Udānasutta๕๕ อุทานสูตร
Sāvatthinidānaṁ.
sāvatthinidānaṁ → sāvatthiyaṁ (bj); sāvatthī (sya-all)เรื่องเกิดขึ้นที่กรุงสาวัตถี
Tatra kho bhagavā udānaṁ udānesi:
Tatra → S1-3 insert --voca-- (pts note) | udānaṁ → udānam (pts)พระผู้มีพระภาคทรงเปล่งอุทานว่า
“‘no cassaṁ, no ca me siyā, nābhavissa, na me bhavissatī’ti—
nābhavissa → na bhavissati (bj, sya-all) | cassa → B cassaṁ always; S1-3 once (in paragraph 16) (pts note) | bhavissati → B nābhavissa always (pts note)“ภิกษุผู้น้อมใจไปอย่างนี้ว่า ‘ถ้าเราไม่พึงมีแม้บริขารของเราก็ไม่พึงมี ถ้ากรรมสังขาร (การปรุงแต่งกรรม) จักไม่ได้มีแล้วปฏิสนธิของเราก็จักไม่มี’
evaṁ adhimuccamāno bhikkhu chindeyya orambhāgiyāni saṁyojanānī”ti.
adhimuccamāno → vimuccamāno (bj, sya-all) | chindeyya orambhāgiyāni → chindeyyorambhāgiyāni (bj) | vimuccamāno → evaṁ. ba. adhimuccamāno (sya-all: sī.) | orambhāgiyāni → S1-3 vimuccamāno . . . chindeyyorambhagiyāni always (pts note) | saṁyojanānīti → saññojanānīti (th, pts) | evaṁ → evam (pts)พึงตัดโอรัมภาคิยสังโยชน์(สังโยชน์เบื้องต่ำ)ได้”
Evaṁ vutte, aññataro bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca:
bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)เมื่อพระผู้มีพระภาคตรัสอย่างนี้แล้ว ภิกษุรูปหนึ่งได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า
“yathā kathaṁ pana, bhante, ‘no cassaṁ, no ca me siyā, nābhavissa, na me bhavissatī’ti—
nābhavissa → na bhavissati (bj, sya-all) | yathā kathaṁ → yathākathaṁ (bjt, th) | kathaṁ → katham (pts) | cassaṁ → cassa (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ก็ภิกษุผู้น้อมใจไปอย่างนี้ว่า ‘ถ้าเราไม่พึงมีแม้บริขารของเราก็ไม่พึงมี ถ้ากรรมสังขารจักไม่ได้มีแล้ว ปฏิสนธิของเราก็จักไม่มี’
evaṁ adhimuccamāno bhikkhu chindeyya orambhāgiyāni saṁyojanānī”ti?
adhimuccamāno → vimuccamāno (bj, sya-all) | chindeyya orambhāgiyāni → chindeyyorambhāgiyāni (bj) | saṁyojanānīti → saññojanānīti (th, pts) | evaṁ → evam (pts)พึงตัดโอรัมภาคิยสังโยชน์ได้อย่างไร"
“Idha, bhikkhu, assutavā puthujjano ariyānaṁ adassāvī …pe…
pe → spelled out in full (bjt) | ariyānaṁ adassāvī → ariyānam adassāvi (pts)พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “ภิกษุ ปุถุชนในโลกนี้ผู้ไม่ได้สดับ ไม่ได้เห็นพระอริยะฯลฯ
sappurisadhamme avinīto rūpaṁ attato samanupassati, rūpavantaṁ vā attānaṁ; attani vā rūpaṁ, rūpasmiṁ vā attānaṁ.
rūpavantaṁ → rūpavanta (th) | rūpaṁ → rūpam (pts) | attānaṁ → attānam (pts) | rūpaṁ rūpasmiṁ → rūpam rūpasmim (pts)ไม่ได้รับการแนะนำในธรรมของสัตบุรุษ พิจารณาเห็นรูปโดยความเป็นอัตตาพิจารณาเห็นอัตตาว่ามีรูป พิจารณาเห็นรูปในอัตตา หรือพิจารณาเห็นอัตตาในรูป...
