KaḷārasuttaСутта Калара
Sāvatthiyaṁ viharati.
viharati → (bj)Располагается в Саваттхи.
Atha kho kaḷārakhattiyo bhikkhu yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṁ sammodi.
sāriputto → sārīputto (sya-all) | sāriputtena → sārīputtena (sya-all)И тогда монах Калара Кхаттий подошёл к уважаемому Сарипутте и обменялся с ним вежливыми приветствиями.
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho kaḷārakhattiyo bhikkhu āyasmantaṁ sāriputtaṁ etadavoca:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, pts) | sāriputtaṁ etadavoca moḷiyaphagguno → sāriputtam etad avoca moliyaphagguno (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts)После обмена вежливыми приветствиями и любезностями он сел рядом и обратился к уважаемому Сарипутте:
“moḷiyaphagguno, āvuso sāriputta, bhikkhu sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvatto”ti.
moḷiyaphagguno → moliyaphagguṇo (bj); moliyaphagguno (sya-all) | sāriputta → sāriīputta (sya-all) | sikkhaṁ → sikkham (pts) | hīnāyāvattoti → hīnāyāvatto ti (pts)“Сарипутта, товарищ, монах Молияпхаггуна оставил [монашескую] тренировку и вернулся к низкой жизни”.
“Na hi nūna so āyasmā imasmiṁ dhammavinaye assāsamalatthā”ti.
na hi → naha (bj, sya-all) | assāsamalatthāti → assāsam alatthāti (pts)“В таком случае, вне всяких сомнений, этот уважаемый не нашёл утешения в этой Дхамме и Винае”.
“Tena hāyasmā sāriputto imasmiṁ dhammavinaye assāsaṁ patto”ti?
hāyasmā → āyasmā (pts) | tena hāyasmā → tenahāyasmā (th) | assāsaṁ pattoti → assāsampattoti (th) | imasmiṁ → imasmim (pts) | assāsaṁ pattoti → assāsam patto ti (pts)“Так выходит, уважаемый Сарипутта обрёл утешение в этой Дхамме и Винае?”
“Na khvāhaṁ, āvuso, kaṅkhāmī”ti.
khvāhaṁ → khvāham (pts)“У меня нет замешательства, товарищ”.
“Āyatiṁ, panāvuso”ti?
āyatiṁ panāvusoti → āyatimpanāvusoti (bjt) | āyatiṁ → āyatim (pts)“А в отношении будущего, товарищ?”
“Na khvāhaṁ, āvuso, vicikicchāmī”ti.
na khvāhaṁ → nakhvāham (pts)“У меня нет сомнений, товарищ”.
Atha kho kaḷārakhattiyo bhikkhu uṭṭhāyāsanā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho kaḷārakhattiyo bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca:
bhagavantaṁ etadavoca āyasmatā → bhagavantam etad avoca ayasmatā (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | ekamantaṁ → ekam antam (pts)И тогда монах Калара Кхаттий поднялся с сиденья и отправился к Благословенному. Подойдя, он поклонился Благословенному, сел рядом и сказал ему:
“āyasmatā, bhante, sāriputtena aññā byākatā:
āyasmatā → ayasmatā (pts) | byākatā → vyākatā (pts)“Почтенный, уважаемый Сарипутта объявил о своём окончательном знании так:
‘khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāmī”ti.
jāti → jati (pts) | nāparaṁ → nāparam (pts)“Я понимаю: “Рождение уничтожено, святая жизнь прожита, сделано то, что следовало сделать, не будет более возвращения в какое-либо состояние существования”.
Atha kho bhagavā aññataraṁ bhikkhuṁ āmantesi:
aññataraṁ bhikkhuṁ → aññataram bhikkhum (pts)Тогда Благословенный обратился к одному из монахов:
“ehi tvaṁ, bhikkhu, mama vacanena sāriputtaṁ āmantehi:
sāriputtaṁ → sāriputtam (pts)“Ну же, монах, скажи Сарипутте от моего имени, что
‘satthā taṁ, āvuso sāriputta, āmantetī’”ti.
taṁ → tam (pts)Учитель зовёт его”.
“Evaṁ, bhante”ti kho so bhikkhu bhagavato paṭissutvā yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ sāriputtaṁ etadavoca:
paṭisutvā → S1-3 paṭiss- always (pts note) | evaṁ bhanteti → evam bhante ti (pts) | sāriputtaṁ etadavoca → sāriputtam etad avoca (pts)“Да, почтенный” – ответил монах, отправился к уважаемому Сарипутте и сказал:
“satthā taṁ, āvuso sāriputta, āmantetī”ti.
sāriputta → sārīputta (sya-all) | taṁ → tam (pts) | āmantetīti → āmāntetīti (pts)“Сарипутта, товарищ, почтенный зовёт тебя”.
“Evaṁ, āvuso”ti kho āyasmā sāriputto tassa bhikkhuno paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho āyasmantaṁ sāriputtaṁ bhagavā etadavoca:
evaṁ āvusoti → evamāvusoti (bjt, th) | evaṁ āvusoti → evam āvuso ti (pts) | paṭissutvā → paṭisutvā (pts) | bhagavantaṁ → bhagavantam (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | ekamantaṁ → ekam antam (pts) | āyasmantaṁ → āyasmantam (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)“Да, товарищ” – ответил уважаемый Сарипутта, отправился к Благословенному, поклонился ему и сел рядом. Благословенный сказал ему:
“saccaṁ kira tayā, sāriputta, aññā byākatā:
byākatā → vyākatā (pts)“Правда ли, Сарипутта, что ты объявил о достижении окончательного знания так:
‘khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāmī”ti?
khīṇā → khīnā (pts) | nāparaṁ → nāparam (pts)“Я понимаю: “Рождение уничтожено, святая жизнь прожита, сделано то, что следовало сделать, не будет более возвращения в какое-либо состояние существования”?
