KalyāṇamittasuttaПрилежание (II)
Sāvatthinidānaṁ.
sāvatthinidānaṁ → sāvatthiyaṁ (bj); sāvatthiyaṁ viharati ekamantaṁ nisīdi (sya-all) | sāvatthinidānaṁ ekamantaṁ → (pts)В условиях Саваттхи.
Ekamantaṁ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṁ etadavoca:
pasenadi kosalo → pasenadikosalo (th) | pasenadi kosalo bhagavantaṁ etadavoca → pasenadi-kosalo bhagavantam etad avoca (pts)Сидя рядом, царь Пасенади Косальский обратился к Благословенному:
“idha mayhaṁ, bhante, rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi:
evaṁ cetaso → evañcetaso (th) | mayhaṁ → mayham (pts) | evaṁ → evam (pts)“Так вот, почтенный, по мере того как я пребывал уединённым в затворничестве, следующее раздумье возникло у меня в уме:
‘svākkhāto bhagavatā dhammo, so ca kho kalyāṇamittassa kalyāṇasahāyassa kalyāṇasampavaṅkassa, no pāpamittassa no pāpasahāyassa no pāpasampavaṅkassā’”ti.
svākkhāto → svākhyāto (pts) | pāpasahāyassa → papasahāyassa (pts) | Svākhyāto → SS. svākkhāto here and further on. (pts note) | ti → B. sampavaṅkassa. (pts note) | kalyāṇamittassa kalyāṇasahāyassa kalyāṇasampavaṅkassa → kalyāṇa-mittassa kalyāṇa-sahāyassa kalyāṇa-sampavaṅkassa (pts) | pāpamittassa → pāpa-mittassa (pts) | pāpasahāyassa → papa-sahāyassa (pts) | pāpasampavaṅkassāti → pāpasampavaṅkassā ti (pts)„Дхамма хорошо была разъяснена Благословенным, и она для того, у кого хорошие друзья, хорошие спутники, хорошие товарищи, а не для того, у кого плохие друзья, плохие спутники, плохие товарищи“”.
“Evametaṁ, mahārāja, evametaṁ, mahārāja.
evametaṁ → evam etam (pts)“Так оно, великий царь! Так оно, великий царь!
Svākkhāto, mahārāja, mayā dhammo. So ca kho kalyāṇamittassa kalyāṇasahāyassa kalyāṇasampavaṅkassa, no pāpamittassa no pāpasahāyassa no pāpasampavaṅkassāti.
svākkhāto → svākhyāto (pts) | kalyāṇamittassa → kalyāṇa-mittassa (pts) | kalyāṇasampavaṅkassa → kalyāṇa-sampavaṅkassa (pts) | pāpamittassa → pāpa-mittassa (pts) | pāpasampavaṅkassāti → pāpa-sampavaṅkassā ti (pts)Дхамма хорошо была разъяснена мной, и она для того, у кого хорошие друзья, хорошие спутники, хорошие товарищи, а не для того, у кого плохие друзья, плохие спутники, плохие товарищи.
Ekamidāhaṁ, mahārāja, samayaṁ sakkesu viharāmi nagarakaṁ nāma sakyānaṁ nigamo.
nagarakaṁ → nāgarakaṁ (bj) | nagarakaṁ nāma → (pts) | nigamo atha → nigame atho (pts) | nāgarakaṁ → nagarakaṁ (bj: machasaṁ, syā) | nāma → sakkaraṁ nāmāti pāṭhena bhavitabbaṁ (sya-all note) | idāhaṁ → So all the MSS. (pts note) | Sakkesu → S1 adds nāgarakaṇṇā; S2-3 nāgarakaṁ. (pts note) | Sakyānaṁ → S2 omits sakyānaṁ. (pts note) | nigame → B. nigāmo; S1 nigamo; S3 gāme; S2 game. The true reading of the whole is sakkaraṁ nāma sakyānaṁ nigame. (pts note) | ekamidāhaṁ → ekam idāhaṁ (pts) | samayaṁ → samayam (pts)Однажды, великий царь, я проживал в стране Сакьев, в городе Сакьев под названием Нагарака.