Vedanaṁ …
pe → spelled out in full (bjt) | vedanaṁ → vedanam (pts)เวทนา ...
saññaṁ …
saññaṁ → saññam (pts)สัญญา ...
saṅkhāre …
pe → spelled out in full (bjt)สังขาร ...
viññāṇaṁ attato samanupassati, viññāṇavantaṁ vā attānaṁ; attani vā viññāṇaṁ, viññāṇasmiṁ vā attānaṁ.
attānaṁ → attanaṁ (pts) | viññāṇaṁ → viññāṇam (pts) | attānaṁ → attānam (pts)พิจารณาเห็นวิญญาณโดยความเป็นอัตตาพิจารณาเห็นอัตตาว่ามีวิญญาณ พิจารณาเห็นวิญญาณในอัตตา หรือพิจารณาเห็นอัตตาในวิญญาณ
So aniccaṁ rūpaṁ ‘aniccaṁ rūpan’ti yathābhūtaṁ nappajānāti,
+ → aniccam rūpam (pts) | nappajānāti → na pajānāti (pts)เธอไม่รู้ชัดรูปที่ไม่เที่ยงตามความเป็นจริงว่า ‘รูปไม่เที่ยง’
aniccaṁ vedanaṁ ‘aniccā vedanā’ti yathābhūtaṁ nappajānāti,
nappajānāti → na pajānāti (pts)ไม่รู้ชัดเวทนาที่ไม่เที่ยงตามความเป็นจริงว่า ‘เวทนาไม่เที่ยง’
aniccaṁ saññaṁ ‘aniccā saññā’ti yathābhūtaṁ nappajānāti,
aniccā saññāti yathābhūtaṁ nappajānāti → (pts)ไม่รู้ชัดสัญญาที่ไม่เที่ยงตามความเป็นจริงว่า ‘สัญญาไม่เที่ยง’
anicce saṅkhāre ‘aniccā saṅkhārā’ti yathābhūtaṁ nappajānāti,
yathābhūtaṁ nappajānāti → yathābhūtam na pajānāti (pts)ไม่รู้ชัดสังขารที่ไม่เที่ยงตามความเป็นจริงว่า ‘สังขารไม่เที่ยง’
aniccaṁ viññāṇaṁ ‘aniccaṁ viññāṇan’ti yathābhūtaṁ nappajānāti.
viññāṇaṁ → viññāṇam (pts) | nappajānāti → na pajānāti (pts)ไม่รู้ชัดวิญญาณที่ไม่เที่ยงตามความเป็นจริงว่า ‘วิญญาณไม่เที่ยง’
Dukkhaṁ rūpaṁ ‘dukkhaṁ rūpan’ti yathābhūtaṁ nappajānāti,
nappajānāti → na pajānāti (pts)เธอไม่รู้ชัดรูปที่เป็นทุกข์ตามความเป็นจริงว่า ‘รูปเป็นทุกข์’
dukkhaṁ vedanaṁ …
vedanaṁ → vedanaṁ dukkhā vedanāti yathābhūtaṁ nappajānāti (bj)... เวทนาที่เป็นทุกข์
dukkhaṁ saññaṁ …... สัญญาที่เป็นทุกข์
dukkhe saṅkhāre …
saṅkhāre → saṅkhāre dukkhā saṅkhārāti yathābhūtaṁ nappajānāti (bj)... สังขารที่เป็นทุกข์
dukkhaṁ viññāṇaṁ ‘dukkhaṁ viññāṇan’ti yathābhūtaṁ nappajānāti.
viññāṇaṁ → viññānaṁ (pts) | nappajānāti → na pajānāti (pts)... ไม่รู้ชัดวิญญาณที่เป็นทุกข์ตามความเป็นจริงว่า ‘วิญญาณเป็นทุกข์’
Anattaṁ rūpaṁ ‘anattā rūpan’ti yathābhūtaṁ nappajānāti,
anattā → anattaṁ (bj, sya-all) | rūpaṁ → rūpam (pts) | nappajānāti → na pajānāti (pts)เธอไม่รู้ชัดรูปที่เป็นอนัตตาตามความเป็นจริงว่า ‘รูปเป็นอนัตตา’
anattaṁ vedanaṁ ‘anattā vedanā’ti yathābhūtaṁ nappajānāti,
anattā vedanāti yathābhūtaṁ nappajānāti → (sya-all) | nappajānāti → na pajānāti (pts)... เวทนาที่เป็นอนัตตา ...
