Avassutapariyāyasutta
Avassutapariyāyasutta → avassuto (pts1ed)Sutta Soggy
Ekaṁ samayaṁ bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṁ nigrodhārāme.
Kapilavatthusmiṁ → B2 kappila- always (pts note) | samayaṁ → samayam (pts)I have heard that on one occasion the Blessed One was staying among the Sakyans at Kapilavatthu in the Banyan Park.
Tena kho pana samayena kāpilavatthavānaṁ sakyānaṁ navaṁ santhāgāraṁ acirakāritaṁ hoti anajjhāvuṭṭhaṁ samaṇena vā brāhmaṇena vā kenaci vā manussabhūtena.
santhāgāraṁ → saṇṭhāgāraṁ (sya-all); sandhāgāraṁ (mr) | anajjhāvuṭṭhaṁ → anajjhāvutthaṁ (bj, sya-all, km) | kāpilavatthavānaṁ → kapilavatthuvāsīnaṁ (sya-all) | kāpilavatthavānaṁ → kapilavatthuvāsīnaṁ (bj: syā) | santhāgāraṁ → sandhāgāraṁ (cck: ka.) | anajjhāvuṭṭhaṁ → anajjhāvutthaṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | Kāpilavatthavānaṁ → B1 kapilavatthuvāsinam-sino always (pts note) | Sakyānaṁ → B1 sakkānaṁ (pts note) | santhāgāram → B1-2 sandhāgāraṁ always (pts note) | anajjhāvuṭṭhaṁ → B1 -vuṭṭhaṁ always (pts note)Now at that time a new reception hall1 had just been built by the Kapilavatthu Sakyans, and it had not yet been dwelled in by any contemplative, brahman, or anyone at all in human form.
Atha kho kāpilavatthavā sakyā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinnā kho kāpilavatthavā sakyā bhagavantaṁ etadavocuṁ:
bhagavantaṁ → bhagavantam (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | bhagavantaṁ etadavocuṁ → bhagavantam etad avocuṁ (pts)So the Kapilavatthu Sakyans went to the Blessed One and, on arrival, having bowed down, sat to one side. As they were sitting there they said to him,
“idha, bhante, kāpilavatthavānaṁ sakyānaṁ navaṁ santhāgāraṁ acirakāritaṁ anajjhāvuṭṭhaṁ samaṇena vā brāhmaṇena vā kenaci vā manussabhūtena.
acirakāritaṁ → acirakāritaṁ hoti (bj, mr) | anajjhāvuṭṭhaṁ → hoti anajjhāvutthaṁ (bj); anajjhāvutthaṁ (sya-all) | kāpilavatthavānaṁ → kapilavatthuvāsīnaṁ (sya-all) | santhāgāraṁ → saṇṭhāgāraṁ (sya-all) | santhāgāraṁ acirakāritaṁ anajjhāvuṭṭhaṁ → santhāgāram acirakāritam anajjhāvutthaṁ (pts) | acirakāritaṁ → acirakāritaṁ hoti (cck: ka.) | manussabhūtena → manussabhūte (bjt) | sakyānaṁ → sakyānam (pts)“Lord, a new reception hall has just been built by the Kapilavatthu Sakyans, and it has not yet been dwelled in by any contemplative, brahman, or anyone at all in human form.
Taṁ, bhante, bhagavā paṭhamaṁ paribhuñjatu.
paṭhamaṁ → pathamam (pts) | taṁ → tam (pts)May the Blessed One be the first to use it.
Bhagavatā paṭhamaṁ paribhuttaṁ pacchā kāpilavatthavā sakyā paribhuñjissanti.
paṭhamaṁ paribhuttaṁ → pathamam paribhuttam (pts)When the Blessed One has used it first, the Kapilavatthu Sakyans will use it afterwards.
Tadassa kāpilavatthavānaṁ sakyānaṁ dīgharattaṁ hitāya sukhāyā”ti.
kāpilavatthavānaṁ → kapilavatthuvāsīnaṁ (sya-all) | tadassa → tad assa (pts) | sakyānaṁ dīgharattaṁ → sakyānam dīgharattam (pts)That will be for their long-term welfare & happiness.”
Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.
tuṇhībhāvena → tuṇhibhāvena (pts)The Blessed One acquiesced with silence.
Atha kho kāpilavatthavā sakyā bhagavato adhivāsanaṁ viditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā yena navaṁ santhāgāraṁ tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā sabbasanthariṁ santhāgāraṁ santharitvā āsanāni paññāpetvā udakamaṇikaṁ patiṭṭhāpetvā telappadīpaṁ āropetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ etadavocuṁ:
sabbasanthariṁ → sabbasantharisanthataṁ (sya-all); sabbasanthariṁ santhataṁ (mr) | santharitvā → santharāpetvā (bj) | santhāgāraṁ → saṇṭhāgāraṁ (sya-all) | sabbasanthariṁ santhāgāraṁ → sabbasantharisanthataṁ saṇṭhāgāraṁ (sya-all) | santharāpetvā → santharitvā (bj: machasaṁ) | sabbasanthariṁ → sabbasanthariṁ santhataṁ (cck: ka.) | santharitvā → So S1-3; B1 puts dh instead of th; B2 has sabbasandharaṇasandhataṁ sandhāgāraṁ sandharitvā (pts note) | bhagavantaṁ → bhagavantam (pts) | udakamaṇikaṁ → udakamaṇikam (pts) | telappadīpaṁ → telappadīpam (pts) | bhagavantaṁ etadavocuṁ → bhagavantam etad avocuṁ sabbasanthariṁ (pts)Sensing his acquiescence, the Kapilavatthu Sakyans got up from their seats, bowed down to him, circumambulated him, and then went to the new reception hall. On arrival, they spread it all over with felt rugs, arranged seats, set out a water vessel, and raised an oil lamp. Then they went to the Blessed One and, on arrival, having bowed down, stood to one side. As they were standing there they said to him,
“sabbasantharisanthataṁ, bhante, santhāgāraṁ, āsanāni paññattāni, udakamaṇiko patiṭṭhāpito, telappadīpo āropito.
