhikaraṇo appasamārambho satataṁ samitaṁ tapassī hoti …
appaṭṭho → appattho (sya-all) | kho → Sk mits. (pts note) | Gotama → Sk inserts na. (pts note)Но у того, кто ушёл в бездомную жизнь – у него слабая активность, слабая деятельность, мало вовлечений, мало осуществлений. Он постоянно и неизменно говорит [только] правду, практикует аскезу,
brahmacārī hoti …соблюдает целомудрие,
sajjhāyabahulo hoti …занимается изучением,
cāgabahulo hoti.
cāgabahulo → Sk bhāvabahulo. (pts note) | cāgabahulo → cāga bahulo (bjt)проявляет щедрость.
Yeme, bho gotama, brāhmaṇā pañca dhamme paññapenti puññassa kiriyāya kusalassa ārādhanāya, imāhaṁ pañca dhamme pabbajitesu bahulaṁ samanupassāmi appaṁ gahaṭṭhesū”ti.
paññapenti → paññāpenti (bj, pts) | brāhmaṇā → samaṇabrāhmaṇā (pts) | brāhmaṇā → samaṇabrāhmaṇā (bj: PTS) | yeme → ye me (pts)Что касается этих пяти явлений… я чаще их вижу среди тех, кто ушёл в бездомную жизнь, и реже среди домохозяев”.
“Ye te, māṇava, brāhmaṇā pañca dhamme paññapenti puññassa kiriyāya kusalassa ārādhanāya cittassāhaṁ ete parikkhāre vadāmi—
paññapenti → paññāpenti (bj, pts) | ete parikkhāre → eteparikkhāre (bjt)“Эти пять явлений, ученик, которые брахманы предписывают для совершения заслуг, для исполнения благого – их я называю оснащением ума
yadidaṁ cittaṁ averaṁ abyābajjhaṁ tassa bhāvanāya.
abyābajjhaṁ → abyāpajjhaṁ (bj, sya-all, pts)для развития ума, который не имеет враждебности и недоброжелательности.
Idha, māṇava, bhikkhu saccavādī hoti.Ученик, вот монах говорит правду.
So ‘saccavādīmhī’ti labhati atthavedaṁ, labhati dhammavedaṁ, labhati dhammūpasaṁhitaṁ pāmojjaṁ.
pāmojjaṁ yaṁ taṁ → pāmujjaṁ yantaṁ (bj) | saccavādīmhīti → saccavādimhīti (sya-all) | pāmojjaṁ yaṁ → pāmujjaṁ yan (pts) | saccavādīmhīti → saccavādimahīti (bj: sīmu8, syā) | mhīti → Bm Si saccavadimhīti. (pts note) | pāmujjaṁ → Bm pāmojjaṁ. Cf. I 37. (pts note) | dhammūpasaṁhitaṁ pāmojjaṁ → dhammūpasañhitaṁ pāmujjaṁ (th) | saccavādīmhīti → saccavādī mhīti (pts)Думая: “Я говорю правду”, он обретает вдохновение в значении, обретает вдохновение в Дхамме, обретает радость, связанную с Дхаммой.
Yaṁ taṁ kusalūpasaṁhitaṁ pāmojjaṁ, cittassāhaṁ etaṁ parikkhāraṁ vadāmi—
pāmojjaṁ → pāmujjaṁ (bj, pts) | pāmujjaṁ → pāmojjaṁ (bj: machasaṁ) | yaṁ taṁ → yantaṁ (bjt) | yaṁ taṁ kusalūpasaṁhitaṁ pāmojjaṁ → yantaṁ kusalūpasañhitaṁ pāmujjaṁ (th) | yaṁ → yan (pts)Именно эту радость, связанную с благим, я называю оснащением ума
yadidaṁ cittaṁ averaṁ abyābajjhaṁ tassa bhāvanāya.
abyābajjhaṁ → abyāpajjhaṁ (bj, sya-all, pts)для развития ума, который не имеет враждебности и недоброжелательности.
Idha, māṇava, bhikkhu tapassī hoti …pe…Ученик, вот монах является аскетом…
brahmacārī hoti …pe…тем, кто соблюдает целомудрие…
sajjhāyabahulo hoti …pe…тем, кто занимается изучением,
cāgabahulo hoti.тем, кто проявляет щедрость.
