Dutiyapubbesambodhasutta
Dutiyapubbesambodhasutta → dutiyasambodhasuttaṁ (bj); sambodhena 2 (pts1ed)๑๔ ทุติยปุพเพสัมโพธสูตร
“Pubbeva me, bhikkhave, sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato etadahosi:
sambodhā → sambodhāya (sya-all) | pubbeva → (pts) | sambodhā → B2 adds ya as before (pts note) | + → sāvatthiyaṁ (bjt) | bodhisattasseva → bodhi sattasseva (bjt) | pubbeva → pubbe (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)“ภิกษุทั้งหลาย เมื่อก่อนเราเป็นโพธิสัตว์ยังไม่ได้ตรัสรู้ ได้มีความคิด ดังนี้ว่า
‘ko nu kho rūpānaṁ assādo, ko ādīnavo, kiṁ nissaraṇaṁ?
rūpānaṁ → rūpānam (pts)‘อะไรหนอเป็นคุณ อะไรเป็นโทษของรูป อะไรเป็นเครื่องสลัดออกจากรูป
Ko saddānaṁ …pe…อะไรเป็นคุณ อะไรเป็นโทษของสัททะ อะไรเป็นเครื่องสลัดออกจากสัททะ ฯลฯ
ko gandhānaṁ …คันธะ ฯลฯ
ko rasānaṁ …รส ฯลฯ
ko phoṭṭhabbānaṁ …
phoṭṭhabbānaṁ → poṭṭhabbānaṁ (pts)โผฏฐัพพะ
ko dhammānaṁ assādo, ko ādīnavo, kiṁ nissaraṇan’ti?
dhammānaṁ → dhammānam (pts) | kiṁ → kim (pts)อะไรเป็นคุณ อะไรเป็นโทษของธรรมารมณ์ อะไรเป็นเครื่องสลัดออกจากธรรมารมณ์’
Tassa mayhaṁ, bhikkhave, etadahosi:
mayhaṁ → mayham (pts) | etadahosi → etad ahosi (pts)ภิกษุทั้งหลาย เรานั้นได้มีความคิดดังนี้ว่า
‘yaṁ kho rūpe paṭicca uppajjati sukhaṁ somanassaṁ, ayaṁ rūpānaṁ assādo.
rūpānaṁ → rupānam (pts) | rūpe → S1-3 rūpaṁ (pts note) | somanassaṁ → somanassam (pts)‘สภาพที่สุขโสมนัสอาศัยรูปเกิดขึ้น นี้เป็นคุณของรูป
Yaṁ rūpā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā, ayaṁ rūpānaṁ ādīnavo.
yaṁ → ye (bj) | rūpānaṁ → dhammānam (pts) | ye → yaṁ rūpā (bj: machasaṁ, syā)สภาพที่รูปไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรผันเป็นธรรมดา นี้ เป็นโทษของรูป
Yo rūpesu chandarāgavinayo chandarāgappahānaṁ, idaṁ rūpānaṁ nissaraṇaṁ.
chandarāgappahānaṁ idaṁ → chandarāgapahānaṁ idam (pts)ธรรมเป็นที่กำจัดฉันทราคะ ธรรมเป็นที่ละฉันทราคะในรูป นี้เป็น เครื่องสลัดออกจากรูป
Yaṁ sadde …
+ → yaṁ (bjt)สภาพที่สุขโสมนัสอาศัยสัททะ ฯลฯ
gandhe …
+ → yaṁ (bjt)คันธะ ฯลฯ
rase …
+ → yaṁ (bjt)รส ฯลฯ
phoṭṭhabbe …โผฏฐัพพะ ฯลฯ
yaṁ dhamme paṭicca uppajjati sukhaṁ somanassaṁ, ayaṁ dhammānaṁ assādo.
yaṁ → (pts) | ayaṁ dhammānaṁ → ayam (pts)สภาพที่สุขโสมนัสอาศัยธรรมารมณ์เกิดขึ้น นี้เป็นคุณของธรรมารมณ์
Yaṁ dhammā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā, ayaṁ dhammānaṁ ādīnavo.