anattaṁ saññaṁ ‘anattā saññā’ti yathābhūtaṁ nappajānāti,
anattā saññāti yathābhūtaṁ nappajānāti → (sya-all, pts)สัญญาที่เป็นอนัตตา ...
anatte saṅkhāre ‘anattā saṅkhārā’ti yathābhūtaṁ nappajānāti,
anattā saṅkhārāti yathābhūtaṁ nappajānāti → (sya-all) | nappajānāti → na pajānāti (pts)สังขารที่เป็นอนัตตา ...
anattaṁ viññāṇaṁ ‘anattā viññāṇan’ti yathābhūtaṁ nappajānāti.
anattā → anattaṁ (bj, sya-all, pts) | nappajānāti → na pajānāti (pts)ไม่รู้ชัดวิญญาณที่เป็นอนัตตาตามความเป็นจริงว่า ‘วิญญาณเป็นอนัตตา’
Saṅkhataṁ rūpaṁ ‘saṅkhataṁ rūpan’ti yathābhūtaṁ nappajānāti,
nappajānāti → na pajānāti (pts)เธอไม่รู้ชัดรูปที่ถูกปัจจัยปรุงแต่งตามความเป็นจริงว่า ‘รูปถูกปัจจัยปรุงแต่ง’...
saṅkhataṁ vedanaṁ …
vedanaṁ → vedanaṁ saṅkhatā vedanāti yathābhūtaṁ nappajānāti (bj)เวทนาที่ถูกปัจจัยปรุงแต่ง ...
saṅkhataṁ saññaṁ …สัญญาที่ถูกปัจจัยปรุงแต่ง ...
saṅkhate saṅkhāre …
saṅkhāre → saṅkhāre saṅkhatā saṅkhārāti yathābhūtaṁ nappajānāti (bj)สังขารที่ถูกปัจจัยปรุงแต่ง ...
saṅkhataṁ viññāṇaṁ ‘saṅkhataṁ viññāṇan’ti yathābhūtaṁ nappajānāti.
viññāṇaṁ → viññānaṁ (pts) | yathābhūtaṁ nappajānāti → yathābhūtam na pājānāti (pts)ไม่รู้ชัดวิญญาณที่ถูกปัจจัยปรุงแต่งตามความเป็นจริงว่า ‘วิญญาณถูกปัจจัยปรุงแต่ง’
Rūpaṁ vibhavissatīti yathābhūtaṁ nappajānāti.
rūpaṁ vibhavissatīti → rūpaṁpi bhavissatīti (sya-all) | yathābhūtaṁ nappajānāti → yathābhūtam na pajānāti (pts)เธอไม่รู้ชัดตามความเป็นจริงว่า ‘รูปจักมี’
Vedanā vibhavissati …
vedanā vibhavissati → vedanāpi bhavissati (th)... ‘เวทนาจักมี’
saññā vibhavissati …
saññā vibhavissati → saññāpi bhavissati (th)... ‘สัญญาจักมี’...
saṅkhārā vibhavissanti …
vibhavissanti → vibhavissantīti yathābhūtaṁ nappajānāti (bj) | saṅkhārā vibhavissanti → saṅkhārāpi bhavissanti (th)‘สังขารจักมี’
viññāṇaṁ vibhavissatīti yathābhūtaṁ nappajānāti.
viññāṇaṁ vibhavissatīti → viññāṇampi bhavissatīti (th) | nappajānāti → na pajānāti (pts)ไม่รู้ชัดตามความเป็นจริงว่า ‘วิญญาณจักมี’
Sutavā ca kho, bhikkhu, ariyasāvako ariyānaṁ dassāvī ariyadhammassa kovido ariyadhamme suvinīto sappurisānaṁ dassāvī sappurisadhammassa kovido sappurisadhamme suvinīto
bhikkhu → bhikkhū (bj); bhikkhave (pts) | bhikkhū → bhikkhavo (bj: sīmu8) | sappurisānaṁ → sappurisānam (pts)ภิกษุ ส่วนอริยสาวกผู้ได้สดับ ได้เห็นพระอริยะ ฉลาดในธรรมของพระอริยะได้รับการแนะนำในธรรมของพระอริยะ ได้เห็นสัตบุรุษ ฉลาดในธรรมของสัตบุรุษได้รับการแนะนำในธรรมของสัตบุรุษ
na rūpaṁ attato samanupassati …pe…
pe → spelled out in full (bjt) | rūpaṁ → rūpam (pts)ไม่พิจารณาเห็นรูปโดยความเป็นอัตตา
na vedanaṁ …
vedanaṁ → saṅkhāre attato samanupassati (bj)...ไม่พิจารณาเห็นเวทนา
na saññaṁ …
saññaṁ → saṁkhāravantaṁ vā attānaṁ (bj) | na → (pts)... ไม่พิจารณาเห็นสัญญา
na saṅkhāre …
na → na attani vā (bj); (pts) | saṅkhāre → saṅkhāre na saṅkhāresu vā attānaṁ (bj)... ไม่พิจารณาเห็นสังขาร
na viññāṇaṁ attato samanupassati.