sabbasantharisanthataṁ → sabbasanthariṁ santhataṁ (pts1ed, mr) | santhāgāraṁ → saṇṭhāgāraṁ (sya-all) | sabbasantharisanthataṁ → sabbasanthariṁ santhataṁ (cck: sī. pī. ka.) | santhatam → So S3 and B1 (with change of th to dh); S1 omits santharim (by blunder of the copyist); B2 sabbasandha raṇasandhataṁ (pts note) | santhāgāraṁ → santhāgāram (pts)“Lord, the reception hall has been covered all over with felt rugs, seats have been arranged, a water vessel has been set out, and an oil lamp raised.
Yassadāni, bhante, bhagavā kālaṁ maññatī”ti.
yassadāni bhante → yassa dāni (bj) | bhante → (pts) | maññatīti → maññasīti (bj: machasaṁ) | kālaṁ → kālam (pts)It is now time for the Blessed One to do as he sees fit.”
Atha kho bhagavā nivāsetvā pattacīvaramādāya saddhiṁ bhikkhusaṅghena yena navaṁ santhāgāraṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā pāde pakkhāletvā santhāgāraṁ pavisitvā majjhimaṁ thambhaṁ nissāya puratthābhimukho nisīdi.
majjhimaṁ thambhaṁ → majjhimathambhaṁ (bj) | santhāgāraṁ → saṇṭhāgāraṁ (sya-all) | pattacīvaramādāya → pattacīvaraṁ ādāya (bjt) | bhikkhusaṅghena → bhikkhusaṁghena (ms2005) | pattacīvaramādāya saddhiṁ → pattacīvaram ādāya saddhim (pts) | santhāgāraṁ → santhāgāram (pts) | majjhimaṁ → majjhimam (pts)So the Blessed One—adjusting his lower robe and taking his bowl & outer robe—went together with a Saṅgha of monks to the reception hall. On arrival he washed his feet, entered the hall, and sat with his back to the central post, facing east.
Bhikkhusaṅghopi kho pāde pakkhāletvā santhāgāraṁ pavisitvā pacchimaṁ bhittiṁ nissāya puratthābhimukho nisīdi bhagavantaṁyeva purakkhatvā.
santhāgāraṁ → saṇṭhāgāraṁ (sya-all) | pakkhāletvā → B1-2 pakkhālitvā (pts note) | pacchimam → S3 pacchim (pts note) | bhittiṁ → S1 bhittaṁ (pts note) | purakkhatvā → B1-2 purakkhitvā (pts note) | bhagavantaṁyeva → bhagavantaññeva (bjt) | bhagavantaṁyeva → bhagavantaṁ yeva (th, pts) | bhikkhusaṅghopi → bhikkhusaṁghopi (ms2005) | bhikkhusaṅghopi → bhikkhusaṅgho pi (pts) | santhāgāraṁ → santhāgāram (pts)The Saṅgha of monks washed their feet, entered the hall, and sat with their backs to the western wall, facing east, ranged around the Blessed One.
Kāpilavatthavā sakyā pāde pakkhāletvā santhāgāraṁ pavisitvā puratthimaṁ bhittiṁ nissāya pacchimābhimukhā nisīdiṁsu bhagavantaṁyeva purakkhatvā.
kāpilavatthavā → kāpilavatthavāpi kho (bj, pts); kāpilavatthavāpi (sya-all) | santhāgāraṁ → saṇṭhāgāraṁ (sya-all) | pacchimābhimukhā → pacchāmukhā (sya-all, pts) | pacchimābhimukhā → pacchāmukhā (bj: syā, sī.pavi) | puratthimam → S1-3 puratthim (pts note) | pacchāmukhā → B1-2 pacchimābhimukhā (pts note) | bhagavantaṁyeva → bhagavantaññeva (bjt) | bhagavantaṁyeva → bhagavantaṁ yeva (th, pts) | + → pi kho (pts) | santhāgāraṁ → santhāgāram (pts)The Kapilavatthu Sakyans washed their feet, entered the hall, and sat with their backs to the eastern wall, facing west, ranged around the Blessed One.
Atha kho bhagavā kāpilavatthave sakye bahudeva rattiṁ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṁsetvā uyyojesi:
samādapetvā samuttejetvā → samādāpetvā samuttejitvā (pts) | rattiṁ → rattim (pts)Then the Blessed One—having spent most of the night instructing, urging, rousing, & encouraging the Kapilavatthu Sakyans with a Dhamma talk—dismissed them, saying,
“abhikkantā kho, gotamā, ratti.
gotamā → gotama (sya-all) | gotamā → gotama (bj: sī.pavi)“The night is far past, Gotamas.