So ‘cāgabahulomhī’ti labhati atthavedaṁ, labhati dhammavedaṁ, labhati dhammūpasaṁhitaṁ pāmojjaṁ.
pāmojjaṁ yaṁ taṁ → pāmujjaṁ yantaṁ (bj) | dhammūpasaṁhitaṁ pāmojjaṁ → dhammūpasañhitaṁ pāmujjaṁ (th) | cāgabahulomhīti → cāgabahulo mhīti (pts)Думая: “Я тот, кто задействует щедрость”, он обретает вдохновение в значении, обретает вдохновение в Дхамме, обретает радость, связанную с Дхаммой.
Yaṁ taṁ kusalūpasaṁhitaṁ pāmojjaṁ, cittassāhaṁ etaṁ parikkhāraṁ vadāmi—
pāmojjaṁ → pāmujjaṁ (bj, pts) | yaṁ taṁ → yantaṁ (bjt) | yaṁ taṁ kusalūpasaṁhitaṁ pāmojjaṁ → yantaṁ kusalūpasañhitaṁ pāmujjaṁ (th) | yaṁ → yañ (pts)Именно эту радость, связанную с благим, я называю оснащением ума
yadidaṁ cittaṁ averaṁ abyābajjhaṁ tassa bhāvanāya.
abyābajjhaṁ → abyāpajjhaṁ (bj, sya-all, pts)для развития ума, который не имеет враждебности и недоброжелательности.
Ye te, māṇava, brāhmaṇā pañca dhamme paññapenti puññassa kiriyāya kusalassa ārādhanāya, cittassāhaṁ ete parikkhāre vadāmi—
paññapenti → paññāpenti (bj, pts)Поэтому эти пять явлений, ученик, которые брахманы предписывают для совершения заслуг, для исполнения благого – их я называю оснащением ума
yadidaṁ cittaṁ averaṁ abyābajjhaṁ tassa bhāvanāyā”ti.
abyābajjhaṁ → abyāpajjhaṁ (bj, sya-all, pts) | abyābajjhaṁ → avyāpajjhaṁ (pts)для развития ума, который не имеет враждебности и недоброжелательности”.
Evaṁ vutte, subho māṇavo todeyyaputto bhagavantaṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)Когда так было сказано, брахманский ученик Субха, сын Тодейи, сказал Благословенному:
“sutaṁ metaṁ, bho gotama:
metaṁ → me taṁ (pts)“Господин Готама, я слышал,
‘samaṇo gotamo brahmānaṁ sahabyatāya maggaṁ jānātī’”ti.
jānātīti → pajānātīti (sya-all) | jānātīti → pajānātīti (bj: syā) | Brahmānaṁ → Sk abrahmānaṁ. (pts note) | jānātīti → Si pajānātīti. (pts note) | sahabyatāya → sahavyatāya (bjt, pts)что отшельник Готама знает путь к свите Брахмы”.
“Taṁ kiṁ maññasi, māṇava,“Как ты думаешь, ученик?
āsanne ito naḷakāragāmo, na yito dūre naḷakāragāmo”ti?
na yito → nayito (bjt, th, pts) | naḷakāragāmoti → naḷakāragāmo ti (pts)Далеко ли отсюда деревня Налакара, неподалёку ли она?”
“Evaṁ, bho, āsanne ito naḷakāragāmo, na yito dūre naḷakāragāmo”ti.
bho → bho gotama (sya-all) | na yito → nayito (bjt, th, pts) | evaṁ → evam (pts) | naḷakāragāmoti → naḷakāragāmo ti (pts)“Так оно, господин, деревня Налакара недалеко отсюда, неподалёку”.
