Mahālisutta
Mahālisutta → mahāli (sattavatapada) suttaṁ (bj); devasuttaṁ (3) (cck); tatiyadevasuttaṁ (sya1ed, sya2ed); devā (3) (pts1ed)Махали
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)Так мной услышано.
ekaṁ samayaṁ bhagavā vesāliyaṁ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ.
kūṭāgārasālāyaṁ → kuṭāgārasālāyaṁ (pts) | kūṭāgārasālāyaṁ → kuṭāgāra-sālāyaṁ (pts)Одно время Благословенный проживал в Весали, в Великом лесу, в Зале с остроконечной крышей.
Atha kho mahāli licchavī yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho mahāli licchavī bhagavantaṁ etadavoca:
licchavī → licchavi (bj, pts) | mahāli → mahalī (sya-all) | licchavī bhagavantaṁ etadavoca → licchavi bhagavantam etad avoca (pts) | mahāli → mahālī (bj: syā) | licchavi → licchavī (bj: machasaṁ, syā) | licchavi → B. licchavī always. (pts note) | tenupasaṅkami → ten-upasaṅkami (pts) | ekamantaṁ → ekam antam (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts)И тогда Махали из клана Личчхави отправился к Благословенному, поклонился ему, сел рядом и сказал:
“Diṭṭho kho, bhante, bhagavatā sakko devānamindo”ti?
kho → vo (bj, sya-all); no (pts) | bhagavatā → (bj, sya-all) | vo → diṭṭho kho bhante bhagavatā (bj: machasaṁ); diṭṭho no (bj: PTS) | bhante → diṭṭho no bhante bhagavatā (sya-all: sī. yu.) | devānamindoti → devānam indo ti (pts)“Почтенный, видел ли Благословенный Сакку, царя богов?”
“Diṭṭho kho me, mahāli, sakko devānamindo”ti.
kho → (bj) | mahāli → mahali (sya-all) | devānamindoti → devānam indo ti (pts)“Видел, Махали”.
“So hi nūna, bhante, sakkapatirūpako bhavissati.
sakkapatirūpako → sakkapaṭirūpako (sya-all, pts) | nūna → S1-3 add so. (pts note)“Вне сомнений, почтенный, это, должно быть, был кто-то [лишь] похожий на Сакку, царя богов.
Duddaso hi, bhante, sakko devānamindo”ti.
devānamindoti sakkañca khvāhaṁ → devānam indo ti sakkañcāham (pts) | hi → S1-3 kho. (pts note)Ведь Сакку, царя богов, трудно увидеть”.
“Sakkañca khvāhaṁ, mahāli, pajānāmi sakkakaraṇe ca dhamme, yesaṁ dhammānaṁ samādinnattā sakko sakkattaṁ ajjhagā, tañca pajānāmi.
sakkañca khvāhaṁ → sakkañcāhaṁ (bj) | sakkañca khvāhaṁ mahāli → sakkañcāhaṁ mahali (sya-all) | yesaṁ → yesañca (sya-all) | pajānāmi → jānāmi (pts) | jānāmi → . B. Sakkattaṁ khvāham mahāli pajānāmi (comp. Tevijja Sutta, I. 43). (pts note) | sakkañca khvāhaṁ → sakkañcāham (pts) | sakkattaṁ → sakkattam (pts) | tañca → tañ ca (pts)“Я знаю Сакку, Махали, и я знаю качества, которыми [нужно обладать для того, чтобы стать] Саккой, осуществляя которые Сакка обрёл статус Сакки.
Sakko, mahāli, devānamindo pubbe manussabhūto samāno magho nāma māṇavo ahosi, tasmā maghavāti vuccati.
mahāli → mahali (sya-all) | māṇavo → māṇavako (pts) | māṇavako → B. māṇavo. (pts note) | devānamindo → devānam indo (pts) | maghavāti → maghavā ti (pts)Давным-давно, Махали, когда Сакка, царь богов, был человеком, он был брахманом по имени Магха. Поэтому его именуют Магхава.