Yassadāni kālaṁ maññathā”ti.
yassadāni → yassa dāni (my) | yassadāni kālaṁ → yassa dāni kālam (pts)Do what you now think it is time to do.”
“Evaṁ, bhante”ti kho kāpilavatthavā sakyā bhagavato paṭissutvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkamiṁsu.
kho → (sya-all) | evaṁ bhanteti → evambhanteti (bjt) | evaṁ bhanteti → evam bhante ti (pts) | bhagavantaṁ → bhagavantam (pts)Responding, “As you say, lord,” to the Blessed One, the Kapilavatthu Sakyans rose from their seats, bowed down to the Blessed One, and—circumambulating him, keeping him to their right—departed.
Atha kho bhagavā acirapakkantesu kāpilavatthavesu sakyesu āyasmantaṁ mahāmoggallānaṁ āmantesi:
kāpilavatthavesu → kāpilavatthevesu (bj) | āyasmantaṁ mahāmoggallānaṁ → āyasmantam mahā-moggalānam (pts)Then not long after the Kapilavatthu Sakyans had left, the Blessed One addressed Ven. Mahā Moggallāna:
“vigatathinamiddho kho, moggallāna, bhikkhusaṅgho.
vigatathinamiddho → vigatathīnamiddho (sya-all, pts) | Vigatathīnamiddho → B2 -hina- (pts note) | bhikkhusaṅgho → bhikkhusaṁgho (ms2005) | moggallāna → moggalāna (pts)“Moggallāna, the Saṅgha of monks is free of drowsiness.
Paṭibhātu taṁ, moggallāna, bhikkhūnaṁ dhammī kathā.
paṭibhātu → S1-3 paṭibhantu (pts note) | dhammikathā → S1-3 dhammī- as usual (pts note) | moggallāna → moggalāna (pts)Give them a Dhamma talk of your own devising.
Piṭṭhi me āgilāyati;
āgilāyati → piṭṭhimema āgilāyati (bj: sī.pævi, sī.pavi) | me → S1-3 piṭṭhimme (pts note)My back aches.
tamahaṁ āyamissāmī”ti.
tamahaṁ → tam aham (pts)I will rest it.”
“Evaṁ, bhante”ti kho āyasmā mahāmoggallāno bhagavato paccassosi.
evaṁ bhanteti → evambhanteti (bjt) | evaṁ bhanteti → evam bhante ti (pts) | mahāmoggallāno → mahā-moggalāno (pts)“As you say, lord, Ven. Mahā Moggallāna responded to him.
Atha kho bhagavā catugguṇaṁ saṅghāṭiṁ paññapetvā dakkhiṇena passena sīhaseyyaṁ kappesi, pāde pādaṁ accādhāya, sato sampajāno uṭṭhānasaññaṁ manasi karitvā.
paññapetvā → paññāpetvā (bj); paññapettavā (sya-all) | pāde → pādena (sya-all) | catugguṇaṁ saṅghāṭiṁ paññapetvā → catuguṇam saṅghātim paññāpetvā (pts) | sampajāno uṭṭhānasaññaṁ → sampajaño uṭṭhānasaññam (pts) | catuguṇam → S3 catugguṇaṁ; S1 seems to have catuggaṇam (pts note) | pādaṁ → pādam (pts)Then the Blessed One, having arranged his outer robe folded in four, lay down on his right side in the lion’s sleeping posture, with one foot on top of the other, mindful & alert, having made a mental note to get up.
Tatra kho āyasmā mahāmoggallāno bhikkhū āmantesi:
mahāmoggallāno → mahā-moggalāno (pts)Then Ven. Mahā Moggallāna addressed the monks,
“āvuso bhikkhave”ti.
bhikkhaveti āvusoti → bhikkhavoti āvuso ti (bj) | bhikkhaveti → bhikkhave ti (pts)”Friend monks!”
“Āvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato mahāmoggallānassa paccassosuṁ.
āvusoti → āvuso ti (bjt, pts) | mahāmoggallānassa → mahā-moggalānassa (pts)“Yes, friend,” the monks responded to him.
Āyasmā mahāmoggallāno etadavoca:
mahāmoggallāno etadavoca → mahā-moggalāno etad avoca avassutapariyāyaṁ (pts)Ven. Mahā Moggallāna said,
“avassutapariyāyañca vo, āvuso, desessāmi, anavassutapariyāyañca.
desessāmi → desissāmi (bj) | desessāmi anavassutapariyāyañca → desissāmi anavassutapariyāyaṁ ca (pts)”Friends, I will teach you a discourse on being soggy and a discourse on not being soggy.
Taṁ suṇātha, sādhukaṁ manasi karotha, bhāsissāmī”ti.
sādhukaṁ → sādhukam (pts)Listen & pay careful attention. I will speak.”
“Evamāvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato mahāmoggallānassa paccassosuṁ.
evamāvusoti → evam āvuso ti (pts) | mahāmoggallānassa → mahā-moggalānassa (pts)“As you say, friend,” the monks responded to him.
