DutiyasaṅgāmasuttaБитва (II)
Atha kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto caturaṅginiṁ senaṁ sannayhitvā rājānaṁ pasenadiṁ kosalaṁ abbhuyyāsi yena kāsi.
pasenadiṁ kosalaṁ → pasenadikosalaṁ (sya-all) | rājānaṁ pasenadiṁ kosalaṁ → rājānam pasenadikosalam (pts) | kāsi → kāsī (pts) | kāsi → yena kāsi (bj: PTS) | Atha → ettha ‘‘atha kho rājā pasenadi kosalo caturaṅginiṁ senaṁ sannayhitvā rājānaṁ māgadhaṁ ajātasattuṁ vedehiputtaṁ abbhuyyāsī’’ti ādinā pāṭhena bhavitabbaṁ. aṭṭhakathāyaṁ hi ‘‘abbhuyyāsīti parājaye garahappatto…pe… vuttajayakāraṇaṁ sutvā abhiuyyāsī’’ti vuttaṁ (cck note) | sannayhitvā → S2 sannayahitvā. (pts note) | + → sāvatthiyaṁ (bjt) | vedehiputto caturaṅginiṁ → vedehi-putto catu raṅginiṁ (pts) | rājānaṁ pasenadiṁ kosalaṁ → rājānam pasenadi-kosalam (pts)И тогда царь Аджатасатту из Магадхи, сын Видехов, снарядил четырёхчастную армию и направился в сторону Каси против царя Пасенади Косальского.
Assosi kho rājā pasenadi kosalo:
pasenadi kosalo → pasenadikosalo (th) | pasenadi kosalo → passenadi-kosalo (pts)Царь Пасенади услышал донесение об этом,
“rājā kira māgadho ajātasattu vedehiputto caturaṅginiṁ senaṁ sannayhitvā mamaṁ abbhuyyāto yena kāsī”ti.
sannayhitvā → S1 sannayihitvā; S2 sannayahitvā here and in the next paragraph. (pts note) | vedehiputto → vedehi-putto (pts) | abbhuyyāto → abbhuyāto (pts) | kāsīti → kāsī ti (pts)
Atha kho rājā pasenadi kosalo caturaṅginiṁ senaṁ sannayhitvā rājānaṁ māgadhaṁ ajātasattuṁ vedehiputtaṁ paccuyyāsi yena kāsi.
kāsi → kāsī (pts) | kāsi → yena kāsi (bj: PTS) | pasenadi kosalo → pasenadikosalo (th) | pasenadi kosalo → pasenadi-kosalo (pts) | rājānaṁ māgadhaṁ ajātasattuṁ vedehiputtaṁ paccuyyāsi → rājānam māgadham ajātasattum vedehi-puttam paccuyyāti (pts)снарядил четырёхчастную армию и пошёл в контратаку в сторону Каси против царя Аджатасатту.
Atha kho rājā ca māgadho ajātasattu vedehiputto rājā ca pasenadi kosalo saṅgāmesuṁ.
pasenadi kosalo → pasenadikosalo (th) | vedehiputto → vedehi-putto (pts) | pasenadi kosalo → pasenadi-kosalo (pts)И затем царь Аджатасатту из Магадхи и царь Пасенади Косальский сразились.
Tasmiṁ kho pana saṅgāme rājā pasenadi kosalo rājānaṁ māgadhaṁ ajātasattuṁ vedehiputtaṁ parājesi, jīvaggāhañca naṁ aggahesi.
pasenadi kosalo rājānaṁ → pasenadikosalo rājanaṁ (pts) | jīvaggāhañca → jīvaggāhaṁ (bj: machasaṁ, PTS) | aggahesi → S1 aggahehi. (pts note) | pasenadi kosalo rājānaṁ → pasenadi-kosalo rājanaṁ (pts) | ajātasattuṁ vedehiputtaṁ → ajātasattum vedehi-puttam (pts) | jīvaggāhañca naṁ → jīvagāhaṁ ca nam (pts)В той битве царь Пасенади победил царя Аджатасатту и захватил его в плен живым.