“Taṁ, kiṁ maññasi, māṇava, idhassa puriso naḷakāragāme jātavaddho;
jātavaddho → jātavaḍḍho (sya-all, km, mr) | idhassa → idha khvassa (sya-all) | jātavaddho → jāta vaḍḍho (sya-all) | idhassa → idhakhavassa (bj: syā) | jātavaddho → jātasaṁvaḍḍho (bj: syā) | jātavaddho → jātavaḍḍho (cck: syā. kaṁ. ka.) | assa → Si idha khvassa. (pts note) | jātavaddho → So Sk Bu; Bm Si -vaḍḍo. (pts note) | idhassa → idh assa (pts)“Как ты думаешь, ученик? Вот человек, родившийся и выросший в деревне Налакары.
tamenaṁ naḷakāragāmato tāvadeva avasaṭaṁ naḷakāragāmassa maggaṁ puccheyyuṁ;
avasaṭaṁ → apasakkaṁ (sya-all, km, mr) | puccheyyuṁ → puccheyya (sya-all) | avasaṭaṁ → apasattaṁ (bj: syā) | avasaṭaṁ → apasakkaṁ (cck: syā. kaṁ. ka.) | avasaṭaṁ → So Bu: Sk avasaṇḍaṁ; Bm Si apasakkaṁ. (pts note) | tamenaṁ → tam enaṁ (pts)Вскоре после того, как он ушёл из Налакары, его бы спросили о пути к деревне.
siyā nu kho, māṇava, tassa purisassa naḷakāragāme jātavaddhassa naḷakāragāmassa maggaṁ puṭṭhassa dandhāyitattaṁ vā vitthāyitattaṁ vā”ti?
jātavaddhassa → jāta vaḍḍhassa (sya-all); jātāvaddhassa (pts) | vāti → vā ti (pts)Медлил бы он, колебался бы с ответом?”
“No hidaṁ, bho gotama”.
hidaṁ → h idaṁ (pts)“Нет, господин Готама.
“Taṁ kissa hetu”?И почему?
“Amu hi, bho gotama, puriso naḷakāragāme jātavaddho. Tassa sabbāneva naḷakāragāmassa maggāni suviditānī”ti.
amu → asu (bj); assa (sya-all) | puriso → purisassa (sya-all) | jātavaddho tassa → jāta vaḍḍhassa (sya-all) | Amu → So Bm; Sk asu; Si assa. (pts note) | sabbāneva → sabbān eva (pts)Потому что этот человек родился и вырос в Налакаре, хорошо знаком со всеми путями к деревне”.
“Siyā nu kho, māṇava, tassa purisassa naḷakāragāme jātavaddhassa naḷakāragāmassa maggaṁ puṭṭhassa dandhāyitattaṁ vā vitthāyitattaṁ vāti, na tveva tathāgatassa brahmalokaṁ vā brahmalokagāminiṁ vā paṭipadaṁ puṭṭhassa dandhāyitattaṁ vā vitthāyitattaṁ vā.
nu → na (sya-all) | jātavaddhassa → jāta vaḍḍhassa (sya-all) | vā → Bm adds ti. (pts note) | paṭipadaṁ → Sk brahmaloke vā br-iyā vā p-dāya. (pts note)“И несмотря на это, человек, родившийся и выросший в Налакаре, мог бы медлить, колебаться с ответом, когда его спросили бы о пути к деревне. Но когда Татхагату спрашивают о мире Брахмы или о пути, ведущем в мир Брахмы, он никогда не станет медлить, колебаться с ответом.
Brahmānañcāhaṁ, māṇava, pajānāmi brahmalokañca brahmalokagāminiñca paṭipadaṁ; yathāpaṭipanno ca brahmalokaṁ upapanno tañca pajānāmī”ti.
cāhaṁ → Sk vāhaṁ. (pts note) | ca → Sk adds Brahmā. (pts note) | pajānāmīti → Sk paṭijānāmi. (pts note) | brahmānañcāhaṁ → brahmānaṁ cāhaṁ (bjt) | yathāpaṭipanno → yathā paṭipanno (bjt) | brahmānañcāhaṁ → brahmānañ cāhaṁ (pts) | brahmalokañca brahmalokagāminiñca → brahmalokañ ca brahmalokagāminiñ ca (pts) | tañca → tañ ca (pts)Я знаю Брахму, ученик, я знаю мир Брахмы, и я знаю путь, ведущий в мир Брахмы, и я знаю как следует практиковать, чтобы переродиться в мире Брахмы”.