Āyasmā mahāmoggallāno etadavoca:
avoca → The second part of this paragraph, from sādhukam is missing in S1-3 (pts note) | mahāmoggallāno etadavoca → mahā-moggalāno etad avoca (pts)Ven. Mahā Moggallāna said,
“Kathaṁ, āvuso, avassuto hoti?
āvuso → S1-3 kathañcāvuso (pts note) | kathaṁ → katham (pts)”And how is one soggy?
Idhāvuso, bhikkhu cakkhunā rūpaṁ disvā piyarūpe rūpe adhimuccati, appiyarūpe rūpe byāpajjati, anupaṭṭhitakāyassatī viharati parittacetaso,
anupaṭṭhitakāyassatī → anupaṭṭhitakāyasati ca (bj, sya-all); anupaṭṭhitakāyassati (cck) | rūpe → Missing in S1-3 and S1 has piyarūpaṁ (pts note) | anupaṭṭhitakāyasatī → Sometimes -sati; S1-3 insert ca here and further on (pts note) | appiyarūpe → apiyarūpe (pts) | byāpajjati anupaṭṭhitakāyassatī → vyāpajjati anupaṭṭhitakāyasatī (pts)There is the case where a monk, when seeing a form via the eye, is, in the case of pleasing forms, committed to forms and, in the case of displeasing forms, afflicted by forms. He remains with body-mindfulness not present, and with limited awareness.
tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ nappajānāti yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti …pe…
+ → sotena saddaṁ sutvā (bjt) | + → ghānena gandhaṁ ghāyitvā (bjt) | cetovimuttiṁ → cetovimuttim (pts) | yathābhūtaṁ → yathābhūtam (pts)And he does not discern, as it has come to be, the awareness-release & discernment-release where those evil, unskillful qualities that have arisen cease without trace. “When hearing a sound via the ear… “When smelling an aroma via the nose…
jivhāya rasaṁ sāyitvā …pe…
+ → kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā (bjt)“When tasting a flavor via the tongue… “When touching a tactile sensation via the body…
manasā dhammaṁ viññāya piyarūpe dhamme adhimuccati, appiyarūpe dhamme byāpajjati, anupaṭṭhitakāyassatī ca viharati parittacetaso,
anupaṭṭhitakāyassatī → anupaṭṭhitakāyasati (bj, cck, sya-all) | byāpajjati anupaṭṭhitakāyassatī ca → vyāpajjati anupaṭṭhitakāyasati (pts) | anupaṭṭhitakāyassatī → anupaṭṭhitakāyassati (my) | appiyarūpe → appiya rūpe (bjt) | appiyarūpe → apiyarūpe (pts)“When cognizing an idea via the intellect, he is, in the case of pleasing ideas, committed to ideas and, in the case of displeasing ideas, afflicted by ideas. He remains with body-mindfulness not present, and with limited awareness.
tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ nappajānāti yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti.
tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ → tañ ca cetovimuttim paññavimuttiṁ yathā bhuttaṁ (pts)And he does not discern, as it has come to be, the awareness-release & discernment-release where those evil, unskillful qualities that have arisen cease without trace.
Ayaṁ vuccati, āvuso, bhikkhu avassuto cakkhuviññeyyesu rūpesu …pe…
vuccati āvuso → vuccatāvuso (bj, sya-all) | + → avassuto sotaviññeyyesu saddesu avassuto ghānaviññeyyesu gandhesu (bjt) | cakkhuviññeyyesu → cakkhuviññeyesu (pts) | + → gha (pts)“This is called a monk who is soggy with forms cognizable via the eye, soggy with sounds cognizable via the ear, soggy with aromas cognizable via the nose,
avassuto jivhāviññeyyesu rasesu …pe…
+ → avassuto kāyaviññeyyesu phoṭṭhabbesu (bjt)soggy with flavors cognizable via the tongue, soggy with tactile sensations cognizable via the body,
avassuto manoviññeyyesu dhammesu.soggy with ideas cognizable via the intellect.
Evaṁvihāriñcāvuso, bhikkhuṁ cakkhuto cepi naṁ māro upasaṅkamati labhateva māro otāraṁ, labhati māro ārammaṇaṁ …pe…
labhateva → labhatheva (sya1ed, sya2ed); labhetha (mr) | labhati → labhetha (sya2ed, mr) | māro → ba. labhetheva māro (sya-all note) | bhikkhuṁ → S1-3 vihārī . . bhikkhu; B2 has vihārī . . . bhikkhuṁ (pts note) | labhateva → B1 labhetha always (pts note) | evaṁvihāriñcāvuso → evaṁ vihāriṁ cāvuso (bjt, pts) | + → sotato cepi naṁ (bjt) | + → ghānato cepi naṁ (bjt) | evaṁvihāriñcāvuso → evaṁvihāriṁ cāvuso (th) | cepi → ce pi (pts) | otāraṁ → otāram (pts) | ārammaṇaṁ → ārammaṇam (pts)“When a monk dwells in this way, then if Māra comes to him via the eye, Māra gains entry, Māra gains a foothold. If Māra comes to him via the ear… nose…
jivhāto cepi naṁ māro upasaṅkamati, labhateva māro otāraṁ, labhati māro ārammaṇaṁ …pe…
labhateva → labhetha (cck: ka.) | labhati → labhetha (cck: ka.) | cepi → ce pi (pts)tongue… body…
manato cepi naṁ māro upasaṅkamati, labhateva māro otāraṁ, labhati māro ārammaṇaṁ.
manato cepi naṁ → maṇato ce pi nam (pts) | otāraṁ → otāram (pts)intellect, Māra gains entry, Māra gains a foothold.
