SakalikasuttaОсколок камня
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | sutaṁ → sutam (pts)Так мной услышано.
ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati maddakucchismiṁ migadāye.Одно время Благословенный проживал в Раджагахе, в Оленьем парке, в Маддакуччхи.
Tena kho pana samayena bhagavato pādo sakalikāya khato hoti.
sakalikāya → sakkhalikāya (mr) | sakalikāya → sakkhalikāya (cck: ka.) | pādo → evaṁ. sī. pāde (sya-all: yu.) | khato → sakalikākhato. ba. sakkhalikāya (sya-all: sī.) | pādo → SS. pāde. (pts note) | sakalikāya → So S1 and C.; B. sakkhalikāya; S2-3 sakalikākhato. (pts note)И в то время ступня Благословенного была порезана осколком камня.
Bhusā sudaṁ bhagavato vedanā vattanti sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā;
tibbā → tippā (sya-all, km) | bhusā → bhūsā (sya-all, pts) | vedanā → (sya-all) | sārīrikā → sarīrikā (pts) | bhusā → bhūsā (bj: syā) | tibbā → tippā (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | vedanā → SS. omit vedanā, perhaps added by B. (pts note)Жестокие боли охватили Благословенного — болезненные телесные чувства: мучительные, острые, пронзающие, неприятные, терзающие.
tā sudaṁ bhagavā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno.Но Благословенный терпел их, будучи памятующим и сознательным, не становясь обеспокоенным.
Atha kho bhagavā catugguṇaṁ saṅghāṭiṁ paññāpetvā dakkhiṇena passena sīhaseyyaṁ kappeti pāde pādaṁ accādhāya sato sampajāno.
sīhaseyyaṁ kappeti → sīhaseyyam kappesi (pts) | kappeti → kappesi (bj: sīmu3, PTS) | pāde → pādenātipi pāṭho (sya-all note) | catugguṇam → B. catuguṇaṁ. (pts note) | kappesi → B. kappeti. (pts note) | pādaṁ → pādam (pts)И тогда Благословенный сложил своё внешнее одеяние вчетверо, лёг на правый бок, приняв позу льва, положив одну ступню на другую, будучи памятующим и сознательным.
Atha kho sattasatā satullapakāyikā devatāyo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṁ maddakucchiṁ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhaṁsu.
maddakucchiṁ → maddakucchim (pts) | tenupasaṅkamiṁsu → ten-upasaṅkamiṁsu (pts) | bhagavantaṁ → bhagavantam (pts) | ekamantaṁ → ekam antam (pts)И когда наступила глубокая ночь, семьсот божеств прекрасной наружности, входящих в группу Сатуллапы, освещая весь Олений парк Маддакуччхи, подошли к Благословенному. Подойдя, они поклонились Благословенному и встали рядом.
Ekamantaṁ ṭhitā kho ekā devatā bhagavato santike imaṁ udānaṁ udānesi:
ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | imaṁ udānaṁ → imam udānam (pts)Затем одно из божеств, стоя рядом,произнесло это вдохновенное изречение в присутствии Благословенного:
“nāgo vata, bho, samaṇo gotamo;“Этот отшельник Готама воистину нага, господин!
nāgavatā ca samuppannā sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno”ti.
samuppannā → panuppannā (bj, sya-all) | nāgavatā → vatāya ca (bj: sīmu3) | panuppannā → samuppannā (bj: machasaṁ, syā, PTS) | panuppannā → samuppannā (sya-all: yu.) | samuppannā → SS. panuppannā here and further on. (pts note) | avihaññamānoti → avihaññamāno ti (pts)И когда возникли болезненные телесные чувства: мучительные, острые, пронзающие, неприятные, терзающие — он терпит их, точно нага, будучи памятующим, сознательным, не становясь обеспокоенным”.
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṁ udānaṁ udānesi:
imaṁ udānaṁ → imam udānam (pts)Затем другое божество произнесло это вдохновенное изречение в присутствии Благословенного:
“sīho vata, bho, samaṇo gotamo;“Этот отшельник Готама воистину лев, господин!
sīhavatā ca samuppannā sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno”ti.
samuppannā → panuppannā (bj, sya-all) | sīhavatā → vatāya ca (bj: sīmu3) | panuppannā → samuppannā (bj: machasaṁ, syā, PTS) | avihaññamānoti → avihaññamāno ti (pts)И когда возникли болезненные телесные чувства: мучительные, острые, пронзающие, неприятные, терзающие — он терпит их, точно лев, будучи памятующим, сознательным, не становясь обеспокоенным”.
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṁ udānaṁ udānesi:
imaṁ udānaṁ → imam udānam (pts)Затем другое божество произнесло это вдохновенное изречение в присутствии Благословенного:
“ājānīyo vata, bho, samaṇo gotamo;“Этот отшельник Готама воистину чистокровный скакун, господин!