“Na kho, bhante, etehi padehi etehi byañjanehi attho vutto”ti.
attho → attho ca (bj, sya-all, km, mr) | attho → attho (bj: machasaṁ) | attho → attho ca (cck: syā. kaṁ. ka.) | kho → B khvātaṁ or khvaham (to be read khvāyaṁ) (pts note) | attho → All the MSS. add ca (pts note) | byañjanehi → vyañjanehi (pts) | vuttoti → vutto ti (pts)“Почтенный, я не говорил об этом в таких выражениях и фразах”.
“Yena kenacipi, sāriputta, pariyāyena kulaputto aññaṁ byākaroti, atha kho byākataṁ byākatato daṭṭhabban”ti.
yena kenacipi sāriputta → yenakenacipi sāriīputta (sya-all) | kenacipi → kenaci pi (pts) | byākaroti → vyākaroti (pts) | byākataṁ byākatato → vyākatam vyākatato (pts)“Каким бы образом, Сарипутта, монах ни объявлял бы об окончательном знании, то, о чём он заявил, следует таковым и понимать”.
“Nanu ahampi, bhante, evaṁ vadāmi:
ahampi → aham pi (pts) | evaṁ → evam (pts)“Почтенный, но не сказал ли я разве ещё и это:
‘na kho, bhante, etehi padehi etehi byañjanehi attho vutto’”ti.
attho → attho ca (bj, sya-all) | byañjanehi → vyañjanehi (pts) | vuttoti → vutto ti (pts)“Почтенный, я не говорил об этом в таких выражениях и фразах”.
“Sace taṁ, sāriputta, evaṁ puccheyyuṁ:
evaṁ puccheyyuṁ → evam puccheyyum (pts)“Если, Сарипутта, тебя бы спросили:
‘kathaṁ jānatā pana tayā, āvuso sāriputta, kathaṁ passatā aññā byākatā—
kathaṁ → katham (pts) | byākatā → vyākatā (pts)“Сарипутта, товарищ, как ты узнал, как ты увидел, что ты объявил о своём окончательном знании так:
khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyāti pajānāmī’ti.“Я понимаю: “Рождение уничтожено, святая жизнь прожита, сделано то, что следовало сделать, не будет более возвращения в какое-либо состояние существования” –
Evaṁ puṭṭho tvaṁ, sāriputta, kinti byākareyyāsī”ti?
evaṁ → evam (pts) | byākareyyāsīti → vyākareyyāsīti (pts)то, будучи спрошенным так, как бы ты ответил?”
“Sace maṁ, bhante, evaṁ puccheyyuṁ:
maṁ → mam (pts) | evaṁ → evam (pts)“Если бы меня спросили так, почтенный, я бы ответил так:
‘kathaṁ jānatā pana tayā, āvuso sāriputta, kathaṁ passatā aññā byākatā—
kathaṁ → katham (pts) | byākatā → vyākatā (pts)“Сарипутта, товарищ, как ты узнал, как ты увидел, что ты объявил о своём окончательном знании так:
khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyāti pajānāmī’ti;
nāparaṁ → nāparam (pts)“Я понимаю: “Рождение уничтожено, святая жизнь прожита, сделано то, что следовало сделать, не будет более возвращения в какое-либо состояние существования” –
evaṁ puṭṭhohaṁ, bhante, evaṁ byākareyyaṁ:
puṭṭhohaṁ → puṭṭhāhaṁ (pts1ed, pts2ed, mr) | byākareyyaṁ yaṁnidānā āvuso → byākareyyanti yannidānāvuso (bj) | puṭṭhohaṁ → puṭṭho ahaṁ (cck: syā. kaṁ.); puṭṭhāhaṁ (cck: pī. ka.) | puṭṭhohaṁ bhante → puṭṭhohambhante (bjt)“Так спрошенный, почтенный, так бы ответил:
‘yaṁnidānā, āvuso, jāti, tassa nidānassa khayā khīṇasmiṁ khīṇāmhīti viditaṁ.
khīṇāmhīti → khīṇamiti (bj, pts) | yaṁnidānā āvuso → yaṁnidānāvuso (sya-all) | khayā → saṅkhayā (sya-all) | khīṇāmhīti viditaṁ khīṇāmhīti → khīṇamiti (sya-all) | khīṇamiti → khīṇāmhīti (bj: machasaṁ) | Yaṁnidānā → S1-3 nidānaṁ; C nidānāvuso (pts note) | khīṇasmiṁ → S3 khīṇāsmi (pts note) | iti → B khiṇāmhiti (pts note) | yaṁnidānā āvuso → yannidānāvuso (bjt) | khīṇāmhīti → khīṇam iti (pts)“С уничтожением источника, из которого проистекает рождение, я понял:
Khīṇāmhīti viditvā—
khīṇāmhīti → khīṇasmiṁ khīṇamihīti (bj); khīṇasmiṁ khīṇam iti (pts) | khīṇasmiṁ → Omitted by B (pts note) | iti → B khīṇāmhīti (pts note)“Когда [причина] уничтожена, то [следствие] уничтожено”.
khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyāti pajānāmī’ti.
khīṇā → khīnā (pts) | pajānāmīti evaṁ puṭṭhohaṁ → pajānāmī ti evam puṭṭhāham (pts) | khīṇā jāti → khīṇājāti (my) | nāparaṁ → nāparam (pts)Поняв так, я понимаю: “Рождение уничтожено, святая жизнь прожита, сделано то, что следовало сделать, не будет более возвращения в какое-либо состояние существования”.
