Find the Truth

In the Pāli Suttas and Vinaya

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Note:Translations, dictionaries and commentaries were not made by the Blessed One.Cross-check with Pali in 4 main nikayas.

  • Saṁyutta Nikāya 16.3สังยุตตนิกาย
  • 1. Kassapavagga

Candūpamāsutta
Candūpamāsutta → candūpamasuttaṁ (bj); candūpamaṁ (pts1ed, pts2ed)
๓ จันทูปมาสูตร

Sāvatthiyaṁ viharati.
viharati → (bj); viharati tatra kho bhagavā (sya-all)
พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ... เขตกรุงสาวัตถี ณ ที่นั้น พระผู้มี พระภาค ...

“Candūpamā, bhikkhave, kulāni upasaṅkamatha—
candūpamā → candupamā (pts)
“ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงเป็นเหมือนดวงจันทร์
apakasseva kāyaṁ, apakassa cittaṁ, niccanavakā kulesu appagabbhā.
appagabbhā → appagabbā (mr) | apakassa → apakasseva (bj: sīmu3) | kulesu → niccaṁ navyā kulesu (bj: sī.pavi) | appagabbhā → appagabbā (cck: ka.) | apakassa → B adds va; further on appakasseva (pts note) | niccanavakā → So B and C; S1-3 niccaṁ naviyā (pts note) | appagabbhā → B -gabbā- always (pts note) | niccanavakā → nicca navakā (th) | kāyaṁ → kāyam (pts)
จงพรากกาย พรากจิต ออก เป็นผู้ใหม่เป็นนิจ ไม่คะนอง เข้าไปสู่ตระกูลทั้งหลายเถิด
Seyyathāpi, bhikkhave, puriso jarudapānaṁ vā olokeyya pabbatavisamaṁ vā nadīviduggaṁ vā—
jarudapānaṁ → jarūdapānaṁ (bj, pts) | nadīviduggaṁ → nadividuggaṁ (sya-all) | jarūdapānaṁ → S1 omits ja, S3 jarū (pts note) | nadīviduggaṁ → S1-3 nadīduggaṁ (pts note)
เปรียบเหมือนบุรุษพึงพรากกายพรากจิต แลดูบ่อน้ำซึ่งคร่ำคร่า ภูเขาที่ขรุขระ หรือแม่น้ำที่ขาดเป็นห้วง ๆ
apakasseva kāyaṁ, apakassa cittaṁ;
kāyaṁ → kāyam (pts)
evameva kho, bhikkhave, candūpamā kulāni upasaṅkamatha—
candūpamā → candupamā (pts) | evameva → evam eva (pts)
อุปมานี้ฉันใด อุปไมยนั้นก็ฉันนั้น เธอทั้งหลายก็จงเป็น เหมือนดวงจันทร์จงพรากกายพรากจิตออก
apakasseva kāyaṁ, apakassa cittaṁ, niccanavakā kulesu appagabbhā.
apakassa → apakasseva (bj: sīmu3) | kāyaṁ → kāyam (pts)
เป็นผู้ใหม่เป็นนิจ ไม่คะนอง เข้าไปสู่ ตระกูลทั้งหลาย

Kassapo, bhikkhave, candūpamo kulāni upasaṅkamati—
candūpamo → candupamo (pts)
กัสสปะเปรียบเหมือนดวงจันทร์ พรากกายพรากจิตออก
apakasseva kāyaṁ, apakassa cittaṁ, niccanavako kulesu appagabbho.
apakassa → apakasseva (bj: sīmu3) | kāyaṁ → kāyam (pts)
เป็นผู้ใหม่เป็นนิจ ไม่คะนองเข้าไปสู่ตระกูลทั้งหลาย

Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,
kiṁ maññatha → kimmaññatha (bjt) | kiṁ → kim (pts)
เธอทั้งหลายจะเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร
kathaṁrūpo bhikkhu arahati kulāni upasaṅkamitun”ti?ภิกษุเช่นไรจึงสมควรเข้าไปสู่ตระกูล

