Bhāradvājasutta๑๒๗ ภารทวาชสูตร
Ekaṁ samayaṁ āyasmā piṇḍolabhāradvājo kosambiyaṁ viharati ghositārāme.
samayaṁ → samayaṁ bhagavā (sya-all) | samayaṁ → samayam (pts)สมัยหนึ่ง ท่านพระปิณโฑลภารทวาชะอยู่ ณ โฆสิตาราม เขตกรุง โกสัมพี
Atha kho rājā udeno yenāyasmā piṇḍolabhāradvājo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā piṇḍolabhāradvājena saddhiṁ sammodi.
Udeno → B1 uteno always (pts note)ครั้งนั้น พระเจ้าอุเทนเสด็จเข้าไปหาท่านพระปิณโฑลภารทวาชะถึงที่อยู่ ได้ทรงสนทนาปราศรัยพอเป็นที่บันเทิงใจ
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho rājā udeno āyasmantaṁ piṇḍolabhāradvājaṁ etadavoca:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all); sārānīyaṁ (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | āyasmantaṁ → āyasmantam (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)พอเป็นที่ระลึกถึงกันแล้ว ประทับนั่ง ณ ที่สมควร ได้ตรัสถามท่านพระปิณโฑลภารทวาชะดังนี้ว่า
“ko nu kho, bho bhāradvāja, hetu ko paccayo yenime daharā bhikkhū susū kāḷakesā bhadrena yobbanena samannāgatā paṭhamena vayasā anikīḷitāvino kāmesu yāvajīvaṁ paripuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ caranti, addhānañca āpādentī”ti?
susū → susu (bj, mr) | susū kāḷakesā → susukāḷakesā (bj) | bho → (pts) | kāḷakesā → kālakesā (pts) | paṭhamena → pathamena (pts) | anikīḷitāvino → anikīlitāvino (pts) | bho → konukho (bj: sīmu) | susū → susu (cck: sī. ka.) | anikīlitāvino → B1 aniki-; B2 anaki- both; here and further on (pts note) | yāvajīvaṁ paripuṇṇaṁ parisuddhaṁ → yāvajīvam paripuṇṇam parisuddham (pts)“ท่านภารทวาชะ อะไรหนอเป็นเหตุเป็นปัจจัยให้ภิกษุหนุ่มเหล่านี้ผู้แรกรุ่น มีผมดำสนิท หนุ่มแน่น อยู่ในปฐมวัย ยังไม่หมดความร่าเริงในกามทั้งหลาย ประพฤติพรหมจรรย์บริสุทธิ์บริบูรณ์จนตลอดชีวิต และปฏิบัติอยู่ได้นาน”
“Vuttaṁ kho etaṁ, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena:
etaṁ → etam (pts)ท่านพระปิณโฑลภารทวาชะถวายพระพรว่า “ขอถวายพระพร มหาบพิตร พระผู้มีพระภาคผู้ทรงรู้ทรงเห็น เป็นพระ อรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้นตรัสไว้ดังนี้ว่า
‘etha tumhe, bhikkhave, mātumattīsu mātucittaṁ upaṭṭhapetha, bhaginimattīsu bhaginicittaṁ upaṭṭhapetha, dhītumattīsu dhītucittaṁ upaṭṭhapethā’ti.
mātumattīsu → mātumattisu (bj) | dhītumattīsu → dhītumattisu (bj); dhiṁtumattīsu (sya-all) | bhaginimattīsu bhaginicittaṁ → bhaginīmattīsu bhaginīcittaṁ (sya-all, pts) | bhaginīmattīsu → B1 bhagīni-; B2 also not always (pts note) | mātucittaṁ → mātucittam (pts) | bhaginimattīsu bhaginicittaṁ → bhaginīmattīsu bhaginīcittam (pts) | dhītucittaṁ → dhītucittam (pts)‘มาเถิด ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงตั้งจิตไว้ในสตรีทั้งหลายคราวมารดาว่า เป็นมารดา ตั้งจิตไว้ในสตรีทั้งหลายคราวพี่สาวน้องสาวว่าเป็นพี่สาวน้องสาว ตั้งจิต ไว้ในสตรีทั้งหลายคราวธิดาว่าเป็นธิดา’
Ayaṁ kho, mahārāja, hetu, ayaṁ paccayo yenime daharā bhikkhū susū kāḷakesā bhadrena yobbanena samannāgatā paṭhamena vayasā anikīḷitāvino kāmesu yāvajīvaṁ paripuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ caranti, addhānañca āpādentī”ti.
