Dukkhasutta๑๐๔ มทุกขสูตร
Sāvatthinidānaṁ.
sāvatthinidānaṁ → sāvatthiyaṁ (bj); sāvatthī (sya-all) | sāvatthinidānaṁ dukkhañca → (pts)เรื่องเกิดขึ้นที่กรุงสาวัตถี
“Dukkhañca vo, bhikkhave, desessāmi dukkhasamudayañca dukkhanirodhañca dukkhanirodhagāminiñca paṭipadaṁ.
desessāmi → desissāmi (bj, sya-all) | dukkhanirodhagāminiñca paṭipadaṁ → dukkhanirodhagāminīpaṭipadañca (sya-all) | dukkhanirodhagāminipaṭipadañ → S1-3 -gāminiñca paṭipadaṁ (pts note)พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “ภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงทุกข์ ทุกขสมุทัย(เหตุเกิดทุกข์) ทุกขนิโรธ(ความดับทุกข์) และทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา(ข้อปฏิบัติที่ให้ถึงความดับทุกข์)
Taṁ suṇātha.
taṁ suṇātha → tam sunātha (pts)เธอทั้งหลายจงฟัง
Katamañca, bhikkhave, dukkhaṁ?
dukkhaṁ pañcupādānakkhandhātissa → dukkham pañcupādanakkhandhātissa (pts) | ca → B kathañca (pts note) | katamañca → katamañ ca (pts)ทุกข์ เป็นอย่างไร คือ ควรกล่าวได้ว่า ‘ทุกข์นั้น ได้แก่
Pañcupādānakkhandhātissa vacanīyaṁ.
pañcupādānakkhandhātissa → pañcupādanakkhandhātissa (pts)อุปาทานขันธ์ ๕ ประการ’
Katame pañca?อุปาทานขันธ์ ๕ ประการ อะไรบ้าง คือ
Seyyathidaṁ—rūpupādānakkhandho …pe… viññāṇupādānakkhandho.
seyyathidaṁ rūpupādānakkhandho → seyyathīdaṁ rūpūpādānakkhandho (sya-all) | viññāṇupādānakkhandho → viññāṇūpādānakkhandho (sya-all)๑. รูปูปาทานขันธ์ ฯลฯ ๕. วิญญาณูปาทานขันธ์
Idaṁ vuccati, bhikkhave, dukkhaṁ.นี้เรียกว่า ทุกข์
Katamo ca, bhikkhave, dukkhasamudayo?ทุกขสมุทัย เป็นอย่างไร
Yāyaṁ taṇhā ponobhavikā …pe… vibhavataṇhā—
+ → kāmataṇhā bhavataṇhā (my) | + → nandirāgasahagatā tatratatrābhinandinī seyyathidaṁ kāmataṇhā bhavataṇhā (bjt) | yāyaṁ → yāyam (pts) | ponobhavikā → ponabbhavikā (pts)คือ ตัณหาอันทำให้เกิดอีก ประกอบด้วยความเพลิดเพลินและความกำหนัดมีปกติเพลิดเพลินยิ่งในอารมณ์นั้น ๆ ได้แก่ ๑. กามตัณหา ๒. ภวตัณหา ๓. วิภวตัณหา
ayaṁ vuccati, bhikkhave, dukkhasamudayo.นี้เรียกว่า ทุกขสมุทัย
Katamo ca, bhikkhave, dukkhanirodho?ทุกขนิโรธ เป็นอย่างไร
Yo tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodho cāgo paṭinissaggo mutti anālayo—
tassāyeva → tassā yeva (th)คือ ความดับตัณหาไม่เหลือด้วยวิราคะ ความสละ ความสละคืน ความพ้นความไม่อาลัยในตัณหา
ayaṁ vuccati, bhikkhave, dukkhanirodho.นี้เรียกว่า ทุกขนิโรธ
Katamā ca, bhikkhave, dukkhanirodhagāminī paṭipadā?
katamā → katamo (bj) | dukkhanirodhagāminī paṭipadā ayameva → dukkhanirodhagāminipatipadā ayam eva (pts) | dukkhanirodhagāminī paṭipadā → dukkhanirodhagāminīpaṭipadā (bjt, th)ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา เป็นอย่างไร
Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo.
ayameva → ayam eva (pts)คือ อริยมรรคมีองค์ ๘ นี้แล ได้แก่
Seyyathidaṁ—sammādiṭṭhi …pe… sammāsamādhi.
seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th) | seyyathidaṁ → seyyathīdam (pts)๑. สัมมาทิฏฐิ ฯลฯ ๘. สัมมาสมาธิ
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, dukkhanirodhagāminī paṭipadā”ti.
dukkhanirodhagāminī paṭipadāti dutiyaṁ → dukkhanirodhagāminīpaṭipadāti (sya-all) | dukkhanirodhagāminī paṭipadāti → dukkhanirodhagāminipaṭipadā ti sāvatthi tatra voca (pts)นี้เรียกว่า ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา”