Find the Truth

In the Pāli Suttas and Vinaya

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Note:Translations, dictionaries and commentaries were not made by the Blessed One.Cross-check with Pali in 4 main nikayas.

  • Saṁyutta Nikāya 12.70สังยุตตนิกาย
  • 7. Mahāvagga

Susimaparibbājakasutta
Susimaparibbājakasutta → susīmasuttaṁ (bj); susīmo (pts1ed, pts2ed)
๗๐ สุสิมปริพพาชกสูตร

Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)
ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้
ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe.
kalandakanivāpe → kalandaka nivāpe (bjt) | ekaṁ → ekam (pts)
สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเวฬุวัน สถานที่ให้เหยื่อกระแต เขตกรุงราชคฤห์

Tena kho pana samayena bhagavā sakkato hoti garukato mānito pūjito apacito lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṁ.
cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṁ → gilānappaccaya (bj: machasaṁ, sīmu3) | cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṁ → cīvara-piṇḍapāta-senāsana-gilānappaccaya-bhesajjaparikkhārānaṁ (my) | cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṁ → cīvara piṇḍapāta senāsanagilānapaccaya bhesajjaparikkhārānaṁ (th) | garukato mānito → gurukato mānikato (pts) | cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṁ → cīvara-piṇḍapāta-senāsanagilāna-paccaya-bhesajja-parikkhārānaṁ (pts)
สมัยนั้น พระผู้มีพระภาคเป็นผู้ที่เทวดาและมนุษย์สักการะ เคารพ นับถือ บูชา ประพฤติอ่อนน้อม ทรงได้รับจีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และคิลาน- ปัจจัยเภสัชบริขาร
Bhikkhusaṅghopi sakkato hoti garukato mānito pūjito apacito lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṁ.
cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṁ → cīvara-piṇḍapāta-senāsanagilānappaccaya-bhesajjaparikkhārānaṁ (my) | cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṁ → cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṁ (bjt) | cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṁ → cīvara piṇḍapāta senāsana gilānapaccaya bhesajja parikkhārānaṁ (th) | bhikkhusaṅghopi → bhikkhusaṁghopi (ms2005) | bhikkhusaṅghopi → bhikkhusaṅgho pi (pts) | garukato → gurukato (pts) | cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṁ → cīvara-piṇḍapāta-senāsana-gilānapaccayabhesajja-parikkhārānaṁ (pts)
แม้ภิกษุสงฆ์ก็เป็นผู้ที่เทวดาและมนุษย์สักการะ เคารพ นับถือ บูชา ประพฤติอ่อนน้อม ได้รับจีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และคิลานปัจจัยเภสัช- บริขาร
Aññatitthiyā pana paribbājakā asakkatā honti agarukatā amānitā apūjitā anapacitā, na lābhino cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṁ.
anapacitā → na apacitā (pts) | cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṁ → cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkārānaṁ (pts) | lābhino → alābhino (bj: syā) | apacitā → Missing in S1-3 (pts note) | cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṁ → cīvara-piṇḍapāta-senāsanagilānappaccaya-bhesajjaparikkhārānaṁ (my) | cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṁ → cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṁ (bjt) | na lābhino cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṁ → alābhino cīvara piṇḍapāta senāsana gilānapaccaya bhesajjaparikkhārānaṁ (th) | cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṁ → cīvara-piṇḍapāta-senāsana-gilānapaccaya-bhesajja-parikkārānaṁ (pts)
แต่พวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกเป็นผู้ที่เทวดาและมนุษย์ไม่สักการะ ไม่เคารพ ไม่นับถือ ไม่บูชา ไม่ประพฤติอ่อนน้อม ไม่ได้รับจีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และ คิลานปัจจัยเภสัชบริขาร

Tena kho pana samayena susimo paribbājako rājagahe paṭivasati mahatiyā paribbājakaparisāya saddhiṁ.
susimo → susīmo (bj, pts1ed, pts2ed, mr) | susimo → susīmo (pts) | paṭivasati → pativasati (pts) | susimo → susīmo (cck: sī. ka.) | Susīmo → B Susimo always (pts note)
สมัยนั้น สุสิมปริพาชกพักอยู่ ณ กรุงราชคฤห์กับบริษัทปริพาชกจำนวนมาก

Atha kho susimassa paribbājakassa parisā susimaṁ paribbājakaṁ etadavocuṁ:
susimassa → susīmassa (bj, pts) | susimaṁ → susīmaṁ (bj) | atha → athā (pts) | susimaṁ paribbājakaṁ etadavocuṁ → susīmaṁ paribbājakam etad avocuṁ (pts)
ครั้งนั้น บริษัททั้งหลายของสุสิมปริพาชกได้กล่าวกับสุสิมปริพาชก ดังนี้ว่า
“ehi tvaṁ, āvuso susima, samaṇe gotame brahmacariyaṁ cara.
susima → susīma (bj, pts)
‘มาเถิดท่านสุสิมะ ท่านจงประพฤติพรหมจรรย์ในสำนักพระสมณโคดม
Tvaṁ dhammaṁ pariyāpuṇitvā amhe vāceyyāsi.
vāceyyāsi → vācessasi (pts1ed, pts2ed, mr) | vāceyyāsi → vācessasi (pts) | vāceyyāsi → vācessasi (cck: pī. ka.) | pariyāpuṇitvā → pariyā puṇitvā (th)
ท่าน เรียนธรรมแล้ว พึงบอกสอนพวกข้าพเจ้า
Taṁ mayaṁ dhammaṁ pariyāpuṇitvā gihīnaṁ bhāsissāma.พวกข้าพเจ้าเรียนธรรมนั้นแล้ว จักบอก แก่พวกคฤหัสถ์ Evaṁ mayampi sakkatā bhavissāma garukatā mānitā pūjitā apacitā lābhino cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānan”ti.
garukatā → gurukatā (pts) | cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānanti evamāvusoti → cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārāṇanti evam āvuso ti (pts) | cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānanti → cīvara-piṇḍapātasenāsana-gilānappaccaya-bhesajjaparikkhārānanti (my) | cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānanti → cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānanti (bjt) | cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānanti → cīvara piṇḍapāta senāsana gilānapaccaya bhesajja parikkhārānanti (th) | evaṁ mayampi sakkatā → evam mayam pisakkatā (pts) | cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānanti → cīvarapiṇḍapāta-senāsana-gilānapaccaya-bhesajja-parikkhārāṇanti (pts)
เมื่อเป็นเช่นนั้น แม้พวกเราก็จักเป็นผู้ที่เทวดาและมนุษย์สักการะ เคารพ นับถือ บูชา ประพฤติอ่อนน้อม จักได้รับจีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และ คิลานปัจจัยเภสัชบริขาร’

“Evamāvuso”ti kho susimo paribbājako sakāya parisāya paṭissuṇitvā yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā ānandena saddhiṁ sammodi.
susimo → susīmo (bj, pts) | paṭissuṇitvā → paṭissutvā (bj, sya-all) | paṭissutvā → paṭissuṇitvā (bj: machasaṁ); paṭisuṇitvā (bj: PTS) | upasaṅkamitvā → upa saṅkamitvā (th) | evamāvusoti → evam āvuso ti (pts) | saddhiṁ → saddhim (pts)
สุสิมปริพาชกรับคำบริษัทของตนแล้วเข้าไปหาท่านพระอานนท์ถึงที่อยู่ ได้ สนทนาปราศรัยพอเป็นที่บันเทิงใจ
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho susimo paribbājako āyasmantaṁ ānandaṁ etadavoca:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, pts) | susimo → susīmo (bj, pts) | sāraṇīyaṁ → sārāṇīyam (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | āyasmantaṁ ānandaṁ etadavoca → āyasmantam ānandam etad avoca (pts)
พอเป็นที่ระลึกถึงกันกับท่านพระอานนท์แล้วนั่ง ณ ที่สมควร ได้กล่าวกับท่านพระอานนท์ดังนี้ว่า
“icchāmahaṁ, āvuso ānanda, imasmiṁ dhammavinaye brahmacariyaṁ caritun”ti.
icchāmahaṁ → icchāmaham (pts)
“ท่านพระอานนท์ ผมปรารถนาจะประพฤติพรหมจรรย์ในธรรมวินัยนี้”

Atha kho āyasmā ānando susimaṁ paribbājakaṁ ādāya yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṁ etadavoca:
susimaṁ → susīmaṁ (bj) | susimaṁ paribbājakaṁ → susīmam paribbājakam (pts) | ekamantaṁ → ekam antām (pts) | bhagavantaṁ → bhagavantam (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)
ครั้งนั้น ท่านพระอานนท์พาสุสิมปริพาชกเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ ประทับ ถวายอภิวาทแล้วนั่ง ณ ที่สมควร ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า
“ayaṁ, bhante, susimo paribbājako evamāha:
susimo → susīmo (bj, pts) | evamāha → evam āha (pts)
“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ สุสิมปริพาชกนี้กล่าวว่า
‘icchāmahaṁ, āvuso ānanda, imasmiṁ dhammavinaye brahmacariyaṁ caritun’”ti.
icchāmahaṁ → icchāmaham (pts)
‘ท่านพระอานนท์ ผมปรารถนา จะประพฤติพรหมจรรย์ในธรรมวินัยนี้”