Atha kho, mahārāja, ānando bhikkhu yenāhaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho, mahārāja, ānando bhikkhu maṁ etadavoca:
atha → atho (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | ekamantaṁ → ekam antam (pts) | maṁ etadavoca → mam etad avoca (pts)И тогда монах Ананда подошёл ко мне, поклонился, сел рядом и сказал:
‘upaḍḍhamidaṁ, bhante, brahmacariyassa—yadidaṁ kalyāṇamittatā kalyāṇasahāyatā kalyāṇasampavaṅkatā’ti.
upaḍḍhamidaṁ → upaḍḍham idam (pts) | yadidaṁ kalyāṇamittatā kalyāṇasahāyatā kalyāṇasampavaṅkatāti → yad idaṁ kalyāṇa-mittatā kalyāṇa-sahāyatā kalyāṇasampavaṅkatā ti (pts)„Уважаемый, такова половина святой жизни — то есть, хорошие друзья, хорошие спутники, хорошие товарищи“.
Evaṁ vuttāhaṁ, mahārāja, ānandaṁ bhikkhuṁ etadavocaṁ:
mahārāja → S3 etaṁ mahaṁ (with erasure); S2 Eva . . . rāja, the interval being left empty. (pts note) | avocam → S3 avocuṁ. (pts note) | evaṁ vuttāhaṁ → evam vuttāham (pts) | ānandaṁ bhikkhuṁ etadavocaṁ → ānandam bhikkhum etad avocam (pts)Когда так было сказано, великий царь, я ответил монаху Ананде:
‘mā hevaṁ, ānanda, mā hevaṁ, ānanda.
mā hevaṁ ānanda → (sya-all) | hevaṁ → h-evam (pts)„Не так оно, Ананда! Не так оно, Ананда!
Sakalameva hidaṁ, ānanda, brahmacariyaṁ—yadidaṁ kalyāṇamittatā kalyāṇasahāyatā kalyāṇasampavaṅkatā.
Ānanda → SS. omit Ānanda. (pts note) | sakalameva hidaṁ → sakalam eva h-idam (pts) | yadidaṁ kalyāṇamittatā kalyāṇasahāyatā kalyāṇasampavaṅkatā → yad idaṁ kalyāṇa mittatā kalyāṇa-sahāyatā kalyāṇa-sampavaṅkatā kalyaṇamittassa (pts)Такова вся святая жизнь целиком, Ананда, — то есть хорошие друзья, хорошие спутники, хорошие товарищи.
Kalyāṇamittassetaṁ, ānanda, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṁ kalyāṇasahāyassa kalyāṇasampavaṅkassa ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ bhāvessati ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ bahulīkarissati.
bahulīkarissati → bahulīkarissatīti (bj, sya-all) | pāṭikaṅkhaṁ → pāṭikaṅkhaṁ kalyāṇamittassa (sya-all, pts) | ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ → ariyam atthaṅgikam maggam (pts) | bhāvessati → bhāveyya (bj: sīmu) | kalyāṇamittassetaṁ → kalyāṇamittassidaṁ (sya-all: sī.) | etam → SS. -idaṁ. (pts note) | bahulī-karissati → SS. -karissatīti. (pts note)Когда у монаха есть хороший друг, хороший спутник, хороший товарищ, то можно ожидать, что он разовьёт и взрастит Благородный восьмеричный путь.
Kathañca, ānanda, bhikkhu kalyāṇamitto kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ bhāveti, ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ bahulīkaroti?
bhāveti → antaritapāṭho na dissate PTS potthake (bj note) | kathañca → kathañ ca (pts) | kalyāṇamitto → kalyāṇa-mitto (pts) | kalyāṇasampavaṅko ariyaṁ → kalyāṇa-sampavaṅko ariyam (pts) | bhāveti ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ bahulīkaroti → bahulī-karoti idha ānanda (pts)И как, Ананда, монах, у которого хороший друг, хороший спутник, хороший товарищ, развивает и взращивает Благородный восьмеричный путь?
