Chappāṇakopamasutta
Chappāṇakopamasutta → chappāṇakasuttaṁ (bj); chapāṇa (pts1ed)Сутта Подобно Шести Животным
“Seyyathāpi, bhikkhave, puriso arugatto pakkagatto saravanaṁ paviseyya.
seyyathāpi → seyyathāpī (pts) | saravanaṁ → saravanam (pts)“Монахи, это как если бы человек с гниющими ранами вошёл бы в лес тернистого тростника,
Tassa kusakaṇṭakā ceva pāde vijjheyyuṁ, sarapattāni ca gattāni vilekheyyuṁ.
sarapattāni ca gattāni → sarapattāni pakkagattāni (sya-all, km); arupakkāni gattāni (pts1ed, mr) | vilekheyyuṁ evañhi → vilikheyyuṁ evaṁ hi (bj, pts) | ceva → cepi (sya-all) | sarapattāni ca → arūpakkāni (pts) | vilikheyyuṁ → vilekheyyuṁ (bj: machasaṁ); vilākheyyuṁ (bj: syā) | gattāni → sarapattāni pakkagattāni (cck: syā. kaṁ.); arupakkāni gattāni (cck: pī. ka.) | vilekheyyuṁ → ba. arūpakkāgattāni vilekheyyuṁ (sya-all note) | kusakaṇṭakā → S1-3 -kaṇṭako; B1 -kaṇḍa- always (pts note) | ceva → B1 cepi (pts note) | vijjheyyuṁ → B1 vijjeyyuṁ (pts note) | arūpakkāni → S1-3 sarapattāni (S3 -ṇi) ca (pts note) | vilikkheyyuṁ → B1 vilekkheyyuṁ (pts note) | vilekheyyuṁ → vilikkheyyuṁ evaṁ (pts)и шипы кусы пронзили бы его ступни, а листья тростника порезали бы члены его тела.
Evañhi so, bhikkhave, puriso bhiyyoso mattāya tatonidānaṁ dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvediyetha.
puriso → (sya-all) | paṭisaṁvediyetha → paṭisaṁvedayetha (sya-all) | bhikkhave → ba. evaṁ kho bhikkhave (sya-all note) | so → B1 kho instead of hi so (pts note) | paṭisaṁvediyetha → B1 paṭisaṁvedi (pts note) | bhiyyoso mattāya → bhiyyosomattāya (my) | bhiyyoso mattāya tatonidānaṁ → bhiyyo somattāya tato nidānaṁ (bjt) | evañhi → evaṁ hi (th)Так, тот человек испытал бы ещё больше боли и недовольства.
Evameva kho, bhikkhave, idhekacco bhikkhu gāmagato vā araññagato vā labhati vattāraṁ:
araññagato → S1 gāmato . . . araññato (pts note) | evameva → evaṁ eva (pts) | vattāraṁ → vattāram (pts)Точно так же, монахи, бывает так, что некий монах ушедший в деревню или в лес, встречает кого-либо, кто критикует его:
‘ayañca so āyasmā evaṅkārī evaṁsamācāro asucigāmakaṇṭako’ti.
ayañca so → ayañca kho (pts1ed, mr); ayaṁ so (?) | asucigāmakaṇṭakoti taṁ kaṇṭakoti iti → asucigāmakaṇṭako ti taṁkaṇṭako ti (pts) | so → ayañca kho (bj: PTS) | so → ayañca kho (cck: pī. ka.); ayaṁ so (cck: ?) | kho → S1-3 so (pts note) | evaṁkārī → S1-3 etarahi (pts note) | asucigāmakaṇṭakoti → asuci gāmakaṇṭakoti (bjt) | ayañca so → ayañ ca kho (pts)“Этот уважаемый, поступающий так-то, ведущий себя так-то – просто подлая деревенская колючка”.
Taṁ kaṇṭakoti iti viditvā saṁvaro ca asaṁvaro ca veditabbo.
kaṇṭakoti → taṁ ‘‘asucigāmakaṇḍato’’ti (cck: ka.) | ti → B1 asucigāmakaṇṭakoti iti (pts note) | taṁ kaṇṭakoti → taṁkaṇṭakoti (th) | + → asaṁvaro ca (th) | taṁ kaṇṭakoti iti → taṁkaṇṭako ti (pts)Поняв его так, что “колючкой” [назвали именно его], ему следует понять [также и] сдержанность и несдержанность.