“Tenahānanda, susimaṁ pabbājethā”ti.
tenahānanda susimaṁ → tena hānanda susīmaṁ (bj, pts) | Susīmaṁ → S1-3 add paribbājakaṁ (pts note)
“อานนท์ ถ้าอย่างนั้น เธอจงให้สุสิมะบวชเถิด”
Alattha kho susimo paribbājako bhagavato santike pabbajjaṁ, alattha upasampadaṁ.
susimo → susīmo (bj, pts) | alattha upasampadaṁ → alatthūpasampadaṁ (sya-all) | upasampadaṁ → alatthūpasampadaṁ (bj: sīmu3, syā) | upasampadaṁ → S1-3 alatthupasampadaṁ (pts note) | pabbajjaṁ → pabbajjam (pts)
สุสิมปริพาชกได้บรรพชาอุปสมบทในสำนักพระผู้มีพระภาคแล้ว

Tena kho pana samayena sambahulehi bhikkhūhi bhagavato santike aññā byākatā hoti:
sambahulehi → sambahulehi kira (sya-all) | byākatā → vyākatā (bjt, pts)
สมัยนั้น ภิกษุจำนวนมากพากันอวดอ้างอรหัตตผลในสำนักพระผู้มีพระภาคว่า
“khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyāti pajānāmā”ti.
nāparaṁ itthattāyāti pajānāmāti → nāparam itthattāyā ti pajanāmāti (pts) | pajanāmāti → B pajānāmāti always (pts note)
“ข้าพระองค์ทั้งหลายรู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว อยู่จบพรหมจรรย์แล้ว ทำกิจที่ควร ทำเสร็จแล้ว ไม่มีกิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้อีกต่อไป’

Assosi kho āyasmā susimo:
susimo → susīmo (bj, pts)
ท่านสุสิมะได้ฟังมาว่า
“sambahulehi kira bhikkhūhi bhagavato santike aññā byākatā:
byākatā khīṇā → vyākatā khīnā (pts)
“ข่าวว่า ภิกษุจำนวนมากอวดอ้างอรหัตตผล ในสำนัก พระผู้มีพระภาคว่า
‘khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāmā”ti.
khīṇā → khīnā (pts) | kataṁ → katam (pts) | nāparaṁ → nāparam (pts)
‘ข้าพระองค์ทั้งหลายรู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว อยู่จบพรหมจรรย์แล้ว ทำกิจที่ควรทำเสร็จแล้ว ไม่มีกิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้อีกต่อไป”
Atha kho āyasmā susimo yena te bhikkhū tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā tehi bhikkhūhi saddhiṁ sammodi.
susimo → susīmo (bj, pts)
ครั้งนั้น ท่านสุสิมะเข้าไปหาภิกษุเหล่านั้นถึงที่อยู่ ได้สนทนาปราศรัยพอเป็น ที่บันเทิงใจ
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā susimo te bhikkhū etadavoca:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, pts) | susimo → susīmo (bj, pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
พอเป็นที่ระลึกถึงกันแล้วนั่ง ณ ที่สมควร ได้ถามภิกษุเหล่านั้นว่า
“saccaṁ kirāyasmantehi bhagavato santike aññā byākatā:
kirāyasmantehi → kira āyasmantehi (bj, sya-all, pts) | byākatā khīṇā → vyākatā khīnā (pts)
‘ข่าวว่า ท่านทั้งหลายอวดอ้างอรหัตตผลในสำนักพระผู้มีพระภาคว่า
‘khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāmā”ti?
khīṇā → khīnā (pts) | nāparaṁ itthattāyāti → nāparam itthatāyāti (pts)
ข้าพระองค์ทั้งหลาย รู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว อยู่จบพรหมจรรย์แล้ว ทำกิจที่ควรทำเสร็จแล้ว ไม่มีกิจอื่น เพื่อความเป็นอย่างนี้อีกต่อไป จริงหรือ”

“Evamāvuso”ti.
evamāvusoti → evam āvusoti (pts)
“จริง ท่านผู้มีอายุ”

“Api pana tumhe āyasmanto evaṁ jānantā evaṁ passantā anekavihitaṁ iddhividhaṁ paccanubhotha—ekopi hutvā bahudhā hotha, bahudhāpi hutvā eko hotha; āvibhāvaṁ, tirobhāvaṁ, tirokuṭṭaṁ tiropākāraṁ tiropabbataṁ asajjamānā gacchatha, seyyathāpi ākāse; pathaviyāpi ummujjanimujjaṁ karotha, seyyathāpi udake; udakepi abhijjamāne gacchatha, seyyathāpi pathaviyaṁ; ākāsepi pallaṅkena kamatha, seyyathāpi pakkhī sakuṇo; imepi candimasūriye evaṁmahiddhike evaṁmahānubhāve pāṇinā parimasatha parimajjatha, yāva brahmalokāpi kāyena vasaṁ vattethā”ti?
Api pana → api nu (bj, sya-all, km) | āvibhāvaṁ → āvībhāvaṁ (bj) | tirokuṭṭaṁ → tirokuḍḍaṁ (bj, sya-all) | pathaviyāpi → paṭhaviyāpi (bj) | abhijjamāne → abhejjamāne (bj) | pathaviyaṁ → paṭhaviyaṁ (bj, sya-all) | candimasūriye evaṁmahiddhike evaṁmahānubhāve → candimasuriye evammahiddhike evammahānubhāve (bj) | parimasatha → parāmasatha (bj) | pathaviyāpi ummujjanimujjaṁ → paṭhaviyāpi ummujjanimmujjaṁ (sya-all); pathaviyaṁ pi ummujja nimmujjaṁ (pts) | candimasūriye → candimasuriye (sya-all) | tirokuṭṭaṁ tiropākāraṁ tiropabbataṁ → tirokuḍḍam tiropākāram tiropabbatam (pts) | kamatha → khamatha (pts) | tumhe → api pana tumhe (bj: machasaṁ, PTS) | ummujjanimujjaṁ → nimmujjaṁ (bj: syā, PTS) | abhejjamāne → abhijjamāno (bj: syā, PTS, machasaṁ); abhejjamānā (bj: sīmu3) | parāmasatha → parimasatha (bj: machasaṁ, syā, PTS) | pana → api nu (sī. syā. kaṁ.) evamuparipi (cck note) | ummujja → S1-3 pathaviyāpi ummajja (pts note) | evaṁmahānubhāve → evaṁ mahānubhāve (th) | evaṁ → evam (pts) | ekopi → eko pi (pts) | bahudhāpi → bahudhā pi (pts) | udakepi → udake pi (pts) | ākāsepi → ākāse pi (pts) | pakkhī sakuṇo imepi candimasūriye evaṁmahiddhike evaṁmahānubhāve → pakkhīsakuṇo ime pi candimasuriye evam mahiddhike evam mahānubhāve (pts) | vasaṁ → vasam (pts)
“ท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ท่านทั้งหลายรู้เห็นอยู่อย่างนี้ ย่อมแสดงฤทธิ์ได้หลาย อย่าง คือคนเดียวแสดงเป็นหลายคนก็ได้ หลายคนแสดงเป็นคนเดียวก็ได้ แสดงให้ ปรากฏก็ได้หรือให้หายไปก็ได้ ทะลุฝา ทะลุกำแพง(และ)ภูเขาไปได้ไม่ติดขัดเหมือน ไปในที่ว่างก็ได้ ผุดขึ้นหรือดำลงในแผ่นดินเหมือนไปในน้ำก็ได้ เดินบนน้ำโดยที่น้ำไม่ แยกเหมือนเดินบนแผ่นดินก็ได้ นั่งขัดสมาธิเหาะไปในอากาศเหมือนนกบินไปก็ได้ ใช้ฝ่ามือลูบคลำดวงจันทร์ ดวงอาทิตย์ อันมีฤทธิ์มากมีอานุภาพมากก็ได้ ใช้อำนาจ ทางกายไปจนถึงพรหมโลกก็ได้บ้างหรือ”

“No hetaṁ, āvuso”.
hetaṁ → hetam (pts)
“ไม่ใช่อย่างนั้น ท่านผู้มีอายุ”

“Api pana tumhe āyasmanto evaṁ jānantā evaṁ passantā dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇātha dibbe ca mānuse ca ye dūre santike cā”ti?
pana → nu (bj, sya-all) | atikkantamānusikāya → atikkantamānusakāya (pts) | atikkantamānusikāya → mānusikāya (bj: machasaṁ, syā) | atikkantamānusakāya → B -mānussikāya (pts note) | mānuse → B mānusse (pts note)
“ท่านทั้งหลายรู้เห็นอยู่อย่างนี้ ย่อมได้ยินเสียง ๒ ชนิด คือ เสียงทิพย์ และ เสียงมนุษย์ ทั้งที่อยู่ไกลและใกล้ ด้วยหูทิพย์อันบริสุทธิ์เหนือมนุษย์บ้างหรือ”

“No hetaṁ, āvuso”.
hetaṁ → hetam (pts)
“ไม่ใช่อย่างนั้น ท่านผู้มีอายุ”

