DoṇapākasuttaМерное ведёрко для еды
Sāvatthinidānaṁ.
sāvatthinidānaṁ → sāvatthiyaṁ (bj); sāvatthiyaṁ viharati (sya-all)В условиях Саваттхи.
Tena kho pana samayena rājā pasenadi kosalo doṇapākakuraṁ bhuñjati.
doṇapākakuraṁ → doṇapākaṁ sudaṁ (bj, pts1ed, pts2ed); doṇapākasudaṁ (bj, cck); doṇapākasudhaṁ (sya1ed, sya2ed) | doṇapākakuraṁ bhuñjati → doṇapākaṁ sudaṁ paribhuñjati (bj) | pasenadi kosalo doṇapākakuraṁ → pasenadikosalo doṇapākasudhaṁ (sya-all); pasenadikosalo doṇapākaṁ sudaṁ (pts) | sudaṁ → doṇapākakuraṁ (bj: machasaṁ); doṇapākasudaṁ (bj: sīmu) | doṇapākakuraṁ → doṇapākasudaṁ (cck: sī.); doṇapākaṁ sudaṁ (cck: pī.) | doṇapākasudhaṁ → ba. doṇapākakuraṁ (sya-all note) | sudaṁ → C. doṇapākasudaṁ (which it resolves into doṇapakaṁ sudaṁ); B. doṇapākakuram. (pts note) | pasenadi kosalo doṇapākakuraṁ → pasenadi-kosalo doṇapākaṁ sudaṁ (pts)И тогда царь Пасенади Косальский съел целое мерное ведёрко, полное риса и карри.
Atha kho rājā pasenadi kosalo bhuttāvī mahassāsī yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.
pasenadi kosalo → pasenadikosalo (th) | pasenadi kosalo → pasenadi-kosalo (pts) | tenupasaṅkami → ten-upasaṅkami (pts) | bhagavantaṁ → bhagavantam (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts)И затем, наевшись, с трудом дыша и пыхтя, царь отправился к Благословенному, поклонился ему и сел рядом.
Atha kho bhagavā rājānaṁ pasenadiṁ kosalaṁ bhuttāviṁ mahassāsiṁ viditvā tāyaṁ velāyaṁ imaṁ gāthaṁ abhāsi:
pasenadiṁ kosalaṁ → pasenadikosalaṁ (sya-all, pts) | + → taṁ (bjt, th, pts) | pasenadiṁ kosalaṁ → pasenadi-kosalaṁ (pts) | velāyaṁ → velāyam (pts) | gāthaṁ → gātham (pts)Благословенный, поняв, что царь Пасенади объелся, и поэтому тяжело дышал и пыхтел, произнёс по тому случаю следующую строфу:
“Manujassa sadā satīmato, mattaṁ jānato laddhabhojane;
satīmato → satimato (sya-all) laddha-bhojane → B. -bhojanaṁ. (pts note) | mattaṁ → mattam (pts) | laddhabhojane → laddha-bhojane tanu (pts)“И если человек всегда осознан, зная умеренность в еде, что ест, Tanukassa bhavanti vedanā, saṇikaṁ jīrati āyupālayan”ti.
Tanukassa → tanu tassa (bj, pts1ed, pts2ed) | tanukassa → tanu tassa (bj, pts) | tassa → tanukassa (bj: machasaṁ, syā) | Tanukassa → tanu tassa (cck: sī. pī.) | tanukassa → ba. evaṁ. yu. tanu tassa (sya-all note) | tassa → B. tanukassa. All the MSS. have tanu. (pts note) saṇikaṁ → sanikaṁ (bj) | ti → See Fausboll's Dhammapadam, p. 356. (pts note) | āyupālayanti → āyu pālayanti (th) | āyupālayanti → āyu pālayan ti (pts)Уменьшатся тогда его недомогания: стареет медленно он, охраняя жизнь”.
Tena kho pana samayena sudassano māṇavo rañño pasenadissa kosalassa piṭṭhito ṭhito hoti.
pasenadissa kosalassa → pasenadikosalassa (sya-all, pts) | māṇavo → mānavo (pts) | pasenadissa kosalassa → pasenadi-kosalassa (pts)И в тот момент молодой брахман Судассана стоял позади царя Пасенади Косальского.
Atha kho rājā pasenadi kosalo sudassanaṁ māṇavaṁ āmantesi:
pasenadi kosalo → pasenadikosalo (th) | pasenadi kosalo → pasenadi-kosalo (pts)Тогда царь Пасенади Косальский обратился к нему так:
“ehi tvaṁ, tāta sudassana, bhagavato santike imaṁ gāthaṁ pariyāpuṇitvā mama bhattābhihāre bhattābhihāre bhāsa.
bhattābhihāre → idaṁ padaṁ bj, sya-all, km, pts1ed potthakesu | bhattābhihāre → (bj, sya-all) | bhattābhihāre bhattābhihāre → bhattābhibāre (pts) | bhattābhihāre → ( ) sī. syā. kaṁ. pī. potthakesu natthi (cck note) | bhattābhibāre → B. repeats bhattābhihāre; S1-2 mama bhihāre; S2 mama bhihāro. (pts note) | tvaṁ → tvam (pts) | gāthaṁ → gātham (pts)“Ну же, дорогой Судассана, выучи эту строфу от Благословенного и декламируй мне её каждый раз, когда я буду принимать пищу.