Idhānanda, bhikkhu sammādiṭṭhiṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ, sammāsaṅkappaṁ bhāveti … sammāvācaṁ bhāveti … sammākammantaṁ bhāveti … sammāājīvaṁ bhāveti … sammāvāyāmaṁ bhāveti … sammāsatiṁ bhāveti … sammāsamādhiṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ.
idhānanda → idha ānanda (pts) | vossaggapariṇāmiṁ sammāsaṅkappaṁ → vossaggapariṇamiṁ sammāsaṅkappam (pts) | bhāveti sammāsatiṁ → sammāsatim (pts) | sammādiṭṭhiṁ → sammā-diṭṭhim (pts) | virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ sammāsaṅkappaṁ → virāga-nissitam nirodha-nissitaṁ vossaggapariṇamiṁ sammā-saṅkappam (pts) | sammāvācaṁ → sammāvācam (pts) | sammākammantaṁ → sammā-kammantam (pts) | sammāājīvaṁ → sammā-ājīvam (pts) | + → sammā-satim (pts) | sammāsatiṁ → sammā-samādhiṁ (pts) | sammāsamādhiṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ → viveka-nissitaṁ virāga-nissitaṁ nirodha-nissitaṁ (pts)Вот, Ананда, монах развивает правильный взгляд, который поддерживается уединением, бесстрастием, прекращением и созревают в оставлении. Он развивает правильное устремление… правильную речь… правильные действия… правильные средства к жизни… правильное усилие… правильное памятование… правильное сосредоточение, которое поддерживается уединением, бесстрастием, прекращением и созревает в оставлении.
Evaṁ kho, ānanda, bhikkhu kalyāṇamitto kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ bhāveti, ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ bahulīkaroti.
ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ → ariyam atthaṅgikam maggam (pts)Вот так, Ананда, этот монах, у которого есть хороший друг, хороший спутник, хороший товарищ, развивает и взращивает Благородный восьмеричный путь.
Tadamināpetaṁ, ānanda, pariyāyena veditabbaṁ yathā sakalamevidaṁ brahmacariyaṁ—yadidaṁ kalyāṇamittatā kalyāṇasahāyatā kalyāṇasampavaṅkatāti.
tadamināpetaṁ → tadimināpetaṁ (sya-all) | yadidaṁ kalyāṇamittatā → yadidam kālyāṇamittatā (pts) | tadamināpetaṁ → etam (pts) | veditabbaṁ → veditabbam (pts) | sakalamevidaṁ → sakalam ev-idam (pts) | yadidaṁ kalyāṇamittatā kalyāṇasahāyatā kalyāṇasampavaṅkatāti → yad-idam kālyāṇamittatā kalyāṇa-sahāyatā kalyāṇa-sampavaṅkatā ti mamaṁ (pts)И ещё с помощью следующего метода объяснения также, Ананда, можно понять, почему вся святая жизнь целиком представляет собой хороших друзей, хороших спутников, хороших товарищей:
Mamañhi, ānanda, kalyāṇamittaṁ āgamma jātidhammā sattā jātiyā parimuccanti, jarādhammā sattā jarāya parimuccanti, byādhidhammā sattā byādhito parimuccanti, maraṇadhammā sattā maraṇena parimuccanti, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammā sattā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsehi parimuccanti.
byādhito → vyādhinā (bj); vyādhiyā (pts) | parimuccanti → parimuccantīti (sya-all) | vyādhinā → vyādhito (bj: machasaṁ, syā); vyādhiyā (bj: PTS) | hi → SS. omit hi. (pts note) | vyādhiyā → B. vyādhito. (pts note) | parimuccanti → SS. parimuccantīti. (pts note) | mamañhi → mamaṁ hi (bjt) | byādhidhammā → vyādhidhammā (bjt, pts) | kalyāṇamittaṁ → kalyāṇa-mittam (pts) | maraṇadhammā → maraṇa-dhammā (pts) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammā → soka-parideva-dukkha-domanass-upāyāsa-dhammā (pts) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsehi → soka-paridevadukkha-domanass-upāyāsehi (pts)полагаясь на меня как на хорошего друга, Ананда, существа, подверженные рождению, освобождаются от рождения; существа, подверженные старению, освобождаются от старения; существа, подверженные смерти, освобождаются от смерти; существа, подверженные страданию, плачу, боли, недовольству и тоске, освобождаются от страдания, плача, боли, недовольства и тоски.