“Api pana tumhe āyasmanto evaṁ jānantā evaṁ passantā parasattānaṁ parapuggalānaṁ cetasā ceto paricca pajānātha—
pana → nu (bj, sya-all) | pajānātha → jānātha (sya-all) | pajānātha → jānātha (bj: sīmu3, syā) | evaṁ → evam (pts) | parapuggalānaṁ → parapuggalānam (pts)
“ท่านทั้งหลายรู้เห็นอยู่อย่างนี้ ย่อมกำหนดรู้จิตของสัตว์และคนอื่นด้วยจิตของตน
sarāgaṁ vā cittaṁ sarāgaṁ cittanti pajānātha;
cittaṁ → cittam (pts)
คือจิตมีราคะ ก็รู้ชัดว่าจิตมีราคะ
vītarāgaṁ vā cittaṁ vītarāgaṁ cittanti pajānātha;หรือจิตปราศจากราคะ ก็รู้ชัดว่าจิตปราศจากราคะ sadosaṁ vā cittaṁ sadosaṁ cittanti pajānātha;จิตมีโทสะ ก็รู้ชัดว่าจิตมีโทสะ vītadosaṁ vā cittaṁ vītadosaṁ cittanti pajānātha;หรือจิตปราศจากโทสะ ก็รู้ชัดว่าจิตปราศจากโทสะ samohaṁ vā cittaṁ samohaṁ cittanti pajānātha;จิตมีโมหะ ก็รู้ชัดว่าจิตมีโมหะ vītamohaṁ vā cittaṁ vītamohaṁ cittanti pajānātha;
pajānātha → pajānāthā (pts)
หรือจิตปราศจากโมหะ ก็รู้ชัดว่าจิตปราศจากโมหะ
saṅkhittaṁ vā cittaṁ saṅkhittaṁ cittanti pajānātha;
saṅkhittaṁ → saṁkhittaṁ (my, bjt, ms2005)
จิตหดหู่ ก็รู้ชัดว่าจิตหดหู่
vikkhittaṁ vā cittaṁ vikkhittaṁ cittanti pajānātha;หรือจิตฟุ้งซ่าน ก็รู้ชัดว่าจิตฟุ้งซ่าน mahaggataṁ vā cittaṁ mahaggataṁ cittanti pajānātha;
cittaṁ → cittam (pts)
จิตเป็นมหัคคตะ ก็รู้ชัดว่าจิตเป็นมหัคคตะ
amahaggataṁ vā cittaṁ amahaggataṁ cittanti pajānātha;
pajānātha → pajā nātha (th) | amahaggataṁ → amahaggatam (pts) | cittaṁ → cittam (pts)
หรือจิตไม่เป็นมหัคคตะ ก็รู้ชัดว่าจิตไม่เป็นมหัคคตะ
sauttaraṁ vā cittaṁ sauttaraṁ cittanti pajānātha;
sauttaraṁ → sa-uttaraṁ (pts)
จิตมี จิตอื่นยิ่งกว่า ก็รู้ชัดว่าจิตมีจิตอื่นยิ่งกว่า
anuttaraṁ vā cittaṁ anuttaraṁ cittanti pajānātha;
cittaṁ → cittam (pts)
จิตไม่มีจิตอื่นยิ่งกว่า ก็รู้ชัดว่าจิตไม่มี จิตอื่นยิ่งกว่า
samāhitaṁ vā cittaṁ samāhitaṁ cittanti pajānātha;จิตเป็นสมาธิ ก็รู้ชัดว่าจิตเป็นสมาธิ asamāhitaṁ vā cittaṁ asamāhitaṁ cittanti pajānātha;หรือจิตไม่เป็นสมาธิ ก็รู้ชัด ว่าจิตไม่เป็นสมาธิ vimuttaṁ vā cittaṁ vimuttaṁ cittanti pajānātha;จิตหลุดพ้น ก็รู้ชัดว่าจิตหลุดพ้น avimuttaṁ vā cittaṁ avimuttaṁ cittanti pajānāthā”ti?
avimuttaṁ → avimuttam (pts) | cittaṁ → cittam (pts)
หรือจิตไม่หลุดพ้น ก็รู้ชัด ว่าจิตไม่หลุดพ้นบ้างหรือ”

“No hetaṁ, āvuso”.
hetaṁ → hetam (pts)
“ไม่ใช่อย่างนั้น ท่านผู้มีอายุ”

“Api pana tumhe āyasmanto evaṁ jānantā evaṁ passantā anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussaratha, seyyathidaṁ—ekampi jātiṁ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṁsampi jātiyo cattārīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi, anekepi saṁvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṁvaṭṭavivaṭṭakappe: ‘amutrāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhapaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṁ; tatrāpāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhapaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarathā”ti?
pana → nu (bj, sya-all) | cattārīsampi → cattāḷīsampi (sya-all); cattārisam pi (pts) | jānantā → pajānantā (pts) | dasapi → dasam pi (pts) | idhūpapannoti → idhupapannoti (pts) | udapādiṁ → uppādiṁ (bj: sīmu3, sī.pævi, sī.pavi) | cattārisam → S1 cattārisatim (pts note) | sa-uddesaṁ → S1-3 sacauddesaṁ (pts note) | evaṅgotto → evaṁgotto (my, th, ms2005) | evaṁnāmo evaṅgotto → evannāmo evaṁgotto (bjt) | evaṁsukhadukkhapaṭisaṁvedī → evaṁ sukhadukkhapaṭisaṁvedī (bjt) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th) | saṁvaṭṭavivaṭṭakappe → saṁvaṭṭavivaṭṭa kappe (th) | seyyathidaṁ ekampi jātiṁ dvepi → seyyathīdam ekam pi jātim dve pi (pts) | tissopi → tisso pi (pts) | catassopi → catasso pi (pts) | pañcapi → pañca pi (pts) | vīsampi → vīsaṁ pi (pts) | tiṁsampi → tiṁsam pi (pts) | paññāsampi → paññāsam pi (pts) | jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi → jātisatam pi jātisahassam pi jātisatasahassam pi aneke pi (pts) | anekepi → aneke pi (pts) | evaṁnāmo evaṅgotto → evaṁ nāmo evaṁgotto (pts) | evaṁsukhadukkhapaṭisaṁvedī evamāyupariyanto → evaṁsukhaduk khapaṭisaṁvedī evam āyupariyanto (pts) | pubbenivāsaṁ → pubbenivāsam (pts)
“ท่านทั้งหลายรู้เห็นอยู่อย่างนี้ ย่อมระลึกชาติก่อนได้หลายชาติ คือ ๑ ชาติบ้าง ๒ ชาติบ้าง ๓ ชาติบ้าง ๔ ชาติบ้าง ๕ ชาติบ้าง ๑๐ ชาติบ้าง ๒๐ ชาติบ้าง ๓๐ ชาติบ้าง ๔๐ ชาติบ้าง ๕๐ ชาติบ้าง ๑๐๐ ชาติบ้าง ๑,๐๐๐ ชาติบ้าง ๑๐๐,๐๐๐ ชาติบ้าง ตลอดสังวัฏฏกัปเป็นอันมากบ้าง ตลอดวิวัฏฏกัปเป็นอัน มากบ้าง ตลอดสังวัฏฏกัปและวิวัฏฏกัปเป็นอันมากบ้างว่า ‘ในภพโน้น เรามีชื่อ อย่างนั้น มีตระกูล มีวรรณะ มีอาหาร เสวยสุขทุกข์ และมีอายุอย่างนั้น จุติ จากภพนั้นก็ไปเกิดในภพโน้น แม้ในภพนั้น เราก็มีชื่ออย่างนั้น มีตระกูล มีวรรณะ มีอาหาร เสวยสุขทุกข์ และมีอายุอย่างนั้น ๆ จุติจากภพนั้น จึงมาเกิดในภพนี้’ ท่านทั้งหลายย่อมระลึกชาติก่อนได้หลายชาติ พร้อมทั้งลักษณะทั่วไป และชีวประวัติ อย่างนี้บ้างหรือ”

“No hetaṁ, āvuso”.
hetaṁ → hetam (pts)
“ไม่ใช่อย่างนั้น ท่านผู้มีอายุ”