susū kāḷakesā → susukāḷakesā (bj) | ayaṁ → ayam pi (pts) | kāḷakesā → kālakesā (pts) | paṭhamena → pathamena (pts) | yenime → S1-3 yename several times (pts note) | yāvajīvaṁ paripuṇṇaṁ parisuddhaṁ → yāvajīvam paripuṇṇam parisuddham (pts)นี้แลเป็นเหตุเป็นปัจจัยให้ภิกษุหนุ่มเหล่านี้ผู้แรกรุ่น มีผมดำสนิท หนุ่มแน่น อยู่ในปฐมวัย ยังไม่หมดความร่าเริงในกามทั้งหลาย ประพฤติพรหมจรรย์บริสุทธิ์ บริบูรณ์จนตลอดชีวิต และปฏิบัติอยู่ได้นาน”
“Lolaṁ kho, bho bhāradvāja, cittaṁ.
Lolaṁ → loḷaṁ (sya-all, km) | lolaṁ → loḷaṁ (sya-all) | bho → (pts) | bho → lolaṁ bho (bj: sīmu, sī.pavi) | Lolaṁ → loḷaṁ (cck: syā. kaṁ.) | kho → B1 adds bho (pts note) | cittaṁ → cittam (pts)“ท่านภารทวาชะ จิตเป็นธรรมชาติโลเลนัก
Appekadā mātumattīsupi lobhadhammā uppajjanti, bhaginimattīsupi lobhadhammā uppajjanti, dhītumattīsupi lobhadhammā uppajjanti.
bhaginimattīsupi → bhaginīmattīsupi (sya-all, pts) | dhītumattīsupi → bhaginīmattīsu pi (pts) | mātumattīsupi → mātumattīsu pi (pts)บางครั้งเกิดความโลภในสตรี ทั้งหลายคราวมารดาบ้าง บางครั้งเกิดความโลภในสตรีทั้งหลายคราวพี่สาวน้องสาว บ้าง บางครั้งเกิดความโลภในสตรีทั้งหลายคราวธิดาบ้าง
Atthi nu kho, bho bhāradvāja, añño ca hetu, añño ca paccayo yenime daharā bhikkhū susū kāḷakesā …pe… addhānañca āpādentī”ti?
susū kāḷakesā → susukāḷakesā (bj) | bho bhāradvāja → bharadvāja (pts) | kāḷakesā → kālakesā (pts) | kho → B1-2add bho (pts note)มีอยู่หรือ ท่านภารทวาชะ อย่างอื่นที่เป็นเหตุเป็นปัจจัยให้ภิกษุหนุ่มเหล่านี้ ผู้แรกรุ่น มีผมดำสนิท ฯลฯ และปฏิบัติอยู่ได้นาน”
“Vuttaṁ kho etaṁ, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena:
etaṁ → etam (pts)“ขอถวายพระพร มหาบพิตร พระผู้มีพระภาคผู้ทรงรู้ทรงเห็น เป็นพระ อรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้นตรัสไว้ดังนี้ว่า
‘etha tumhe, bhikkhave, imameva kāyaṁ uddhaṁ pādatalā adho kesamatthakā tacapariyantaṁ pūraṁ nānappakārassa asucino paccavekkhatha—
tacapariyantam → S1-3 tañcapari-,and further on tañco (pts note) | pūraṁ nānappakārassa → pūrannānappakārassa (th) | imameva kāyaṁ uddhaṁ → imam eva kāyam uddham (pts)‘มาเถิด ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงพิจารณากายนี้ขึ้นเบื้องบนแต่พื้นเท้า ขึ้นไป พิจารณาลงเบื้องล่างแต่ปลายผมลงมา มีหนังหุ้มอยู่โดยรอบ เต็มด้วยของ ไม่สะอาดมีประการต่าง ๆ ว่า
atthi imasmiṁ kāye kesā lomā nakhā dantā taco maṁsaṁ nhāru aṭṭhi aṭṭhimiñjaṁ vakkaṁ hadayaṁ yakanaṁ kilomakaṁ pihakaṁ papphāsaṁ antaṁ antaguṇaṁ udariyaṁ karīsaṁ pittaṁ semhaṁ pubbo lohitaṁ sedo medo assu vasā kheḷo siṅghāṇikā lasikā muttan’ti.