ājānīyavatā ca samuppannā sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno”ti.
samuppannā → panuppannā (bj, sya-all) | ājānīyavatā → vatāya ca (bj: sīmu3) | panuppannā → samuppannā (bj: machasaṁ, syā, PTS) | avihaññamānoti → avihaññamāno ti (pts)И когда возникли болезненные телесные чувства: мучительные, острые, пронзающие, неприятные, терзающие — он терпит их, точно чистокровный скакун, будучи памятующим, сознательным, не становясь обеспокоенным”.
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṁ udānaṁ udānesi:
imaṁ udānaṁ → imam udānam (pts)Затем другое божество произнесло это вдохновенное изречение в присутствии Благословенного:
“nisabho vata, bho, samaṇo gotamo;“Этот отшельник Готама воистину бык-вожак стада, господин!
nisabhavatā ca samuppannā sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno”ti.
samuppannā → panuppannā (bj, sya-all) | avihaññamānoti → avihaññamāno ti (pts)И когда возникли болезненные телесные чувства: мучительные, острые, пронзающие, неприятные, терзающие — он терпит их, точно бык-вожак, будучи памятующим, сознательным, не становясь обеспокоенным”.
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṁ udānaṁ udānesi:
imaṁ udānaṁ → imam udānam (pts)Затем другое божество произнесло это вдохновенное изречение в присутствии Благословенного:
“dhorayho vata, bho, samaṇo gotamo;“Этот отшельник Готама воистину вьючный зверь, господин!
dhorayhavatā ca samuppannā sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno”ti.
samuppannā → panuppannā (bj, sya-all) | asātā → asāta (pts) | avihaññamānoti → avihaññamāno ti (pts)И когда возникли болезненные телесные чувства: мучительные, острые, пронзающие, неприятные, терзающие – он терпит их, точно вьючный зверь, будучи памятующим, сознательным, не становясь обеспокоенным”.
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṁ udānaṁ udānesi:
imaṁ udānaṁ → imam udānam (pts)Затем другое божество произнесло это вдохновенное изречение в присутствии Благословенного:
“danto vata, bho, samaṇo gotamo;“Этот отшельник Готама воистину укрощённый, господин!
dantavatā ca samuppannā sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno”ti.
samuppannā → panuppannā (bj, sya-all) | avihaññamānoti → avihaññamāno ti (pts)И когда возникли болезненные телесные чувства: мучительные, острые, пронзающие, неприятные, терзающие — он терпит их, точно укрощённый, будучи памятующим, сознательным, не становясь обеспокоенным”.
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṁ udānaṁ udānesi:
udānesi → SS. imam gātham abhāsi. (pts note) | imaṁ udānaṁ → imam udānam (pts)Затем другое божество произнесло это вдохновенное изречение в присутствии Благословенного:
“passa samādhiṁ subhāvitaṁ cittañca suvimuttaṁ, na cābhinataṁ na cāpanataṁ na ca sasaṅkhāraniggayhavāritagataṁ.
sasaṅkhāraniggayhavāritagataṁ → sasaṅkhāraniggayhavāritavataṁ (bj, pts2ed); sasaṅkhāraniggayha cāritavataṁ (sya-all, km, pts1ed); sasaṅkhāraniggayhavārivāvataṁ (mr) | sasaṅkhāraniggayhavāritagataṁ → sasaṁkhāraniggayhavāritavataṁ (bj); sasaṅkhāraniggayha cāritavatam (pts) | cābhinataṁ → cābhiṇataṁ (sya-all) | cāpanataṁ → cāpaṇataṁ (sya-all) | samādhiṁ subhāvitaṁ cittañca suvimuttaṁ → samādhisubhāvitaṁ cittaṁ ca vimuttaṁ (pts) | suvimuttaṁ → vimuttaṁ (bj: PTS) | sasaṁkhāraniggayhavāritavataṁ → vāritagataṁ (bj: machasaṁ) | sasaṅkhāraniggayhavāritagataṁ → sasaṅkhāraniggayhavāritavataṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.); sasaṅkhāraniggayhavārivāvataṁ (cck: ka.) | subhāvitaṁ → a. evaṁ. katthaci pana sīhaḷapotthake samādhīti pāṭho na dissati. ba. subhāvito (sya-all note) | cābhiṇataṁ → na vā pahiṇataṁ. yu. a. abhiṇataṁ (sya-all: sī.) | cāpaṇataṁ → a. upaṇataṁ (sya-all: sī.) | samādhi-subhāvitaṁ → S2-3 omit samādhi; B. subhāvito; C. samādhiṁ . . . suvimuttiṁ. (pts note) | cābhinatam → SS. navāpahiṇatam; C. seems to read abhiṇatam and atiṇatam. (pts note) | cāpanatam → SS and C. upaṇatam. (pts note) | cāritavatam → B. vāri (?) vāvataṁ; C. dhāritaṁ vataṁ and further on varitvā vattaṁ. (pts note) | + → nacābhinataṁ nacāpanataṁ (bjt) | samādhiṁ subhāvitaṁ cittañca suvimuttaṁ → samādhi-subhāvitaṁ cittaṁ ca vimuttaṁ (pts)“Узрите его хорошо развитое сосредоточение и его хорошо освобождённый ум, который не уклоняется ни вперёд, ни назад, не заблокирован и не сдерживается подавлением силой!