Kathañca, bhikkhave, asaṁvaro hoti?
kathañca → kathañ ca (pts)И в каком случае, монахи, есть несдержанность?
Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṁ disvā piyarūpe rūpe adhimuccati, appiyarūpe rūpe byāpajjati, anupaṭṭhitakāyassati ca viharati parittacetaso.
byāpajjati anupaṭṭhitakāyassati → vyāpajjati anupaṭṭhitakāyasatī (pts) | byāpajjati anupaṭṭhitakāyassati → vyāpajjati anupaṭṭhitakāyasati (bjt) | anupaṭṭhitakāyassati → anupaṭṭhitakāyasati (th)Вот, увидев форму глазом, монах влечётся к приятной форме и питает неприязнь к неприятной. Он пребывает, не утвердив памятование на теле, с ограниченным умом,
Tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ nappajānāti, yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti.
cetovimuttiṁ → cetovimuttim (pts)и он не понимает как-есть освобождения ума, освобождения пониманием, где эти плохие, неблагие качества прекращаются без остатка.
Sotena saddaṁ sutvā …Услышав ухом звук…
ghānena gandhaṁ ghāyitvā …учуяв носом запах…
jivhāya rasaṁ sāyitvā …распробовав языком вкус…
kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …
phoṭṭhabbaṁ → poṭṭhabbam (pts)ощутив тактильное ощущение телом…
manasā dhammaṁ viññāya piyarūpe dhamme adhimuccati, appiyarūpe dhamme byāpajjati, anupaṭṭhitakāyassati ca viharati parittacetaso,
byāpajjati anupaṭṭhitakāyassati → vyāpajjatī anupaṭṭhitakāyasatī (pts) | byāpajjati anupaṭṭhitakāyassati → vyāpajjati anupaṭṭhitakāyasati (bjt) | anupaṭṭhitakāyassati → anupaṭṭhitakāyasati (th)познав явление умом, он влечётся к приятному явлению и питает неприязнь к неприятному. Он пребывает, не утвердив памятование о теле, с ограниченным умом,
tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ nappajānāti, yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti.
tañca cetovimuttiṁ → tañ ca cetovimuttim (pts)и он не понимает как-есть освобождения ума, освобождения пониманием, где эти плохие, неблагие качества прекращаются без остатка.
Seyyathāpi, bhikkhave, puriso chappāṇake gahetvā nānāvisaye nānāgocare daḷhāya rajjuyā bandheyya.Это как, монахи, если бы человек поймал шесть животных – с различными обиталищами и с различными областями поиска пищи – и привязал бы их прочной верёвкой.
Ahiṁ gahetvā daḷhāya rajjuyā bandheyya.
daḷhāya → daḷhaya (pts)Он бы поймал змею и связал прочной верёвкой…
Susumāraṁ gahetvā daḷhāya rajjuyā bandheyya.
Susumāraṁ → suṁsumāraṁ (bj, sya-all, km, pts1ed) | susumāraṁ → sasasumāraṁ (sya-all); suṁsumāraṁ (pts) | Susumāraṁ → suṁsumāraṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.)крокодила и связал прочной верёвкой…
Pakkhiṁ gahetvā daḷhāya rajjuyā bandheyya.птицу и связал прочной верёвкой…
Kukkuraṁ gahetvā daḷhāya rajjuyā bandheyya.собаку и связал прочной верёвкой…
Siṅgālaṁ gahetvā daḷhāya rajjuyā bandheyya.
siṅgālaṁ → sigālaṁ (sya-all, pts) | siṅgālaṁ → sigālam (pts)шакала и связал прочной верёвкой…
Makkaṭaṁ gahetvā daḷhāya rajjuyā bandheyya.
makkaṭaṁ → makkaṭam (pts)и связал прочной верёвкой.
Daḷhāya rajjuyā bandhitvā majjhe gaṇṭhiṁ karitvā ossajjeyya.
ossajjeyya → osajjeyya (th)Сделав так, он связал бы верёвки вместе с узлом посередине и отпустил бы их.