Sakko, mahāli, devānamindo pubbe manussabhūto samāno sakkaccaṁ dānaṁ adāsi, tasmā sakkoti vuccati.
sakkaccaṁ → pure pure (bj) | sakkoti → purindadoti (bj) | pure → B. does not repeat pure. (pts note) | + → pure pure dānaṁ adāsi tasmā purindadoti vuccati (bjt) | mahāli → mahali devānamindo pubbe manussabhūto samāno pure dānaṁ adāsi tasmā purindadoti vuccati sakko mahali (th) | devānamindo → devānam indo pubbe manussabhūto samāno pure pure dānam adāsi tasmā purindado ti vuccati sakko mahāli devānam indo (pts) | dānaṁ → dānam (pts) | sakkoti → sakko ti (pts)Монахи, давным-давно, когда Сакка, царь богов, был человеком, он дарил дары с предварительным намерением. Поэтому его именуют Саккой.
Sakko, mahāli, devānamindo pubbe manussabhūto samāno pure dānaṁ adāsi, tasmā purindadoti vuccati.
pure → sakkaccaṁ (bj) | purindadoti → sakkoti (bj); vāsavo ti (pts) | pure dānaṁ → āvasatham (pts)Монахи, давным-давно, когда Сакка, царь богов, был человеком, он дарил дары то в одном городе, то в другом. Поэтому его именуют Пуриндадой, Городским Дарителем.
Sakko, mahāli, devānamindo pubbe manussabhūto samāno āvasathaṁ adāsi, tasmā vāsavoti vuccati.
sakko mahāli devānamindo → devānam indo (pts) | āvasathaṁ → āvasatham (pts) | vāsavoti → vāsavo ti (pts)Монахи, давным-давно, когда Сакка, царь богов, был человеком, он подарил гостевой дом. Поэтому его именуют Васава.
Sakko, mahāli, devānamindo sahassampi atthānaṁ muhuttena cinteti, tasmā sahassakkhoti vuccati.
mahāli → mahali (sya-all) | cinteti → B. vicinteti. (pts note) | devānamindo sahassampi atthānaṁ → devānam indo sahassam pi atthānam (pts) | sahassakkhoti → sahassakkho ti (pts)Монахи, Сакка, царь богов, думает о тысяче дел единовременно. Поэтому его именуют Сахассаккхой, Тысячеоким.
Sakkassa, mahāli, devānamindassa sujā nāma asurakaññā pajāpati, tasmā sujampatīti vuccati.
pajāpati → pajāpatī (bj, sya-all, pts) | mahāli → mahali (sya-all) | Sujā → B. sūjā; S1-3 Sujatā (correction of Sujā in S3). (pts note) | devānamindassa → devānam indassa (pts)Монахи, супруга царя Сакки — асурийская дева по имени Суджа. Поэтому его именуют Суджампати, мужем Суджи.
Sakko, mahāli, devānamindo devānaṁ tāvatiṁsānaṁ issariyādhipaccaṁ rajjaṁ kāreti, tasmā devānamindoti vuccati.
mahāli → mahali (sya-all) | kāreti → kāresi (pts) | devānamindoti → devānam indo (pts) | devānamindo devānaṁ tāvatiṁsānaṁ issariyādhipaccaṁ → devānam indo devānam tāvatiṁsānam issariyādhipaccam (pts)Монахи, Сакка, царь богов, осуществляет высочайшее владычество и управление над дэвами Таватимсы. Поэтому его именуют царём богов.
Sakkassa, mahāli, devānamindassa pubbe manussabhūtassa satta vatapadāni samattāni samādinnāni ahesuṁ, yesaṁ samādinnattā sakko sakkattaṁ ajjhagā.
mahāli → mahali (sya-all) | vatapadāni → vattapadāni (th) | devānamindassa → devānam indassa (pts) | sakkattaṁ → sakkattam (pts)Монахи, давным-давно, когда Сакка, царь богов, был человеком, он принял семь обетов, придерживаясь которых он обрёл статус Сакки.