Yo evarūpaṁ purisanāgaṁ purisasīhaṁ purisaājānīyaṁ purisanisabhaṁ purisadhorayhaṁ purisadantaṁ atikkamitabbaṁ maññeyya kimaññatra adassanā”ti.
purisaājānīyaṁ → purisājānīyaṁ (bj) | evarūpaṁ purisanāgaṁ → evarūpam purisanāgam (pts) | purisaājānīyaṁ purisanisabhaṁ purisadhorayhaṁ purisadantaṁ → purisa ājānīyaṁ purisa-nisabhaṁ purisadhorayham purisadantam (pts) | kimaññatra adassanāti → kim aññatra adassanā ti (pts)Если кто-либо посчитал бы, что такому можно помешать, такому нагу среди людей, льву среди людей, чистокровному скакуну среди людей, быку-вожаку среди людей, вьючному зверю среди людей, укрощённому среди людей, то разве не из недостатка видения такое могло бы произойти?”
“Pañcavedā sataṁ samaṁ, tapassī brāhmaṇā caraṁ;
Pañcavedasataṁ → B. -vedā-. (pts note) tapassībrāhmaṇācaraṁ → S3 caraṁti. (pts note) | tapassī brāhmaṇā caraṁ → tapassībrāhmaṇācaraṁ cittaṁ (pts)“Брахманы знают пусть пять Вед, аскезу практикуют сотню лет, Cittañca nesaṁ na sammā vimuttaṁ, hīnattharūpā na pāraṅgamā te.
cittañca → ca (pts) hīnattharūpā → hīnattarūpā (bj, sya-all, pts) | te → teti (sya-all) | hīnattarūpā → C. hinatta, and notices the reading hinattha. (pts note) | pāraṅgamā → pāraṁgamā (pts)Умы их правильно не освобождены: ведь низкий берега другого не достигнет.Taṇhādhipannā vatasīlabaddhā, lūkhaṁ tapaṁ vassasataṁ carantā;
sīlabaddhā → B. sīlabandhā. (pts note) | vatasīlabaddhā → vata sīlabaddhā (bjt, pts) | vatasīlabaddhā → vattasīlabaddhā (th)К правилам, предписаниям привязаны они и в жажде утопают; жестокую аскезу практикуют сотню лет, Cittañca nesaṁ na sammā vimuttaṁ, hīnattharūpā na pāraṅgamā te.
nesaṁ → yesaṁ (sya-all) | cittañca → cittaṁ ca (pts) hīnattharūpā → hīnattarūpā (bj, sya-all, pts) | te → teti (sya-all) | te → SS. add ti. (pts note) | pāraṅgamā → pāraṁgamā (pts)Умы их правильно не освобождены: ведь низкий берега другого не достигнет.Na mānakāmassa damo idhatthi, na monamatthi asamāhitassa;
idhatthi → idh-atthi (pts) monamatthi → monam atthi (pts)Не укротить того, доволен самомнением кто, и мудрецом не стать тому, кто не сосредоточен: Eko araññe viharaṁ pamatto, na maccudheyyassa tareyya pāran”ti.
viharaṁ pamatto → viharampamatto (th) pāranti → pāranti bhagavā (bj) | pāranti mānaṁ → pāraṁ mānam (pts) | pāraṁ → B. -pāranti. See I. 9. (pts note)Беспечный, даже если он уединён в лесу, смерти владений пересечь не сможет.“Mānaṁ pahāya susamāhitatto, sucetaso sabbadhi vippamutto;
+ → bhagavā (bjt) | mānaṁ → mānam (pts)Сосредоточенный, отбросив самомнение, с умом высоким и освобождённым всюду: Eko araññe viharamappamatto, sa maccudheyyassa tareyya pāran”ti.
viharamappamatto → viharaṁ appamatto (bjt, th, pts) pāranti → pāran ti (pts)Прилежный, проживающий один в лесу, смерти владения сможет пересечь”.