Gahaṭṭhavandanāsutta
Gahaṭṭhavandanāsutta → sakkanamassanasuttaṁ (bj); sakkanamassanasuttaṁ (1) (cck); paṭhamasakkanamassanasuttaṁ (sya1ed, sya2ed); sakka-namassana (1) (pts1ed)Homage of Householders
Sāvatthiyaṁ.
sāvatthiyaṁ → sāvatthīnidānaṁ (th)At Sāvatthī.
Tatra …pe… etadavoca:
+ → kho (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
“bhūtapubbaṁ, bhikkhave, sakko devānamindo mātaliṁ saṅgāhakaṁ āmantesi:
devānamindo mātaliṁ saṅgāhakaṁ → devānam indo mātalisaṅgāhakam (pts) | bhūtapubbaṁ → bhūtapubbam (pts)“Once upon a time, mendicants, Sakka, lord of gods, addressed his chariot handler Mātali,
‘yojehi, samma mātali, sahassayuttaṁ ājaññarathaṁ. Uyyānabhūmiṁ gacchāma subhūmiṁ dassanāyā’ti.
sahassayuttaṁ ājaññarathaṁ → sahassayuttam ājaññaratham (pts) | dassanāyāti → dassanāyā ti (pts)‘My dear Mātali, harness the chariot with its team of a thousand thoroughbreds. We will go to a park and see the scenery.’
‘Evaṁ, bhaddantavā’ti kho, bhikkhave, mātali saṅgāhako sakkassa devānamindassa paṭissutvā sahassayuttaṁ ājaññarathaṁ yojetvā sakkassa devānamindassa paṭivedesi:
bhadanta → S3 bhaddanta. (pts note) | paṭivedesi → S1 paṭivedayi; S3 -vedeyi. (pts note) | evaṁ bhaddantavāti → evam bhadanta vā ti (pts) | mātali saṅgāhako → mātali-saṅgāhako (pts) | devānamindassa → devānam indassa (pts) | sahassayuttaṁ → sahassayuttam (pts)‘Yes, lord,’ replied Mātali. He harnessed the chariot and informed Sakka,
‘yutto kho te, mārisa, sahassayutto ājaññaratho.‘Good fellow, the chariot with its team of a thousand thoroughbreds has been harnessed.
Yassadāni kālaṁ maññasī’ti.
yassadāni → yassa dāni (my, bjt) | yassadāni kālaṁ maññasīti → yassa dāni kālam maññasī ti (pts)Please go at your convenience.’
Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo vejayantapāsādā orohanto añjaliṁ katvā sudaṁ puthuddisā namassati.
añjaliṁ katvā → pañjaliko (bj, pts1ed); pañjaliṁ katvā (mr) | añjaliṁ katvā → pañjaliko (pts) | pañjaliko → añjaliṁ katvā (bj: machasaṁ) | katvā → pañjaliko (cck: pī.); pañjaliṁ katvā (cck: ka.) | katvā → ba. evaṁ. yu. pañjaliko (sya-all note) | pañjaliko → B. pañjaliṁ katvā always. (pts note) | devānamindo → devānam indo (pts)Then Sakka descended from the Palace of Victory, raised his cupped palms, and revered the various quarters.
Atha kho, bhikkhave, mātali saṅgāhako sakkaṁ devānamindaṁ gāthāya ajjhabhāsi:
mātali saṅgāhako → mātalisaṅgāhako (bjt)So Mātali the chariot handler addressed Sakka in verse:
‘Taṁ namassanti tevijjā, sabbe bhummā ca khattiyā;
taṁ → tam (pts)‘Those proficient in the three Vedas worship you, as do all the aristocrats on earth, Cattāro ca mahārājā, tidasā ca yasassino;the four great kings, and the glorious host of Thirty. Atha ko nāma so yakkho, yaṁ tvaṁ sakka namassasī’ti.
namassasīti → namassasīti sakko (bj) | tvaṁ → S1-3 tam. (pts note) | yaṁ → yam (pts) | sakka namassasīti → sakkanamassasīti (pts)So what’s the name of the spirit that you worship, Sakka?’‘Maṁ namassanti tevijjā, sabbe bhummā ca khattiyā;
maṁ → yaṁ (sya-all) | + → sakko (bjt) khattiyā → khattiyāḍa (sya-all)‘Those proficient in the three Vedas worship me, as do all the aristocrats on earth, Cattāro ca mahārājā, tidasā ca yasassino.the four great kings, and the glorious host of Thirty.Ahañca sīlasampanne, cirarattasamāhite;
ahañca → ahaṁ ca (pts)But I revere those accomplished in ethics, who have long trained in immersion, Sammāpabbajite vande, brahmacariyaparāyane.
sammāpabbajite → sammā pabbajite (th, pts) brahmacariyaparāyane → S1 -sampanno -samadhīto -parāyano. (pts note)who have rightly gone forth for the culmination of spiritual life.Ye gahaṭṭhā puññakarā, sīlavanto upāsakā;I also worship those householders, the ethical lay followers Dhammena dāraṁ posenti, te namassāmi mātalī’ti.
mātalīti → mātalīti mātali (bj)who make merit, Mātali, providing for a partner in a principled manner.’‘Seṭṭhā hi kira lokasmiṁ, ye tvaṁ sakka namassasi;
+ → mātali (bjt)‘Those who you worship seem to be the best in the world, Sakka. Ahampi te namassāmi, ye namassasi vāsavā’ti.
ahampi → aham pi (pts) vāsavāti → vāsavāti therā (bj); vāsava (pts)I too will worship those who you worship, Sakka.’Idaṁ vatvāna maghavā, devarājā sujampati;
+ → therā (bjt)After saying this, Maghavā the chief, king of gods, Sujā’s husband, Puthuddisā namassitvā, pamukho rathamāruhī”ti.
rathamāruhīti → ratham āruhīti (pts)having worshiped the various quarters climbed into his chariot.”