Atha kho, te, bhikkhave, chappāṇakā nānāvisayā nānāgocarā sakaṁ sakaṁ gocaravisayaṁ āviñcheyyuṁ—
āviñcheyyuṁ → āviñjeyyuṁ (bj) | āviñcheyyuṁ → āviñjeyyuṁ (cck: sī.) | āviñcheyyuṁ → B1 āvicche- and āviñche-; S1 āviñche-; S3 āviñje- (pts note) | nānāvisayā nānāgocarā → nānā visayā nānā gocarā (bjt) | gocaravisayaṁ → gocaravisayam (pts)Тогда каждое из шести животных – с различными обиталищами и с различными областями поиска пищи – стало бы тянуть в сторону собственного обиталища и области поиска пищи.
ahi āviñcheyya ‘vammikaṁ pavekkhāmī’ti, susumāro āviñcheyya ‘udakaṁ pavekkhāmī’ti, pakkhī āviñcheyya ‘ākāsaṁ ḍessāmī’ti, kukkuro āviñcheyya ‘gāmaṁ pavekkhāmī’ti, siṅgālo āviñcheyya ‘sīvathikaṁ pavekkhāmī’ti, makkaṭo āviñcheyya ‘vanaṁ pavekkhāmī’ti.
sīvathikaṁ → sivathikaṁ (bj, mr) | susumāro → sasasumāro (sya-all) | siṅgālo → sigālo (sya-all) | sīvathikaṁ → sivathikaṁ (cck: ka.) | ḍessāmīti → ba. ñessāmīti (sya-all note) | ḍessāmīti → S3 vessāmīti (pts note) | sīvathikaṁ → B1 sivaṭṭhikaṁ always (pts note) | susumāro → suṁsumāro (bjt) | pavekkhāmīti susumāro → pavekkhāmī ti suṁsumāro (pts) | vanaṁ → vanam (pts)Змея тянула бы в одну сторону, думая: “Заползу в муравейник”. Крокодил тянул бы в другую сторону, думая: “Полезу в воду”. Птица тянула бы ещё в другую сторону, думая: “Взлечу в небо”. Собака тянула бы ещё в другую сторону, думая: “Побегу в деревню”. Шакал тянул бы ещё в другую сторону, думая: “Пойду к могильнику”. Обезьяна тянула бы ещё в другую сторону, думая: “Пойду в лес”.
Yadā kho te, bhikkhave, chappāṇakā jhattā assu kilantā, atha kho yo nesaṁ pāṇakānaṁ balavataro assa tassa te anuvatteyyuṁ, anuvidhāyeyyuṁ vasaṁ gaccheyyuṁ.
pāṇakānaṁ → pāṇako (bj); pāṇakā (sya-all) | kho → (bj, sya-all) | anuvatteyyuṁ → anuppavatteyyuṁ (bj) | anuvidhāyeyyuṁ → anuvidhīyeyyuṁ (pts) | pāṇako → pāṇakānaṁ (bj: machasaṁ); pāṇakā (bj: syā) | anuvidhāyeyyuṁ → anuvidhiseyyuṁ (bj: sī.pævi, sī.pavi) | nesaṁ → ba. atha kho yo nesaṁ (sya-all note) | kho → Missing in S1-3 (pts note) | pāṇakānaṁ → S1-3 pāṇako (pts note) | anuvatteyyuṁ → S1-3 anupavatteyyuṁ (pts note) | anuvidhīyeyyuṁ → B1 -vidhāyeyyuṁ (pts note) | chappāṇakā jhattā → chappāṇakājjhattā (th) | chappāṇakā jhattā → chappāṇakājhattā (pts) | nesaṁ → nesam (pts)И затем, когда эти шесть животных истощились бы и устали, то над ними властвовало бы то из них, которое было бы наиболее сильным. Они бы подчинились ему, и попали под его контроль.