Atha kho rañño pasenadissa kosalassa etadahosi:
pasenadissa kosalassa → pasenadikosalassa (sya-all) | pasenadissa kosalassa etadahosi → pasenadikosalassa etad ahosi (pts) | kho → SS. omit Atha kho. (pts note) | pasenadissa kosalassa etadahosi → pasenadi-kosalassa etad ahosi (pts)И мысль пришла к царю Пасенади:
“kiñcāpi kho myāyaṁ rājā māgadho ajātasattu vedehiputto adubbhantassa dubbhati, atha ca pana me bhāgineyyo hoti.
myāyam → S3 mayaṁ. (pts note) | adubbhantassa → S2 dubbhantassa; S3 abbhantassa. (pts note) | vedehiputto → vedehi-putto (pts)“Хотя этот царь Аджатасатту из Магадхи совершил преступление в отношении меня, всё же я не совершил преступления в отношении него, ведь он всё ещё мой племянник.
Yannūnāhaṁ rañño māgadhassa ajātasattuno vedehiputtassa sabbaṁ hatthikāyaṁ pariyādiyitvā sabbaṁ assakāyaṁ pariyādiyitvā sabbaṁ rathakāyaṁ pariyādiyitvā sabbaṁ pattikāyaṁ pariyādiyitvā jīvantameva naṁ osajjeyyan”ti.
osajjeyyan”ti → ossajjeyyanti (bj, sya-all, km, pts1ed, pts2ed) | ajātasattuno → ajātasattussa (bj: sīmu3, sīmu7) | ossajjeyyanti → osajjeyyaṁ (bj: machasaṁ) | osajjeyya’’nti → ossajjeyyanti (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | Ajātasattusso → SS. Ajātasattussa. (pts note) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | yannūnāhaṁ → yaṁ nūnāham (pts) | hatthikāyaṁ → hatthi-kāyam (pts) | sabbaṁ assakāyaṁ → sabbam assakāyam (pts) | rathakāyaṁ → ratha-kāyam (pts) | sabbaṁ pattikāyaṁ → sabbam patti-kāyam (pts) | jīvantameva naṁ osajjeyyanti → jīvantam eva nam ossajjeyyan ti (pts)Что, если я конфискую всех его боевых слонов, всю его конницу, все его боевые колесницы, всю его пехоту и отпущу его, оставив ни с чем, но только лишь с собственной жизнью?”
Atha kho rājā pasenadi kosalo rañño māgadhassa ajātasattuno vedehiputtassa sabbaṁ hatthikāyaṁ pariyādiyitvā sabbaṁ assakāyaṁ pariyādiyitvā sabbaṁ rathakāyaṁ pariyādiyitvā sabbaṁ pattikāyaṁ pariyādiyitvā jīvantameva naṁ osajji.
osajji → ossajji (bj, sya-all, km, pts1ed, pts2ed) | ossajji → ossaji (bj: machasaṁ) | osajji → ossaji (cck: sī.); ossajji (cck: syā. kaṁ. pī.) | ossajji → So B. and S3 (except the abridgment which is in S3 only); but S1-2 intermingle this and the preceding paragraph, suppressing the last word of the first and retaining only the last of the second. S2 has: jīvantam eva nam ossajji (or ossaji); S1 jīvantam eva naṁ mevanaṁ ossaji (from the first jīvantaṁ); S3 has ossajeyyan-ti . . . ossajī as B. (pts note) | pasenadi kosalo → pasenadikosalo (th)Тогда царь Пасенади Косальский, конфисковав всех боевых слонов царя Аджатасатту, всю его конницу, все его боевые колесницы, всю его пехоту, отпустил его, оставив ни с чем, но только лишь с собственной жизнью.
Atha kho sambahulā bhikkhū pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṁ piṇḍāya pavisiṁsu.
pavisiṁsu sāvatthiyaṁ → pāvisiṁsu sāvatthiyam (pts) | pāvisiṁsu → S1-3 pavisiṁsu. (pts note) | pattacīvaramādāya sāvatthiṁ → pattacīvaram ādāya sāvatthim (pts)И затем, утром, группа монахов, одевшись, взяв чаши и внешние одеяния, вошла в Саваттхи за подаяниями.
Sāvatthiyaṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkantā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṁ etadavocuṁ:
caritvā → S1-3 pavisitvā. (pts note) | sāvatthiyaṁ → sāvatthiyam (pts) | pacchābhattaṁ → pacchābhattam (pts) | tenupasaṅkamiṁsu → ten-upasaṅkamiṁsu (pts) | bhagavantaṁ → bhagavantam (pts) | ekamantaṁ → ekam antam (pts) | bhagavantaṁ etadavocuṁ → bhagavantam etad avocuṁ (pts)Походив по Саваттхи в поисках подаяний и вернувшись с хождения за подаяниями, после принятия пищи они отправились к Благословенному, поклонились ему, сели рядом и рассказали обо всём, что произошло.
“Idha, bhante, rājā māgadho ajātasattu vedehiputto caturaṅginiṁ senaṁ sannayhitvā rājānaṁ pasenadiṁ kosalaṁ abbhuyyāsi yena kāsi.
pasenadiṁ kosalaṁ → pasenadikosalaṁ (sya-all, pts) | kāsi → kāsī (pts) | vedehiputto → vedehi-putto (pts) | pasenadiṁ kosalaṁ → pasenadi-kosalam (pts)
Assosi kho, bhante, rājā pasenadi kosalo:
pasenadi kosalo → pasenadikosalo (th, pts)
‘rājā kira māgadho ajātasattu vedehiputto caturaṅginiṁ senaṁ sannayhitvā mamaṁ abbhuyyāto yena kāsī’ti.
vedehiputto → vedehi-putto (pts) | abbhuyyāto → abbhuyāto (pts) | kāsīti → kāsī ti (pts)
Atha kho, bhante, rājā pasenadi kosalo caturaṅginiṁ senaṁ sannayhitvā rājānaṁ māgadhaṁ ajātasattuṁ vedehiputtaṁ paccuyyāsi yena kāsi.
yena kāsi → (pts) | paccuyyāsi → B. adds yena kāsī. (pts note) | pasenadi kosalo → pasenadikosalo (th) | pasenadi kosalo → pasenadi-kosalo (pts) | rājānaṁ māgadhaṁ ajātasattuṁ vedehiputtaṁ → rājānam māgadham ajātasattum vedehi-puttam (pts)
Atha kho, bhante, rājā ca māgadho ajātasattu vedehiputto rājā ca pasenadi kosalo saṅgāmesuṁ.
pasenadi kosalo → pasenadikosalo (th) | vedehiputto → vedehi-putto (pts) | pasenadi kosalo → pasenadi-kosalo (pts)
Tasmiṁ kho pana, bhante, saṅgāme rājā pasenadi kosalo rājānaṁ māgadhaṁ ajātasattuṁ vedehiputtaṁ parājesi, jīvaggāhañca naṁ aggahesi.
bhante → (pts) | pana → B. adds bhante. (pts note) | aggahesi → S1 aggahehi as above. (pts note) | pasenadi kosalo → pasenadikosalo (th)
Atha kho, bhante, rañño pasenadissa kosalassa etadahosi:
pasenadissa kosalassa → pasenadikosalassa (sya-all) | pasenadissa kosalassa etadahosi → pasenadikosalassa etad ahosi (pts) | pasenadissa kosalassa etadahosi → pasenadi-kosalassa etad ahosi (pts)
‘kiñcāpi kho myāyaṁ rājā māgadho ajātasattu vedehiputto adubbhantassa dubbhati, atha ca pana me bhāgineyyo hoti.
ca → va (pts) | adubbhantassa → SS. adubbhassa. (pts note) | myāyaṁ → myāyam (pts) | vedehiputto → vedehi-putto (pts)
Yannūnāhaṁ rañño māgadhassa ajātasattuno vedehiputtassa sabbaṁ hatthikāyaṁ pariyādiyitvā sabbaṁ assakāyaṁ sabbaṁ rathakāyaṁ sabbaṁ pattikāyaṁ pariyādiyitvā jīvantameva naṁ osajjeyyan’”ti.
rathakāyaṁ → rathakāyaṁ pariyādiyitvā (bj) | hatthikāyaṁ pariyādiyitvā → hatthikāyam paridāyitvā sabbam assakāyam (pts) | ti → S3 ossajeyyan. (pts note) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | osajjeyyanti → ossajjeyyanti (bjt, th)
“Atha kho, bhante, rājā pasenadi kosalo rañño māgadhassa ajātasattuno vedehiputtassa sabbaṁ hatthikāyaṁ pariyādiyitvā sabbaṁ assakāyaṁ pariyādiyitvā sabbaṁ rathakāyaṁ pariyādiyitvā sabbaṁ pattikāyaṁ pariyādiyitvā jīvantameva naṁ osajjī”ti.
