Issattasutta
Issattasutta → issatthasuttaṁ (bj, sya-all, pts2ed)Стрельба из лука
Sāvatthinidānaṁ.
sāvatthinidānaṁ → sāvatthiyaṁ (bj, sya-all) | sāvatthinidānaṁ ekamantaṁ → (pts)В условиях Саваттхи.
Ekamantaṁ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṁ etadavoca:
pasenadi kosalo → pasenadikosalo (th) | pasenadi kosalo bhagavantaṁ etadavoca → pasenadi-kosalo bhagavantam etad avoca (pts)Сидя рядом, царь Пасенади Косальский обратился к Благословенному:
“kattha nu kho, bhante, dānaṁ dātabban”ti?
nu → kathannūti pāṭho (sya-all: sī.) | nu → S1-3 kathannu; S2 kathānnu. (pts note) | dātabbanti → dātabban ti (pts)“Почтенный, кому следует давать дары?”
“Yattha kho, mahārāja, cittaṁ pasīdatī”ti.
cittaṁ pasīdatīti → cittam pasīdatī ti (pts)“Тому, к кому есть доверие, великий царь”.
“Kattha pana, bhante, dinnaṁ mahapphalan”ti?
dinnaṁ mahapphalanti → dinnam mahapphalan ti (pts)“Но, почтенный, где то, что было подарено, приносит великий плод?”
“Aññaṁ kho etaṁ, mahārāja, kattha dānaṁ dātabbaṁ, aññaṁ panetaṁ kattha dinnaṁ mahapphalanti?
aññaṁ panetaṁ → aññam pan-etaṁ (pts) | dinnaṁ mahapphalanti → dinnam mahapphalan ti (pts)“Это один вопрос, великий царь: „Кому следует давать дары?“, а это другой: „Где то, что было подарено, приносит великий плод?“
Sīlavato kho, mahārāja, dinnaṁ mahapphalaṁ, no tathā dussīle.
dinnaṁ → dinnam (pts)То, что было подарено тому, кто нравственен, великий царь, приносит великий плод, а не тому, кто безнравственен.
Tena hi, mahārāja, taññevettha paṭipucchissāmi. Yathā, te khameyya, tathā naṁ byākareyyāsi.
paṭipucchissāmi → paripucchissāmi (pts) | hi → S1-2 teneva. (pts note) | paripucchissāmi → SS. paripucchāmi. (pts note) | taññevettha paṭipucchissāmi → taññ-ev-ettha paripucchissāmi (pts) | byākareyyāsi → vyākareyyāsi (pts)А теперь, великий царь, я задам тебе вопрос на эту тему. Отвечай так, как сочтёшь нужным.
Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ → kim (pts)Как тебе то представляется, великий царь?
idha tyassa yuddhaṁ paccupaṭṭhitaṁ saṅgāmo samupabyūḷho.
samupabyūḷho → samūpabbūḷho (bj, pts2ed); samupabbuḷho (pts1ed) | tyassa → tyāssa (bj) | samupabyūḷho → samupabbūḷho (bj); samupabbuḷho (pts) | samupabbūḷho → samupavepūḷho (bj: syā) | samupabyūḷho → samūpabbūḷho (cck: sī.); samupabbuḷho (cck: pī.) | samupabbuḷho → B. samuppabyūḷho always. (pts note) | yuddhaṁ paccupaṭṭhitaṁ → yuddham paccupaṭṭhitam (pts)Вот ты на войне и вот-вот разразится сражение.
Atha āgaccheyya khattiyakumāro asikkhito akatahattho akatayoggo akatūpāsano bhīru chambhī utrāsī palāyī.
akatūpāsano → akatupāsano (sya-all) | akatūpāsano bhīru → akat upāsano bhīrū (pts) | akatūpāsano → akatupāsano (bj: sīmu7, syā, PTS) | bhīrū → B. bhirū-; SS bhīrūcchambhi. (pts note) | palāyī → S1-3 palāyi. (pts note) | bhīru chambhī → bhīruchambhī (bjt) | khattiyakumāro → khattiya-kumāro (pts) | akatahattho akatayoggo akatūpāsano bhīru → akata-hattho akata-yoggo akat upāsano bhīrū (pts)И к тебе пришёл бы молодой кхаттий — необученный, неумелый, не имеющий практики и опыта, робкий, окаменевший от ужаса, напуганный, готовый бежать.
Bhareyyāsi taṁ purisaṁ, attho ca te tādisena purisenā”ti?
purisenāti nāhaṁ → purisena nāham (pts) | ca → S1-2 atth eva; S3 attho va (pts note)Стал бы ты держать на службе этого человека, нужен был бы тебе такой человек?”