“Api pana tumhe āyasmanto evaṁ jānantā evaṁ passantā dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passatha cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānātha: ‘ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā, ariyānaṁ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapannā; ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā, ariyānaṁ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapannā’ti, iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passatha cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāthā”ti?
pana → nu (bj, sya-all) | upapajjamāne → uppajjamāne (bj) | yathākammūpage → yathākammupage (pts) | upapannā → uppannā (pts) | vā pana → vata (pts) | manosucaritena → manosucaritenā (pts) | sammādiṭṭhikā → sammadiṭṭhikā (pts) | uppajjamāne → upapajjamāne (bj: machasaṁ, syā, PTS) | upapajjamāne → upapajjamāne (bj: machasaṁ, syā, PTS) | upapannā → S1-3 uppanno (pts note) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt) | yathākammūpage → yathā kammūpage (th) | sammādiṭṭhikā → sammā diṭṭhikā (th) | atikkantamānusakena → atikkantamānussakena (pts) | ariyānaṁ → ariyānam (pts) | paraṁ → param (pts) | lokaṁ upapannāti → lokam upapannā ti (pts)
“ท่านทั้งหลายรู้เห็นอยู่อย่างนี้ เห็นหมู่สัตว์ผู้กำลังจุติ กำลังเกิด ทั้งชั้นต่ำ และชั้นสูง งามและไม่งาม เกิดดีและเกิดไม่ดี ด้วยตาทิพย์อันบริสุทธิ์เหนือมนุษย์ รู้ชัดถึงหมู่สัตว์ผู้เป็นไปตามกรรมว่า ‘ท่านผู้เจริญทั้งหลาย หมู่สัตว์ที่ประกอบกาย ทุจริต วจีทุจริต และมโนทุจริต กล่าวร้ายพระอริยะ มีความเห็นผิด และชักชวนผู้อื่น ให้ทำกรรมตามความเห็นผิด พวกเขาหลังจากตายแล้ว จะไปบังเกิดในอบาย ทุคติ วินิบาต นรก แต่หมู่สัตว์ที่ประกอบกายสุจริต วจีสุจริต และมโนสุจริต ไม่กล่าวร้าย พระอริยะ มีความเห็นชอบ และชักชวนผู้อื่นให้ทำกรรมตามความเห็นชอบ พวกเขา หลังจากตายแล้ว จะไปบังเกิดในสุคติโลกสวรรค์’ ท่านทั้งหลายเห็นหมู่สัตว์ผู้กำลัง จุติ กำลังเกิด ทั้งชั้นต่ำและชั้นสูง งามและไม่งาม เกิดดีและเกิดไม่ดี ด้วยตาทิพย์ อันบริสุทธิ์เหนือมนุษย์ รู้ชัดหมู่สัตว์ผู้เป็นไปตามกรรมอย่างนี้บ้างหรือ”

“No hetaṁ, āvuso”.
hetaṁ → hetam (pts)
“ไม่ใช่อย่างนั้น ท่านผู้มีอายุ”

“Api pana tumhe āyasmanto evaṁ jānantā evaṁ passantā ye te santā vimokkhā atikkamma rūpe āruppā, te kāyena phusitvā viharathā”ti?
pana → nu (bj, sya-all) | vimokkhā → C santā (ā being erased); S1-3 -vimokhā always (pts note) | phusitvā → S1-3 passitvā always (pts note) | atikkamma → atikamma (pts)
“ท่านทั้งหลายรู้เห็นอยู่อย่างนี้ ย่อมถูกต้องอารุปปวิโมกข์อันสงบก้าวล่วงรูปทั้งหลาย เสียได้ด้วยนามกายอยู่บ้างหรือ”

“No hetaṁ, āvuso”.
hetaṁ → hetam (pts)
“ไม่ใช่อย่างนั้น ท่านผู้มีอายุ”

“Ettha dāni āyasmanto idañca veyyākaraṇaṁ imesañca dhammānaṁ asamāpatti; idaṁ no, āvuso, kathan”ti?
idañca → adañca (sya-all) | asamāpatti → The part between [] is in S1-3 only, and seems to be a faulty repetition (pts note) | ettha dāni → etthadāni (bjt, th)
“บัดนี้ คำตอบนี้ และการไม่เข้าถึงธรรมเหล่านี้ มีอยู่ในเรื่องนี้ เรื่องนี้เป็น อย่างไรกันแน่”

“Paññāvimuttā kho mayaṁ, āvuso susimā”ti.
susimāti → susīmāti (bj, pts) | Paññāvimuttā → S1-3 -vimutti (pts note)
“ท่านสุสิมะ พวกผมหลุดพ้นได้ด้วยปัญญา”

“Na khvāhaṁ imassa āyasmantānaṁ saṅkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṁ ājānāmi.
saṅkhittena → saṁkhittena (my, bjt, ms2005) | khvāhaṁ → khvāham (pts) | āyasmantānaṁ → āyasmantānam (pts) | atthaṁ → attham (pts)
“ผมไม่เข้าใจเนื้อความแห่งคำที่ท่านทั้งหลายกล่าวโดยย่อนี้ได้โดยพิสดาร
Sādhu me āyasmanto tathā bhāsantu yathāhaṁ imassa āyasmantānaṁ saṅkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṁ ājāneyyan”ti.
āyasmanto → S1-3 āyasmantā (pts note) | bhāsantu → S1 bhāssantu, and inserts yathā bhāssantu (pts note) | saṅkhittena → saṁkhittena (my, ms2005) | yathāhaṁ → yathāham (pts) | atthaṁ → attham (pts)
ขอโอกาส ขอท่านทั้งหลายจงกล่าวเท่าที่ผมจะเข้าใจเนื้อความแห่งคำที่ท่านทั้งหลาย กล่าวโดยย่อนี้ได้โดยพิสดารเถิด”

“Ājāneyyāsi vā tvaṁ, āvuso susima, na vā tvaṁ ājāneyyāsi atha kho paññāvimuttā mayan”ti.
susima → susīma (bj, pts) | vā → mā vā (bj: sīmu3) | paññāvimuttā → paññā vimuttā (th) | tvaṁ → tvam (pts)
“ท่านจะเข้าใจหรือไม่ก็ตาม แต่พวกผมก็หลุดพ้นได้ด้วยปัญญา”

Atha kho āyasmā susimo uṭṭhāyāsanā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.
susimo → susīmo (bj, pts) | bhagavantaṁ → bhagavantam (pts) | ekamantaṁ → ekam antam (pts)
ครั้งนั้น ท่านสุสิมะลุกขึ้นจากอาสนะแล้ว เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายอภิวาทแล้วนั่ง
Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā susimo yāvatako tehi bhikkhūhi saddhiṁ ahosi kathāsallāpo taṁ sabbaṁ bhagavato ārocesi.
susimo → susīmo (bj, pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts)
ณ ที่สมควร ได้กราบทูลคำที่ตนสนทนากับภิกษุเหล่านั้นทั้งหมด แด่พระผู้มีพระภาคแล้ว

“Pubbe kho, susima, dhammaṭṭhitiñāṇaṁ, pacchā nibbāne ñāṇan”ti.
susima → susīma (bj, pts) | nibbāne → nibbāṇe (pts)
พระผู้มีพระภาคได้ตรัสว่า “สุสิมะ ธัมมฐิติญาณเกิดก่อน นิพพานญาณ เกิดภายหลัง”

“Na khvāhaṁ, bhante, imassa bhagavatā saṅkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṁ ājānāmi.
bhagavatā → bhagavato (pts1ed, pts2ed) | bhagavatā → bhagavato (pts) | bhagavatā → bhagavato (cck: pī.) | saṅkhittena → saṁkhittena (my, ms2005) | khvāhaṁ → khvāham (pts) | atthaṁ → attham (pts)
“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์ไม่เข้าใจเนื้อความแห่งพระดำรัสที่พระองค์ ตรัสโดยย่อนี้โดยพิสดารได้
Sādhu me, bhante, bhagavā tathā bhāsatu yathāhaṁ imassa bhagavatā saṅkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṁ ājāneyyan”ti.
bhagavatā → bhagavato (pts1ed, pts2ed) | bhagavatā → bhagavato (pts) | bhagavatā → bhagavato – (bj note) | saṅkhittena → saṁkhittena (my, bjt, ms2005) | yathāhaṁ → yathāham (pts) | atthaṁ ājāneyyanti → attham ājāneyyan ti (pts)
ขอประทานวโรกาส ขอพระผู้มีพระภาคโปรดตรัสโดย ประการที่ข้าพระองค์จะพึงเข้าใจเนื้อความแห่งพระดำรัส ที่พระองค์ตรัสโดยย่อนี้ได้ โดยพิสดารด้วยเถิด”

“Ājāneyyāsi vā tvaṁ, susima, na vā tvaṁ ājāneyyāsi, atha kho dhammaṭṭhitiñāṇaṁ pubbe, pacchā nibbāne ñāṇaṁ.
susima → susīma (bj, pts) | tvaṁ → (sya-all) | dhammaṭṭhitiñāṇaṁ → dhammaṭṭhitiñānaṁ (pts) | dhammaṭṭhitiñāṇaṁ → dhammaṭṭhiti ñāṇaṁ (bjt)
“สุสิมะ เธอจะเข้าใจหรือไม่ก็ตาม ความจริงธัมมฐิติญาณเกิดก่อน นิพพาน ญาณเกิดภายหลัง

Taṁ kiṁ maññasi, susima,
taṁ kiṁ maññasi susima → taṅkimmaññasi susīma (bj) | susima → susīma (pts)
เธอจะเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร
rūpaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?รูปเที่ยงหรือไม่เที่ยง”

“Aniccaṁ, bhante”.“ไม่เที่ยง พระพุทธเจ้าข้า”

“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?
yaṁ → yam (pts)
“สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นเป็นทุกข์หรือเป็นสุข”

“Dukkhaṁ, bhante”.“เป็นทุกข์ พระพุทธเจ้าข้า”