Evaṁ puṭṭhohaṁ, bhante, evaṁ byākareyyan”ti.
puṭṭhohaṁ bhante → puṭṭhohambhante (bjt)Будучи спрошенным так, почтенный, вот как я бы ответил”.
“Sace pana taṁ, sāriputta, evaṁ puccheyyuṁ:
evaṁ → evam (pts)“Но, Сарипутта, если бы тебя спросили:
‘jāti panāvuso sāriputta, kiṁnidānā kiṁsamudayā kiṁjātikā kiṁpabhavā’ti?
kiṁsamudayā → S3 kimnidānaṁ kiṁsamudayaṁ (corrected from samudayā) (pts note) | kiṁnidānā → kinnidānā (bjt) | kiṁjātikā kiṁpabhavāti → kiñjātikā kimpabhavāti (bjt) | kiṁjātikā kiṁpabhavāti → kiṁ jātikā kimpabhavāti (pts)“Но, Сарипутта, товарищ, что является источником рождения, что является его началом, из чего оно порождается и проистекает?” –
Evaṁ puṭṭho taṁ, sāriputta, kinti byākareyyāsī”ti?
taṁ → tvaṁ (bj, sya-all, pts) | evaṁ → evam (pts) | byākareyyāsīti → vyākareyyāsīti (pts)то, будучи спрошенным так, как бы ты ответил?”
“Sace maṁ, bhante, evaṁ puccheyyuṁ:
maṁ → mam (pts) | evaṁ → evam (pts)“Если бы меня спросили так, почтенный, я бы ответил так:
‘jāti panāvuso sāriputta, kiṁnidānā kiṁsamudayā kiṁjātikā kiṁpabhavā’ti?
kiṁnidānā → kinnidānā (bjt) | kiṁjātikā kiṁpabhavāti → kiñjātikā kimpabhavāti (bjt) | kiṁsamudayā kiṁjātikā kiṁpabhavāti → kimpabhavāti (pts)“Но, Сарипутта, товарищ, что является источником рождения, что является его началом, из чего оно порождается и проистекает?” –
Evaṁ puṭṭhohaṁ, bhante, evaṁ byākareyyaṁ:“Так спрошенный, почтенный, так ответил бы:
‘jāti kho, āvuso, bhavanidānā bhavasamudayā bhavajātikā bhavappabhavā’ti.
kho → S1-3 omit kho (pts note) | bhavappabhavāti → bhavapabhavāti (pts)“Рождение, товарищи, имеет своим источником существование, существование является его началом, оно порождается и проистекает из существования”.
Evaṁ puṭṭhohaṁ, bhante, evaṁ byākareyyan”ti.
puṭṭhohaṁ → puṭṭhāham (pts) | byākareyyanti → vyākareyyanti (pts)Будучи спрошенным так, почтенный, вот как я бы ответил”.
“Sace pana taṁ, sāriputta, evaṁ puccheyyuṁ:“Но, Сарипутта, если бы тебя спросили:
‘bhavo panāvuso sāriputta, kiṁnidāno kiṁsamudayo kiṁjātiko kiṁpabhavo’ti?
sāriputta → sariputto (pts) | kiṁnidāno → kinnidāno (bjt) | kiṁjātiko kiṁpabhavoti → kiñjātiko kimpabhavoti (bjt) | kiṁpabhavoti → kimpabhavoti (pts)“Но, Сарипутта, товарищ, что является источником существования…
Evaṁ puṭṭho tvaṁ, sāriputta, kinti byākareyyāsī”ti?
evaṁ → evam (pts) | byākareyyāsīti → vyākareyyāsīti (pts)?” – то, будучи спрошенным так, как бы ты ответил?”
“Sace maṁ, bhante, evaṁ puccheyyuṁ:
puccheyyuṁ → puccheyyum (pts)“Если бы меня спросили так, почтенный, я бы ответил так:
‘bhavo panāvuso sāriputta, kiṁnidāno kiṁsamudayo kiṁjātiko kiṁpabhavo’ti?
kiṁnidāno → kinnidāno (bjt) | kiṁjātiko kiṁpabhavoti → kiñjātiko kimpabhavo ti (bjt)“Существование, товарищи, имеет своим источником цепляние…”.
Evaṁ puṭṭhohaṁ, bhante, evaṁ byākareyyaṁ:
puṭṭhohaṁ → puṭṭho (pts) | byākareyyaṁ → vyākareyyaṁ (pts)
‘bhavo kho, āvuso, upādānanidāno upādānasamudayo upādānajātiko upādānappabhavo’ti.
upādānappabhavoti evaṁ puṭṭhohaṁ → upādāna pabhāvoti evam puṭṭhāham (pts)
Evaṁ puṭṭhohaṁ, bhante, evaṁ byākareyyan”ti.