“Nāhaṁ, bhante, bhareyyaṁ taṁ purisaṁ, na ca me attho tādisena purisenā”ti.
ca → B. va. (pts note) | attho → SS. attho va me. (pts note) | nāhaṁ → nāham (pts) | purisenāti → purisenā ti (pts)“Конечно же нет, почтенный”.
“Atha āgaccheyya brāhmaṇakumāro asikkhito …pe…
brāhmaṇakumāro → brāhmaṇa-kumāro (pts)“Затем к тебе пришёл бы молодой брахман…
atha āgaccheyya vessakumāro asikkhito …pe…молодой весса…
atha āgaccheyya suddakumāro asikkhito …pe…
pe → spelled out in full (bjt) | suddakumāro → sudda-kumāro (pts)молодой судда – необученный, неумелый, не имеющий практики и опыта, робкий, окаменевший от ужаса, напуганный, готовый бежать. Стал бы ты держать на службе этого человека, нужен был бы тебе такой человек?”
na ca me attho tādisena purisenā”ti.
ti → All this paragraph is omitted by S2-3, added between the lines by S1, with some slight differences in the abridgment. (pts note) | purisenāti → purisenā ti (pts)“Конечно же нет, почтенный”.
“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ → kim (pts)Как тебе то представляется, великий царь?
idha tyassa yuddhaṁ paccupaṭṭhitaṁ saṅgāmo samupabyūḷho.
tyassa → tyāssa (bj) | samupabyūḷho → samupabbūḷho (bj, pts) | samupabbūḷho → samupyabyuḷho (bj: syā) | paccupaṭṭhitaṁ → paccupaṭṭhitam (pts)Вот ты на войне и вот-вот разразится сражение.
Atha āgaccheyya khattiyakumāro susikkhito katahattho katayoggo katūpāsano abhīru acchambhī anutrāsī apalāyī.
katūpāsano → katupāsano (sya-all) | susikkhito → sikkhito (pts) | katūpāsano abhīru → katupāsano abhīrū (pts) | susikkhito → sikkhito (bj: sīmu7) | sikkhito → B. susikkhito. (pts note) | abhīrū → B. S2-3 abhirū. (pts note) | acchambhī → B. achambhī. (pts note) | apalāyī → B. apalāyasī. (pts note)И к тебе пришёл бы молодой кхаттий – обученный, умелый, имеющий практику и опыт, храбрый, отважный, смелый, готовый проявить твёрдость.
Bhareyyāsi taṁ purisaṁ, attho ca te tādisena purisenā”ti?
purisenāti → purisenā ti (pts)Стал бы ты держать на службе этого человека, нужен был бы тебе такой человек?”
“Bhareyyāhaṁ, bhante, taṁ purisaṁ, attho ca me tādisena purisenā”ti.
bhareyyāhaṁ → bhareyyāham (pts) | taṁ purisaṁ → tam purisam (pts) | purisenāti → purisenā ti (pts)“Разумеется, почтенный”.
“Atha āgaccheyya brāhmaṇakumāro …pe…
brāhmaṇakumāro → brāhmaṇakumāro susikkhito (bj) | susikkhito → sikkhito (bj: sīmu7) | Atha → SS. add kho. (pts note) | brāhmaṇakumāro → brāhmaṇa-kumāro (pts)“Затем к тебе пришёл бы молодой брахман…
atha āgaccheyya vessakumāro …pe…
atha āgaccheyya → (bj) | vessakumāro → vessakumāro susikkhito (bj) | susikkhito → sikkhito (bj: sīmu7) | vessakumāro → vessa-kumāro (pts)молодой весса…
atha āgaccheyya suddakumāro susikkhito katahattho katayoggo katūpāsano abhīru acchambhī anutrāsī apalāyī.
atha āgaccheyya → (bj) | katūpāsano → katupāsano (sya-all) | susikkhito → sikkhito (pts) | katūpāsano abhīru → katupāsano abhīrū (pts) | apalāyī → S3 apalāyi here and above; B. anapalāyī. (pts note) | suddakumāro susikkhito → sudda-kumāro sikkhito (pts) | katayoggo katūpāsano abhīru → kata-yoggo kat-upāsano abhīrū (pts)молодой судда – обученный, умелый, имеющий практику и опыт, храбрый, отважный, смелый, готовый проявить твёрдость.
Bhareyyāsi taṁ purisaṁ, attho ca te tādisena purisenā”ti?
purisaṁ → purisam (pts) | purisenāti → purisenā ti (pts)Стал бы ты держать на службе этого человека, нужен был бы тебе такой человек?”
“Bhareyyāhaṁ, bhante, taṁ purisaṁ, attho ca me tādisena purisenā”ti.
taṁ purisaṁ → tam purisam (pts) | purisenāti → purisenā ti (pts)“Разумеется, почтенный”.