“Bhagavaṁmūlakā no, bhante, dhammā bhagavaṁnettikā bhagavaṁpaṭisaraṇā. Sādhu vata, bhante, bhagavantaṁyeva paṭibhātu etassa bhāsitassa attho. Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī”ti.
bhagavaṁmūlakā → bhagavammūlakā (bjt) | bhagavaṁnettikā bhagavaṁpaṭisaraṇā → bhagavannettikā bhagavampaṭisaraṇā (bjt) | bhagavantaṁyeva → bhagavantaññeva (bjt) | bhagavaṁnettikā → bhagavannettikā (pts) | bhagavantaṁyeva → bhagavantaṁ yeva (pts)
“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ธรรมของข้าพระองค์ทั้งหลายมีพระผู้มีพระภาคเป็นหลัก มีพระผู้มีพระภาคเป็นผู้นำ มีพระผู้มีพระภาคเป็นที่พึ่ง ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ขอประทานวโรกาส เฉพาะพระผู้มีพระภาคเท่านั้นที่จะทรงอธิบายเนื้อความแห่ง ภาษิตนั้นให้แจ่มแจ้งได้ ภิกษุทั้งหลายฟังต่อจากพระผู้มีพระภาคแล้วจักทรงจำไว้”

Atha kho bhagavā ākāse pāṇiṁ cālesi.ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคทรงโบกฝ่าพระหัตถ์ในอากาศ ตรัสว่า

“Seyyathāpi, bhikkhave, ayaṁ ākāse pāṇi na sajjati na gayhati na bajjhati;
ayaṁ → B apāyaṁ (pts note)
‘ภิกษุ ทั้งหลาย ฝ่ามือนี้ไม่ข้อง ไม่ยึด ไม่ติดในอากาศ ฉันใด
evameva kho, bhikkhave, yassa kassaci bhikkhuno kulāni upasaṅkamato kulesu cittaṁ na sajjati na gayhati na bajjhati:
yassa kassaci → yassakassaci (th) | evameva → evam eva (pts)
จิตของภิกษุรูปใดรูปหนึ่ง ผู้เข้าไปสู่ตระกูล ไม่ข้อง ไม่ยึด ไม่ติดในตระกูลทั้งหลาย โดยคิดว่า
‘labhantu lābhakāmā, puññakāmā karontu puññānī’ti;
karontu → karontu pana (bj, sya-all)
‘ผู้ปรารถนาลาภ จงได้ลาภ ส่วนผู้ปรารถนาบุญ จงทำบุญ’
yathāsakena lābhena attamano hoti sumano, evaṁ paresaṁ lābhena attamano hoti sumano;
yathāsakena → yathā sakena (bjt, pts) | evaṁ → evam (pts)
ฉันนั้น ภิกษุเป็นผู้พอใจ ดีใจ ด้วยลาภ อันเป็นของตน ฉันใด ก็จงเป็นผู้พอใจ ดีใจ ด้วยลาภของชนเหล่าอื่น ฉันนั้น
evarūpo kho, bhikkhave, bhikkhu arahati kulāni upasaṅkamituṁ.ภิกษุ เช่นนี้จึงสมควรเข้าไปสู่ตระกูล

Kassapassa, bhikkhave, kulāni upasaṅkamato kulesu cittaṁ na sajjati na gayhati na bajjhati:จิตของกัสสปะผู้เข้าไปสู่ตระกูล ไม่ข้อง ไม่ยึด ไม่ติดในตระกูลทั้งหลาย โดย คิดว่า ‘labhantu lābhakāmā, puññakāmā karontu puññānī’ti;
karontu → karontu pana (sya-all) | puññānīti yathāsakena → puññāñīti yathā sakena (pts)
‘ผู้ปรารถนาลาภ จงได้ลาภ ส่วนผู้ปรารถนาบุญ จงทำบุญ’
yathāsakena lābhena attamano hoti sumano;
yathāsakena → yathā sakena (bjt, th, pts)
กัสสปะเป็นผู้ พอใจ ดีใจ ด้วยลาภอันเป็นของตน ฉันใด
evaṁ paresaṁ lābhena attamano hoti sumano.
+ → evarūpo kho bhikkhave bhikkhu arahati kulāni upasaṅkamituṁ (bjt)
ภิกษุเป็นผู้พอใจ ดีใจ ด้วยลาภของชน เหล่าอื่น ฉันนั้น

Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,
upasaṅkamituṁ → In S1-3 only. (pts note) | + → evarūpo kho bhikkhave bhikkhu arahati kulāni upasaṅkamituṁ (pts)
เธอทั้งหลายจะเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร
kathaṁrūpassa bhikkhuno aparisuddhā dhammadesanā hoti, kathaṁrūpassa bhikkhuno parisuddhā dhammadesanā hotī”ti?ธรรมเทศนาของภิกษุเช่นไร ไม่บริสุทธิ์ ของภิกษุเช่นไรบริสุทธิ์”

“Bhagavaṁmūlakā no, bhante, dhammā bhagavaṁnettikā bhagavaṁpaṭisaraṇā. Sādhu vata, bhante, bhagavantaṁyeva paṭibhātu etassa bhāsitassa attho. Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī”ti.
dhāressantīti → dharessantīti (pts) | bhagavaṁmūlakā → bhagavammūlakā (bjt) | bhagavaṁnettikā bhagavaṁpaṭisaraṇā → bhagavannettikā bhagavampaṭisaraṇā (bjt) | bhagavantaṁyeva → bhagavantaññeva (bjt) | bhagavaṁpaṭisaraṇā → bhagavaṁ paṭisaraṇā (th) | bhagavaṁnettikā → bhagavannettikā (pts) | bhagavantaṁyeva → bhagavantaṁ yeva (pts)
“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ธรรมของข้าพระองค์ทั้งหลายมีพระผู้มีพระภาคเป็นหลัก มีพระผู้มีพระภาคเป็นผู้นำ มีพระผู้มีพระภาคเป็นที่พึ่ง ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ขอประทานวโรกาส เฉพาะพระผู้มีพระภาคเท่านั้นที่จะทรงอธิบายเนื้อความแห่ง ภาษิตนั้นให้แจ่มแจ้งได้ ภิกษุทั้งหลายฟังต่อจากพระผู้มีพระภาคแล้วจักทรงจำไว้”

“Tena hi, bhikkhave, suṇātha, sādhukaṁ manasi karotha, bhāsissāmī”ti.
tena hi → tenahi (th) | manasi karotha → manasikarotha (th)
“ภิกษุทั้งหลาย ถ้าอย่างนั้นเธอทั้งหลายจงฟัง จงใส่ใจให้ดี เราจักกล่าว”

“Evaṁ, bhante”ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.
evaṁ bhanteti → evam bhante ti (pts)
ภิกษุเหล่านั้นทูลรับสนองพระดำรัสแล้ว
Bhagavā etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)
พระผู้มีพระภาคจึงได้ตรัสเรื่องนี้ว่า

“Yo hi koci, bhikkhave, bhikkhu evaṁcitto paresaṁ dhammaṁ deseti:
evaṁcitto → evañcitto (bjt)
‘ภิกษุรูปใดรูปหนึ่งมีความคิดอย่างนี้ว่า
‘aho vata me dhammaṁ suṇeyyuṁ, sutvā ca pana dhammaṁ pasīdeyyuṁ, pasannā ca me pasannākāraṁ kareyyun’ti;
pasannā ca → pasannāva (sya-all) | pana → (pts) | pasīdeyyuṁ → B pasideyyuṁ (pts note) | pasannākāraṁ → pasannā kāram (pts)
‘ไฉนหนอ ชนทั้งหลายพึงฟังธรรม ของเรา ครั้นฟังแล้ว พึงเลื่อมใสธรรม และผู้ที่เลื่อมใสแล้ว พึงทำอาการของผู้ ที่เลื่อมใสต่อเรา’
evarūpassa kho, bhikkhave, bhikkhuno aparisuddhā dhammadesanā hoti.จึงแสดงธรรมแก่ชนเหล่าอื่น ธรรมเทศนาของภิกษุเช่นนี้ชื่อว่าไม่บริสุทธิ์