“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ:
vipariṇāmadhammaṁ → viparināmadhammaṁ (bj) | vipariṇāmadhammaṁ → S1 -nāma- (pts note) | samanupassituṁ → samanupassitum (pts)
“สิ่งใดไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรผันเป็นธรรมดา ควรหรือที่จะพิจารณา เห็นสิ่งนั้นว่า
‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti?
hamasmi → B hamasmiṁ always S3 here only (pts note) | etaṁ → etam (pts) | esohamasmi → eso hamasmi (pts)
‘นั่นของเรา เราเป็นนั่น นั่นเป็นอัตตาของเรา”

“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → hetam (pts)
“ข้อนั้นไม่ควรเลย พระพุทธเจ้าข้า”

“Vedanā niccā vā aniccā vā”ti?
vā → S1-3 add ti (pts note) | vāti → vā ti (pts)
“เวทนาเที่ยงหรือไม่เที่ยง”

“Aniccā, bhante”.“ไม่เที่ยง พระพุทธเจ้าข้า”

“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?
pe → Abridged in none MS. (pts note)
“สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นเป็นทุกข์หรือเป็นสุข”

“Dukkhaṁ, bhante”.“เป็นทุกข์ พระพุทธเจ้าข้า”

“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ:“สิ่งใดไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรผันเป็นธรรมดา ควรหรือที่จะพิจารณาเห็น สิ่งนั้นว่า ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti?‘นั่นของเรา เราเป็นนั่น นั่นเป็นอัตตาของเรา”

“No hetaṁ, bhante”.“ข้อนั้นไม่ควรเลย พระพุทธเจ้าข้า”

“Saññā niccā vā aniccā vā”ti?
vāti → vā ti (pts)
“สัญญาเที่ยงหรือไม่เที่ยง”

“Aniccā, bhante” …pe…“ไม่เที่ยง พระพุทธเจ้าข้า” ฯลฯ

“saṅkhārā niccā vā aniccā vā”ti?
vā → S1 adds ti (pts note) | vāti → vā ti (pts)
“สังขารเที่ยงหรือไม่เที่ยง”

“Aniccā, bhante”.“ไม่เที่ยง พระพุทธเจ้าข้า”

“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?
pe → Not abridged in S1-3 (pts note)
“สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นเป็นทุกข์หรือเป็นสุข”

“Dukkhaṁ, bhante”.“เป็นทุกข์ พระพุทธเจ้าข้า”

“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ:“สิ่งใดไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรผันเป็นธรรมดา ควรหรือที่จะพิจารณาเห็น สิ่งนั้นว่า ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti?‘นั่นของเรา เราเป็นนั่น นั่นเป็นอัตตาของเรา”

“No hetaṁ, bhante”.“ข้อนั้นไม่ควรเลย พระพุทธเจ้าข้า”

“Viññāṇaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
vāti → vā ti (bjt, pts)
“วิญญาณเที่ยงหรือไม่เที่ยง”

“Aniccaṁ, bhante”.“ไม่เที่ยง พระพุทธเจ้าข้า”

“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?
vāti → vā ti (pts)
“สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นเป็นทุกข์หรือเป็นสุข”

“Dukkhaṁ, bhante”.
dukkhaṁ → dukkham (pts)
“เป็นทุกข์ พระพุทธเจ้าข้า”

“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ:
vipariṇāmadhammaṁ → viparināmadhammaṁ (bj) | taṁ → tam (pts)
“สิ่งใดไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรผันเป็นธรรมดา ควรหรือที่จะพิจารณาเห็น สิ่งนั้นว่า
‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti?
etaṁ → etam (pts) | esohamasmi → eso hamasmi (pts)
‘นั่นของเรา เราเป็นนั่น นั่นเป็นอัตตาของเรา”

“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → hetam (pts)
“ข้อนั้นไม่ควรเลย พระพุทธเจ้าข้า”

“Tasmātiha, susima, yaṁ kiñci rūpaṁ atītānāgatapaccuppannaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā vā oḷārikaṁ vā sukhumaṁ vā hīnaṁ vā paṇītaṁ vā yaṁ dūre santike vā, sabbaṁ rūpaṁ netaṁ mama nesohamasmi na meso attāti; evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ.
susima → susīma (bj, pts) | vā → (pts) | rūpaṁ → Missing in S1-3 (pts note) | yathābhūtaṁ sammappaññāya → yathābhūtaṁsammappaññāya (bjt) | yaṁ kiñci → yaṅkiñci (th) | rūpaṁ atītānāgatapaccuppannaṁ → rūpam atītānāgatapaccuppannam (pts) | sabbaṁ → sabbam (pts) | netaṁ → netam (pts) | nesohamasmi → neso ham asmi (pts) | meso → me so (pts) | evametaṁ → evam etam (pts)
“สุสิมะ เพราะเหตุนั้น รูปอย่างใดอย่างหนึ่ง ที่เป็นอดีต อนาคต และปัจจุบัน เป็นไปภายในหรือภายนอก หยาบหรือละเอียด เลวหรือประณีต อยู่ไกลหรืออยู่ใกล้ รูปทั้งหมดนั้นเธอพึงเห็นด้วยปัญญาโดยชอบตามความเป็นจริงว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา”
Yā kāci vedanā atītānāgatapaccuppannā ajjhattaṁ vā bahiddhā vā oḷārikā vā sukhumā vā hīnā vā paṇītā vā yā dūre santike vā, sabbā vedanā netaṁ mama nesohamasmi na meso attāti; evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ.
ajjhattaṁ → ajjhattā (sya-all) | atītānāgatapaccuppannā → Not abridged in B (pts note) | yā kāci → yākāci (th)
เวทนาอย่างใดอย่างหนึ่ง ที่เป็นอดีต อนาคต และปัจจุบัน เป็นไปภายในหรือ ภายนอก หยาบหรือละเอียด เลวหรือประณีต อยู่ไกลหรืออยู่ใกล้ เวทนาทั้งหมดนั้น เธอพึงเห็นด้วยปัญญาโดยชอบตามความเป็นจริงว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา’
Yā kāci saññā …pe…
yā kāci → yākāci (th)
สัญญาอย่างใดอย่างหนึ่ง ฯลฯ
ye keci saṅkhārā atītānāgatapaccuppannā ajjhattaṁ vā bahiddhā vā oḷārikā vā sukhumā vā hīnā vā paṇītā vā ye dūre santike vā, sabbe saṅkhārā netaṁ mama nesohamasmi na meso attāti; evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ.
ajjhattaṁ → ajjhattā (sya-all, pts) | so → S1-3 neso me (pts note) | ye keci → yekeci (th) | nesohamasmi → neso hamasmi (pts) | meso attāti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ → me so attā ti (pts)
สังขารอย่างใดอย่างหนึ่ง ที่เป็นอดีต อนาคต และปัจจุบัน เป็นไปภายในหรือ ภายนอก หยาบหรือละเอียด เลวหรือประณีต อยู่ไกลหรืออยู่ใกล้ สังขารทั้งหมดนั้น เธอพึงเห็นด้วยปัญญาโดยชอบตามความเป็นจริงว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา’
Yaṁ kiñci viññāṇaṁ atītānāgatapaccuppannaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā vā oḷārikaṁ vā sukhumaṁ vā hīnaṁ vā paṇītaṁ vā yaṁ dūre santike vā, sabbaṁ viññāṇaṁ netaṁ mama nesohamasmi na meso attāti; evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ.
yaṁ kiñci → yaṅkiñci (th) | yaṁ → yam (pts) | nesohamasmi → neso hamasmi (pts) | meso → me so (pts) | evametaṁ → evam etaṁ (pts)
วิญญาณอย่างใดอย่างหนึ่ง ที่เป็นอดีต อนาคต และปัจจุบัน เป็นไปภายใน หรือภายนอก หยาบหรือละเอียด เลวหรือประณีต อยู่ไกลหรืออยู่ใกล้ วิญญาณ ทั้งหมดนั้นเธอพึงเห็นด้วยปัญญาโดยชอบตามความเป็นจริงว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา’

Evaṁ passaṁ, susima, sutavā ariyasāvako rūpasmimpi nibbindati, vedanāyapi nibbindati, saññāyapi nibbindati, saṅkhāresupi nibbindati, viññāṇasmimpi nibbindati.
susima → susīma (bj, pts) | rūpasmimpi → rūpasmiṁpi (th) | viññāṇasmimpi → viññāṇasmiṁpi (th)
สุสิมะ อริยสาวกผู้ได้สดับ เห็นอยู่อย่างนี้ ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในรูป แม้ใน เวทนา แม้ในสัญญา แม้ในสังขาร แม้ในวิญญาณ
Nibbindaṁ virajjati, virāgā vimuccati, vimuttasmiṁ vimuttamiti ñāṇaṁ hoti.
vimuttamiti → vimuttamhīti vā pāṭho (sya-all note) | vimuttamiti → vimuttam iti (pts)
เมื่อเบื่อหน่าย ย่อมคลาย กำหนัด เพราะคลายกำหนัด จิตย่อมหลุดพ้น เมื่อจิตหลุดพ้นแล้ว ก็รู้ว่า ‘หลุดพ้นแล้ว’

‘Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāti.
brahmacariyaṁ → brahma cariyaṁ (th) | karaṇīyaṁ nāparaṁ → karaṇīyam nāparam (pts)
รู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว อยู่จบพรหมจรรย์แล้ว ทำกิจที่ควรทำ เสร็จแล้ว ไม่มีกิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้อีกต่อไป