“Evameva kho, mahārāja, yasmā kasmā cepi kulā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti, so ca hoti pañcaṅgavippahīno pañcaṅgasamannāgato, tasmiṁ dinnaṁ mahapphalaṁ hoti.
yasmā kasmā cepi → yasmā cepi (bj, sya-all, km, mr) | dinnaṁ → dinne (bj) | kasmā → (sya-all) | agārasmā anagāriyaṁ → agarismā anagāriyam (pts) | hoti → (pts) | kasmā → yasmā ce pi (bj: sīmu, syā) | hoti → mahapphalaṁ (bj: sīmu) | cepi → yasmā cepi (cck: sī. syā. kaṁ. ka.) | ce → S1-2 omit kasmā; Bṭasmā; S2 has yasmāñce. (pts note) | kulā → S1 kusalā. (pts note) | mahapphalaṁ → B. adds hoti. (pts note) | evameva → evam eva (pts) | pañcaṅgasamannāgato → pañcaṅga-samannāgato (pts) | dinnaṁ → dinnam (pts)“Точно так же, великий царь, когда человек из любого клана оставляет домохозяйскую жизнь ради жизни бездомной, если он отбросил пять аспектов и наделён пятью аспектами, то тогда дарение ему приносит великий плод.
Katamāni pañcaṅgāni pahīnāni honti?
pañcaṅgāni → pañca aṅgāni (bj, pts) | pahīnāni → vippahīnāti (bj: sīmu) | aṅgāni → B. pañcaṅgāni. (pts note) | pahīnāni → S1-3 vippahīnāni. (pts note)И какие пять аспектов были отброшены им?
Kāmacchando pahīno hoti, byāpādo pahīno hoti, thinamiddhaṁ pahīnaṁ hoti, uddhaccakukkuccaṁ pahīnaṁ hoti, vicikicchā pahīnā hoti.
thinamiddhaṁ → thīnamiddhaṁ (sya-all, pts) | byāpādo → vyāpādo (pts) | thinamiddhaṁ → thīnamiddham (pts) | uddhaccakukkuccaṁ → uddhacca-kukkuccaṁ (pts)Чувственное желание было отброшено. Недоброжелательность была отброшена. Лень и апатия были отброшены. Неугомонность и сожаление были отброшены. Сомнение было отброшено.
Imāni pañcaṅgāni pahīnāni honti.
pañcaṅgāni → pañca aṅgāni (bj)
Katamehi pañcahaṅgehi samannāgato hoti?
pañcahaṅgehi → pañca aṅgehi (pts) | aṅgehi → B. pañcahaṅgehi here and further on. (pts note)И какими пятью аспектами он наделён?
Asekkhena sīlakkhandhena samannāgato hoti, asekkhena samādhikkhandhena samannāgato hoti, asekkhena paññākkhandhena samannāgato hoti, asekkhena vimuttikkhandhena samannāgato hoti, asekkhena vimuttiñāṇadassanakkhandhena samannāgato hoti.
paññākkhandhena → paññakkhandhena (pts) | vimuttiñāṇadassanakkhandhena → vimuttiññānadassanakkhandhena (pts) | asekhena → asekkhena (bj: machasaṁ, syā, PTS) | asekhena → asekkhena (bj: machasaṁ, syā, PTS) | asekhena → asekkhena (bj: machasaṁ, syā, PTS) | asekhena → asekkhena (bj: machasaṁ, syā, PTS) | asekhena → asekkhena (bj: machasaṁ, syā, PTS) | vimuttiñāṇadassanakkhandhena → vimuttiññāna-dassana-kkhandhena (pts)Он обладает: совокупностью нравственности того, кто окончил тренировку; совокупностью сосредоточения того, кто окончил тренировку; совокупностью понимания того, кто окончил тренировку; совокупностью освобождения того, кто окончил тренировку; совокупностью знания и видения освобождения того, кто окончил тренировку.
Imehi pañcahaṅgehi samannāgato hoti.
pañcahaṅgehi → pañca aṅgehi (pts)Он наделён этими пятью аспектами.
Iti pañcaṅgavippahīne pañcaṅgasamannāgate dinnaṁ mahapphalan”ti.Так, то, что было подарено тому, кто отбросил пять аспектов и наделён пятью аспектами, приносит великий плод”.