viññāṇaṁ → viññāṇam (pts)...ไม่พิจารณาเห็นวิญญาณโดยความเป็นอัตตา
So aniccaṁ rūpaṁ ‘aniccaṁ rūpan’ti yathābhūtaṁ pajānāti.
+ → aniccam rūpam (pts) | yathābhūtaṁ → yatthābhūtaṁ (pts)เธอรู้ชัดรูปที่ไม่เที่ยงตามความเป็นจริงว่า ‘รูปไม่เที่ยง’
Aniccaṁ vedanaṁ …
+ → aniccā vedanāti (bjt) | vedanaṁ → vedanam (pts)... ‘เวทนาไม่เที่ยง’
aniccaṁ saññaṁ …...‘สัญญาไม่เที่ยง’
anicce saṅkhāre …
+ → aniccā saṅkhārāti (bjt)... ‘สังขารไม่เที่ยง’
aniccaṁ viññāṇaṁ ‘aniccaṁ viññāṇan’ti yathābhūtaṁ pajānāti.
viññāṇaṁ → viññāṇam (pts) | yathābhūtaṁ → yathābhūtam (pts)รู้ชัดวิญญาณที่ไม่เที่ยงตามความเป็นจริงว่า‘วิญญาณไม่เที่ยง’
Dukkhaṁ rūpaṁ …pe… dukkhaṁ viññāṇaṁ …
viññāṇaṁ → viññāṇaṁ dukkhaṁ viññāṇanti yathābhūtaṁ pajānāti (bj) | + → dukkhaṁ rūpanti yathābhūtaṁ pajānāti dukkhaṁ vedanaṁ (bjt) | + → saññaṁ dukkhe saṅkhāre dukkhaṁ (bjt)รู้ชัดรูปที่เป็นทุกข์ ... รู้ชัดวิญญาณที่เป็นทุกข์ ...
anattaṁ rūpaṁ …pe… anattaṁ viññāṇaṁ …
viññāṇaṁ → viññāṇaṁ anattaṁ viññāṇanti yathābhūtaṁ pajānāti (bj) | + → anattaṁ rūpanti yathābhūtaṁ pajānāti anattaṁ vedanaṁ (bjt) | + → saññaṁ anatte saṅkhāre anattaṁ (bjt)รู้ชัดรูปที่เป็นอนัตตา ... รู้ชัดวิญญาณที่เป็นอนัตตา ...
saṅkhataṁ rūpaṁ …pe… saṅkhataṁ viññāṇaṁ ‘saṅkhataṁ viññāṇan’ti yathābhūtaṁ pajānāti.
+ → saṅkhataṁ rūpanti yathābhūtaṁ pajānāti saṅkhataṁ vedanaṁ (bjt) | + → saññaṁ saṅkhate saṅkhāre saṅkhataṁ (bjt) | rūpaṁ → rūpam (pts) | yathābhūtaṁ → yathābhūtam (pts)รู้ชัดรูปที่ถูกปัจจัยปรุงแต่ง ... รู้ชัดวิญญาณที่ถูกปัจจัยปรุงแต่งตามความเป็นจริงว่า ‘วิญญาณถูกปัจจัยปรุงแต่ง’
Rūpaṁ vibhavissatīti yathābhūtaṁ pajānāti.