Iminā kho etaṁ, ānanda, pariyāyena veditabbaṁ yathā sakalamevidaṁ brahmacariyaṁ—yadidaṁ kalyāṇamittatā kalyāṇasahāyatā kalyāṇasampavaṅkatā’ti.
sakalamevidaṁ → sakalamevahidaṁ (bj) | kalyāṇasampavaṅkatāti tasmātiha → kalyaṇasampavaṅkatāti tasmāt iha (pts) | etam → SS. evaṁ. (pts note) | kalyaṇa-sampavaṅkatāti → This intercalated sutta is the second of the first vaggo of the Magga-Saṁyutta (the first of the fifth and last section of this Nikāya,-- the Mahāvaggo); it is entitled Upaḍḍha. Already published (Journal Asiatique, Janvier, 1873, p. 55, 6). (pts note) | sakalamevidaṁ → sakalam ev-idaṁ (pts) | yadidaṁ kalyāṇamittatā kalyāṇasahāyatā kalyāṇasampavaṅkatāti → yad idaṁ kalyāṇa-mittatā kalyāṇa-sahāyatā kalyaṇa-sampavaṅkatāti (pts)Посредством этого метода объяснения, Ананда, также можно понять, почему вся святая жизнь целиком представляет собой хороших друзей, хороших спутников, хороших товарищей“.
Tasmātiha te, mahārāja, evaṁ sikkhitabbaṁ:
tasmātiha → tasmāt iha (pts)Поэтому, великий царь, ты должен тренироваться так:
‘kalyāṇamitto bhavissāmi kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko’ti.
ti → All this phrase is omitted by S3. (pts note) | kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅkoti → kalyāṇa-sahāyo kalyāṇa-sampavaṅko ti evaṁ (pts)„Я буду тем, у кого хорошие друзья, хорошие спутники, хорошие товарищи“.
Evañhi te, mahārāja, sikkhitabbaṁ.
evañhi → evaṁ hi (bjt, th) | evañhi → hi (pts)
Kalyāṇamittassa te, mahārāja, kalyāṇasahāyassa kalyāṇasampavaṅkassa ayaṁ eko dhammo upanissāya vihātabbo—
kalyāṇamittassa → kalyāṇa-mittassa (pts) | kalyāṇasahāyassa kalyāṇasampavaṅkassa ayaṁ → kalyāṇa-sahāyassa kalyāṇa-sampavaṅkassa ayam (pts)Когда, великий царь, у тебя хорошие друзья, хорошие спутники, хорошие товарищи, то тебе следует пребывать, опираясь на одну вещь:
appamādo kusalesu dhammesu.на прилежание в благих состояниях ума.
Appamattassa te, mahārāja, viharato appamādaṁ upanissāya, itthāgārassa anuyantassa evaṁ bhavissati:
anuyantassa → (bj); anuyāyantassa (sya-all) | anuyantassa evaṁ → evam (pts) | itthāgārassa → itthāgārassa anuyantassa (bj: machasaṁ); anuyāyantassa (bj: syā) | appamādaṁ → appamādam (pts)Когда, великий царь, ты пребываешь в прилежании, опираясь на прилежание, то свита женщин твоего гарема будет думать так:
‘rājā kho appamatto viharati, appamādaṁ upanissāya.
appamādaṁ → appamādam (pts)„Царь пребывает в прилежании, опираясь на прилежание.
Handa mayampi appamattā viharāma, appamādaṁ upanissāyā’ti.
appamādaṁ upanissāyāti → appamādam upanissayā ti (pts) | mayampi → mayaṁpi (th) | mayampi → mayam pi (pts)Почему бы нам тоже не пребывать в прилежании, опираясь на прилежание?“.