nhāru → nahāru (bj); nahārū (sya-all, km); naharu (pts1ed) | aṭṭhimiñjaṁ → aṭṭhimiñjā (bj, pts1ed) | nhāru aṭṭhi → nahārū aṭṭhī (sya-all) | siṅghāṇikā → siṅghānikā (sya-all) | nhāru aṭṭhi aṭṭhimiñjaṁ → nahārū aṭṭhī aṭṭhimiñjā (pts) | nhāru → nahāru (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | aṭṭhimiñjaṁ → aṭṭhimiñjā (cck: sī.) | aṭṭhimiñjā → B1-2 -miñjaṁ (pts note) | kilomakaṁ pihakaṁ papphāsaṁ antaṁ antaguṇaṁ → kilomakam pihakam papphāsam antam antaguṇam (pts) | karīsaṁ pittaṁ semhaṁ → karīsam pittam semham (pts) | lohitaṁ → lohitam (pts)‘ในร่างกายนี้มี ผม ขน เล็บ ฟัน หนัง เนื้อ เอ็น กระดูก เยื่อในกระดูก ไต หัวใจ ตับ พังผืด ม้าม ปอด ไส้ใหญ่ ไส้น้อย อาหารใหม่ อาหารเก่า ดี เสลด หนอง เลือด เหงื่อ มันข้น น้ำตา เปลวมัน น้ำลาย น้ำมูก ไขข้อ มูตร ’
Ayampi kho, mahārāja, hetu, ayaṁ paccayo yenime daharā bhikkhū susū kāḷakesā …pe… addhānañca āpādentī”ti.
susū kāḷakesā → susukāḷakesā (bj) | kāḷakesā → kālakesā (pts) | addhānañca āpādentīti → addhānam ca āpādenti (pts) | pi → Missing in B1-2 (pts note) | + → brahmacariyaṁ caranti (bjt) | ayampi → ayam pi (pts) | ayaṁ → ayam (pts)แม้นี้แลก็เป็นเหตุเป็นปัจจัยให้ภิกษุหนุ่มเหล่านี้ผู้แรกรุ่น มีผมดำสนิท ฯลฯ และปฏิบัติอยู่ได้นาน”
“Ye te, bho bhāradvāja, bhikkhū bhāvitakāyā bhāvitasīlā bhāvitacittā bhāvitapaññā, tesaṁ taṁ sukaraṁ hoti.
sukaraṁ → na dukkaraṁ (bj) | tesaṁ taṁ sukaraṁ → tesantaṁ na dukkaraṁ (sya-all) | dukkaraṁ → sukaraṁ (bj: machasaṁ) | bho → ba.ye hi bho (sya-all note) | te → B1 Yehi (pts note) | sukaraṁ → S1-3 dukkaraṁ, na (before dukkaraṁ) being added between the lines in S3 (pts note)“ท่านภารทวาชะ ภิกษุเหล่าใดได้อบรมกาย อบรมศีล อบรมจิต อบรม ปัญญาแล้ว การอบรมกายเป็นต้นนั้นไม่ใช่กิจที่ภิกษุเหล่านั้นจะทำได้ยาก
Ye ca kho te, bho bhāradvāja, bhikkhū abhāvitakāyā abhāvitasīlā abhāvitacittā abhāvitapaññā, tesaṁ taṁ dukkaraṁ hoti.
bhāradvāja → ye ca kho te bhāradvāja (bj: sīmu) | tesaṁ taṁ → tesantaṁ (th)ส่วนภิกษุเหล่าใดยังไม่ได้อบรมกาย ไม่ได้อบรมศีล ไม่ได้อบรมจิต ไม่ได้ อบรมปัญญา การเจริญอสุภกัมมัฏฐานนั้นเป็นกิจที่ภิกษุเหล่านั้นทำได้ยาก
Appekadā, bho bhāradvāja, asubhato manasi karissāmīti subhatova āgacchati.