“Sace pana taṁ, sāriputta, evaṁ puccheyyuṁ:
evaṁ → evam (pts)“Но, Сарипутта, если бы тебя спросили:
‘upādānaṁ panāvuso …pe…
panāvuso → panāvuso sāriputta kiṁnidānaṁ (sya-all) | pe → spelled out in full (bjt) | upādānaṁ → upādānam (pts)“Но, Сарипутта, товарищ, что является источником цепляния… ?”
sace pana taṁ, sāriputta, evaṁ puccheyyuṁ—
sace → sa ce (pts)“Но, Сарипутта, если бы тебя спросили:
taṇhā panāvuso sāriputta, kiṁnidānā kiṁsamudayā kiṁjātikā kiṁpabhavā’ti?
sāriputta → (pts) | kiṁnidānā → kinnidānā (bjt) | kiṁpabhavāti → kimpabhavāti (bjt) | kiṁpabhavāti → kiṁ pabhavāti (pts)“Но, Сарипутта, товарищ, что является источником жажды…?”
Evaṁ puṭṭho tvaṁ, sāriputta, kinti byākareyyāsī”ti?
byākareyyāsīti → vyākareyyāsīti (pts)
“Sace maṁ, bhante, evaṁ puccheyyuṁ:
maṁ → mam (pts) | evaṁ → evam (pts)
‘taṇhā panāvuso sāriputta, kiṁnidānā kiṁsamudayā kiṁjātikā kiṁpabhavā’ti?
kiṁpabhavāti evaṁ puṭṭhohaṁ → kimpabhavāti evam puṭṭhāham (pts) | kiṁnidānā → kinnidānā (bjt) | kiṁjātikā kiṁpabhavāti → kiñjātikā kimpabhavāti (bjt)
Evaṁ puṭṭhohaṁ, bhante, evaṁ byākareyyaṁ:“Если бы меня спросили так, почтенный, я бы ответил так:
‘taṇhā kho, āvuso, vedanānidānā vedanāsamudayā vedanājātikā vedanāpabhavā’ti.“Жажда, товарищи, имеет своим источником чувство, чувство является его началом, оно порождается и проистекает из чувства”.
Evaṁ puṭṭhohaṁ, bhante, evaṁ byākareyyan”ti.
evaṁ puṭṭhohaṁ → evam puṭṭhāham (pts)Будучи спрошенным так, почтенный, вот как я бы ответил”.
“Sace pana taṁ, sāriputta, evaṁ puccheyyuṁ:
sace pana taṁ → sacepana tam (pts) | evaṁ → evam (pts)“Но, Сарипутта, если бы тебя спросили:
‘kathaṁ jānato pana te, āvuso sāriputta, kathaṁ passato yā vedanāsu nandī sā na upaṭṭhāsī’ti.
sāriputta → sāriīputta (sya-all) | nandī → nandi (sya-all) | kathaṁ → katham (pts) | vedanāsu nandī → vedanā sunandī (pts)“Сарипутта, товарищ, как ты узнал, как ты увидел, что наслаждения чувствами более не наличествует в тебе?” –
Evaṁ puṭṭho tvaṁ, sāriputta, kinti byākareyyāsī”ti?
byākareyyāsīti → vyākareyyāsīti (bjt, pts) | evaṁ → evam (pts)то, будучи спрошенным так, как бы ты ответил?”
“Sace maṁ, bhante, evaṁ puccheyyuṁ:
maṁ → mam (pts) | evaṁ → evam (pts)“Если бы меня спросили так, почтенный,
‘kathaṁ jānato pana te, āvuso sāriputta, kathaṁ passato yā vedanāsu nandī sā na upaṭṭhāsī’ti evaṁ puṭṭhohaṁ, bhante, evaṁ byākareyyaṁ:
nandī → nandi (sya-all) | puṭṭhohaṁ → puṭṭho ahaṁ (sya-all) | sāriputta kathaṁ → katham (pts) | evaṁ puṭṭhohaṁ → evam puṭṭāham (pts) | vedanāsu nandī → vedanā sunandī (pts) | byākareyyaṁ → vyākareyyaṁ (pts)я бы ответил так:
‘tisso kho imā, āvuso, vedanā.“Товарищи, есть эти три чувства.
Katamā tisso?Какие три?
Sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā.Приятное чувство, болезненное чувство, ни-болезненное-ни-приятное чувство.
Imā kho, āvuso, tisso vedanā aniccā.Эти три чувства, товарищи, ненадёжны.
Yadaniccaṁ taṁ dukkhanti
yadaniccaṁ taṁ → yad aniccaṁ tam (pts)Всё, что ненадёжно – то болезненно.
viditaṁ, yā vedanāsu nandī sā na upaṭṭhāsī’ti.
viditaṁ → vidite (pts1ed, pts2ed); viditā (ṭīkā) | nandī → nandi (sya-all) | viditaṁ → vidite (pts) | upaṭṭhāsīti → yā vedanāsu na sā nandī upaṭṭhāsīti (bj: sīmu3) | viditaṁ → viditā (cck: ṭīkā) | vedanāsu nandī → vedanā sunandī (pts)Когда это было понято [мной], наслаждения чувствами более не наличествовало у меня”.
Evaṁ, puṭṭhohaṁ, bhante, evaṁ byākareyyan”ti.
puṭṭhohaṁ → puṭṭho ahaṁ (sya-all) | evaṁ puṭṭhohaṁ → evam puṭṭhāham (pts)Будучи спрошенным так, почтенный, вот как я бы ответил”.
“Sādhu sādhu, sāriputta.“Хорошо, хорошо, Сарипутта!