yaṁ → ye (bj) | dhammā → dhammānam (pts) | vipariṇāmadhammā → vipariṇāmaddhammā (pts)สภาพ ที่ธรรมารมณ์ไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรผันเป็นธรรมดา นี้เป็นโทษของ ธรรมารมณ์
Yo dhammesu chandarāgavinayo chandarāgappahānaṁ, idaṁ dhammānaṁ nissaraṇan’ti.
nissaraṇanti → nissaraṇaṁ (bj, sya-all) | nissaraṇanti yāvakīvañcāhaṁ → nissaraṇaṁ yāva kīvañcāham (pts) | chandarāgappahānaṁ idaṁ → chandarāgapahānaṁ idam (pts)ธรรมเป็นที่กำจัดฉันทราคะ ธรรมเป็นที่ละฉันทราคะในธรรมารมณ์ นี้เป็นเครื่องสลัดออกจากธรรมารมณ์’
Yāvakīvañcāhaṁ, bhikkhave, imesaṁ channaṁ bāhirānaṁ āyatanānaṁ evaṁ assādañca assādato, ādīnavañca ādīnavato, nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṁ nābbhaññāsiṁ, neva tāvāhaṁ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddho’ti paccaññāsiṁ.
kīvañcāham → As in the preceding text (pts note) | yāvakīvañcāhaṁ → yāva kīvañcāham (pts) | channaṁ bāhirānaṁ āyatanānaṁ evaṁ assādañca → channam bāhirānam āyatanānam evam assādaṁ ca (pts) | ādīnavañca → ādīnavaṁ ca (pts) | nissaraṇañca → nissaraṇaṁ ca (pts)ภิกษุทั้งหลาย ตราบใดเรายังไม่รู้คุณโดยความเป็นคุณ โทษโดยความเป็นโทษ และเครื่องสลัดออกโดยความเป็นเครื่องสลัดออกจากอายตนะภายนอก ๖ ประการนี้ ตามความเป็นจริงอย่างนี้ ตราบนั้นเราก็ยังไม่ยืนยันว่า ‘เป็นผู้ตรัสรู้สัมมาสัมโพธิ ญาณอันยอดเยี่ยมในโลก พร้อมทั้งเทวโลก มารโลก พรหมโลก ในหมู่สัตว์ พร้อมทั้งสมณพราหมณ์ เทวดา และมนุษย์’
Yato ca khvāhaṁ, bhikkhave, imesaṁ channaṁ bāhirānaṁ āyatanānaṁ evaṁ assādañca assādato, ādīnavañca ādīnavato, nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ, athāhaṁ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddho’ti paccaññāsiṁ.
khvāhaṁ → khohaṁ (sya-all) | abbhaññāsiṁ → complete in B1-2 till paccaññāsiṁ (pts note)แต่เมื่อใด เรารู้คุณโดยความเป็นคุณ โทษโดยความเป็นโทษ เครื่องสลัดออก โดยความเป็นเครื่องสลัดออกจากอายตนะภายนอก ๖ ประการนี้ตามความเป็นจริง อย่างนี้ เมื่อนั้นเราจึงยืนยันว่า ‘เป็นผู้ตรัสรู้สัมมาสัมโพธิญาณอันยอดเยี่ยมในโลก พร้อมทั้งเทวโลก มารโลก พรหมโลก ในหมู่สัตว์พร้อมทั้งสมณพราหมณ์ เทวดา และมนุษย์’
Ñāṇañca pana me dassanaṁ udapādi:
dassanaṁ → dassanam (pts)อนึ่ง ญาณทัสสนะเกิดขึ้นแล้วแก่เราว่า
‘akuppā me vimutti, ayamantimā jāti, natthi dāni punabbhavo’”ti.
me → me ceto (bj) | vimutti ayamantimā → cetovimutti ayam antimā (pts) | cetovimutti → B2 omits ceto (pts note) | natthi dāni → natthidāni (bjt, th, pts)‘วิมุตติของเราไม่กำเริบ ชาตินี้เป็น ชาติสุดท้าย บัดนี้ภพใหม่ไม่มีอีก”