‘Jātipaccayā jarāmaraṇan’ti, susima, passasī”ti?
susima → susīma (bj, pts)
“เธอเห็นว่า เพราะชาติเป็นปัจจัย ชราและมรณะจึงมีหรือ”

“Evaṁ, bhante”.
evaṁ → evam (pts)
“อย่างนั้น พระพุทธเจ้าข้า”

“‘Bhavapaccayā jātī’ti, susima, passasī”ti?
susima → susīma (bj, pts)
“เธอเห็นว่า เพราะภพเป็นปัจจัย ชาติจึงมีหรือ”

“Evaṁ, bhante”.
evaṁ → evam (pts)
“อย่างนั้น พระพุทธเจ้าข้า”

“‘Upādānapaccayā bhavo’ti, susima, passasī”ti?
susima → susīma (bj, pts)
“เธอเห็นว่า เพราะอุปาทานเป็นปัจจัย ภพจึงมีหรือ”

“Evaṁ, bhante”.“อย่างนั้น พระพุทธเจ้าข้า”

“‘Taṇhāpaccayā upādānan’ti, susima, passasī”ti?
susima → susīma (bj, pts) | taṇhāpaccayā → taṇhā paccayā (th)
“เธอเห็นว่า เพราะตัณหาเป็นปัจจัย อุปาทานจึงมีหรือ”

“Evaṁ, bhante”.
evaṁ → evam (pts)
“อย่างนั้น พระพุทธเจ้าข้า”

“Vedanāpaccayā taṇhāti …
vedanāpaccayā → vedanā paccayā (th)
“สุสิมะ เธอเห็นว่า เพราะเวทนาเป็นปัจจัย ตัณหาจึงมีหรือ ...
phassapaccayā vedanāti …เพราะผัสสะเป็น ปัจจัย เวทนาจึงมี ... saḷāyatanapaccayā phassoti …
phassoti → phasso ti (pts)
เพราะสฬายตนะเป็นปัจจัย ผัสสะจึงมี...
nāmarūpapaccayā saḷāyatananti …เพราะสังขารเป็น ปัจจัย วิญญาณจึงมี... viññāṇapaccayā nāmarūpanti …
nāmarūpanti → Missing in S1-3 from phassa- (pts note) | nāmarūpanti → nāma rūpanti (th)
เพราะนามรูปเป็นปัจจัย สฬายตนะจึงมี...
saṅkhārapaccayā viññāṇanti …เพราะวิญญาณเป็น ปัจจัย นามรูปจึงมี” avijjāpaccayā saṅkhārāti, susima, passasī”ti?
susima → susīma (bj, pts)
.... เธอเห็นว่า เพราะอวิชชาเป็นปัจจัย สังขารจึงมีหรือ”

“Evaṁ, bhante”.
evaṁ → evam (pts)
“อย่างนั้น พระพุทธเจ้าข้า”

“‘Jātinirodhā jarāmaraṇanirodho’ti, susima, passasī”ti?
susima → susīma (bj, pts)
“เธอเห็นว่า เพราะชาติดับ ชราและมรณะจึงดับหรือ”

“Evaṁ, bhante”.
evaṁ → evam (pts)
“อย่างนั้น พระพุทธเจ้าข้า”

“‘Bhavanirodhā jātinirodho’ti susima, passasī”ti?
susima → susīma (bj, pts)
“เธอเห็นว่า เพราะภพดับ ชาติจึงดับหรือ”

“Evaṁ, bhante”.
evaṁ → evam (pts)
“อย่างนั้น พระพุทธเจ้าข้า”

“Upādānanirodhā bhavanirodhoti …“สุสิมะ เธอเห็นว่า เพราะอุปาทานดับ ภพจึงดับ ... taṇhānirodhā upādānanirodhoti …
upādānanirodhoti vedanānirodhā taṇhānirodhoti → upādānā nirodhoti (pts)
เพราะตัณหาดับ อุปาทานจึงดับ ...
vedanānirodhā taṇhānirodhoti …เพราะเวทนาดับ ตัณหาจึงดับ ... phassanirodhā vedanānirodhoti …เพราะผัสสะดับ เวทนาจึงดับ ... saḷāyatananirodhā phassanirodhoti …
saḷāyatananirodhā → saññānirodhā (pts) | saññānirodhā → B saḷāyatananirodha (pts note)
เพราะสฬายตนะดับ ผัสสะจึงดับ ...
nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodhoti …เพราะนามรูปดับ สฬายตนะจึงดับ ... viññāṇanirodhā nāmarūpanirodhoti …
nāmarūpanirodhoti saṅkhāranirodhā → nāmarūpanirodho ti saṅkhāranirodā (pts)
เพราะ วิญญาณดับ นามรูปจึงดับ ...
saṅkhāranirodhā viññāṇanirodhoti …
viññāṇanirodhoti → viññāṇa nirodhoti (th) | saṅkhāranirodhā → saṅkhāranirodā (pts)
เพราะสังขารดับ วิญญาณจึงดับ ...
avijjānirodhā saṅkhāranirodhoti, susima, passasī”ti?
susima → susīma (bj, pts)
เพราะอวิชชาดับ สังขารจึงดับหรือ”

“Evaṁ, bhante”.
evaṁ → evam (pts)
“อย่างนั้น พระพุทธเจ้าข้า”

“Api pana tvaṁ, susima, evaṁ jānanto evaṁ passanto anekavihitaṁ iddhividhaṁ paccanubhosi—ekopi hutvā bahudhā hosi, bahudhāpi hutvā eko hosi; āvibhāvaṁ, tirobhāvaṁ, tirokuṭṭaṁ tiropākāraṁ tiropabbataṁ asajjamāno gacchasi, seyyathāpi ākāse; pathaviyāpi ummujjanimujjaṁ karosi, seyyathāpi udake; udakepi abhijjamāno gacchasi, seyyathāpi pathaviyaṁ; ākāsepi pallaṅkena kamasi, seyyathāpi pakkhī sakuṇo; imepi candimasūriye evaṁmahiddhike evaṁmahānubhāve pāṇinā parimasasi parimajjasi, yāva brahmalokāpi kāyena vasaṁ vattesī”ti?
pana → nu (bj, sya-all) | susima → susīma (bj, pts) | āvibhāvaṁ → āvībhāvaṁ (bj) | tirokuṭṭaṁ → tirokuḍḍaṁ (bj, sya-all, pts) | pathaviyāpi → paṭhaviyampi (bj) | abhijjamāno → abhejjamāne (bj); abhijjamāne (sya-all, pts) | pathaviyaṁ → paṭhaviyaṁ (bj, sya-all) | parimasasi → parāmasasi (bj) | pathaviyāpi ummujjanimujjaṁ → paṭhaviyāpi ummujjanimmujjaṁ (sya-all); pathāviyam pi ummujja nimmujjaṁ (pts) | candimasūriye → candimasuriye (sya-all) | pathaviyaṁ ākāsepi → pithiviyam ākāse pi (pts) | kamasi → khamasi (pts) | pakkhī sakuṇo imepi → pakkhisakuṇo ime pi (pts) | pi → Missing in S1-3 (pts note) | candimasūriye evaṁmahiddhike evaṁmahānubhāve → candima sūriye evammahiddhike evammahānubhāve (bjt) | anekavihitaṁ → aneka vihitaṁ (th) | anekavihitaṁ → anekavihitam (pts) | ekopi → eko pi (pts) | bahudhāpi → bahudhā pi (pts) | evaṁmahiddhike evaṁmahānubhāve → evam mahiddhike evam mahānubhāve (pts) | vasaṁ → vasam (pts)
“สุสิมะ เธอรู้เห็นอยู่อย่างนี้ ย่อมแสดงฤทธิ์ได้หลายอย่าง คือคนเดียวแสดง เป็นหลายคนก็ได้ หลายคนแสดงเป็นคนเดียวก็ได้ แสดงให้ปรากฏก็ได้หรือให้หายไป ก็ได้ ทะลุฝา ทะลุกำแพง (และ)ภูเขาไปได้ไม่ติดขัดเหมือนไปในที่ว่างก็ได้ ผุดขึ้นหรือ ดำลงในแผ่นดินเหมือนไปในน้ำก็ได้ เดินบนน้ำโดยที่น้ำไม่แยกเหมือนเดินบนแผ่นดิน ก็ได้ นั่งขัดสมาธิเหาะไปในอากาศเหมือนนกบินไปก็ได้ ใช้ฝ่ามือลูบคลำดวงจันทร์ ดวงอาทิตย์ อันมีฤทธิ์มากมีอานุภาพมากก็ได้ ใช้อำนาจทางกายไปจนถึงพรหมโลก ก็ได้บ้างหรือ”

“No hetaṁ, bhante”.“ไม่ใช่อย่างนั้น พระพุทธเจ้าข้า”

