PunabbasusuttaWith Punabbasu
Ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.At one time the Buddha was staying near Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery.
Tena kho pana samayena bhagavā bhikkhū nibbānapaṭisaṁyuttāya dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṁseti.
nibbānapaṭisaṁyuttāya → nibbāṇapaṭisaṁyuttāya (bj)Now at that time the Buddha was educating, encouraging, firing up, and inspiring the mendicants with a Dhamma talk about extinguishment.
Te ca bhikkhū aṭṭhiṁ katvā manasi katvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasotā dhammaṁ suṇanti.
aṭṭhiṁ katvā → aṭṭhikatvā (bj) | sabbacetasā → sabbacetaso (bj) | aṭṭhikatvā → aṭṭhiṁ katvā (bj: machasaṁ) | aṭṭhiṁ katvā manasi katvā sabbacetasā → aṭṭhikatvā manasikatvā sabbacetaso (th) | aṭṭhiṁ katvā → aṭṭhi-katvā (pts) | sabbacetasā → sabbaṁ cetasā (pts)And those mendicants were paying attention, applying the mind, concentrating wholeheartedly, and actively listening.
Atha kho punabbasumātā yakkhinī puttake evaṁ tosesi:
puttake → puttakaṁ (sya-all) | evaṁ tosesi → evam toseti (pts) | puttake → S1-3 puttakaṁ. (pts note) | punabbasumātā → punabbasu-mātā (pts)Then the native spirit Punabbasu’s Mother soothed her little children, saying:
“Tuṇhī uttarike hohi, tuṇhī hohi punabbasu;
tuṇhī → tuṇhi (pts)“Hush, little Uttarā! hush, Punabbasu! Yāvāhaṁ buddhaseṭṭhassa, dhammaṁ sossāmi satthuno.For I want to listen to the teaching of the Teacher, the supreme Buddha.Nibbānaṁ bhagavā āha, sabbaganthappamocanaṁ;
āha → āhu (pts) sabbaganthappamocanaṁ → S1-3 -gandha-; C. gaṇṭha. (pts note)Extinguishment, the Blessed One said, is the release from all ties. Ativelā ca me hoti, asmiṁ dhamme piyāyanā.I have a lasting love for this teaching.Piyo loke sako putto, piyo loke sako pati;In this world, your own child is dear; in this world, your own husband is dear; Tato piyatarā mayhaṁ, assa dhammassa magganā.
piyatarā → piyataraṁ (sya-all) | piyatarā → piyataraṁ (bj: sīmu, syā)but even greater than that is my love for this teaching’s quest.Na hi putto pati vāpi, piyo dukkhā pamocaye;
vāpi → vā pi (pts)For neither son nor husband, dear as they are, can free you from suffering; Yathā saddhammassavanaṁ, dukkhā moceti pāṇinaṁ.
saddhammassavanaṁ → saddhammasavaṇaṁ (bj) | saddhammasavaṇaṁ → saddhammassavaṇaṁ (bj: machasaṁ, syā, sīmu) | saddhammassavanaṁ → saddhammasavanaṁ (pts)as listening to the true teaching frees living creatures from suffering.Loke dukkhaparetasmiṁ, jarāmaraṇasaṁyute;
dukkhaparetasmiṁ → dukkhapare tasmiṁ (pts) jarāmaraṇasaṁyute → jarāmaraṇasaṁyutte (bj: sīmu, PTS)In this world mired in suffering, fettered by old age and death, Jarāmaraṇamokkhāya, yaṁ dhammaṁ abhisambudhaṁ;
abhisambuddhaṁ → abhisambudhaṁ (bj: machasaṁ, syā) | abhisambuddhaṁ → B. -budhaṁ. (pts note) | dhammaṁ abhisambudhaṁ → dhammam abhisambuddhaṁ (pts)I want to listen to the teaching through which the Buddha awakened, Taṁ dhammaṁ sotumicchāmi, tuṇhī hohi punabbasū”ti.
sotumicchāmi → sotum icchāmi (pts) punabbasūti ammā → punabbasū ti amma (pts)which frees you from old age and death. so hush, Punabbasu!”“Ammā na byāharissāmi, tuṇhībhūtāyamuttarā;
ammā → punabbasu amma (bj); amma (sya-all) | amma → ammā (bj: machasaṁ) | Amma → B. ammā always. (pts note) | byāharissāmi → vyāharissāmi (pts) tuṇhībhūtāyamuttarā → tuṇhībhūtāyam uttarā (pts)“Mom, I’m not speaking, and Uttarā is silent, too. Dhammameva nisāmehi, saddhammassavanaṁ sukhaṁ;
dhammameva → dhammam eva (pts) saddhammassavanaṁ → saddhammasavaṇaṁ (bj) | saddhammasavaṇaṁ → saddhammassavaṇaṁ (bj: machasaṁ, syā, sīmu) | saddhammassavanaṁ → saddhamasavanaṁ (pts)Focus just on the teaching, for it’s nice to listen to the true teaching. Saddhammassa anaññāya, ammā dukkhaṁ carāmase.
ammā → amma (bj, sya-all, pts)And it’s because we haven’t understood the teaching that we live in suffering, Mom.Esa devamanussānaṁ, sammūḷhānaṁ pabhaṅkaro;
sammūḷhānaṁ → sammūḷhānam (pts)He is a beacon for those who are lost among gods and humans. Buddho antimasārīro, dhammaṁ deseti cakkhumā”ti.
antimasārīro → antimasarīro (pts) cakkhumāti → cakkhumāti punabbasumātā (bj) | deseti → S1-3 desesi. (pts note) | cakkhumāti → cakkhumā (pts)The Buddha, bearing his final body, the Clear-eyed One teaches Dhamma.”“Sādhu kho paṇḍito nāma, putto jāto uresayo;
+ → punabbasumātā (bjt) uresayo → ure seyyo (pts) | seyyo → S1 putte jāta-; S1-3 uresayo. (pts note) | uresayo → ure sayo (th)“It’s good that my child’s so astute, this child I bore and suckled! Putto me buddhaseṭṭhassa, dhammaṁ suddhaṁ piyāyati.
dhammaṁ suddhaṁ → dhammasuddhaṁ (sya-all) | suddham → B. buddham; S1-3 dhammasuddhaṁ. 8 This episode is found also in Cullavagga, VI.4. 1-4. (pts note)My child loves the pure teaching of the supreme Buddha.Punabbasu sukhī hohi, ajjāhamhi samuggatā;Punabbasu, may you be happy! today, I rise. Diṭṭhāni ariyasaccāni, uttarāpi suṇātu me”ti.
uttarāpi → uttarā pi (bjt) | uttarāpi suṇātu meti → uttarā pi suṇatu me ti (pts)Hear me too, Uttarā: I have seen the noble truths!”