Ayampi kho, sāriputta, pariyāyo, etasseva atthassa saṅkhittena veyyākaraṇāya:
atthassa → (pts) | veyyākaraṇāya → byākaraṇāya (bj: sīmu3) | saṅkhittena → saṁkhittena (my, ms2005) | ayampi → ayam pi (pts)А вот ещё один способ объяснения вкратце того же самого:
‘yaṁ kiñci vedayitaṁ taṁ dukkhasmin’”ti.
taṁ → S1 omits taṁ; S3 yaṁ and taṁ (pts note) | yaṁ kiñci → yaṅkiñci (th) | yaṁ → yam (pts)“Всё, что чувствуется, то с болью-дискомфортом”.
“Sace pana taṁ, sāriputta, evaṁ puccheyyuṁ:
evaṁ → evam (pts)Но, Сарипутта, если бы тебя спросили:
‘kathaṁ vimokkhā pana tayā, āvuso sāriputta, aññā byākatā—
vimokhā → So B and C; S1-3 vimokhā always (pts note) | kathaṁ vimokkhā → katham vimokhā (pts) | byākatā → vyākatā (pts)“Сарипутта, товарищ, посредством какого вида освобождения ты объявил об окончательном знании так:
khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyāti pajānāmī’ti?“Я понимаю: “Рождение уничтожено, святая жизнь прожита, сделано то, что следовало сделать, не будет более возвращения в какое-либо состояние существования”?
Evaṁ puṭṭho tvaṁ, sāriputta, kinti byākareyyāsī”ti?
evaṁ → evam (pts) | byākareyyāsīti → vyākareyyāsītī (pts)то, будучи спрошенным так, как бы ты ответил?”
“Sace maṁ, bhante, evaṁ puccheyyuṁ:
puccheyyuṁ kathaṁ → vyākareyyaṁ ajjhattam (pts) | maṁ → mam (pts) | evaṁ → evam (pts)“Если бы меня спросили так, почтенный,
‘kathaṁ vimokkhā pana tayā, āvuso sāriputta, aññā byākatā—
pana tayā → khvāham (pts) | vimokkhā → S1-3 vimokhāya (pts note) | kathaṁ → katham (pts) | byākatā → vyākatā (pts)
khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyāti pajānāmī’ti.
vusitaṁ → vusitam (pts) | karaṇīyaṁ nāparaṁ → karaṇīyam nāparam (pts)
Evaṁ puṭṭhohaṁ, bhante, evaṁ byākareyyaṁ:
puṭṭhohaṁ → puṭṭho ahaṁ (sya-all)я бы ответил так:
‘ajjhattaṁ vimokkhā khvāhaṁ, āvuso, sabbupādānakkhayā tathā sato viharāmi yathā sataṁ viharantaṁ āsavā nānussavanti, attānañca nāvajānāmī’ti.
ajjhattaṁ vimokkhā → ajjhattavimokkhā (bj, sya-all) | ajjhattavimokkhā → ajjhattaṁ vimokkhā (bj: machasaṁ, sīmu3, PTS, sī.pævi, sī.pavi) | sabbupādānakkhayā → kkhayāya (bj: sīmu3) | sabbupādānanakkhayā → S1-3 sādhupādānakhayā (pts note) | nānusavanti → S1-3 -sayanti; C -ssavanti (pts note) | tathā sato → tathāsato (th) | yathā sataṁ → yathāsataṁ (th) | ajjhattaṁ → ajjhattam (pts) | khvāhaṁ → khvāham (pts) | sabbupādānakkhayā tathā sato → sabbupādānanakkhayā tathāsato (pts) | yathā sataṁ → yathāsatam (pts) | nānussavanti attānañca → nānusavanti attānaṁ ca (pts)“Товарищи, посредством внутреннего освобождения, посредством уничтожения всяческого цепляния я пребываю осознанно таким образом, что пятна [загрязнений ума] не наводняют меня, и я не отношусь к себе с презрением”.
Evaṁ puṭṭhohaṁ, bhante, evaṁ byākareyyan”ti.
puṭṭhohaṁ → puṭṭho ahaṁ (sya-all) | evaṁ puṭṭhohaṁ → evam puṭṭhāham (pts)Будучи спрошенным так, почтенный, вот как я бы ответил”.
“Sādhu sādhu, sāriputta.“Хорошо, хорошо, Сарипутта!
Ayampi kho sāriputta, pariyāyo etasseva atthassa saṅkhittena veyyākaraṇāya—
sāriputta → sārīputta (sya-all) | pariyāyo → pāriyāyo (pts) | ayam → S1-3 add pi (pts note) | etasseva → S1-3 add Sāriputta (pts note) | saṅkhittena → saṁkhittena (my, bjt, ms2005)А вот ещё один способ объяснения вкратце того же самого:
ye āsavā samaṇena vuttā tesvāhaṁ na kaṅkhāmi, te me pahīnāti na vicikicchāmī”ti.
pahīnāti → pahīṇāti (bj) | tesvāham → S1-3 seem to have tesañcāhaṁ (pts note) | pahīnā → B puts na before and ti after pahīnā (pts note) | tesvāhaṁ na → tesvāhaṁna (bjt)“У меня нет замешательства в отношении пятен [загрязнений ума], о которых говорил Отшельник. У меня нет сомнений в отношении того, что они были отброшены мной”.
Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam vatvā (pts)Так сказал Благословенный.