“Sutaṁ metaṁ, bho gotama:
metaṁ → me taṁ (pts)“Господин Готама, я слышал,
‘samaṇo gotamo brahmānaṁ sahabyatāya maggaṁ desetī’ti.
sahabyatāya → sahavyatāya (bjt, pts)что отшельник Готама знает путь к свите Брахмы.
Sādhu me bhavaṁ gotamo brahmānaṁ sahabyatāya maggaṁ desetū”ti.
sahabyatāya → sahavyatāya (bjt, pts)Было бы хорошо, если бы господин Готама научил меня пути к свите Брахмы”.
“Tena hi, māṇava, suṇāhi, sādhukaṁ manasi karohi, bhāsissāmī”ti.
sādhukaṁ manasi karohi → sadhukaṁ manasikarohi (pts) | tena hi → tenahi (th)“В таком случае, ученик, слушай внимательно то, о чём я буду говорить”.
“Evaṁ, bho”ti kho subho māṇavo todeyyaputto bhagavato paccassosi.
bhoti kho → bho ti (pts)“Да, господин” – ответил Субха.
Bhagavā etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)Благословенный сказал следующее:
“Katamo ca, māṇava, brahmānaṁ sahabyatāya maggo?
sahabyatāya → sahavyatāya (bjt, pts)“И каков путь к свите Брахмы?
Idha, māṇava, bhikkhu mettāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati, tathā dutiyaṁ, tathā tatiyaṁ, tathā catutthaṁ; iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharati.
catutthaṁ → catutthiṁ (bj, pts) | abyābajjhena → abyāpajjhena (bj, sya-all, pts) | sabbattatāya → sabbatthatāya (sya-all) | sabbattatāya → sabbatthatāya (bj: sīmu8, syā) | abyāpajjhena → So Bm here, instead of its ordinary reading abyābajjhena. (pts note)Вот, монах пребывает, наполняя первую сторону умом, наделённым доброжелательностью, равно как и вторую, равно как и третью, равно как и четвёртую. Вверх, вниз, вокруг и всюду, и ко всем, как к самому себе, – он пребывает, охватывая и наполняя весь мир умом, наделённым доброжелательностью, – обильным, возвышенным, безмерным, не имеющим враждебности и недоброжелательности.
Evaṁ bhāvitāya kho, māṇava, mettāya cetovimuttiyā yaṁ pamāṇakataṁ kammaṁ na taṁ tatrāvasissati, na taṁ tatrāvatiṭṭhati.
bhāvitāya → Sk bhāsitāya. (pts note)Когда освобождение ума доброжелательностью развито таким образом, то не остаётся ограничивающего поступка, ни один [таковой] не продолжает наличествовать здесь.
Seyyathāpi, māṇava, balavā saṅkhadhamo appakasireneva cātuddisā viññāpeyya;
cātuddisā → catuddisā (bj) | saṅkhadhamo appakasireneva cātuddisā → saṅkadhamo appakasiren eva catuddisā (pts) | catuddisā → cātuddisā (bj: syā) | viññāpeyya → evameva kho māṇava evaṁ bhāvitāya mettāya (sī. syā. kaṁ. pī. dī. ni. 1.556) tathāpi idha pāṭhoyeva upamāya saṁsandiyamāno paripuṇṇo viya dissati (cck note) | saṅkadhamo → Sk Bu s-mmo. (pts note) | catuddisā → Si cātuddisā. (pts note) | appakasireneva → appa kasireneva (th)Это как сильный горнист мог бы без труда сделать так, что его услышали бы во всех четырёх сторонах света,
evameva kho, māṇava …pe… evaṁ bhāvitāya kho, māṇava, mettāya cetovimuttiyā yaṁ pamāṇakataṁ kammaṁ na taṁ tatrāvasissati, na taṁ tatrāvatiṭṭhati.
kho māṇava → (bj, sya-all, pts) | mettāya → evameva kho māṇava evaṁ bhāvitāya mettāya (sī. syā. kaṁ. pī. dī. ni. 1.556) tathāpi idha pāṭhoyeva upamāya saṁsandiyamāno paripuṇṇo viya dissati (cck note) | māṇava → Bm inserts la. (pts note) | evaṁ → Sk omits. (pts note) | bhāvitāya → Bm inserts kho māṇava. (pts note) | evameva → evam eva (pts)то точно так же, когда освобождение ума доброжелательностью развито таким образом, то не остаётся ограничивающего поступка, ни один [таковой] не продолжает наличествовать здесь.
