3. Niddesavāra
Tattha saṅkhepato netti kittitā.
3.1. Hārasaṅkhepa
Assādādīnavatā, nissaraṇampi ca phalaṁ upāyo ca; Āṇattī ca bhagavato, yogīnaṁ desanāhāro.
Yaṁ pucchitañca vissajjitañca, suttassa yā ca anugīti; Suttassa yo pavicayo, hāro vicayoti niddiṭṭho.
Sabbesaṁ hārānaṁ, yā bhūmī yo ca gocaro tesaṁ; Yuttāyuttaparikkhā, hāro yuttīti niddiṭṭho.
Dhammaṁ deseti jino, tassa ca dhammassa yaṁ padaṭṭhānaṁ; Iti yāva sabbadhammā, eso hāro padaṭṭhāno.
Vuttamhi ekadhamme, ye dhammā ekalakkhaṇā keci; Vuttā bhavanti sabbe, so hāro lakkhaṇo nāma.
Neruttamadhippāyo, byañjanamatha desanānidānañca; Pubbāparānusandhī, eso hāro catubyūho.
Ekamhi padaṭṭhāne, pariyesati sesakaṁ padaṭṭhānaṁ; Āvaṭṭati paṭipakkhe, Āvaṭṭo nāma so hāro.
Dhammañca padaṭṭhānaṁ, bhūmiñca vibhajjate ayaṁ hāro; Sādhāraṇe asādhā- raṇe ca neyyo vibhattīti.
Kusalākusale dhamme, niddiṭṭhe bhāvite pahīne ca; Parivattati paṭipakkhe, hāro parivattano nāma.
Vevacanāni bahūni tu, sutte vuttāni ekadhammassa; Yo jānāti suttavidū, Vevacano nāma so hāro.
Ekaṁ bhagavā dhammaṁ, paññattīhi vividhāhi deseti; So ākāro ñeyyo, Paññattī nāma hāroti.
Yo ca paṭiccuppādo, indriyakhandhā ca dhātu āyatanā; Etehi otarati yo, Otaraṇo nāma so hāro.
Vissajjitamhi pañhe, gāthāyaṁ pucchitā yamārabbha; Suddhāsuddhaparikkhā, hāro so sodhano nāma.
Ekattatāya dhammā, yepi ca vemattatāya niddiṭṭhā; Te na vikappayitabbā, eso hāro adhiṭṭhāno.
Ye dhammā yaṁ dhammaṁ, janayantippaccayā paramparato; Hetumavakaḍḍhayitvā, eso hāro parikkhāro.
Ye dhammā yaṁmūlā, ye cekatthā pakāsitā muninā; Te samaropayitabbā, esa samāropano hāro.
3.2. Nayasaṅkhepa
Taṇhañca avijjampi ca, samathena vipassanāya yo neti; Saccehi yojayitvā, ayaṁ nayo nandiyāvaṭṭo.
Yo akusale samūlehi, neti kusale ca kusalamūlehi; Bhūtaṁ tathaṁ avitathaṁ, Tipukkhalaṁ taṁ nayaṁ āhu.
Yo neti vipallāsehi, kilese indriyehi saddhamme; Etaṁ nayaṁ nayavidū, Sīhavikkīḷitaṁ āhu.
Veyyākaraṇesu hi ye, kusalākusalā tahiṁ tahiṁ vuttā; Manasā volokayate, taṁ khu disālocanaṁ āhu.
Oloketvā disalocanena, ukkhipiya yaṁ samāneti; Sabbe kusalākusale, ayaṁ nayo aṅkuso nāma.
Soḷasa hārā paṭhamaṁ, disalocanato disā viloketvā;
disalocanato → disalocanena (pts-vp-pli1, mr) Saṅkhipiya aṅkusena hi, nayehi tīhi niddise suttaṁ.
3.3. Dvādasapada
Akkharaṁ padaṁ byañjanaṁ, nirutti tatheva niddeso; Ākārachaṭṭhavacanaṁ, ettāva byañjanaṁ sabbaṁ.
Saṅkāsanā pakāsanā, vivaraṇā vibhajanuttānīkammapaññatti; Etehi chahi padehi, attho kammañca niddiṭṭhaṁ.
Tīṇi ca nayā anūnā, atthassa ca chappadāni gaṇitāni; Navahi padehi bhagavato, vacanassattho samāyutto.
Atthassa navappadāni, byañjanapariyeṭṭhiyā catubbīsa; Ubhayaṁ saṅkalayitvā, tettiṁsā ettikā nettīti.
saṅkalayitvā → saṅkhepayato (pts-vp-pli1, mr)