Ahañca te devasikaṁ kahāpaṇasataṁ kahāpaṇasataṁ niccaṁ bhikkhaṁ pavattayissāmī”ti.
kahāpaṇasataṁ → idaṁ padaṁ bj, sya-all, km potthakesu | kahāpaṇasataṁ niccaṁ bhikkhaṁ → niccabhikkhaṁ (bj); niccabhattaṁ (sya-all) | niccabhikkhaṁ → niccaṁ bhikkhaṁ (bj: machasaṁ); niccabhattaṁ (bj: syā) | kahāpaṇasataṁ → ( ) sī. syā. kaṁ. potthakesu natthi (cck note) | niccabhattaṁ → niccabhikkhantipi pāṭho (sya-all note) | kahāpaṇasatam → S1-2 do not repeat kahāpaṇasataṁ. (pts note) | ahañca → ahaṁ ca (pts) | kahāpaṇasataṁ niccaṁ bhikkhaṁ pavattayissāmīti → kahāpaṇasatam niccabhikkhaṁ pavaṭṭayissāmīti (pts)И тогда я буду обеспечивать тебя каждый день сотней кахапан в качестве пожизненной дотации”.
“Evaṁ, devā”ti kho sudassano māṇavo rañño pasenadissa kosalassa paṭissutvā bhagavato santike imaṁ gāthaṁ pariyāpuṇitvā rañño pasenadissa kosalassa bhattābhihāre sudaṁ bhāsati:
rañño → (bj) | evaṁ devāti → paramaṁ bhoti (sya-all) | pasenadissa kosalassa paṭissutvā → pasenadikosalassa paṭissuṇitvā (sya-all) | pasenadissa kosalassa → pasenadikosalassa (sya-all, pts) | sudaṁ → (sya-all) | rañño pasenadissa kosalassa paṭissutvā → pasenadikosalassa paṭisunitvā (pts) | paṭissutvā → paṭissuṇitvā (bj: syā, PTS) | bhoti → evaṁ. yu. evaṁ devāti (sya-all: sī.) | devāti → SS paramam hoti. (pts note) | paṭisunitvā → SS. paṭissutvā. (pts note) | evaṁ → evam (pts) | rañño pasenadissa kosalassa paṭissutvā → pasenadi-kosalassa paṭisunitvā (pts) | gāthaṁ → gātham (pts) | pasenadissa kosalassa → pasenadi-kosalassa (pts)“Да, ваше величество”, — ответил молодой брахман Судассана. Выучив эту строфу от Благословенного, каждый раз, когда царь Пасенади принимал пищу, молодой брахман декламировал:
“Manujassa sadā satīmato, mattaṁ jānato laddhabhojane;
satīmato → satimato (sya-all) | Manujassa → SS. maṇujassa. (pts note) laddhabhojane → B. satimato (here and above) . . . bhojanam. (pts note)“И если человек всегда осознан, зная умеренность в еде, что ест, Tanukassa bhavanti vedanā, saṇikaṁ jīrati āyupālayan”ti.
tanukassa → tanu tassa (bj, pts) | tassa → tanukassa (bj: machasaṁ, syā) saṇikaṁ → sanikaṁ (bj) | āyupālayanti → āyu pālayanti (th) | saṇikaṁ → saṇikam (pts) | āyupālayanti → āyu pālayan ti (pts)Уменьшатся тогда его недомогания: стареет медленно он, охраняя жизнь”.
Atha kho rājā pasenadi kosalo anupubbena nāḷikodanaparamatāya saṇṭhāsi.
nāḷikodanaparamatāya → nāḷikodanamattāya (mr) | nāḷikodanaparamatāya → nāḷikodanamattāya (cck: ka.) | pasenadi kosalo → pasenadikosalo (th) | pasenadi kosalo → pasenadi-kosalo (pts)И тогда царь Пасенади Косальский постепенно уменьшил количество принимаемой им пищи и ел за один раз не более полулитрового горшка варёного риса.
Atha kho rājā pasenadi kosalo aparena samayena susallikhitagatto pāṇinā gattāni anumajjanto tāyaṁ velāyaṁ imaṁ udānaṁ udānesi:
susallikhitagatto → sallikhitagatto (bj, pts) | sallikhitagatto → susallikhitagatto (bj: machasaṁ, syā) | sallikhita-gatto → B. su-sallikhita-. (pts note) | pasenadi kosalo → pasenadikosalo (th) | pasenadi kosalo → pasenadi-kosalo (pts) | udānaṁ → udānam (pts)И спустя некоторое время, когда его тело стало достаточно стройным, царь Пасенади Косальский ударил по своим членам тела руками и произнёс по тому случаю вдохновенное изречение:
“ubhayena vata maṁ so bhagavā atthena anukampi—“Благословенный проявил сострадание ко мне в отношении обоих видов благ —
diṭṭhadhammikena ceva atthena samparāyikena cā”ti.
atthena → (pts) | cāti → cā ti sāvatthiyaṁ viharati (pts) | ti → S2 samparayike cā ti; S1 samparayikenācāti. For the whole cf. Dhammapada, p. 355-7 (v.204). (pts note)блага, что относится к этой жизни, и блага, что относится к будущей жизни”.