ajātasattuno → asatajātasattuno (bj) | osajjīti → ossajji (bj) | hatthikāyaṁ → hatthikāyam pariyādiyitvā sabbam assakāyam (pts) | assakāyaṁ → rathākāyam (pts) | sabbaṁ rathakāyaṁ → sabbam pattikāyam (pts) | nam → B. omits nam. (pts note) | ossajjīti → S1-3 (perhaps2) ossajīti. (pts note) | pasenadi kosalo → pasenadikosalo (th) | pasenadi kosalo → pasenadi-kosalo (pts) | vedehiputtassa → vedehi-puttassa (pts) | hatthikāyaṁ → hatthi-kāyam (pts) | sabbaṁ assakāyaṁ → sabbam assa-kāyam (pts) | rathakāyaṁ → rathā-kāyam (pts) | sabbaṁ pattikāyaṁ → sabbam patti-kāyam (pts) | jīvantameva naṁ osajjīti → jīvantam eva nam ossajjīti (pts)
Atha kho bhagavā etamatthaṁ viditvā tāyaṁ velāyaṁ imā gāthāyo abhāsi:
velāyaṁ → velayam (pts) | etamatthaṁ → etam atthaṁ (pts)И тогда Благословенный, осознав значение этого, произнёспо тому случаю следующие строфы:
“Vilumpateva puriso, yāvassa upakappati;“И грабить он будет, покуда удобно лишь это ему, Yadā caññe vilumpanti, so vilutto viluppati.
c-aññe → S3 yadācaṁñā-; S2 yadācakkhoññā vilumpanti. (pts note) viluppati → vilumpati (bj, sya-all, pts1ed, pts2ed, mr) | viluppati ṭhānañhi → vilumpati ṭhānaṁhi (pts) | viluppati → vilumpati (bj: syā, sīmu3, sīmu7, sī.pavi, PTS) | viluppati → vilumpati (cck: sī. pī. ka.)Но если другой его грабит, ограбленным будет грабитель.Ṭhānañhi maññati bālo, yāva pāpaṁ na paccati;
maññati → maññatī (sya-all) | maññati → S1-3 maññatī; S2 maññatīti. (pts note) | ṭhānañhi → ṭhānaṁ hi (bjt) | ṭhānañhi → ṭhānaṁhi (pts)Удачей глупец всё считает, пока его зло не созрело. Yadā ca paccati pāpaṁ, atha dukkhaṁ nigacchati.
pāpam → See Dhammapada, v. 69. (pts note) atha → atha bālo (bj, sya-all) | dukkhaṁ → bālo dukkham (pts) | atha → atha dukkhaṁ (bj: machasaṁ) | + → labhati (th)Как только оно созревает, тогда боль встречает.Hantā labhati hantāraṁ, jetāraṁ labhate jayaṁ;
labhati → labhati hantā (sya-all, km) | hantāraṁ jetāraṁ labhate jayaṁ → hantāram jetāram labhati jāyaṁ (pts) | labhati → labhati hantā (cck: sī. syā. kaṁ.) | labhati → SS. labhati hantā. (pts note) labhati → SS labhate. (pts note) | jetāraṁ labhate jayaṁ → jetāram labhati jāyaṁ (pts)Кто убивает, рождает убийцу, и покорителя — кто покоряет Akkosako ca akkosaṁ, rosetārañca rosako;
rosako → rosato paṭirosakotipi rosato parosakotipi pāṭho (sya-all: sī.) | rosako → S3 rosato paṭirosako; S1-2 rosato pacarosako. (pts note) | rosetārañca → rosetārañ ca (pts)Тот, кто ругает, рождает бранящего. кто оскорбляет, родит оскорбителя. Atha kammavivaṭṭena, so vilutto viluppatī”ti.
kammavivaṭṭena → kamma-vivaṭṭena (pts) viluppatīti → vilumpatīti (sya-all); vilumpatīti sāvatthi nidānaṁ (pts) | viluppatīti → vilumpati (bj: syā, sīmu3, sīmu7, sī.pavi, PTS)Так, раскрывается камма когда, ограбленным будет грабитель”.