Seyyathāpi, āvuso, naḷāgāraṁ vā tiṇāgāraṁ vā sukkhaṁ kolāpaṁ terovassikaṁ.
sukkhaṁ kolāpaṁ → sukkhakāḷāsaṁ (sya-all) | sukkhakāḷāsaṁ → ba. sukhaṁ koḷāpaṁ (sya-all note) | sukkhaṁ → sukkham (pts) | terovassikaṁ → terovassikam (pts)Just as if there were a shack made of reeds or a shack made of grass—dry, desiccated, more than a year old—
Puratthimāya cepi naṁ disāya puriso ādittāya tiṇukkāya upasaṅkameyya, labhetheva aggi otāraṁ, labhetha aggi ārammaṇaṁ;
labhetheva → labhetha (mr) | labhetheva → labhetha (cck: ka.) | naṁ → Missing in S1-3 here and further on, not alw1ys (pts note) | cepi → ce pi (pts)and if a man were to come to it from the east with a burning grass torch, fire would gain entry, fire would gain a foothold.
pacchimāya cepi naṁ disāya puriso ādittāya tiṇukkāya upasaṅkameyya …pe…
cepi naṁ → ce pi (pts)If a man were to come to it from the west…
uttarāya cepi naṁ disāya …pe…
cepi → ce pi (pts)north…
dakkhiṇāya cepi naṁ disāya …pe…
cepi → ce pi (pts)south…
heṭṭhimato cepi naṁ …pe…
heṭṭhimato → heṭṭhato (bj) | heṭṭhimato → S1 heṭṭhito; S3 heṭṭhato (pts note) | + → uparito (th) | cepi → ce pi (pts)from below…
uparimato cepi naṁ …
uparimato → uparito (bj) | uparimato → S1-3, B2 uparito (pts note) | cepi → ce pi (pts)from above…
yato kutoci cepi naṁ puriso ādittāya tiṇukkāya upasaṅkameyya, labhetheva aggi otāraṁ labhetha aggi ārammaṇaṁ.
kutoci → S1-3 omit ci here and further on (pts note) | kutoci → kuto (bjt, th) | cepi naṁ → ce pi nam (pts)From whatever direction the man would come to it with a burning grass torch, fire would gain entry, fire would gain a foothold.
Evameva kho, āvuso, evaṁvihāriṁ bhikkhuṁ cakkhuto cepi naṁ māro upasaṅkamati, labhateva māro otāraṁ, labhati māro ārammaṇaṁ …pe…
labhateva → labhetheva (sya-all) | evaṁvihāriṁ → evaṁ vihāriṁ (bjt, pts) | + → sotato cepi naṁ (bjt) | + → ghānato cepi naṁ (bjt) | evameva → evam eva (pts) | cepi naṁ → ce pi nam (pts) | otāraṁ → otāram (pts)In the same way, when a monk dwells in this way, then if Māra comes to him via the eye, Māra gains entry, Māra gains a foothold. If Māra comes to him via the ear… nose…
jivhāto cepi naṁ māro upasaṅkamati …pe…
māro upasaṅkamati → kāyato cepi naṁ (bjt) | cepi → ce pi (pts)tongue… body…
manato cepi naṁ māro upasaṅkamati, labhateva māro otāraṁ, labhati māro ārammaṇaṁ.
labhateva → labhetheva (sya-all) | cepi naṁ → ce pi nam (pts)intellect, Māra gains entry, Māra gains a foothold.
Evaṁvihāriñcāvuso, bhikkhuṁ rūpā adhibhaṁsu, na bhikkhu rūpe adhibhosi;
evaṁvihāriñcāvuso → evaṁ vihāriṁ cāvuso (bjt, pts)“And when a monk dwells in this way, forms overpower him. He does not overpower forms.
saddā bhikkhuṁ adhibhaṁsu, na bhikkhu sadde adhibhosi;
bhikkhuṁ → bhikkhum (pts)Sounds overpower him…
gandhā bhikkhuṁ adhibhaṁsu, na bhikkhu gandhe adhibhosi;
bhikkhu → bhikkhuṁ (bj) | bhikkhuṁ → bhikkhum (pts)Aromas…
rasā bhikkhuṁ adhibhaṁsu, na bhikkhu rase adhibhosi;
bhikkhuṁ → bhikkhum (pts)Flavors…
phoṭṭhabbā bhikkhuṁ adhibhaṁsu, na bhikkhu phoṭṭhabbe adhibhosi;
bhikkhuṁ → bhikkhum (pts)Tactile sensations…
dhammā bhikkhuṁ adhibhaṁsu, na bhikkhu dhamme adhibhosi.
bhikkhuṁ → bhikkhum (pts)Ideas overpower him. He does not overpower ideas.