rūpaṁ vibhavissatīti → rūpaṁpi bhavissatīti (sya-all) | yathābhūtaṁ → yathābhūtam (pts)รู้ชัดตามความเป็นจริงว่า ‘รูปจักมี’
Vedanā …
+ → vibhavissatīti (bjt)... ‘เวทนาจักมี’
saññā …
+ → vibhavissatīti (bjt)... ‘สัญญาจักมี’
saṅkhārā …
saṅkhārā viññāṇaṁ → saṅkharā viññāṇam (pts) | + → vibhavissantīti (bjt)...‘สังขารจักมี’
viññāṇaṁ vibhavissatīti yathābhūtaṁ pajānāti.
viññāṇaṁ vibhavissatīti → viññāṇampi bhavissatīti (sya-all) | viññāṇaṁ → viññāṇam (pts) | yathābhūtaṁ → yathābhūtam (pts)รู้ชัดตามความเป็นจริงว่า ‘วิญญาณจักมี’
So rūpassa vibhavā, vedanāya vibhavā, saññāya vibhavā, saṅkhārānaṁ vibhavā, viññāṇassa vibhavā, evaṁ kho, bhikkhu,
kho → S1-3 insert bhikkhu-- (pts note) | saññāya → saññā (my)เพราะความไม่มีรูป เพราะความไม่มีเวทนา เพราะความไม่มีสัญญา เพราะความไม่มีสังขาร เพราะความไม่มีวิญญาณ ภิกษุนั้นเมื่อน้อมใจไปอย่างนี้ว่า
‘no cassaṁ, no ca me siyā, nābhavissa, na me bhavissatī’ti—
nābhavissa → na bhavissati (bj, sya-all, pts) | cassaṁ → cassa (pts)‘ถ้าเราไม่พึงมี แม้บริขารของเราก็ไม่พึงมี ถ้ากรรมสังขารจักไม่ได้มีแล้ว ปฏิสนธิของเราก็จักไม่มี’
evaṁ adhimuccamāno bhikkhu chindeyya orambhāgiyāni saṁyojanānī”ti.
adhimuccamāno → vimuccamāno (bj, sya-all) | chindeyya orambhāgiyāni → chindeyyorambhāgiyāni (bj) | saṁyojanānīti → saññojanānīti (th, pts) | evaṁ → evam (pts)พึงตัดโอรัมภาคิยสังโยชน์ได้อย่างนี้”
“‘Evaṁ adhimuccamāno,’ bhante, ‘bhikkhu chindeyya orambhāgiyāni saṁyojanānī’ti.
adhimuccamāno → vimuccamāno (bj, sya-all) | chindeyya orambhāgiyāni → chindeyyorambhāgiyāni (bj) | saṁyojanānīti → saññojanāni (sya-all) | adhimuccamāno → S1-3 vuccamāno (pts note) | saṁyojanānīti → saññojanānīti (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ภิกษุผู้น้อมใจไปอย่างนี้ พึงตัดโอรัมภาคิยสังโยชน์ได้
Kathaṁ pana, bhante, jānato kathaṁ passato anantarā āsavānaṁ khayo hotī”ti?
kathaṁ → kathaṁ pana (bj) | kathaṁ → katham (pts)ก็เมื่อภิกษุรู้ เห็นอย่างไร อาสวะทั้งหลายจึงจะสิ้นไปตามลำดับ”
“Idha, bhikkhu, assutavā puthujjano atasitāye ṭhāne tāsaṁ āpajjati.
atasitāye → S1-3 attasi- always (pts note) | tāsaṁ → tāsam (pts)"ภิกษุ ปุถุชนในโลกนี้ผู้ไม่ได้สดับ ย่อมสะดุ้งในที่ไม่ควรสะดุ้ง
Tāso heso bhikkhu assutavato puthujjanassa:
heso → hesā (mr) | heso → hesā (cck: ka.) | heso → B hesā always (pts note)ก็ปุถุชนผู้ไม่ได้สดับ ย่อมสะดุ้งอย่างนี้ว่า
‘no cassaṁ, no ca me siyā, nābhavissa, na me bhavissatī’ti.
nābhavissa → na bhavissati (bj, sya-all, pts) | cassa → S1-3 nevassa (pts note) | bhavissatīti → B bhavissati here and further on (pts note)‘ถ้าเราไม่พึงมี แม้บริขารของเราก็ไม่พึงมี ถ้ากรรมสังขารจักไม่ได้มีแล้ว ปฏิสนธิของเราก็จักไม่มี’
Sutavā ca kho, bhikkhu, ariyasāvako atasitāye ṭhāne na tāsaṁ āpajjati.