Evameva kho, bhikkhave, yassa kassaci bhikkhuno kāyagatāsati abhāvitā abahulīkatā, taṁ cakkhu āviñchati manāpiyesu rūpesu, amanāpiyā rūpā paṭikūlā honti …pe…
manāpiyesu → manāpikesu (bj) | amanāpiyā → amanāpikassa (bj) | cakkhu → cakkhuṁ (sya-all) | abahulīkatā → abahulikatā (pts) | paṭikūlā → paṭikkulā (pts) | āviñchati → S1 āvijjati (pts note) | amanāpiyā → S1-3 manāpikesu . . . amanāpikassa always (pts note) | pa → Instead of ||pa || S3 has jivhā āviñjati manāpitesu rasesu --pe--; S1 aviñjamānapitesu-, āviñja being put instead of a prior erased āvichati 11 S3 omits rūpe; S1 piyarūpe (pts note) | pe → spelled out in full (bjt) | + → jivhā āviñchati kāyo āviñchati (th) | evameva → evam eva (pts) | kāyagatāsati → kāyagatā sati (pts)Точно так же, монахи, когда монах не развил и не взрастил памятование, направленное на тело, то глаз тянет в направлении приятных форм, а неприятные формы – [для него] отталкивающие.
mano āviñchati manāpiyesu dhammesu, amanāpiyā dhammā paṭikūlā honti.
manāpiyesu → manāpikesu (bj) | amanāpiyā → amanāpikassa (bj) | paṭikūlā → patikkulā (pts) | paṭikūlā → paṭikkūlā (bjt)Ум тянет в направлении приятных явлений, а неприятные явления – отталкивающие.
Evaṁ kho, bhikkhave, asaṁvaro hoti.Вот в каком случае есть несдержанность.
Kathañca, bhikkhave, saṁvaro hoti?И в каком случае, монахи, есть сдержанность?
Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṁ disvā piyarūpe rūpe nādhimuccati, appiyarūpe rūpe na byāpajjati, upaṭṭhitakāyassati ca viharati appamāṇacetaso,
byāpajjati upaṭṭhitakāyassati → vyāpajjati upaṭṭhitakāyasatī (pts) | rūpe → Missing in S1-3 (pts note) | byāpajjati upaṭṭhitakāyassati → vyāpajjati upaṭṭhitakāyasati (bjt) | upaṭṭhitakāyassati → upaṭṭhitakāyasati (th)Вот, увидев форму глазом, монах не влечётся к приятной форме и не питает неприязни к неприятной. Он пребывает, утвердив памятование о теле, с безмерным умом,
tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ pajānāti, yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti …pe…
nirujjhanti → nirujjhanti sotena saddaṁ sutvā (bj) | + → ghānena gandhaṁ ghāyitvā (th) | yathābhūtaṁ → yathābhūtam (pts) | yatthassa → yathassa (pts)и он понимает как-есть освобождение ума, освобождение пониманием, где эти плохие, неблагие качества прекращаются без остатка.
jivhāya rasaṁ sāyitvā …pe…
jivhāya → jivhā (my) | jivhāya → ghānena gandhaṁ ghāyitvā jivhā (bjt) | + → kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā (bjt, th)распробовав языком вкус…
manasā dhammaṁ viññāya piyarūpe dhamme nādhimuccati, appiyarūpe dhamme na byāpajjati, upaṭṭhitakāyassati ca viharati appamāṇacetaso,
byāpajjati upaṭṭhitakāyassati → vyāpajjati upaṭṭhitakāyasatī (pts) | byāpajjati upaṭṭhitakāyassati → vyāpajjati upaṭṭhitakāyasati (bjt) | upaṭṭhitakāyassati → upaṭṭhitakāyasati (th) | appamāṇacetaso → appamaṇacetaso (pts)познав явление умом, он не влечётся к приятному явлению и не питает неприязни к неприятному.
tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ pajānāti yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti.
tañca → tañ ca (pts) | paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ → paññāvimuttim yathābhūtam (pts)Он пребывает, утвердив памятование о теле, с безмерным умом, и он понимает как-есть освобождение ума, освобождение пониманием, где эти плохие, неблагие качества прекращаются без остатка.
Seyyathāpi, bhikkhave, puriso chappāṇake gahetvā nānāvisaye nānāgocare daḷhāya rajjuyā bandheyya.
nānāvisaye nānāgocare → nānā visaye nānā gocare (bjt)Это как, монахи, если бы человек поймал шесть животных.