Idaṁ vatvā sugato uṭṭhāyāsanā vihāraṁ pāvisi.
vatvā → vatvāna (bj, sya-all) | idaṁ vatvā sugato → (pts) | vatvāna → vatvā (bj: sī.pævi, sī.pavi) | idaṁ → idam (pts) | sugato → bhagavā (pts) | vihāraṁ → vihāram (pts)Сказав так, Счастливейший поднялся с сиденья и ушёл в хижину.
Tatra kho āyasmā sāriputto acirapakkantassa bhagavato bhikkhū āmantesi:Затем, вскоре после того как Благословенный ушёл, уважаемый Сарипутта обратился к монахам так:
“pubbe appaṭisaṁviditaṁ maṁ, āvuso, bhagavā paṭhamaṁ pañhaṁ apucchi, tassa me ahosi dandhāyitattaṁ.
apucchi → āpucchi (pts) | paṭhamaṁ pañhaṁ → pathamam pañham (pts) | dandhāyitattaṁ → dandhāyitattam (pts)“Товарищи, первый вопрос, который Благословенный задал мне, прежде не был продуман мной, поэтому я колебался с ответом.
Yato ca kho me, āvuso, bhagavā paṭhamaṁ pañhaṁ anumodi, tassa mayhaṁ, āvuso, etadahosi—
paṭhamaṁ pañhaṁ → pathamam pañham (pts) | mayhaṁ → mayham (pts) | etadahosi → etad ahosi (pts)Но когда Благословенный одобрил мой ответ, мысль пришла ко мне:
divasañcepi maṁ bhagavā etamatthaṁ puccheyya aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi, divasampāhaṁ bhagavato etamatthaṁ byākareyyaṁ aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi.
divasampāhaṁ → divasampahaṁ (bj, sya-all, pts) | divasampahaṁ → divasampāhaṁ (bj: machasaṁ) | divasañcepi → divasaṁ cepi (my) | divasampāhaṁ → divasaṁpahaṁ (th) | divasañcepi maṁ → divasañce pi mam (pts) | etamatthaṁ → etam attham (pts) | aññamaññehi → aññam aññehi (pts) | divasampāhaṁ → divasam paham (pts) | etamatthaṁ byākareyyaṁ aññamaññehi → etam attham vyākareyyam aññam aññehi (pts)“Если бы Благословенный задавал мне вопросы на этот счёт в различных выражениях и разными способами целый день, то я мог бы отвечать ему целый день в различных выражениях и различными способами.
Rattiñcepi maṁ bhagavā etamatthaṁ puccheyya aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi, rattimpāhaṁ bhagavato etamatthaṁ byākareyyaṁ aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi.
rattimpāhaṁ → rattimpahaṁ (bj) | rattimpahaṁ → rattimpāhaṁ (bj: machasaṁ) | maṁ → S1-3 rattice pi me 8S1-3 insert dve before this word (pts note) | rattiñcepi → rattiṁ cepi (my, th) | rattimpāhaṁ → rattiṁpahaṁ (th) | rattiñcepi → rattiñce pi (pts) | etamatthaṁ → etam attham (pts) | aññamaññehi → aññam aññehi (pts) | rattimpāhaṁ → rattim paham (pts) | etamatthaṁ byākareyyaṁ aññamaññehi → etam attham vyākareyyam aññam aññehi (pts)Если бы он задавал мне вопросы на этот счёт в различных выражениях и различными способами целую ночь…
Rattindivaṁ cepi maṁ bhagavā etamatthaṁ puccheyya aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi, rattindivampāhaṁ bhagavato etamatthaṁ byākareyyaṁ aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi.
Rattindivaṁ → rattidivaṁ (mr) | Rattindivaṁ → rattidivaṁ (cck: ka.) | byākareyyaṁ → vyākareyyaṁ (bjt) | rattindivaṁ cepi → rattindivañcepi (th) | rattindivampāhaṁ → rattindivaṁpahaṁ (th) | cepi maṁ → ce pi mam (pts) | etamatthaṁ → etam attham (pts) | aññamaññehi → aññam aññehi (pts) | rattindivampāhaṁ → rattindivaṁ paham (pts) | etamatthaṁ byākareyyaṁ aññamaññehi → etam attham vyākareyyam aññam aññehi (pts)ночь и день…
Dve rattindivāni cepi maṁ bhagavā etamatthaṁ puccheyya …pe…
rattindivāni cepi maṁ → rattidivāni ce pi mam (pts) | etamatthaṁ → etam attham (pts)две ночи и дня…
dve rattindivānipāhaṁ bhagavato etamatthaṁ byākareyyaṁ …pe…
rattindivānipāhaṁ → rattindivānipahaṁ (bj, sya-all) | + → aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi (bjt) | rattindivānipāhaṁ → rattidivāni paham (pts) | etamatthaṁ byākareyyaṁ → etam atthaṁ vyākareyyaṁ (pts)
tīṇi rattindivāni cepi maṁ bhagavā etamatthaṁ puccheyya …pe…
tīṇi rattindivāni cepi → tīni rattidivāni ce pi (pts) | etamatthaṁ → etam attham (pts)три…
tīṇi rattindivānipāhaṁ bhagavato etamatthaṁ byākareyyaṁ …pe…
rattindivānipāhaṁ → rattindivānipahaṁ (sya-all)
cattāri rattindivāni cepi maṁ bhagavā etamatthaṁ puccheyya …pe…
maṁ → (sya-all)четыре…
cattāri rattindivānipāhaṁ bhagavato etamatthaṁ byākareyyaṁ …pe…
rattindivānipāhaṁ → rattindivānipahaṁ (sya-all) | rattindivānipāhaṁ → rattidivāni paham (pts) | etamatthaṁ byākareyyaṁ → etam atthaṁ vyākareyyaṁ (pts)
pañca rattindivāni cepi maṁ bhagavā etamatthaṁ puccheyya …pe…
pañca rattindivāni cepi maṁ → pāñca rattidivāni ce pi mam (pts) | etamatthaṁ → etam attham (pts)пять…
pañca rattindivānipāhaṁ bhagavato etamatthaṁ byākareyyaṁ …pe…
rattindivānipāhaṁ → rattindivānipahaṁ (sya-all) | rattindivānipāhaṁ → rattidivāni paham (pts) | etamatthaṁ byākareyyaṁ → etam attham vyākareyyam (pts)
cha rattindivāni cepi maṁ bhagavā etamatthaṁ puccheyya …pe…
rattindivāni cepi maṁ → rattidivāni ce pi mam (pts) | etamatthaṁ → etam attham (pts) | + → charattidivāni (pts)шесть…
cha rattindivānipāhaṁ bhagavato etamatthaṁ byākareyyaṁ …pe…
rattindivānipāhaṁ → rattindivānipahaṁ (sya-all)
satta rattindivāni cepi maṁ bhagavā etamatthaṁ puccheyya aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi, satta rattindivānipāhaṁ bhagavato etamatthaṁ byākareyyaṁ aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehī”ti.