tāsaṁ → tāsam (pts)ส่วนอริยสาวกผู้ได้สดับ ไม่สะดุ้งในที่ไม่ควรสะดุ้ง
Na heso, bhikkhu, tāso sutavato ariyasāvakassa:
Na heso → na hesā (mr) | heso → na hesā (cck: ka.)ก็อริยสาวกผู้ได้สดับไม่สะดุ้งอย่างนี้ว่า
‘no cassaṁ, no ca me siyā, nābhavissa, na me bhavissatī’ti.
nābhavissa → na bhavissati (bj, sya-all, pts) | cassaṁ → cassa (pts)‘ถ้าเราไม่พึงมี แม้บริขารของเราก็ไม่พึงมี ถ้ากรรมสังขารจักไม่ได้มีแล้ว ปฏิสนธิของเราก็จักไม่มี’
Rūpupayaṁ vā, bhikkhu, viññāṇaṁ tiṭṭhamānaṁ tiṭṭheyya, rūpārammaṇaṁ rūpappatiṭṭhaṁ nandūpasecanaṁ vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjeyya.
rūpupayaṁ → rūpūpāyaṁ (sya-all); rūpupāyaṁ (pts) | nandūpasecanaṁ vuddhiṁ → nandūpasevanaṁ vuḍḍhiṁ (sya-all) | rūpārammaṇaṁ rūpappatiṭṭhaṁ nandūpasecanaṁ → rūpārammaṇam rūpapatiṭṭham nandupasevanaṁ (pts) | vepullaṁ → vepullam (pts)วิญญาณที่เข้าถึงรูปก็ดี เมื่อตั้งอยู่ ก็พึงมีรูปเป็นอารมณ์ มีรูปเป็นที่ตั้งเข้าไปเสพเสวยความเพลิดเพลินตั้งอยู่ ถึงความเจริญงอกงามไพบูลย์ได้
Vedanupayaṁ vā, bhikkhu …
vedanupayaṁ → vedanūpayaṁ (bj); vedanūpāyaṁ (sya-all); vedanupāyam (pts)วิญญาณที่เข้าถึงเวทนาก็ดี ฯลฯ
saññupayaṁ vā, bhikkhu …
saññupayaṁ → saññūpāyaṁ (sya-all); saññupāyaṁ (pts) | saññupayaṁ → saññūpayaṁ (bjt)วิญญาณที่เข้าถึงสัญญาก็ดี ฯลฯ
saṅkhārupayaṁ vā, bhikkhu, viññāṇaṁ tiṭṭhamānaṁ tiṭṭheyya, saṅkhārārammaṇaṁ saṅkhārappatiṭṭhaṁ nandūpasecanaṁ vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjeyya.
saṅkhārupayaṁ → saṅkhārūpāyaṁ (sya-all); saṅkhārupāyaṁ (pts) | nandūpasecanaṁ vuddhiṁ → nandūpasevanaṁ vuḍḍhiṁ (sya-all) | tiṭṭhamānaṁ → tiṭṭhāmanaṁ (pts) | saṅkhārārammaṇaṁ saṅkhārappatiṭṭhaṁ nandūpasecanaṁ → saṅkhārārammanaṁ saṅkhārapatiṭṭham nandupasevanaṁ (pts) | saṅkhārupayaṁ → saṅkhārūpayaṁ (bjt) | vepullaṁ → vepullam (pts)วิญญาณที่เข้าถึงสังขารก็ดี เมื่อตั้งอยู่ ก็พึงมีสังขารเป็นอารมณ์ มีสังขารเป็นที่ตั้ง เข้าไปเสพเสวยความเพลิดเพลินตั้งอยู่ ถึงความเจริญงอกงามไพบูลย์ได้
Yo, bhikkhu, evaṁ vadeyya:
Yo → so (bj, sya-all, km, pts1ed) | yo → so (sya-all, pts) | bhikkhu → so bhikkhu (bj: sīmu8) | Yo → so (cck: sabbattha)ภิกษุ
‘ahamaññatra rūpā, aññatra vedanāya, aññatra saññāya, aññatra saṅkhārehi viññāṇassa āgatiṁ vā gatiṁ vā cutiṁ vā upapattiṁ vā vuddhiṁ vā virūḷhiṁ vā vepullaṁ vā paññāpessāmī’ti, netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
upapattiṁ → uppattiṁ (bj) | vuddhiṁ → vuḍḍhiṁ (sya-all) | paññāpessāmīti → paññapessāmīti (sya-all) | aññatra saññāya → (pts) | ṭhānaṁ → thānaṁ (pts) | rūpā → Missing in S1-3 (pts note) | vedanāya → S1-3 vedanā (pts note) | saṅkhārehi → S3 inserts aññatra (pts note) | vā → B omits the two later vā (pts note) | ahamaññatra → aham aññatra (pts) | virūḷhiṁ → virūḷhim (pts)เป็นไปไม่ได้เลยที่ผู้ใดพึงกล่าวอย่างนี้ว่า ‘เราจักบัญญัติการมา การไป การจุติ การอุบัติ หรือความเจริญงอกงามไพบูลย์แห่งวิญญาณ เว้นจากรูป เวทนาสัญญา สังขาร’
Rūpadhātuyā ce, bhikkhu, bhikkhuno rāgo pahīno hoti. Rāgassa pahānā vocchijjatārammaṇaṁ patiṭṭhā viññāṇassa na hoti.