Ayaṁ vuccatāvuso, bhikkhu rūpādhibhūto, saddādhibhūto, gandhādhibhūto, rasādhibhūto, phoṭṭhabbādhibhūto, dhammādhibhūto, adhibhūto, anadhibhū, adhibhaṁsu naṁ pāpakā akusalā dhammā saṅkilesikā ponobhavikā sadarā dukkhavipākā āyatiṁ jātijarāmaraṇiyā.
anadhibhū → anadhibhūto (sya-all, km, mr) | gandhādhibhūto → gandhādhikūto (sya-all) | adhibhūto anadhibhū → anadhibhūto (sya-all) | naṁ → (sya-all) | āyatiṁ jātijarāmaraṇiyā evaṁ → āyatijarāmaraṇiyā evam (pts) | rūpādhibhūto → bhibhūto (bj: sīmu, sī.pævi, sī.pavi) | ponobhavikā → ponobbhavikā (bj: syā) | āyatiṁ → āyati (bj: sī.pavi) | anadhibhū → anadhibhūto (cck: sī. syā. kaṁ. ka.) | dhammādhibhūto → In this part, from rupādhibhūto, S1-3 have abhibhū . . instead of adhibhū . . . (pts note) | adhibhūto → Missing in S3 (pts note) | anadhibhū → Missing in B2 (pts note) | sadarā → S1-3 sa (S3 ya-) dārā (pts note) | āyatijarāmaraṇiyā → B1-2 āyatiṁ- (pts note) | saṅkilesikā ponobhavikā → saṁkilesikā ponobbhavikā (my) | jātijarāmaraṇiyā → jāti jarāmaraṇiyā (bjt) | saṅkilesikā → saṁkilesikā (ms2005)This is called a monk overpowered by forms, overpowered by sounds, overpowered by aromas, overpowered by flavors, overpowered by tactile sensations, overpowered by ideas—one overpowered who does not overpower. He is overpowered by evil, unskillful qualities that defile, that lead to further becoming, that are miserable, that result in suffering & stress, that tend toward future birth, aging, & death.
Evaṁ kho, āvuso, avassuto hoti.
evaṁ → evam (pts)“It’s in this way, friends, that one is soggy.
Kathañcāvuso, anavassuto hoti?
kathañcāvuso → kathaṁ cāvuso (pts)“And how is one not soggy?
Idhāvuso, bhikkhu cakkhunā rūpaṁ disvā piyarūpe rūpe nādhimuccati, appiyarūpe rūpe na byāpajjati, upaṭṭhitakāyassati ca viharati appamāṇacetaso,
rūpe → S1-3 omit rūpe as before (pts note) | byāpajjati upaṭṭhitakāyassati → vyāpajjati upaṭṭhitakāyasati (bjt, pts) | upaṭṭhitakāyassati → upaṭṭhitakāyasati (th) | appiyarūpe → apiyarūpe (pts)There is the case where a monk, when seeing a form via the eye, is not, in the case of pleasing forms, committed to forms nor, in the case of displeasing forms, afflicted by forms. He remains with body-mindfulness present, and with immeasurable awareness.
tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ pajānāti yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti …pe…
+ → sotena saddaṁ sutvā (bjt) | + → ghānena gandhaṁ ghāyitvā (bjt) | cetovimuttiṁ → cetovimuttim (pts) | yathābhūtaṁ → yathābhūtam (pts)And he discerns, as it has come to be, the awareness-release & discernment-release where those evil, unskillful qualities that have arisen cease without trace. “When hearing a sound via the ear… “When smelling an aroma via the nose…
jivhāya rasaṁ sāyitvā …pe…
+ → kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā (bjt)“When tasting a flavor via the tongue… “When touching a tactile sensation via the body…
manasā dhammaṁ viññāya piyarūpe dhamme nādhimuccati, appiyarūpe dhamme na byāpajjati, upaṭṭhitakāyassati ca viharati appamāṇacetaso,
piyarūpe → pīyarūpe (pts) | appiyarūpe → apīyarūpe (pts) | byāpajjati upaṭṭhitakāyassati → vyāpajjati upaṭṭhitakāyasati (bjt, pts) | appamāṇacetaso → appamāṇa cetaso (bjt) | upaṭṭhitakāyassati → upaṭṭhitakāyasati (th)“When cognizing an idea via the intellect, he is not, in the case of pleasing ideas, committed to ideas nor, in the case of displeasing ideas, afflicted by ideas. He remains with body-mindfulness present, and with immeasurable awareness.
tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ pajānāti yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti.
paññāvimuttiṁ → paññavimuttiṁ (sya-all) | cetovimuttiṁ → cetovimuttim (pts) | yathābhūtaṁ → yathābhūtam (pts)And he discerns, as it has come to be, the awareness-release & discernment-release where those evil, unskillful qualities that have arisen cease without trace.
Ayaṁ vuccatāvuso, bhikkhu anavassuto cakkhuviññeyyesu rūpesu …pe…
+ → ayaṁ vuccatāvuso bhikkhu anavassuto jivhāviññeyyesu rasesu (th)“This is called a monk who is not soggy with forms cognizable via the eye, not soggy with sounds cognizable via the ear, not soggy with aromas cognizable via the nose, not soggy with flavors cognizable via the tongue, not soggy with tactile sensations cognizable via the body,
anavassuto manoviññeyyesu dhammesu.