Appamattassa te, mahārāja, viharato appamādaṁ upanissāya, khattiyānampi anuyantānaṁ evaṁ bhavissati:
anuyantānaṁ → anuyuttānaṁ (bj) | khattiyānampi anuyantānaṁ evaṁ → khattiyānam pi anuyuttānaṁ evam (pts) | anuyuttānaṁ → anuyuttānaṁ (bj: syā, machasaṁ) | anuyuttānaṁ → B. anuyantānam (Cf. Devaputta-S. III. 3. 5) omitted by S2. (pts note) | appamādaṁ → appamādam (pts)Когда, великий царь, ты пребываешь в прилежании, опираясь на прилежание, то свита твоих князей-кхаттиев будет думать так…
‘rājā kho appamatto viharati appamādaṁ upanissāya.
appamādaṁ → appamādam (pts)
Handa mayampi appamattā viharāma, appamādaṁ upanissāyā’ti.
mayampi → mayaṁpi (th) | mayampi → mayam pi (pts) | appamādaṁ upanissāyāti → appamādam upanissāyā ti (pts)
Appamattassa te, mahārāja, viharato appamādaṁ upanissāya, balakāyassapi evaṁ bhavissati:
balakāyassapi evaṁ → negamajānapadassa pi evam (pts) | negamajānapadassa → B. nigamajanapadassa. (pts note) | appamādaṁ → appamādam (pts)твои воины будут думать так…
‘rājā kho appamatto viharati appamādaṁ upanissāya.
appamādaṁ → appamādam (pts)
Handa mayampi appamattā viharāma, appamādaṁ upanissāyā’ti.
mayampi → mayaṁpi (th) | mayampi → mayam pi (pts) | appamādaṁ upanissāyāti → appamādam upanissāyā ti (pts)
Appamattassa te, mahārāja, viharato appamādaṁ upanissāya, negamajānapadassapi evaṁ bhavissati:
negamajānapadassapi → negamajānapadassāpi (bj, sya-all) | negamajānapadassāpi → jānapadassapi (bj: machasaṁ, PTS) | negamajānapadassapi → negama jānapadassāpi (th) | appamādaṁ → appamādam (pts)твои подданные в городе и в сельской местности будут думать так:
‘rājā kho appamatto viharati, appamādaṁ upanissāya.„Царь пребывает в прилежании, опираясь на прилежание.
Handa mayampi appamattā viharāma, appamādaṁ upanissāyā’ti?
mayampi → mayaṁpi (th)Почему бы нам тоже не пребывать в прилежании, опираясь на прилежание?“.
Appamattassa te, mahārāja, viharato appamādaṁ upanissāya, attāpi gutto rakkhito bhavissati—Когда, великий царь, ты пребываешь в прилежании, опираясь на прилежание, ты сам будешь защищён и охраняем,
itthāgārampi guttaṁ rakkhitaṁ bhavissati, kosakoṭṭhāgārampi guttaṁ rakkhitaṁ bhavissatī”ti.
pi → S2-3 omit kosa. (pts note) | itthāgārampi → itthāgāram pi (pts) | rakkhitaṁ → rakkhitam (pts) | kosakoṭṭhāgārampi → kosakoṭṭhāgāram pi (pts)свита женщин твоего гарема будет защищена и охраняема, твоя сокровищница и хранилище будут защищены и охраняемы”.
Idamavoca …pe…И далее он добавил:
“Bhoge patthayamānena, uḷāre aparāpare;“И хочет кто богатств великих непрерывный ряд, Appamādaṁ pasaṁsanti, puññakiriyāsu paṇḍitā;
appamādaṁ → appamādam (pts) puññakiriyāsu → puññakriyāsu (pts) | puñña-kriyāsu → SS. kiriyāsu. (pts note)То для того мудрец восхвалит прилежание в свершении поступков, что заслуги принесут. Appamatto ubho atthe, adhiggaṇhāti paṇḍito.
adhiggaṇhāti → adhigaṇhāti (bjt, pts)Прилежный мудрый человек оберегает оба эти блага:Diṭṭhe dhamme ca yo attho, yo cattho samparāyiko;
diṭṭhe → diṭṭheva dhamme (bj: sīmu) cattho → c-attho (pts)То благо, видимое в этой жизни, а также благо в жизни, что придёт. Atthābhisamayā dhīro, paṇḍitoti pavuccatī”ti.
atthābhisamayā dhīro → atthābhisamayādhīro (pts) pavuccatīti → pavuccatīti sāvatthi nidānaṁ (pts) | pavuccatīti → Already published (Journal Asiatique, Janv. 1874, p. 80-1). (pts note) | paṇḍitoti → paṇḍito ti (pts)Кто непреклонен, достигая блага, зовётся человеком мудрым”.