Tissasutta๙ ติสสสูตร
Sāvatthiyaṁ viharati.
viharati → (bj); viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme (sya-all)สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของ อนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตกรุงสาวัตถี
Atha kho āyasmā tisso bhagavato pitucchāputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi dukkhī dummano assūni pavattayamāno. Atha kho bhagavā āyasmantaṁ tissaṁ etadavoca:
ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | tissaṁ etadavoca → tissam etad avoca (pts)ครั้งนั้น ท่านพระติสสะผู้เป็นโอรสของพระ- ปิตุจฉาของพระผู้มีพระภาค เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคที่ประทับ ถวายอภิวาทแล้ว นั่งเป็นทุกข์เสียใจ หลั่งน้ำตาอยู่ ณ ที่สมควร ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคได้ตรัสถามท่านพระติสสะดังนี้ว่า
“kiṁ nu kho tvaṁ, tissa, ekamantaṁ nisinno dukkhī dummano assūni pavattayamāno”ti?
nu kho → (bj) | tvaṁ → S1-3 kinatvaṁ (or kintvaṁ) (pts note) | pavattayamānoti → pavattaya mānoti (th) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | pavattayamānoti → pavattayamāno ti (pts)“ติสสะ ทำไม เธอจึงนั่งเป็นทุกข์เสียใจ หลั่งน้ำตาอยู่”
“Tathā hi pana maṁ, bhante, bhikkhū samantā vācāyasannitodakena sañjambharimakaṁsū”ti.
vācāyasannitodakena → vācāsannitodakena (bj) | sañjambharimakaṁsū”ti → sañjambhariṁ akaṁsūti (bj, sya-all); sañjabbharimakaṁsūti (?) | vācāyasannitodakena → vācāsannitodakena (cck) | vācāsannitodakena → vācāya sannitodakena (bj: machasaṁ, syā, PTS, sī.pævi, sī.pavi) | vācāsannitodakena → vācāya sannitodakena (cck: ka.) | sañjambharimakaṁsū’’ti → sañjabbharimakaṁsūti (cck: ?) | vācāyasannitodakena sañjambharimakaṁsūti → vācāsannitodakena sañjambhariṁ akaṁsūti (bjt) | vācāyasannitodakena sañjambharimakaṁsūti → vācāya sanni todakena sañjambhariṁ akaṁsūti (th) | maṁ → mam (pts) | vācāyasannitodakena sañjambharimakaṁsūti → vācāya sannitodakena sañjambharim akaṁsūti (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ จริงอย่างนั้น ภิกษุทั้งหลายได้รุมว่ากล่าวเสียดแทงข้า พระองค์”
“Tathāhi pana tvaṁ, tissa, vattā no ca vacanakkhamo;
tathāhi → tathā hi (bjt, th, pts)“จริงอย่างนั้น ติสสะ เธอเป็นผู้ว่ากล่าวเขาฝ่ายเดียว แต่เธอไม่อดทนต่อ ถ้อยคำที่เขาว่ากล่าว
na kho te taṁ, tissa, patirūpaṁ kulaputtassa saddhā agārasmā anagāriyaṁ pabbajitassa, yaṁ tvaṁ vattā no ca vacanakkhamo.
patirūpaṁ → paṭirūpaṁ (sya-all) | patirūpaṁ kulaputtassa → paṭirūpam kulaputassa (pts) | ca → (pts) | tvam → S1-3 yata (or yat)tvaṁ here only (pts note) | anagāriyaṁ → anagāriyam (pts)ข้อที่เธอเป็นผู้ว่ากล่าวเขาฝ่ายเดียว แต่ไม่อดทนต่อถ้อยคำ ที่เขาว่ากล่าวนั้น ไม่สมควรแก่เธอผู้เป็นกุลบุตรซึ่งออกจากเรือนบวชเป็นบรรพชิต ด้วยศรัทธา
Etaṁ kho te, tissa, patirūpaṁ kulaputtassa saddhā agārasmā anagāriyaṁ pabbajitassa:
patirūpaṁ → paṭirūpaṁ (sya-all, pts) | anagāriyaṁ → anagāriyam (pts)ข้อที่เธอเป็นผู้ว่ากล่าวเขาด้วยและอดทนต่อถ้อยคำที่เขาว่ากล่าวได้ด้วย
‘yaṁ tvaṁ vattā ca assa vacanakkhamo cā’”ti.
assa → assasi (bj); āsi (sya-all) | ca → (pts) | assasi → assa (bj: machasaṁ); āsi (bj: syā) | assa → S1-3 vattāca assasi (pts note) | cāti → cā ti (pts)นั่นแหละจึงสมควรแก่เธอผู้เป็นกุลบุตรซึ่งออกจากเรือนบวชเป็นบรรพชิตด้วยศรัทธา”
Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)พระผู้มีพระภาคผู้สุคตศาสดา ครั้นตรัสเวยยากรณภาษิตนี้แล้ว จึงได้ตรัสคาถา
Idaṁ vatvāna sugato athāparaṁ etadavoca satthā:
athāparaṁ etadavoca → athāparam etad avoca (pts)ประพันธ์ต่ออีกไปว่า
“Kiṁ nu kujjhasi mā kujjhi, akkodho tissa te varaṁ;
kiṁ nu → kinnu (bjt) akkodho → akodho (pts)“เธอจะโกรธทำไม อย่าโกรธเลย ติสสะ ความไม่โกรธเป็นธรรมประเสริฐสำหรับเธอ Kodhamānamakkhavinayatthañhi, tissa brahmacariyaṁ vussatī”ti.
Kodhamānamakkhavinayatthamhi → B akkhi- (pts note) | kodhamānamakkhavinayatthañhi → kodhamānamakkhavinayatthaṁ hi (bjt, th)แท้จริง บุคคลอยู่ประพฤติพรหมจรรย์ ก็เพื่อกำจัดความโกรธ ความถือตัว และความลบหลู่คุณท่าน”