Yo ca kho, bhikkhave, bhikkhu evaṁcitto paresaṁ dhammaṁ deseti:
ca → B omits ca (pts note) | evaṁcitto → evañcitto (bjt) | evaṁcitto → evaṁ citto (pts)
ส่วนภิกษุรูปใดรูปหนึ่งมีความคิดอย่างนี้ว่า
‘svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṁ veditabbo viññūhīti.
viññūhīti → viññūhi (?) | opaneyyiko → opanayiko (bj, sya-all) | svākkhāto → svākhyāto (pts) | opaneyyiko paccattaṁ → opanayiko paccattam (pts) | viññūhīti → viññūhi (cck: ?) | Svākhyāto → So B; S1-3 svākkhāto, as usual (pts note) | opanayiko → B opaneyyiko as elsewhere (pts note)
‘พระธรรมเป็นธรรมที่พระผู้มีพระภาค ตรัสไว้ดีแล้ว ผู้ปฏิบัติจะพึงเห็นชัดด้วยตนเอง ไม่ประกอบด้วยกาล ควรเรียก ให้มาดู ควรน้อมเข้ามาในตน อันวิญญูชนพึงรู้เฉพาะตน
Aho vata me dhammaṁ suṇeyyuṁ, sutvā ca pana dhammaṁ ājāneyyuṁ, ājānitvā ca pana tathattāya paṭipajjeyyun’ti.
ājānitvā → B ājānetvā always (pts note) | suṇeyyuṁ sutvā ca pana dhammaṁ → suṇeyyaṁ sutvāca dhammam (pts)
ไฉนหนอ ชนทั้งหลาย พึงฟังธรรมของเรา ครั้นฟังแล้ว พึงรู้ทั่วถึงธรรม และครั้นรู้ทั่วถึงแล้ว พึงปฏิบัติ เพื่อความเป็นอย่างนั้น’
Iti dhammasudhammataṁ paṭicca paresaṁ dhammaṁ deseti, kāruññaṁ paṭicca anuddayaṁ paṭicca anukampaṁ upādāya paresaṁ dhammaṁ deseti.
anuddayaṁ → anudayaṁ (sya-all, pts1ed, pts2ed) | paṭicca → paṭicca paresaṁ dhammaṁ deseti (bj, sya-all) | anuddayaṁ → paresaṁ dhammaṁ deseti anudayaṁ (sya-all) | anuddayaṁ paṭicca anukampaṁ → anudayam paticca anukampam (pts) | anuddayaṁ → anudayaṁ (bahūsu) dvittakāraṇaṁ pana gavesitabbaṁ (cck note) | paṭicca → S1-3 insert paresaṁ dhammaṁ deseti (pts note)
จึงแสดงธรรมแก่ชนเหล่าอื่น เธออาศัยความที่ธรรมเป็น ธรรมดีจึงแสดงธรรมแก่ชนเหล่าอื่น อาศัยความกรุณาจึงแสดงธรรมแก่ชนเหล่าอื่น อาศัยความเอ็นดูจึงแสดงธรรมแก่ชนเหล่าอื่น อาศัยความอนุเคราะห์จึงแสดงธรรม แก่ชนเหล่าอื่น ด้วยประการฉะนี้
Evarūpassa kho, bhikkhave, bhikkhuno parisuddhā dhammadesanā hoti.
dhammadesanā → dhamma desanā (th)
ธรรมเทศนาของภิกษุเช่นนี้ชื่อว่าบริสุทธิ์