“Api pana tvaṁ, susima, evaṁ jānanto evaṁ passanto dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇasi dibbe ca mānuse ca ye dūre santike cā”ti?
pana → nu (bj, sya-all) | susima → susīma (bj, pts) | suṇasi → suṇāsi (bj, sya-all, pts) | atikkantamānusikāya → atikkantamānusakāya (pts) | atikkantamānusakāya → B -mānussi- (pts note) | mānuse → B mānusse (pts note) | sotadhātuyā → sota dhātuyā (bjt) | evaṁ → evam (pts)
“เธอรู้เห็นอยู่อย่างนี้ ย่อมได้ยินเสียง ๒ ชนิด คือ เสียงทิพย์ และเสียงมนุษย์ ทั้งที่อยู่ไกลและใกล้ ด้วยหูทิพย์อันบริสุทธิ์เหนือมนุษย์บ้างหรือ”

“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → hetam (pts)
“ไม่ใช่อย่างนั้น พระพุทธเจ้าข้า”

“Api pana tvaṁ, susima, evaṁ jānanto evaṁ passanto parasattānaṁ parapuggalānaṁ cetasā ceto paricca pajānāsi—
pana → nu (bj, sya-all) | susima → susīma (bj, pts) | pajānāsi → jānāsi (sya-all); parijānati (pts) | Api → S1-3 add ca (pts note) | evaṁ → evam (pts) | parasattānaṁ → parasattānam (pts)
“เธอรู้เห็นอยู่อย่างนี้ ย่อมกำหนดรู้จิตของสัตว์และคนอื่นด้วยจิตของตน คือ
sarāgaṁ vā cittaṁ sarāgaṁ cittanti pajānāsi …pe…จิตมีราคะ ก็รู้ชัดว่าจิตมีราคะ ฯลฯ vimuttaṁ vā cittaṁ vimuttaṁ cittanti pajānāsī”ti?
vimuttaṁ → avimuttaṁ (bj, sya-all) | avimuttaṁ → S1 adds vā (pts note) | pajānāsi → This phrase is in S1-3 only (pts note) | vimuttaṁ → B adds vā (pts note) | + → avimuttaṁ vā cittam avimuttaṁ cittanti pajānāsi (pts) | cittaṁ → cittam (pts)
จิตไม่หลุดพ้น ก็รู้ชัดว่าจิตไม่หลุดพ้นบ้างหรือ”

“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → hetam (pts)
“ไม่ใช่อย่างนั้น พระพุทธเจ้าข้า”

“Api pana tvaṁ, susima, evaṁ jānanto evaṁ passanto anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarasi, seyyathidaṁ—ekampi jātiṁ …pe… iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarasī”ti?
pana → nu (bj, sya-all) | susima → susīma (bj) | susima evaṁ → susīma evam (pts) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th) | pubbenivāsaṁ → pubbenivāsam (pts) | seyyathidaṁ ekampi jātiṁ → seyyathīdaṁ ekam pi jātim (pts) | sākāraṁ sauddesaṁ → sākāram sa-uddesam (pts)
“เธอรู้เห็นอยู่อย่างนี้ ย่อมระลึกชาติก่อนได้หลายชาติ คือ ๑ ชาติบ้าง ฯลฯ ย่อมระลึกชาติก่อนได้หลายชาติ พร้อมทั้งลักษณะทั่วไป และชีวประวัติอย่างนี้บ้าง หรือ”

“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → hetam (pts)
“ไม่ใช่อย่างนั้น พระพุทธเจ้าข้า”

“Api pana tvaṁ, susima, evaṁ jānanto evaṁ passanto dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passasi cavamāne …pe… yathākammūpage satte pajānāsī”ti?
pana → nu (bj, sya-all) | susima → susīma (bj, pts) | cavamāne → cavamāne uppajjamāne (bj) | cavamāne → S1-3 add uppajjamāne (pts note) | yathākammūpage → yathā kammūpage (bjt, pts) | evaṁ → evam (pts) | atikkantamānusakena → atikkantamānussakena (pts)
“เธอรู้เห็นอยู่อย่างนี้ ย่อมเห็นหมู่สัตว์ผู้กำลังจุติ ฯลฯ ด้วยตาทิพย์อันบริสุทธิ์ เหนือมนุษย์ รู้ชัดหมู่สัตว์ผู้เป็นไปตามกรรมอย่างนี้ บ้างหรือ”

“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → hetam (pts)
“ไม่ใช่อย่างนั้น พระพุทธเจ้าข้า”

“Api pana tvaṁ, susima, evaṁ jānanto evaṁ passanto ye te santā vimokkhā atikkamma rūpe āruppā, te kāyena phusitvā viharasī”ti?
pana → nu (bj, sya-all) | susima → susīma (bj, pts) | evaṁ → evam (pts) | atikkamma → atikamma (pts)
“เธอรู้เห็นอยู่อย่างนี้ ย่อมถูกต้องอารุปปวิโมกข์อันสงบก้าวล่วงรูปทั้งหลาย เสียได้ ด้วยนามกายอยู่บ้างหรือ”

“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → hetam (pts)
“ไม่ใช่อย่างนั้น พระพุทธเจ้าข้า”

“Ettha dāni, susima, idañca veyyākaraṇaṁ imesañca dhammānaṁ asamāpatti, idaṁ no, susima, kathan”ti?
ettha dāni susima → etthadāni susīma (bj) | susima → susīma (bj) | susima kathanti → susīma katanti (pts)
“สุสิมะ บัดนี้ คำตอบนี้ และการไม่เข้าถึงธรรมเหล่านี้ มีอยู่ในเรื่องนี้ เรื่องนี้ เป็นอย่างไรกันแน่”

Atha kho āyasmā susimo bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavantaṁ etadavoca:
susimo → susīmo (bj, pts) | bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)
ลำดับนั้น ท่านพระสุสิมะได้หมอบลงแทบพระบาทของพระผู้มีพระภาค ด้วยเศียรเกล้า กราบทูลว่า
“accayo maṁ, bhante, accagamā yathābālaṁ yathāmūḷhaṁ yathāakusalaṁ, yvāhaṁ evaṁ svākkhāte dhammavinaye dhammatthenako pabbajito.
yvāhaṁ → yohaṁ (bj) | svākkhāte → svākkhāto (bj) | yo’haṁ → yvāhaṁ (bj: machasaṁ) | maṁ → mam (pts) | yathābālaṁ yathāmūḷhaṁ yathāakusalaṁ yvāhaṁ evaṁ svākkhāte → yathā bālaṁ yathā mūḷhaṁ yathā akusalaṁ svāham evam svākhyāte (pts) | dhammatthenako → dhammatthena ko (pts)
‘ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ โทษได้ตกถึงข้าพระองค์ เพราะความโง่เขลาเบาปัญญา ข้าพระองค์บวชขโมยธรรมในธรรมวินัยที่พระองค์ ตรัสไว้ดีแล้วอย่างนี้
Tassa me, bhante, bhagavā accayaṁ accayato paṭiggaṇhātu āyatiṁ saṁvarāyā”ti.
paṭiggaṇhātu → patigaṇhātu (bj) | saṁvarāyāti → samparāyāti (pts) | accayaṁ → accayam (pts) | paṭiggaṇhātu → paṭigaṇhātu (pts)
ขอพระผู้มีพระภาคโปรดทรงรับโทษของข้าพระองค์โดยความ เป็นโทษ เพื่อความสำรวมต่อไปเถิด พระพุทธเจ้าข้า’