manasi karissāmīti → manasi karissāmāti (bj, sya-all, km, pts1ed) | subhatova → subhato vā (bj); subhato ca (cck, sya1ed, km) | manasi karissāmīti subhatova → manasikarissāmāti subhato vā (bj) | karissāmīti subhatova → karissāmāti subhato ca (sya-all); karissāmāti subhato va (pts) | karissāmīti → manasi karissāmāti (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | subhatova → subhato vā (cck: sī.); subhato ca (cck: syā. kaṁ.) | karissāmāti → B1 karissāmīti (pts note) | va → S3 vā (pts note)บางครั้งเมื่อบุคคลตั้งใจว่า ‘เราจักใส่ใจโดยความเป็นของไม่งาม’ (แต่อารมณ์) กลับปรากฏโดยความเป็นของงามก็มี
Atthi nu kho, bho bhāradvāja, añño ca kho hetu añño ca paccayo yenime daharā bhikkhū susū kāḷakesā …pe… addhānañca āpādentī”ti?
kho → (bj, sya-all) | susū kāḷakesā → susukāḷakesā (bj) | bho → (pts) | kāḷakesā → kālakesā (pts) | addhānañca āpādentīti → addhānaṁ ca āpadentīti (pts) | bhāradvāja → va (bj: machasaṁ); ca (bj: syā) | ca → ca kho (bj: machasaṁ) | + → brahmacariyaṁ caranti (bjt)มีอยู่หรือ ท่านภารทวาชะ อย่างอื่นที่เป็นเหตุเป็นปัจจัยให้ภิกษุหนุ่มเหล่านี้ ผู้แรกรุ่น มีผมดำสนิท ฯลฯ และปฏิบัติอยู่ได้นาน”
“Vuttaṁ kho etaṁ, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena:
etaṁ → etam (pts)“ขอถวายพระพร มหาบพิตร พระผู้มีพระภาคผู้ทรงรู้ทรงห็น เป็นพระ อรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้นตรัสไว้ดังนี้ว่า
‘etha tumhe, bhikkhave, indriyesu guttadvārā viharatha.‘มาเถิด ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงเป็นผู้คุ้มครองทวารในอินทรีย์ทั้งหลาย อยู่เถิด
Cakkhunā rūpaṁ disvā mā nimittaggāhino ahuvattha, mānubyañjanaggāhino.
mānubyañjanaggāhino → mā anubyañjanaggāhino (sya-all) | mānubyañjanaggāhino → mānuvyañjanaggāhino (pts)เธอทั้งหลายเห็นรูปทางตาแล้วอย่ารวบถือ อย่าแยกถือ
Yatvādhikaraṇamenaṁ cakkhundriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya paṭipajjatha. Rakkhatha cakkhundriyaṁ; cakkhundriye saṁvaraṁ āpajjatha.
yatvādhikaraṇamenaṁ → yatvādhikaraṇametaṁ (bj: sīmu) | abhijjhādomanassā → abhijjhā domanassā (bjt) | yatvādhikaraṇamenaṁ cakkhundriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā → yatvādhikaraṇam enaṁ cakkhundriyam asaṁvutam viharantam abhijjhā domanassā (pts) | anvāssaveyyuṁ → anvāsaveyyuṁ (pts) | saṁvaraṁ → saṁvaram (pts)จงปฏิบัติเพื่อ สำรวมจักขุนทรีย์ซึ่งเมื่อไม่สำรวมแล้วจะเป็นเหตุให้ถูกธรรมที่เป็นบาปอกุศลคืออภิชฌา และโทมนัสครอบงำได้ จงรักษาจักขุนทรีย์ ถึงความสำรวมในจักขุนทรีย์
Sotena saddaṁ sutvā …pe…ฟังเสียง ทางหู ฯลฯ
ghānena gandhaṁ ghāyitvā …ดมกลิ่นทางจมูก ฯลฯ
jivhāya rasaṁ sāyitvā …ลิ้มรสทางลิ้น ฯลฯ
kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …
phoṭṭhabbaṁ → phoṭṭhabbam (pts)ถูกต้องโผฏฐัพพะทางกาย ฯลฯ
manasā dhammaṁ viññāya mā nimittaggāhino ahuvattha, mānubyañjanaggāhino.
mānubyañjanaggāhino → mā anubyañjanaggāhino (sya-all) | nimittaggāhino → nimittagāhino (pts) | mānubyañjanaggāhino → mānuvyañjanaggāhino (pts)รู้แจ้งธรรมารมณ์ทางใจแล้วอย่ารวบถือ อย่าแยกถือ
Yatvādhikaraṇamenaṁ manindriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya paṭipajjatha. Rakkhatha manindriyaṁ; manindriye saṁvaraṁ āpajjathā’ti.