rattindivānipāhaṁ → rattindivānipahaṁ (bj, sya-all) | rattindivāni cepi maṁ → rattidivāni ce pi mam (pts) | etamatthaṁ → etam attham (pts) | aññamaññehi → aññam aññehi (pts) | rattindivānipāhaṁ → rattidivāni paham (pts) | etamatthaṁ byākareyyaṁ aññamaññehi → etam atthaṁ vyākareyyaṁ aññam aññehi (pts)семь дней и ночей – в течение семи дней и ночей я мог бы отвечать ему в различных выражениях и различными способами”.
Atha kho kaḷārakhattiyo bhikkhu uṭṭhāyāsanā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho kaḷārakhattiyo bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca:
bhagavantaṁ → bhagavantam (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)Тогда монах Калара Кхаттий поднялся с сиденья и отправился к Благословенному.
“āyasmatā, bhante, sāriputtena sīhanādo nadito—Подойдя, он поклонился Благословенному, сел рядом и сказал:
pubbe appaṭisaṁviditaṁ maṁ, āvuso, bhagavā paṭhamaṁ pañhaṁ apucchi, tassa me ahosi dandhāyitattaṁ.
āpucchi → apucchi (bj: machasaṁ, syā) | maṁ → mam (pts) | paṭhamaṁ → pathamam (pts)“Почтенный, уважаемый Сарипутта произнёс львиный рык:
Yato ca kho me, āvuso, bhagavā paṭhamaṁ pañhaṁ anumodi, tassa mayhaṁ, āvuso, etadahosi—
paṭhamaṁ pañhaṁ → pathamam pañham (pts) | mayhaṁ → mayham (pts) | etadahosi → etad ahosi (pts)“Поэтому я колебался с ответом, но когда Благословенный одобрил мой ответ, мысль пришла ко мне:
divasañcepi maṁ bhagavā etamatthaṁ puccheyya aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi, divasampāhaṁ bhagavato etamatthaṁ byākareyyaṁ aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi;
divasampāhaṁ → divasaṁpahaṁ (sya-all) | divasañcepi → divasaṁ cepi (my) | divasampāhaṁ → divasampahaṁ (bjt) | divasañcepi → divasañ ce pi (pts) | etamatthaṁ → etam attham (pts) | aññamaññehi → aññam aññehi (pts) | divasampāhaṁ → divasam paham (pts) | etamatthaṁ byākareyyaṁ aññamaññehi → etam attham vyākareyyam aññam aññehi (pts)“Если бы Благословенный задавал бы мне вопросы на этот счёт… целый день…
rattiñcepi …pe…
rattiñcepi → rattiñcāpi (bj: sī.pævi, sī.pavi) | rattiñcepi → rattiṁ cepi (my, th) | pe → spelled out in full (bjt)ночь…
rattindivañcepi maṁ bhagavā …pe…
rattindivañcepi → rattindivaṁ cepi (my, th) | pe → spelled out in full (bjt) | rattindivañcepi maṁ → pi mam (pts)ночь и день…
dve rattindivāni cepi maṁ bhagavā …pe…
rattindivāni cepi maṁ → rattidivāni ce pi mam (pts)две ночи и дня…
tīṇi …
+ → rattindivāni cepi maṁ bhagavā (bjt) | tīṇi → tīni (pts)три…
cattāri …
+ → rattindivāni cepi maṁ bhagavā (bjt)четыре…
pañca …пять…
cha …
pe → spelled out in full (bjt)шесть…
satta rattindivāni cepi maṁ bhagavā etamatthaṁ puccheyya aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi, satta rattindivānipāhaṁ bhagavato etamatthaṁ byākareyyaṁ aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehī”ti.
rattindivānipāhaṁ → rattindivānipahaṁ (bj, sya-all); rattidivāni paham (pts) | rattindivāni cepi maṁ → rattidivāni ce pi mam (pts) | etamatthaṁ → etam attham (pts) | aññamaññehi → aññam aññehi (pts) | etamatthaṁ byākareyyaṁ aññamaññehi → etam atthaṁ vyākareyyam aññam aññehi (pts)семь дней и ночей – в течение семи дней и ночей я мог бы отвечать ему в различных выражениях и различными способами”.