Idamavoca bhagavā …pe…
+ → idaṁ vatvā sugato athāparaṁ etadavoca (bjt) | idamavoca → idam avoca (pts)
satthā:
satthā → This phrase is omitted by SS. (pts note)И далее он добавил:
“Issattaṁ balavīriyañca, yasmiṁ vijjetha māṇave;
Issattaṁ → issatthaṁ (bj, sya-all, km, pts2ed) | balavīriyañca → balaviriyañca (bj, sya-all, km, pts2ed) | issattaṁ balavīriyañca → issatthaṁ balaviriyañca (bj, sya-all) | issatthaṁ → issattaṁ (bj: machasaṁ, PTS) | Issattaṁ → issatthaṁ (cck: sī. syā. kaṁ.) | balavīriyañca → balaviriyañca (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | Issattam → S1-3 issatthaṁ. (pts note) | issattaṁ balavīriyañca → issattam balaviriyañca (pts) māṇave → S3 mānave. (pts note)“Как если б царь, который хочет развязать войну, держал на службе молодого лучника умелого, Taṁ yuddhattho bhare rājā, nāsūraṁ jātipaccayā.
rājā → B. bhareyyātha. (pts note) nāsūraṁ → S2-3 sūram. (pts note) | jātipaccayā → jāti-paccayā (pts)Который обладает удалью и силой и не имеет страха из-за своего рождения, —Tatheva khantisoraccaṁ, dhammā yasmiṁ patiṭṭhitā;
khantisoraccaṁ → khanti soraccaṁ (bjt) | khantisoraccaṁ → khanti-soracca (pts) + → tam (pts)Так, даже если он из низкого сословия, чтить человека нужно с благородным поведением, Ariyavuttiṁ medhāviṁ, hīnajaccampi pūjaye.
ariyavuttiṁ → tamariyavuttiṁ (bj); tamariyavutti (sya-all) | medhāviṁ hīnajaccampi → medhāvī hīnajaccam pi (pts) | tamariyavuttiṁ → ariyavuntiṁ (bj: machasaṁ) | ariyavuttiṁ → B.omits tam; S1 nam. 6 SS. medhāviṁ. (pts note) hīnajaccampi → hīna-jaccam pi (pts)Тех мудрецов, в которых есть вот эти качества: смиренности, терпения добродетели.Kāraye assame ramme, vāsayettha bahussute;Построить следует чудесные жилища и знающих позвать туда для проживания. Papañca vivane kayirā, dugge saṅkamanāni ca.
papañca vivane → papañcavivane (th, pts)И для воды в лесу резервуар построить, дорожки сквозь ухабистую местность.Annaṁ pānaṁ khādanīyaṁ, vatthasenāsanāni ca;
pānaṁ khādanīyaṁ → pānam khādaniyaṁ (pts) vatthasenāsanāni → vattha-senāsanāni (pts)И с верой в сердце следует дарить тому, кто обладает чистотою нрава: Dadeyya ujubhūtesu, vippasannena cetasā.
ujubhūtesu → uju-bhūtesu (pts)Дари еду, питьё, всё то, что можно съесть, постели, одеяния, сиденья.Yathā hi megho thanayaṁ, vijjumālī satakkaku;
yathā hi → yathāpi (sya-all) satakkaku → satakkuku (sya-all); satakkatu (pts) | satakkaku → satakkatu (bj: PTS) | satakkatu → So S3 only; B. and S1-2 satakkaku; C. satakkuku (explaining satasikharo). (pts note)Ведь словно грозовое облако с дождём, окутанное молниями, с сотнею вершин, Thalaṁ ninnañca pūreti, abhivassaṁ vasundharaṁ.
pūreti → pureti (pts)На землю изливает влагу всю свою, затапливая впадины, равнины —Tatheva saddho sutavā, abhisaṅkhacca bhojanaṁ;
sutavā → sutvā (bj: syā) | tatheva → tath-eva (pts) abhisaṅkhacca → SS. abhisankhaṭa. (pts note)Так и мудрец, который верует, обучен, и подготовив кушанья который, Vanibbake tappayati, annapānena paṇḍito.
vanibbake → vaṇibbake (bj, sya-all) annapānena → anna-pānena (pts)Этой едой, этим питьём он насыщает монахов, что живут на подаянии.Āmodamāno pakireti, detha dethāti bhāsati;
āmodamāno → anumodamāno (sya-all) | āmodamāno → anumodamāno (bj: syā) | āmodamāno → C. anumodamāno. (pts note) dethāti → dethā ti (pts)Дары он раздаёт, ликует, провозглашая всем: „Дарите же, дарите!“ Taṁ hissa gajjitaṁ hoti, devasseva pavassato;
taṁ hissa gajjitaṁ → tañhissa tajjitaṁ (sya-all) | hissa → hi-ssa (pts)Ведь в этом громыхание его, и этим он похож на дождевое небо. Sā puññadhārā vipulā, dātāraṁ abhivassatī”ti.
abhivassatīti → abhivassatīti sāvatthi nidānam ekam antaṁ (pts) | dātāraṁ → dātāram (pts)Такой поток заслуг, такой огромный, польётся на того, кто это дарит”.