viññāṇassa → viññānassa (pts) | bhikkhu → S1-3 bhikkhave here and in 26-29 (pts note) | vocchijjatārammaṇaṁ → vocchijjatārammaṇam (pts)ภิกษุ ถ้าความกำหนัดในรูปธาตุ ภิกษุละได้แล้ว เพราะละความกำหนัดได้อารมณ์จึงขาดสูญ
Vedanādhātuyā ce, bhikkhu, bhikkhuno …ถ้าความกำหนัดในเวทนาธาตุ ...
saññādhātuyā ce, bhikkhu, bhikkhuno …ถ้าความกำหนัดในสัญญาธาตุ ...
saṅkhāradhātuyā ce, bhikkhu, bhikkhuno …ถ้าความกำหนัดในสังขารธาตุ ...
viññāṇadhātuyā ce, bhikkhu, bhikkhuno rāgo pahīno hoti. Rāgassa pahānā vocchijjatārammaṇaṁ patiṭṭhā viññāṇassa na hoti.
hoti → The paragraphs 26, 27, 28 are complete in S1-3 (pts note) | vocchijjatārammaṇaṁ → vocchijjatārammaṇam (pts)ถ้าความกำหนัดในวิญญาณธาตุ ภิกษุละได้แล้ว เพราะละความกำหนัดได้อารมณ์จึงขาดสูญ ที่ตั้งแห่งวิญญาณก็ไม่มี
Tadappatiṭṭhitaṁ viññāṇaṁ avirūḷhaṁ anabhisaṅkhacca vimuttaṁ.
anabhisaṅkhacca → anabhisaṅkhārañca (cck)วิญญาณที่ไม่มีที่ตั้งนั้น ก็ไม่งอกงามไม่ปรุงแต่งปฏิสนธิ หลุดพ้นไป
Vimuttattā ṭhitaṁ. Ṭhitattā santusitaṁ. Santusitattā na paritassati. Aparitassaṁ paccattaññeva parinibbāyati.
paccattaññeva → paccattaṁ yeva (bjt) | ṭhitaṁ → ṭhitam (pts)เพราะหลุดพ้นจึงตั้งมั่น เพราะตั้งมั่นจึงสันโดษเพราะสันโดษจึงไม่สะดุ้ง เมื่อไม่สะดุ้งย่อมดับไปเอง
‘Khīṇā jāti …pe… nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāti.
+ → vusitaṁ brahmacariyaṁ kataṁ karaṇīyaṁ (bjt) | nāparaṁ → nāparam (pts)ภิกษุนั้นรู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้วฯลฯ ไม่มีกิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้อีกต่อไป’
Evaṁ kho, bhikkhu, jānato evaṁ passato anantarā āsavānaṁ khayo hotī”ti.
evaṁ → evam (pts)ภิกษุ เมื่อบุคคลรู้ เห็นอย่างนี้ อาสวะทั้งหลายจึงสิ้นไปตามลำดับ”
Tatiyaṁ.
tatiyaṁ → sāvatthi tatra voca (pts)อุทานสูตรที่ ๓ จบ