yatvādhikaraṇamenaṁ → yatvādhikaraṇametaṁ (bj) | abhijjhādomanassā → abhijjhā domanassā (bjt) | yatvādhikaraṇamenaṁ manindriyaṁ → yatvādhikaraṇam enam manindriyam (pts) | viharantaṁ abhijjhādomanassā → viharantam abhijjhā domanassā (pts) | anvāssaveyyuṁ → anvāsaveyyuṁ (pts) | manindriyaṁ → manindriyam (pts) | saṁvaraṁ → saṁvaram (pts)จงปฏิบัติเพื่อสำรวม มนินทรีย์ซึ่งเมื่อไม่สำรวมแล้วจะเป็นเหตุให้ถูกธรรมที่เป็นบาปอกุศลคืออภิชฌาและ โทมนัสครอบงำได้ จงรักษามนินทรีย์ ถึงความสำรวมในมนินทรีย์’
Ayampi kho, mahārāja, hetu ayaṁ paccayo yenime daharā bhikkhū susū kāḷakesā bhadrena yobbanena samannāgatā paṭhamena vayasā anikīḷitāvino kāmesu yāvajīvaṁ paripuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ caranti, addhānañca āpādentī”ti.
susū → susu (bj) | ayampi → ayaṁ (pts)แม้นี้แลก็เป็นเหตุเป็นปัจจัยให้ภิกษุหนุ่มเหล่านี้ผู้แรกรุ่น มีผมดำสนิท หนุ่ม แน่น อยู่ในปฐมวัย ยังไม่หมดความร่าเริงในกามทั้งหลาย ประพฤติพรหมจรรย์ บริสุทธิ์บริบูรณ์จนตลอดชีวิต และปฏิบัติอยู่ได้นาน”
“Acchariyaṁ, bho bhāradvāja; abbhutaṁ, bho bhāradvāja.
abbhutaṁ → abbhūtaṁ (sya-all) | acchariyaṁ → acchariyam (pts) | abbhutaṁ → abbhutam (pts)“ท่านภารทวาชะ น่าอัศจรรย์จริง ไม่เคยปรากฏ
Yāva subhāsitañcidaṁ, bho bhāradvāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena.
Yāva subhāsitañcidaṁ → yāva subhāsitamidaṁ (bj) | subhāsitañcidaṁ → subhāsitaṁmidaṁ (bj) | subhāsitaṁmidaṁ → subhāsitañcidaṁ (bj: machasaṁ) | cidaṁ → yāva subhāsitamidaṁ (cck: sī.) | cidam → Missing in B2; S1-3 idam (pts note) | subhāsitañcidaṁ → subhāsitaṁ cidaṁ (my) | subhāsitañcidaṁ → subhāsitaṁ cidam (pts)พระผู้มีพระภาคผู้ทรงรู้ ทรงเห็น เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้นตรัสเรื่องนี้ไว้ดียิ่งนัก
Esova kho, bho bhāradvāja, hetu, esa paccayo yenime daharā bhikkhū susū kāḷakesā bhadrena yobbanena samannāgatā paṭhamena vayasā anikīḷitāvino kāmesu yāvajīvaṁ paripuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ caranti, addhānañca āpādentīti.
esova → eseva (sya-all) | esova kho → esa ceva (pts) | paṭhamena → pathamena (pts) | va → esaceva (bj: sīmu) | bho → B1-2 esevakho bho (pts note) | esova → eso va (bjt) | esa paccayo → esapaccayo (bjt) | yāvajīvaṁ paripuṇṇaṁ parisuddhaṁ → yāvajīvam paripuṇṇam parisuddham (pts) | addhānañca āpādentīti → addhānaṁ ca āpādenti (pts)นี้แลเป็นเหตุเป็นปัจจัยให้ภิกษุหนุ่มเหล่านี้ผู้แรกรุ่น มีผมดำสนิท หนุ่มแน่น อยู่ในปฐมวัย ยังไม่หมดความร่าเริงในกามทั้งหลาย ประพฤติพรหมจรรย์บริสุทธิ์ บริบูรณ์จนตลอดชีวิต และปฏิบัติอยู่ได้นาน
Ahampi kho, bho bhāradvāja, yasmiṁ samaye arakkhiteneva kāyena, arakkhitāya vācāya, arakkhitena cittena, anupaṭṭhitāya satiyā, asaṁvutehi indriyehi antepuraṁ pavisāmi, ativiya maṁ tasmiṁ samaye lobhadhammā parisahanti.