+ → jivhāviññeyyesu rasesu anavassuto (bjt)not soggy with ideas cognizable via the intellect.
Evaṁvihāriñcāvuso, bhikkhuṁ cakkhuto cepi naṁ māro upasaṅkamati, neva labhati māro otāraṁ, na labhati māro ārammaṇaṁ …pe…
evaṁvihāriñcāvuso → evaṁ vihāriṁ cāvuso (bjt, pts) | + → sotato cepi naṁ (bjt) | + → ghānato cepi naṁ (bjt) | evaṁvihāriñcāvuso → evaṁvihāriṁ cāvuso (th) | cepi → ce pi (pts) | ārammaṇaṁ → ārammanaṁ (pts)“When a monk dwells in this way, then if Māra comes to him via the eye, Māra gains no entry, Māra gains no foothold. If Māra comes to him via the ear… nose…
jivhāto cepi naṁ māro upasaṅkamati …pe…
māro upasaṅkamati → kāyato cepi naṁ (bjt) | cepi naṁ → ce pi nam (pts)tongue… body…
manato cepi naṁ māro upasaṅkamati, neva labhati māro otāraṁ, na labhati māro ārammaṇaṁ.
cepi naṁ → ce pi nam (pts) | otāraṁ → otāram (pts)intellect, Māra gains no entry, Māra gains no foothold.
Seyyathāpi, āvuso, kūṭāgāraṁ vā sālā vā bahalamattikā addāvalepanā.
kūṭāgāraṁ → kūṭāgārakā (bj); kūṭāgārasālaṁ (sya-all); kuṭāgāraṁ (pts) | sālā → kūṭāgārasālā (bj); kuṭāgārasālā (pts) | addāvalepanā → addāvalimpanā (bj) | sālā vā bahalamattikā addāvalepanā → bahalamattikāmaddāvilepanā (sya-all) | vā → kūṭāgāraṁ vā sālā vā (bj: machasaṁ) | addāvalimpanā → madadāvalepanā (bj: syā); adadāvalepanā (bj: machasaṁ) | kuṭāgārasālā → S1-3 have -sālaṁ; B1 also without kuṭāgāra- (pts note) | bahalamattikā → B1 -mattikāmo (pts note) | addāvalepanā → S1-3 -limpanā; B2 -nelamanā (pts note)Just as if there were a peaked house or hall thickly plastered with fine clay,
Puratthimāya cepi naṁ disāya puriso ādittāya tiṇukkāya upasaṅkameyya, neva labhetha aggi otāraṁ, na labhetha aggi ārammaṇaṁ …pe…
naṁ → (sya-all) | naṁ → Missing in S1-3 (pts note) | cepi → ce pi (pts) | ārammaṇaṁ → ārammaṇam (pts)and if a man were to come to it from the east with a burning grass torch, fire would gain no entry, fire would gain no foothold.
pacchimāya cepi naṁ …
naṁ → S1-3 disāya (pts note) | cepi → ce pi (pts)If a man were to come to it from the west…
uttarāya cepi naṁ …
+ → disāya (bjt) | cepi → ce pi (pts)north…
dakkhiṇāya cepi naṁ …
cepi → ce pi (pts)south…
heṭṭhimato cepi naṁ …
heṭṭhimato → disāya heṭṭhato (bjt) | cepi → ce pi (pts)from below…
uparimato cepi naṁ …
uparimato → S1-3 heṭṭhato . . .uparito (pts note) | cepi naṁ → ce pi nam (pts)from above…
yato kutoci cepi naṁ puriso ādittāya tiṇukkāya upasaṅkameyya, neva labhetha aggi otāraṁ, na labhetha aggi ārammaṇaṁ.
cepi naṁ → ce (sya-all) | kutoci → kuto (bjt) | kutoci cepi naṁ → kuto ce pi nam (pts) | otāraṁ → otāram (pts)From whatever direction the man would come to it with a burning grass torch, fire would gain no entry, fire would gain no foothold.
Evameva kho, āvuso, evaṁvihāriṁ bhikkhuṁ cakkhuto cepi naṁ māro upasaṅkamati, neva labhati māro otāraṁ, na labhati māro ārammaṇaṁ …pe…
neva labhati → na labhateva (sya-all) | labhati → labhate (sya-all) | evaṁvihāriṁ bhikkhuṁ → evaṁviharim bhikkhum (pts) | labhateva → ba. neva labhetha (sya-all note) | evaṁvihāriṁ → evaṁ vihāriṁ (bjt) | evameva → evam eva (pts) | cepi naṁ → ce pi nam (pts) | ārammaṇaṁ → ārammaṇam (pts)In the same way, when a monk dwells in this way, then if Māra comes to him via the eye, Māra gains no entry, Māra gains no foothold. If Māra comes to him via the ear… nose… tongue… body…
manato cepi naṁ māro upasaṅkamati, neva labhati māro otāraṁ, na labhati māro ārammaṇaṁ.
manato → jivhāto (sya-all) | neva labhati → na labheteva (sya-all) | cepi naṁ → ce pi nam (pts)intellect, Māra gains no entry, Māra gains no foothold.