“Sā hi, bhikkhu, sāriputtassa dhammadhātu suppaṭividdhā, yassā dhammadhātuyā suppaṭividdhattā divasaṁ cepāhaṁ sāriputtaṁ etamatthaṁ puccheyyaṁ aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi, divasampi me sāriputto etamatthaṁ byākareyya aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi.
yassā → yassa (bj) | divasaṁ cepāhaṁ → divasañcepahaṁ (bj) | suppaṭividdhattā divasaṁ cepāhaṁ → supaṭividdhattā divasañcepahaṁ (sya-all) | suppaṭividdhā → suppatividdhā (pts) | suppaṭividdhā → suppaṭividitā (bj: sīmu3) | divasampi → divasaṁ ce pi *ca (bj: sīmu3) | suppaṭividdhā → supaṭividdhā (th) | divasaṁ cepāhaṁ sāriputtaṁ etamatthaṁ puccheyyaṁ aññamaññehi → divasañce pahaṁ sāriputtam etam attham puccheyyam aññam aññehi (pts) | aññamaññehi → aññam aññehi (pts) | divasampi → divasam pi (pts) | etamatthaṁ byākareyya aññamaññehi → etam attham vyākareyya aññam aññehi padehi aññam aññehi pariyāyehi rattiñce paham sāriputtam etam attham puccheyyam aññam aññehi (pts)“Монах, уважаемый Сарипутта тщательно постиг этот элемент Дхаммы, благодаря тщательному постижению которого – если бы я задавал ему вопросы на этот счёт в различных выражениях и различными способами целый день…
Rattiṁ cepāhaṁ sāriputtaṁ etamatthaṁ puccheyyaṁ aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi, rattimpi me sāriputto etamatthaṁ byākareyya …pe…
cepāhaṁ → cepahaṁ (bj, sya-all) | rattimpi → rattiṁpi (th)ночь…
rattindivaṁ cepāhaṁ sāriputtaṁ etamatthaṁ puccheyyaṁ, rattindivampi me sāriputto etamatthaṁ byākareyya …
cepāhaṁ → cepahaṁ (bj) | puccheyyaṁ → puccheyyaṁ aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi (bj) | byākareyya → byākareyya aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi (bj) | rattindivaṁ cepāhaṁ sāriputtaṁ → rattindivañcepahaṁ sāriīputta (sya-all) | sāriputto → sārīputto (sya-all)ночь и день…
dve rattindivāni cepāhaṁ sāriputtaṁ etamatthaṁ puccheyyaṁ, dve rattindivānipi me sāriputto etamatthaṁ byākareyya …
cepāhaṁ → cepahaṁ (bj, sya-all) | puccheyyaṁ → puccheyyaṁ aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi (bj) | byākareyya → byākareyya aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi (bj) | rattindivānipi → rattidivāni pi (pts)две ночи и дня…
tīṇi rattindivāni cepāhaṁ sāriputtaṁ etamatthaṁ puccheyyaṁ, tīṇi rattindivānipi me sāriputto etamatthaṁ byākareyya …
cepāhaṁ → cepahaṁ (bj, sya-all) | rattindivānipi → rattin divānipi (th)три…
cattāri rattindivāni cepāhaṁ sāriputtaṁ etamatthaṁ puccheyyaṁ, cattāri rattindivānipi me sāriputto etamatthaṁ byākareyya …
cepāhaṁ → cepahaṁ (sya-all) | rattindivānipi → rattidivāni pi (pts)четыре…
pañca rattindivāni cepāhaṁ sāriputtaṁ etamatthaṁ puccheyyaṁ, pañca rattindivānipi me sāriputto etamatthaṁ byākareyya …
cepāhaṁ → cepahaṁ (sya-all) | rattindivānipi → rattidivāni pi (pts)пять…
cha rattindivāni cepāhaṁ sāriputtaṁ etamatthaṁ puccheyyaṁ, cha rattindivānipi me sāriputto etamatthaṁ byākareyya …
cepāhaṁ → cepahaṁ (sya-all) | rattindivāni cepāhaṁ → rattidivāni ce pahaṁ (pts) | rattindivānipi → rattidivāni pi (pts) | etamatthaṁ → etam attham (pts) | etamatthaṁ byākareyya → etam attham vyākareyya (pts)шесть…
satta rattindivāni cepāhaṁ sāriputtaṁ etamatthaṁ puccheyyaṁ aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi, satta rattindivānipi me sāriputto etamatthaṁ byākareyya aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehī”ti.
cepāhaṁ → cepahaṁ (sya-all) | padehi → padeha (sya-all) | rattindivānipi → rattidivāni pi (pts) | rattindivāni cepāhaṁ sāriputtaṁ etamatthaṁ puccheyyaṁ aññamaññehi → rattidivāni ce paham sāriputtam etam attham puccheyyam aññam aññehi (pts) | aññamaññehi → aññam aññehi (pts) | etamatthaṁ byākareyya aññamaññehi → etam attham vyākareyya aññam aññehi (pts) | aññamaññehi pariyāyehīti → aññam aññehi pariyāyehī ti (pts)семь дней и ночей – в течение семи дней и ночей он мог бы отвечать мне в различных выражениях и различными способами”.