Ayampi kho, māṇava, brahmānaṁ sahabyatāya maggo.
sahabyatāya → sahavyatāya (bjt, pts) | ayampi → ayam pi (pts)Таков путь к свите Брахмы.
“Puna caparaṁ, māṇava, bhikkhu karuṇāsahagatena cetasā …pe…
pe → Bm Si omit pe. (pts note) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)Далее, монах пребывает, наполняя первую сторону умом, наделённым состраданием…наделённым состраданием…
muditāsahagatena cetasā …pe…
+ → upekhāsahagatena (pts)Он пребывает, наполняя первую сторону умом, наделённым сорадованием…
upekkhāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati, tathā dutiyaṁ, tathā tatiyaṁ, tathā catutthaṁ; iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharati.
catutthaṁ → catutthiṁ (bj, pts) | abyābajjhena → abyāpajjhena (bj, sya-all, pts) | sabbattatāya → sabbatthatāya (sya-all) | upekkhāsahagatena → upekhāsahagatena (pts)Он пребывает, наполняя первую сторону умом, наделённым невозмутимостью, равно как и вторую, равно как и третью, равно как и четвёртую. Вверх, вниз, вокруг и всюду, как к самому себе, – они пребывали, охватывая и наполняя весь мир умом, наделённым невозмутимостью, – обильным, возвышенным, безмерным, не имеющим враждебности и недоброжелательности.
Evaṁ bhāvitāya kho, māṇava, upekkhāya cetovimuttiyā yaṁ pamāṇakataṁ kammaṁ na taṁ tatrāvasissati, na taṁ tatrāvatiṭṭhati.
yaṁ pamāṇakataṁ → yaṁpamāṇakataṁ (bjt) | upekkhāya → upekhāya (pts)Когда освобождение ума невозмутимостью развито таким образом, то не остаётся ограничивающего поступка, ни один [таковой] не продолжает наличествовать здесь.
Seyyathāpi, māṇava, balavā saṅkhadhamo appakasireneva cātuddisā viññāpeyya;
appakasireneva cātuddisā → appakasiren eva catuddisā (pts) | appakasireneva → appa kasireneva (th)Это как сильный горнист мог бы без труда сделать так, что его услышали бы во всех четырёх сторонах света,
evameva kho, māṇava …pe… evaṁ bhāvitāya kho, māṇava, upekkhāya cetovimuttiyā yaṁ pamāṇakataṁ kammaṁ na taṁ tatrāvasissati, na taṁ tatrāvatiṭṭhati.
kho māṇava → (bj, sya-all) | kho māṇava upekkhāya → upekhāya (pts) | bhāvitāya → Bm inserts kho māṇava. (pts note) | evameva → evam eva (pts)то точно так же, когда освобождение ума невозмутимостью развито таким образом, то не остаётся ограничивающего поступка, ни один [таковой] не продолжает наличествовать здесь.
Ayampi kho, māṇava, brahmānaṁ sahabyatāya maggo”ti.
pi → Sk omits. (pts note) | sahabyatāya → sahavyatāya (bjt) | ayampi → ayaṁ pi (pts) | sahabyatāya maggoti → sahavyatāya maggo ti (pts)И это тоже путь к свите Брахмы”.
Evaṁ vutte, subho māṇavo todeyyaputto bhagavantaṁ etadavoca:
bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)Когда так было сказано, брахманский ученик Субха, сын Тодейи, сказал Благословенному:
“abhikkantaṁ, bho gotama, abhikkantaṁ, bho gotama.“Великолепно, господин Готама! Великолепно!
Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya: ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṁ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito.
dakkhantīti evamevaṁ bhotā → dakkhintīti evam evaṁ bhoto (pts) | dakkhantī’ti → dakkhantīti (bj: syā) | dakkhintīti → Bm Si dakkhantiti. (pts note) | evaṁ → Bm eva (pts note) | evamevaṁ → evameva (th) | nikkujjitaṁ → nikujjitaṁ (pts)Как если бы он поставил на место то, что было перевёрнуто, раскрыл спрятанное, показал путь тому, кто потерялся, внёс лампу во тьму, чтобы зрячий да мог увидеть, точно так же господин Готама различными способами прояснил Дхамму.
Esāhaṁ bhavantaṁ gotamaṁ saraṇaṁ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca.
bhikkhusaṅghañca → bhikkhusaṁghañca (ms2005) | dhammañca bhikkhusaṅghañca → dhammañ ca bhikkhusaṁghañ ca (pts)Я принимаю прибежище в господине Готаме, прибежище в Дхамме и прибежище в Сангхе монахов.
Upāsakaṁ maṁ bhavaṁ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gataṁ.
saraṇaṁ gataṁ → saraṇaṅgataṁ (th)Пусть Благословенный помнит меня как мирского последователя, принявшего в нём прибежище с этого дня и на всю жизнь”.
Handa ca dāni mayaṁ, bho gotama, gacchāma;
ca dāni → cadāni (bjt, th)А теперь, господин Готама, нам нужно идти.
bahukiccā mayaṁ bahukaraṇīyā”ti.
bahukaraṇīyāti → bahukaraṇīyyāti (bjt) | bahukaraṇīyāti → bahukaraṇīyā ti (pts)Мы очень заняты, у нас много дел”.
“Yassadāni tvaṁ, māṇava, kālaṁ maññasī”ti.
yassadāni → yassa dāni (pts)“Ты можешь отправляться, ученик, когда сочтёшь нужным”.
Atha kho subho māṇavo todeyyaputto bhagavato bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi.
anumoditvā → (sya-all) | māṇavo → māṇāvo (pts) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts)И тогда брахманский ученик Субха, сын Тодейи, восхитившись и возрадовавшись словам Благословенного, встал с сиденья, поклонился Благословенному, и ушёл, обойдя его с правой стороны.
Tena kho pana samayena jāṇussoṇi brāhmaṇo sabbasetena vaḷavābhirathena sāvatthiyā niyyāti divā divassa.
vaḷavābhirathena → valabhīrathena (bj); valavābhirathena (sya-all) | jāṇussoṇi brāhmaṇo → jāṇussoṇī brāmaṇo (pts) | valabhīrathena → vaḷavābhirathena (bj: machasaṁ, PTS) | vaḷavābhirathena → vaḷabhīrathena (cck: sī.) | vaḷavābhirathena → Sk valabhirathema. (pts note) | divā divassa → divādivassa (bjt, th, pts)И в то время брахман Джануссони выехал средь бела дня из Саваттхи на своей белоснежной колеснице, запряжённой белыми лошадьми.
Addasā kho jāṇussoṇi brāhmaṇo subhaṁ māṇavaṁ todeyyaputtaṁ dūratova āgacchantaṁ.
jāṇussoṇi → jāṇussoṇī (pts) | dūratova → dūrato va (pts)Издали он увидел брахманского ученика Субху, сына Тодейи,
Disvāna subhaṁ māṇavaṁ todeyyaputtaṁ etadavoca:
disvā → Bm Si disvāna. (pts note) | todeyyaputtaṁ etadavoca → todeyyaputtam etad avoca (pts)и спросил его:
“handa kuto nu bhavaṁ bhāradvājo āgacchati divā divassā”ti?
kuto nu → (sya-all) | āgacchati divā divassāti → āgacchi divādivassāti (sya-all) | nu → Si omits kuto nu. (pts note)“Откуда же это средь бела дня идёт господин Бхарадваджа?”
“Ito hi kho ahaṁ, bho, āgacchāmi samaṇassa gotamassa santikā”ti.
+ → bho (bjt) | santikāti → santikā ti (pts)“Господин, я иду от отшельника Готамы”.
“Taṁ kiṁ maññasi, bhavaṁ bhāradvājo samaṇassa gotamassa paññāveyyattiyaṁ paṇḍito maññeti”?
maññeti → maññe ti (pts)“И что же господин Бхарадваджа думает о чистоте понимания отшельника Готамы? Мудрый ли он или нет?”