Evaṁvihārī cāvuso, bhikkhu rūpe adhibhosi, na rūpā bhikkhuṁ adhibhaṁsu;
bhikkhu → S1-3, B1 bhikkhuṁ; B2 bhikkhū (pts note) | evaṁvihārī → evaṁ vihārī (bjt, pts) | bhikkhuṁ → bhikkhum (pts)“And when a monk dwells in this way, he overpowers forms. Forms do not overpower him.
sadde bhikkhu adhibhosi, na saddā bhikkhuṁ adhibhaṁsu;
bhikkhuṁ → bhikkhum (pts)He overpowers sounds…
gandhe bhikkhu adhibhosi, na gandhā bhikkhuṁ adhibhaṁsu;
gandhā bhikkhuṁ → gandho bhikkhum (pts) | bhikkhu → S1-3 bhikkhuṁ (pts note)aromas…
rase bhikkhu adhibhosi, na rasā bhikkhuṁ adhibhaṁsu;
bhikkhuṁ → bhikkhum (pts)flavors…
phoṭṭhabbe bhikkhu adhibhosi, na phoṭṭhabbā bhikkhuṁ adhibhaṁsu;
bhikkhuṁ → bhikkhum (pts)tactile sensations…
dhamme bhikkhu adhibhosi, na dhammā bhikkhuṁ adhibhaṁsu.
bhikkhuṁ → bhikkhum (pts)ideas. Ideas do not overpower him.
Ayaṁ vuccatāvuso, bhikkhu rūpādhibhū, saddādhibhū, gandhādhibhū, rasādhibhū, phoṭṭhabbādhibhū, dhammādhibhū, adhibhū, anadhibhūto, adhibhosi te pāpake akusale dhamme saṅkilesike ponobhavike sadare dukkhavipāke āyatiṁ jātijarāmaraṇiye.
dhammādhibhū, adhibhū, anadhibhūto → anadhibhūto kehici kilesehi (mr) | jātijarāmaraṇiye → jātijarāmaraṇike (bj) | adhibhū anadhibhūto → (sya-all) | rūpādhibhū → rupādhibhū (pts) | āyatiṁ jātijarāmaraṇiye evaṁ → āyatijātijarāmaraṇiye evam (pts) | anadhibhūto → anadhibhūto kehici kilesehi (cck: ka.) | anadhibhūto → S1-3 abhibhū anabhibhūto; B1 adds kecihi kilesehi (pts note) | sadare → S1 sadāre (pts note) | āyatijātijarāmaraṇiye → B1-2 ayatiṁ-; S1-3 -maraṇike (pts note) | saṅkilesike ponobhavike → saṁkilesike ponobbhavike (my) | saṅkilesike → saṁkilesike (bjt, ms2005) | ponobhavike → ponobbhavike (th)This is called a monk who overpowers forms, overpowers sounds, overpowers aromas, overpowers flavors, overpowers tactile sensations, overpowers ideas—one who overpowers and is not overpowered. He overpowers evil, unskillful qualities that defile, that lead to further becoming, that are miserable, that result in suffering & stress, that tend toward future birth, aging, & death.
Evaṁ kho, āvuso, anavassuto hotī”ti.
evaṁ → evam (pts)“It’s in this way, friends, that one is not soggy.”
Atha kho bhagavā uṭṭhahitvā āyasmantaṁ mahāmoggallānaṁ āmantesi:
uṭṭhahitvā → vuṭṭhahitvā (bj, cck, sya-all) | āyasmantaṁ mahāmoggallānaṁ → āyasmantam mahāmoggalānam (pts)Then the Blessed One got up and said to Ven. Mahā Moggallāna,
“sādhu sādhu, moggallāna.
+ → kho (th) | moggallāna → moggalāna (pts)“Good, good, Moggallāna.
Sādhu kho tvaṁ, moggallāna, bhikkhūnaṁ avassutapariyāyañca anavassutapariyāyañca abhāsī”ti.
sādhu → sādhusādhu kho (bj: syā) | tvam → S1-3 taṁ (pts note) | abhāsīti → S3 ābhāsīti (pts note) | tvaṁ moggallāna → tvam moggalāna (pts)What you have said to the monks about the discourse on being soggy and the discourse on not being soggy is good.”
Idamavoca āyasmā mahāmoggallāno.
idamavoca āyasmā mahāmoggallāno → idam avocāyasmā mahāmoggalāno (pts) | idamavoca āyasmā mahāmoggallāno → idam avocāyasmā mahā-moggalāno (pts)That is what Ven. Mahā Moggallāna said,
Samanuñño satthā ahosi.and the Teacher approved.
Attamanā te bhikkhū āyasmato mahāmoggallānassa bhāsitaṁ abhinandunti.
abhinandunti chaṭṭhaṁ → abhinandiṁsūti (bj) | mahāmoggallānassa bhāsitaṁ abhinandunti chaṭṭhaṁ → mahāmoggalānassa bhāsitam abhinandiṁsu (pts) | abhinandiṁsūti → abhinandunti (bj: machasaṁ, syā) | abhinandiṁsu → B1-2 abhinandunti || || (pts note) | mahāmoggallānassa bhāsitaṁ abhinandunti → mahā-moggalānassa bhāsitam abhinandiṁsu (pts)Gratified, the monks delighted in Ven. Mahā Moggallāna’s words.