Katamāni satta vatapadāni?
vatapadāni → (sya-all)Какие семь?
Yāvajīvaṁ mātāpettibharo assaṁ,
yāvajīvaṁ mātāpettibharo → yāva jīvaṁ mātapettibharo (pts)„Покуда я жив, я буду поддерживать своих родителей“.
yāvajīvaṁ kule jeṭṭhāpacāyī assaṁ,
yāvajīvaṁ kule jeṭṭhāpacāyī → yāva jīvaṁ kulejeṭṭhāpacāyī (pts)„Покуда я жив, я буду уважать старших в семье“.
yāvajīvaṁ saṇhavāco assaṁ,
yāvajīvaṁ → yāva jīvaṁ (pts)„Покуда я жив, я буду говорить спокойно“.
yāvajīvaṁ apisuṇavāco assaṁ,
apisuṇavāco → apisuṇo (pts)„Покуда я жив, я не буду говорить сеющих распри речей“.
yāvajīvaṁ vigatamalamaccherena cetasā agāraṁ ajjhāvaseyyaṁ muttacāgo payatapāṇi vossaggarato yācayogo dānasaṁvibhāgarato,
payatapāṇi → payatapāṇī (bj, sya-all, pts) | yāvajīvaṁ vigatamalamaccherena → yāva jīvaṁ vigatamalamacchereṇa (pts) | agāraṁ ajjhāvaseyyaṁ → agāram ajjhāvaseyyam (pts)„Покуда я жив, я буду пребывать дома с умом,лишённым пятна скупости, — щедрым, великодушным, преданным благотворительности, —радуясь оставлению, радуясь тем, что дарю и делюсь“.•
yāvajīvaṁ saccavāco assaṁ,
yāvajīvaṁ → yāvajīvam (pts)„Покуда я жив, я буду говорить правду“.
yāvajīvaṁ akkodhano assaṁ—sacepi me kodho uppajjeyya, khippameva naṁ paṭivineyyanti.
uppajjeyya → uppajeyya (my, bjt) | akkodhano → akodhano (pts) | sacepi → sa ce pi (pts) | khippameva naṁ paṭivineyyanti → khippam eva nam paṭivineyyan ti (pts)„Покуда я жив, я буду пребывать свободным от злобы, а если злоба возникнет у меня, я тут же рассею её“.
Sakkassa, mahāli, devānamindassa pubbe manussabhūtassa imāni satta vatapadāni samattāni samādinnāni ahesuṁ, yesaṁ samādinnattā sakko sakkattaṁ ajjhagāti.
mahāli → mahali (sya-all) | samādinnattā → S1-3 have -diṇṇa- nearly always. (pts note) | vatapadāni → vattapadāni (th) | devānamindassa → devānam indassa (pts) | sakkattaṁ ajjhagāti → sakkattam ajjhagā ti (pts)Монахи, давным-давно, когда Сакка, царь богов, был человеком, он принял семь обетов, придерживаясь которых он обрёл статус Сакки.
Mātāpettibharaṁ jantuṁ, kule jeṭṭhāpacāyinaṁ;
+ → idamavoca (th) kule jeṭṭhāpacāyinaṁ → kulejeṭṭhāpacāyinaṁ (pts)Когда родителей поддерживает он, и старших уважает он в семье, Saṇhaṁ sakhilasambhāsaṁ, pesuṇeyyappahāyinaṁ.
pesuṇeyyappahāyinaṁ → pesuṇeyyappahāyinam (pts)А речь его учтива и мягка, себя он сдерживает, чтоб не сеять распри;Maccheravinaye yuttaṁ, saccaṁ kodhābhibhuṁ naraṁ;Когда стремится подлость устранить, когда правдив и покоряет злобу, Taṁ ve devā tāvatiṁsā, āhu sappuriso itī”ti.
taṁ → tam (pts) itīti → itī ti (pts)То божества из мира Таватимсы зовут его воистину великим”.