“Ko cāhaṁ, bho, ko ca samaṇassa gotamassa paññāveyyattiyaṁ jānissāmi?
cāhaṁ bho → cāhambho (th)“Господин, кто я такой, чтобы знать чистоту понимания отшельника Готамы?
Sopi nūnassa tādisova yo samaṇassa gotamassa paññāveyyattiyaṁ jāneyyā”ti.
sopi nūnassa tādisova → so pi nun assa tādiso va (pts)Вне сомнений, нужно быть равным ему, чтобы знать чистоту его понимания”.
“Uḷārāya khalu bhavaṁ bhāradvājo samaṇaṁ gotamaṁ pasaṁsāya pasaṁsatī”ti.“Воистину, господин Бхарадваджа восхваляет отшельника Готаму наивысшей похвалой!”
“Ko cāhaṁ, bho, ko ca samaṇaṁ gotamaṁ pasaṁsissāmi?
cāham → Sk here ca ahaṁ. (pts note) | cāhaṁ bho → cāhambho (th)“Господин, кто я такой, чтобы восхвалять отшельника Готаму?
Pasatthapasatthova so bhavaṁ gotamo seṭṭho devamanussānaṁ.
pasatthapasatthova so → pasatthappasattho ca (sya-all) | pasatthapasatthova → pasatthapasattho ca (pts) | so → Si omits so. (pts note) | pasatthapasatthova → pasatthapasattho va (bjt)Отшельника Готаму восхваляют те, кого [все остальные] восхваляют как наилучших существ среди людей и божеств.
Ye cime, bho, brāhmaṇā pañca dhamme paññapenti puññassa kiriyāya kusalassa ārādhanāya;
cime → came (sya-all) | paññapenti → paññāpenti (pts) | brāhmaṇā → brāhmaṇa (bjt) | cime → ime (pts)Господин, те пять явлений, которые брахманы предписывают для совершения заслуг, для исполнения благого –
cittassete samaṇo gotamo parikkhāre vadeti—
cittassete → cittassa te (bj, pts); cittasseva (sya-all) | vadeti → vadati (pts) | te → Si cittass'; eva, inserting ete after Gotamo. (pts note) | vadati → Bm Si vadeti. (pts note)их отшельник Готама называет оснащением ума
yadidaṁ cittaṁ averaṁ abyābajjhaṁ tassa bhāvanāyā”ti.
abyābajjhaṁ → abyāpajjhaṁ (bj, sya-all, pts)для развития ума, который не имеет враждебности и недоброжелательности”.
Evaṁ vutte, jāṇussoṇi brāhmaṇo sabbasetā vaḷavābhirathā orohitvā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā yena bhagavā tenañjaliṁ paṇāmetvā udānaṁ udānesi:
vaḷavābhirathā → vaḷabhīrathā (bj); valavābhirathā (sya-all) | jāṇussoṇi → jāṇussoṇī (pts) | vaḷabhīrathā → vaḷavābhirathā (bj: machasaṁ, PTS) | tenañjaliṁ paṇāmetvā → tenañjalimpaṇāmetvā (th) | tenañjaliṁ → ten añjalim (pts)Когда так было сказано, брахман Джануссони спустился со своей белоснежной колесницы, запряжённой белыми лошадьми, и, закинув верхнее одеяние за плечо, сложил руки в почтительном приветствии Благословенного и произнёс это изречение:
“lābhā rañño pasenadissa kosalassa, suladdhalābhā rañño pasenadissa kosalassa
suladdhalābhā → suladdhaṁ (sya-all); suladdhaṁ lābhā (pts)“Какое благо для царя Пасенади Косальского! Какое великое благо для царя Пасенади Косальского,
yassa vijite tathāgato viharati arahaṁ sammāsambuddho”ti.
yassa → Sk Bm omit yassa. 6 Sk Subhagasuttaṁ. (pts note) | sammāsambuddhoti → sammāsambuddho ti (pts)что Татхагата, достойный и Правильно Пробуждённый, проживает в его царстве!”