“Taggha tvaṁ, susima, accayo accagamā yathābālaṁ yathāmūḷhaṁ yathāakusalaṁ, yo tvaṁ evaṁ svākkhāte dhammavinaye dhammatthenako pabbajito.
susima → susīma (bj) | tvaṁ → taṁ (sya-all) | tvaṁ susima → tvam susīma (pts) | svākkhāte → svākhyāte (pts) | yathāakusalaṁ → yathā akusalaṁ (bjt) | yathābālaṁ yathāmūḷhaṁ yathāakusalaṁ → yathā bālaṁ yathā mūḷhaṁ yathā akusalaṁ (pts) | dhammatthenako → dhammatthena ko (pts)
“สุสิมะ โทษได้ตกถึงเธอ เพราะความโง่เขลาเบาปัญญา เธอบวชขโมยธรรม ในธรรมวินัยที่เรากล่าวไว้ดีแล้วอย่างนี้
Seyyathāpi, susima, coraṁ āgucāriṁ gahetvā rañño dasseyyuṁ:
susima → susīma (bj) | susima coraṁ → susīma coram (pts) | dasseyyuṁ → dasseyyum (pts)
เปรียบเหมือนราชบุรุษทั้งหลายจับโจรผู้ ประพฤติชั่วได้แล้ว จึงทูลแสดงแด่พระราชาว่า
‘ayaṁ te, deva, coro āgucārī, imassa yaṁ icchasi taṁ daṇḍaṁ paṇehī’ti.
paṇehīti → So B.-S3 paṇahīti; S1 paṇahīti (or paṇhīti) bh being erased and repalced by p (pts note) | imassa yaṁ → imassayam (pts)
‘ขอเดชะ ผู้นี้ประพฤติชั่วต่อ พระองค์ ขอจงทรงลงพระอาญาตามที่ทรงพระประสงค์แก่โจรผู้นี้เถิด’
Tamenaṁ rājā evaṁ vadeyya:
tamenaṁ → tam enaṁ (pts) | evaṁ → evam (pts)
พระราชา รับสั่งราชบุรุษผู้นั้นว่า
‘gacchatha, bho, imaṁ purisaṁ daḷhāya rajjuyā pacchābāhaṁ gāḷhabandhanaṁ bandhitvā khuramuṇḍaṁ karitvā kharassarena paṇavena rathiyāya rathiyaṁ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṁ parinetvā dakkhiṇena dvārena nikkhāmetvā dakkhiṇato nagarassa sīsaṁ chindathā’ti.
khuramuṇḍaṁ → khuramuṇḍakaṁ (bj) | parinetvā → pariṇetvā (bj) | karitvā → kāritvā (pts) | siṅghāṭakaṁ parinetvā → siṅghāṭakam pariṇetvā (pts) | dvārena nikkhāmetvā → dvāreṇa nikkhametvā (pts) | khuramuṇḍakaṁ → khuramuṇḍaṁ (bj: machasaṁ, syā, PTS) | khuramuṇḍaṁ → S1-3 -muṇḍakaṁ always (pts note) | khuramuṇḍaṁ → khura muṇḍaṁ (th) | rathiyāya → rathiyā (th) | imaṁ → imam (pts) | rathiyaṁ → rathiyam (pts)
‘ท่านทั้งหลายจงไปเอาเชือกที่เหนียวมัดบุรุษนี้ไพล่หลังให้แน่น แล้วเอามีดโกนโกนศีรษะ แห่ประจานไปตามถนน ตามทางสี่แยก ด้วยลั่นฆ้อง กลองนำออกไปทางประตูด้านทิศทักษิณ(ทิศใต้) แล้วจงตัดศีรษะทางด้านทิศทักษิณ ของตัวเมือง
Tamenaṁ rañño purisā daḷhāya rajjuyā pacchābāhaṁ gāḷhabandhanaṁ bandhitvā khuramuṇḍaṁ karitvā kharassarena paṇavena rathiyāya rathiyaṁ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṁ parinetvā dakkhiṇena dvārena nikkhāmetvā dakkhiṇato nagarassa sīsaṁ chindeyyuṁ.
parinetvā → pariṇetvā (bj) | bandhitvā → bandhitavā (sya-all) | rathiyāya → rathiyā rathiyā (sya-all) | siṅghāṭakaṁ → siṅghātakam (pts) | tamenaṁ → tam enaṁ (pts)
ราชบุรุษทั้งหลายก็เอาเชือกที่เหนียวมัดโจรผู้นั้นไพล่หลังให้แน่น แล้วเอามีดโกนโกนศีรษะ แห่ประจานไปตามถนน ตามทางสี่แยก ด้วยลั่นฆ้องกลอง นำออกไปทางประตูด้านทิศทักษิณ แล้วตัดศีรษะทางด้านทิศทักษิณของตัวเมือง ฉะนั้น’
Taṁ kiṁ maññasi, susima,
susima → susīma (bj, pts)
เธอจะเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร
api nu so puriso tatonidānaṁ dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvediyethā”ti?
paṭisaṁvediyethāti → paṭisaṁvedayethāti (bj) | dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvediyethāti → dukkhadomanassaṁ paṭisaṁveda yethāti (sya-all) | domanassaṁ → dukkhadomanassaṁ (bj: syā) | tatonidānaṁ → tato nidānaṁ (pts) | domanassaṁ paṭisaṁvediyethāti → domanassam paṭisaṁvediyethā ti (pts)
บุรุษนั้นพึงเสวยทุกข์และโทมนัส เพราะ การกระทำความผิดนั้นบ้างหรือ”

“Evaṁ, bhante”.
evaṁ → evam (pts)
“อย่างนั้น พระพุทธเจ้าข้า”

“Yaṁ kho so, susima, puriso tatonidānaṁ dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvediyetha.
paṭisaṁvediyetha → paṭisaṁvedayetha (bj, sya-all); patisaṁvediyetha vā na vā paṭisaṁvediyetha (pts1ed, pts2ed, mr) | susima → susīma (bj, pts) | dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvediyetha yā → dukkhadomanassaṁ paṭisaṁvedayetha yāva (sya-all) | paṭisaṁvediyetha → paṭisaṁvediyetha vā na vā paṭisaṁvediyetha (pts) | paṭisaṁvedayetha → paṭisaṁvediyetha (bj: machasaṁ, sīmu3, PTS) | paṭisaṁvediyetha → paṭisaṁvediyetha vā, na vā paṭisaṁvediyetha (cck: ka.) | paṭisaṁvediyetha → vānavā paṭi- is missing in S1-3 (pts note) | yaṁ kho → yaṅkho (bjt) | tatonidānaṁ → tato nidānaṁ (pts)
“สุสิมะ บุรุษนั้นต้องเสวยทุกข์และโทมนัส เพราะการกระทำความผิดนั้น
Yā evaṁ svākkhāte dhammavinaye dhammatthenakassa pabbajjā, ayaṁ tato dukkhavipākatarā ca kaṭukavipākatarā ca, api ca vinipātāya saṁvattati.
yā → yā ca (bj) | svākkhāte → svākhyāte (pts) | ca → S1-3 add kkhuvipākatarā ca (pts note) | api ca → apica (th) | dhammatthenakassa pabbajjā → dhammatthena kassa pabbajā (pts)
นับแต่การบวชของเธอผู้ขโมยธรรมในธรรมวินัยที่ตถาคตกล่าวไว้ดีแล้วอย่างนี้ ยังมี ผลเป็นทุกข์และเผ็ดร้อนกว่าการเสวยทุกข์และโทมนัสนั้น ทั้งยังเป็นไปเพื่อวินิบาต (ปราศจากความสุข)
Yato ca kho tvaṁ, susima, accayaṁ accayato disvā yathādhammaṁ paṭikarosi taṁ te mayaṁ paṭiggaṇhāma.
susima → susīma (bj) | susima accayaṁ → susīma accayam (pts) | paṭiggaṇhāma → paṭigaṇhāma (bjt) | taṁ te → tante (th) | mayaṁ paṭiggaṇhāma → mayam paṭigaṇhāma (pts)
แต่เพราะเธอเห็นโทษโดยความเป็นโทษ แล้วแสดงคืนตาม วิธีที่ถูกต้อง เรารับโทษนั้นของเธอ
Vuddhi hesā, susima, ariyassa vinaye yo accayaṁ accayato disvā yathādhammaṁ paṭikaroti, āyatiñca saṁvaraṁ āpajjatī”ti.
āyatiñca → āyatiṁ (sya-all, km) | susima → susīma (bj, pts) | vuddhi → vuḍḍhi (sya-all) | āyatiñca → āyatiṁ (cck: syā. kaṁ.) | yathādhammaṁ → yathā dhammaṁ (th) | accayaṁ → accayam (pts) | āyatiñca saṁvaraṁ → āyatiṁ ca saṁvaram (pts)
ผู้ใดเห็นโทษโดยความเป็นโทษแล้วแสดงคืน ตามวิธีที่ถูกต้อง ผู้นั้นจะได้สำรวมต่อไป ข้อนี้เป็นความเจริญในวินัยของพระอริยะ”

Dasamaṁ.
dasamaṁ → dasamam mahāvaggo sattamo (pts)
สุสิมปริพพาชกสูตรที่ ๑๐ จบ

Mahāvaggo sattamo.
+ → tatruddānaṁ (bjt) | + → tassa uddānaṁ (th)

Tassuddānaṁรวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

Dve assutavatā vuttā, puttamaṁsena cāparaṁ;๑. อัสสุตวาสูตร ๒. ทุติยอัสสุตวาสูตร ๓. ปุตตมังสสูตร Atthirāgo ca nagaraṁ, sammasaṁ naḷakalāpiyaṁ;
nagaraṁ → nagaram (pts) sammasaṁ naḷakalāpiyaṁ kosambī → sammasananaḷakalāpiyaṁ kosambi (bj) | naḷakalāpiyaṁ kosambī upayanti ca → naḷākālāpiyaṁ kosambi upayantica (pts)
๔. อัตถิราคสูตร ๕. นครสูตร ๖. สัมมสสูตร ๗. นฬกลาปิสูตร
Kosambī upayanti ca, dasamo susimena cāti.
kosambī → kosambi (bjt) | kosambī upayanti ca → kosambi upayantica (pts) dasamo susimena cāti → dasamo vutto susīmenāti (bj); dasamo vutto susimenāti (sya-all); dasamo susīmena cāti (pts1ed, pts2ed) | susimena → susīmena (pts) | susīmenāti → “makkaṭo akaraṇīputto sālaṁ nagarena sammasaṁ, naḷakalāpaṁ udapānaṁ samuddo susīmena cā”ti iti likhita potthakesu (bj note) | cāti → dasamo vutto susīmenāti (cck: sī.) | cāti → S1-3 Tatruddanam -- Makkato akaraṇīputto sālaṁnagarana (S3 ṇa) sammasaṁ naḷakalāpaṁ udapānaṁ samuddo susīmonavāti (S3 -susīmenavāti) (pts note)
๘. โกสัมพิสูตร ๙. อุปยันติสูตร ๑๐. สุสิมปริพพาชกสูตร

Principles · Rationale · Glossary · 6 Pali editions
MP3: Pali


Translations: English · Русский · Deutsch · Српски · ไทย