Kassapo, bhikkhave, evaṁcitto paresaṁ dhammaṁ deseti:กัสสปะมีความคิดอย่างนี้ว่า ‘svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṁ veditabbo viññūhīti.
opaneyyiko → opanayiko (bj, sya-all) | svākkhāto → svākhyāto (pts) | akāliko → (pts) | opaneyyiko paccattaṁ → opanayiko paccattam (pts) | Svākhyāto → S1-3 insert paresaṁ dhammaṁ deseti once more 8 As above (Note 3) (pts note)
‘พระธรรมเป็นธรรมที่พระผู้มีพระภาคตรัสไว้ดีแล้ว ผู้ปฏิบัติจะพึงเห็นชัดด้วยตนเอง ไม่ประกอบด้วยกาล ควรเรียกให้มาดู ควรน้อม เข้ามาในตน อันวิญญูชนพึงรู้เฉพาะตน
Aho vata me dhammaṁ suṇeyyuṁ, sutvā ca pana dhammaṁ ājāneyyuṁ, ājānitvā ca pana tathattāya paṭipajjeyyun’ti.
pana → S1 omits pana; S3 capana (pts note) | aho vata → ahovata (bjt) | dhammaṁ → dhammam (pts) | tathattāya → tatthattāya (pts)
ไฉนหนอ ชนทั้งหลายพึงฟังธรรมของเรา ครั้นฟังแล้ว พึงรู้ทั่วถึงธรรม และครั้นรู้ทั่วถึงแล้ว พึงปฏิบัติเพื่อความเป็นอย่างนั้น’

Iti dhammasudhammataṁ paṭicca paresaṁ dhammaṁ deseti, kāruññaṁ paṭicca anuddayaṁ paṭicca anukampaṁ upādāya paresaṁ dhammaṁ deseti.
paṭicca → paṭicca paresaṁ dhammaṁ deseti (bj, sya-all) | anuddayaṁ → paresaṁ dhammaṁ deseti anudayaṁ (sya-all) | paresaṁ dhammaṁ deseti kāruññaṁ → anudayam (pts) | anuddayaṁ paṭicca anukampaṁ → anukampam (pts) | deseti → kāruññaṁ paṭicca anuddayaṁ paṭicca anukampaṁ upādāya paresaṁ dhammaṁ deseti (bj: machasaṁ) | paṭicca → S1-3 insert paresaṁ dhammaṁ deseti (pts note) | dhammasudhammataṁ → dhammasudhammatam (pts)
จึงแสดงธรรมแก่ชนเหล่าอื่น เธออาศัยความที่ธรรมเป็นธรรมดีจึงแสดงธรรมแก่ชน เหล่าอื่น อาศัยความกรุณาจึงแสดงธรรมแก่ชนเหล่าอื่น อาศัยความเอ็นดูจึงแสดง ธรรมแก่ชนเหล่าอื่น อาศัยความอนุเคราะห์จึงแสดงธรรมแก่ชนเหล่าอื่น ด้วยประการ ฉะนี้
Kassapena vā hi vo, bhikkhave, ovadissāmi yo vā panassa kassapasadiso, ovaditehi ca pana vo tathattāya paṭipajjitabban”ti.
kassapasadiso → kassapādiso (sya-all) | ovaditehi → ovāditehi (pts)
ภิกษุทั้งหลาย เราจักกล่าวสอนเธอทั้งหลายให้(ประพฤติ)ตามกัสสปะ หรือผู้ ใดพึงเป็นเช่นกัสสปะ เราจักกล่าวสอนให้ประพฤติตามผู้นั้น และเธอทั้งหลายผู้ได้รับ โอวาทแล้ว พึงปฏิบัติเพื่อความเป็นอย่างนั้น”

Tatiyaṁ.
tatiyaṁ → tatiyaṁ sāvatthi (pts)
จันทูปมาสูตรที่ ๓ จบ

Principles · Rationale · Glossary · 6 Pali editions
MP3: Pali


Translations: English · Русский · Deutsch · Српски · ไทย