Sāvatthinidānaṁ.
sāvatthinidānaṁ → sāvatthiyaṁ (bj); sāvatthī (sya-all) | sāvatthinidānaṁ atha → (pts)พระนครสาวัตถี.

Atha kho āyasmā rādho yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā rādho bhagavantaṁ etadavoca:ครั้งนั้นแล ท่านพระราธะ ได้เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคแล้ว นั่ง ณ ที่ควรส่วนข้างหนึ่ง ครั้นแล้วได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคว่า

“‘Māro, māro’ti, bhante, vuccati.
māroti bhante → māro ti (pts)ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ที่เรียกว่า มาร มาร Kittāvatā nu kho, bhante, māro”ti?
māroti → māroti vuccatīti (sya-all) | māroti → māroti vuccati (bj: sīmu8, sī.pavi) | ti → S1-3 omit bhante and add vuccati (pts note)ดังนี้ ด้วยเหตุมีประมาณเท่าไรหนอแล จึงเรียกว่า มาร?

“Rūpe kho, rādha, sati māro vā assa māretā vā yo vā pana mīyati.
mīyati tasmātiha → miyyati tasmā tiha (sya-all) | mīyati → mīyyati (bj: syā)พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า ดูกรราธะ เมื่อรูปมีอยู่ มาร (ความตาย) จึงมี ผู้ทำให้ตายจึงมี ผู้ตายจึงมี Tasmātiha tvaṁ, rādha, rūpaṁ māroti passa, māretāti passa, mīyatīti passa, rogoti passa, gaṇḍoti passa, sallanti passa, aghanti passa, aghabhūtanti passa.
mīyatīti → miyyatīti (sya-all)เพราะฉะนั้นแหละ ราธะ เธอจงพิจารณาเห็นรูปว่าเป็นมาร เป็นผู้ทำให้ตาย เป็นผู้ตาย เป็นโรค เป็นหัวฝี เป็นลูกศร เป็นความทุกข์ เป็นตัวทุกข์ Ye naṁ evaṁ passanti te sammā passanti.บุคคลเหล่าใดพิจารณาเห็นรูปนั้นอย่างนี้ บุคคลเหล่านั้นชื่อว่า ย่อมเห็นชอบ. Vedanāya sati …
mīyati → mīyyati (bj: syā)เมื่อเวทนามีอยู่ ฯลฯ saññāya sati …เมื่อสัญญามีอยู่ ฯลฯ saṅkhāresu sati …
sati → More complete in S1-3 (pts note)เมื่อสังขารมีอยู่ ฯลฯ viññāṇe sati māro vā assa māretā vā yo vā pana mīyati.
mīyati tasmātiha → miyyati tasmā tiha (sya-all)เมื่อวิญญาณมีอยู่ มารจึงมี ผู้ทำให้ตายจึงมี ผู้ตายจึงมี Tasmātiha tvaṁ, rādha, viññāṇaṁ māroti passa, māretāti passa, mīyatīti passa, rogoti passa, gaṇḍoti passa, sallanti passa, aghanti passa, aghabhūtanti passa.
mīyatīti → miyyatīti (sya-all) | rogoti → rāgo ti (pts)เพราะฉะนั้นแหละ ราธะ เธอจงพิจารณาเห็นวิญญาณว่า เป็นมาร เป็นผู้ทำให้ตาย เป็นผู้ตาย เป็นโรค เป็นหัวฝี เป็นลูกศร เป็นความทุกข์ เป็นตัวทุกข์ บุคคลเหล่าใดพิจารณาเห็นวิญญาณนั้นอย่างนี้ Ye naṁ evaṁ passanti, te sammā passantī”ti.บุคคลเหล่านั้นชื่อว่า ย่อมเห็นชอบ.

“Sammādassanaṁ pana, bhante, kimatthiyan”ti?
kimatthiyanti → B kimatthaṁ (pts note)รา. ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ก็ความเห็นชอบมีประโยชน์อย่างไร พระเจ้าข้า?

“Sammādassanaṁ kho, rādha, nibbidatthaṁ”.พ. ดูกรราธะ ความเห็นชอบมีประโยชน์ให้เบื่อหน่าย.

“Nibbidā pana, bhante, kimatthiyā”ti?รา. ความเบื่อหน่ายมีประโยชน์อย่างไร พระเจ้าข้า?

“Nibbidā kho, rādha, virāgatthā”.พ. ดูกรราธะ ความเบื่อหน่ายมีประโยชน์ให้คลายกำหนัด.

“Virāgo pana, bhante, kimatthiyo”ti?รา. ก็ความคลายกำหนัดเล่ามีประโยชน์อย่างไร พระเจ้าข้า?

“Virāgo kho, rādha, vimuttattho”.พ. ดูกรราธะ ความคลายกำหนัดมีประโยชน์ให้หลุดพ้น.

“Vimutti pana, bhante, kimatthiyā”ti?
Vimutti → S1-3 vimuttiṁ (pts note)รา. ความหลุดพ้นเล่ามีประโยชน์อย่างไร พระเจ้าข้า?

“Vimutti kho, rādha, nibbānatthā”.
nibbānatthā → B -atthaṁ (pts note)พ. ดูกรราธะ ความหลุดพ้นมีประโยชน์เพื่อนิพพาน.

“Nibbānaṁ pana, bhante, kimatthiyan”ti?รา. นิพพานเล่ามีประโยชน์อย่างไร พระเจ้าข้า?

“Accayāsi, rādha, pañhaṁ, nāsakkhi pañhassa pariyantaṁ gahetuṁ.
Accayāsi → accasarā (bj, sya-all, km); assa (pts1ed); accayā (mr) | accayāsi → accasarā (bj, sya-all); assa (pts) | accasarā → accagārādha (bj: machasaṁ) | Accayāsi → accasarā (cck: sī. syā. kaṁ.); assa (cck: pī.); accayā (cck: ka.) | accasarā → evaṁ. ba. accayā. a. accasā (sya-all: sī.) | Assa → B accayā; S3 aḍḍha corrected to assa (pts note)พ. ดูกรราธะ เธอถามเลยปัญหาไปเสียแล้ว เธอไม่อาจเพื่อถือเอาที่สุดของปัญหาได้. Nibbānogadhañhi, rādha, brahmacariyaṁ vussati, nibbānaparāyanaṁ nibbānapariyosānan”ti.
nibbānaparāyanaṁ → (sya-all)ดูกรราธะ อันพรหมจรรย์เป็นคุณชาติหยั่งลงสู่นิพพาน มีนิพพานเป็นที่สุด อันกุลบุตรย่อมอยู่ประพฤติแล.

Paṭhamaṁ.จบ สูตรที่ ๑