Ahampi kho, bho → ahampi bho (bj, pts1ed) | arakkhitāya → ākekhitāya (bj) | arakkhitena → akekhitena (bj) | bho → ahampi bho (bj: sīmu, PTS) | bho → ahampi bho (cck: sī. pī.) | pi → B1-2 inserts kho (pts note) | antepuraṁ → B1-2 antepūram always (pts note) | maṁ → S3 mayaṁ (pts note) | ahampi kho → aham pi (pts)สมัยใดแม้ข้าพเจ้าเอง ไม่ได้รักษากาย วาจา ใจ ไม่ตั้งสติไว้มั่น ไม่สำรวม อินทรีย์ เข้าไปภายในวัง สมัยนั้น ความโลภก็ครอบงำข้าพเจ้ายิ่งนัก
Yasmiñca khvāhaṁ, bho bhāradvāja, samaye rakkhiteneva kāyena, rakkhitāya vācāya, rakkhitena cittena, upaṭṭhitāya satiyā, saṁvutehi indriyehi antepuraṁ pavisāmi, na maṁ tathā tasmiṁ samaye lobhadhammā parisahanti.
tathā → tattha (bj, sya-all) | tattha → tathā (bj: machasaṁ) | tattha → evaṁ ba. tathā (sya-all: sī.) | tathā → S1-3 tattha (pts note) | khvāhaṁ → khvāham (pts) | antepuraṁ → antepuram (pts)แต่สมัยใดข้าพเจ้าได้รักษากาย วาจา ใจ ตั้งสติไว้มั่น สำรวมอินทรีย์ เข้าไปภายในวัง สมัยนั้น ความโลภก็ไม่ครอบงำข้าพเจ้า
Abhikkantaṁ, bho bhāradvāja, abhikkantaṁ, bho bhāradvāja.
abhikkantaṁ → abhikkantam (pts)ท่านภารทวาชะ ภาษิตของท่านชัดเจนไพเราะยิ่งนัก ท่านภารทวาชะ ภาษิต ของท่านชัดเจนไพเราะยิ่งนัก
Seyyathāpi, bho bhāradvāja, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya: ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṁ bhotā bhāradvājena anekapariyāyena dhammo pakāsito.
nikkujjitaṁ → nikujjitaṁ (pts1ed) | dakkhantīti → dakkhintīti (bj) | bhāradvāja nikkujjitaṁ → bharadvāja nikujjitaṁ (pts) | andhakāre → andakāre (pts) | dakkhantīti evamevaṁ → dakkhintīti evam evam (pts) | nikkujjitaṁ → nikujjitaṁ (bj: PTS) | evamevaṁ → evametaṁ (bj: sī.pavi) | nikkujjitaṁ → nikujjitaṁ (cck: pī.) | evam → B2 S3 etam (pts note) | telapajjotaṁ → telappajjotaṁ (th) | maggaṁ → maggam (pts)ท่านภารทวาชะประกาศธรรมแจ่มแจ้งโดยประการ ต่าง ๆ เปรียบเหมือนบุคคลหงายของที่คว่ำ เปิดของที่ปิด บอกทางแก่ผู้หลง ทาง หรือตามประทีปในที่มืดด้วยตั้งใจว่า ‘คนมีตาดีจักเห็นรูปได้’
Esāhaṁ, bho bhāradvāja, taṁ bhagavantaṁ saraṇaṁ gacchāmi, dhammañca, bhikkhusaṅghañca.
bhikkhusaṅghañca → bhikkhusaṁghañca (ms2005) | esāhaṁ → esāham (pts) | taṁ bhagavantaṁ → tam bhagavantam (pts) | dhammañca bhikkhusaṅghañca → dhammaṁ cā bhikkhusaṅghaṁ ca (pts)ท่านภารทวาชะ ข้าพเจ้านี้ขอถึงพระผู้มีพระภาคพระองค์นั้น พร้อมทั้งพระธรรมและพระสงฆ์เป็น สรณะ
Upāsakaṁ maṁ bhavaṁ bhāradvājo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.
saraṇaṁ gatanti → saraṇaṅgatanti (th) | upāsakaṁ maṁ → upāsakam mam (pts)ขอท่านภารทวาชะจงจำข้าพเจ้าว่าเป็นอุบาสกผู้ถึงสรณะตั้งแต่วันนี้เป็นต้น ไปจนตลอดชีวิต”