Ahiṁ gahetvā daḷhāya rajjuyā bandheyya.Он бы поймал змею и связал прочной верёвкой…
Susumāraṁ gahetvā daḷhāya rajjuyā bandheyya.
susumāraṁ → suṁsumāraṁ (pts) | daḷhāya rajjuyā bandheyya → (pts)крокодила и связал прочной верёвкой…
Pakkhiṁ gahetvā …pe…птицу и связал прочной верёвкой…
kukkuraṁ gahetvā …собаку и связал прочной верёвкой…
siṅgālaṁ gahetvā …
siṅgālaṁ → sigālaṁ (sya-all, pts)шакала и связал прочной верёвкой…
makkaṭaṁ gahetvā daḷhāya rajjuyā bandheyya.и связал прочной верёвкой.
Daḷhāya rajjuyā bandhitvā daḷhe khīle vā thambhe vā upanibandheyya.Сделав так, он привязал бы их к прочному столбу или колонне.
Atha kho te, bhikkhave, chappāṇakā nānāvisayā nānāgocarā sakaṁ sakaṁ gocaravisayaṁ āviñcheyyuṁ—
nānāvisayā nānāgocarā → nānā visayā nānā gocarā (bjt) | gocaravisayaṁ → gocaravisayam (pts)Тогда каждое из шести животных – с различными обиталищами и с различными областями поиска пищи – стало бы тянуть в сторону собственного обиталища и области поиска пищи.
ahi āviñcheyya ‘vammikaṁ pavekkhāmī’ti, susumāro āviñcheyya ‘udakaṁ pavekkhāmī’ti, pakkhī āviñcheyya ‘ākāsaṁ ḍessāmī’ti, kukkuro āviñcheyya ‘gāmaṁ pavekkhāmī’ti, siṅgālo āviñcheyya ‘sīvathikaṁ pavekkhāmī’ti, makkaṭo āviñcheyya ‘vanaṁ pavekkhāmī’ti.
susumāro → sasasumāro (sya-all); suṁsumāro (pts) | siṅgālo → sigālo (sya-all, pts) | āviñcheyya gāmaṁ → aviñcheyya gāmam (pts) | makkaṭo → makkato (pts) | ḍessāmīti → S1 ḍesāmīti; S3 vessāmīti (pts note) | udakaṁ → udakam (pts)Змея тянула бы в одну сторону, думая: “Заползу в муравейник”. Крокодил тянул бы в другую сторону, думая: “Полезу в воду”. Птица тянула бы ещё в другую сторону, думая: “Взлечу в небо”. Собака тянула бы ещё в другую сторону, думая: “Побегу в деревню”. Шакал тянул бы ещё в другую сторону, думая: “Пойду к могильнику”. Обезьяна тянула бы ещё в другую сторону, думая: “Пойду в лес”.
Yadā kho te, bhikkhave, chappāṇakā jhattā assu kilantā, atha tameva khīlaṁ vā thambhaṁ vā upatiṭṭheyyuṁ, upanisīdeyyuṁ, upanipajjeyyuṁ.
upanipajjeyyuṁ → upanipajjeyyuṁ vasaṁ gaccheyyuṁ (bj) | te → (pts) | tameva khīlaṁ → taṁ eva khīle (pts) | thambhaṁ → thambhe (pts) | upanipajjeyyuṁ → S1-3 add vasaṁ gaccheyyuṁ (pts note) | chappāṇakā jhattā → chappāṇakājjhattā (th) | chappāṇakā jhattā → chappāṇakājhattā (pts) | upanisīdeyyuṁ → upanisīdeyyum (pts)И затем, когда эти шесть животных истощились бы и устали, они бы встали рядом с этим столбом или колонной, или же сели там, или же легли там.
Evameva kho, bhikkhave, yassa kassaci bhikkhuno kāyagatāsati bhāvitā bahulīkatā, taṁ cakkhu nāviñchati manāpiyesu rūpesu, amanāpiyā rūpā nappaṭikūlā honti …pe… jivhā nāviñchati manāpiyesu rasesu …pe…
manāpiyesu → manāpikesu (bj) | amanāpiyā rūpā nappaṭikūlā → amanāpikassa rūpāni nappaṭikkūlāni (bj) | manāpiyesu rasesu → (sya-all, pts) | cakkhu → cakkhuṁ (pts) | nappaṭikūlā → na paṭikkulā (pts) | na → S1-3 rupāṇi (S1 -ni) instead of rūpāna (pts note) | + → sotaṁ nāviñjati (bjt) | + → ghānaṁ nāviñjati (bjt) | nāviñchati manāpiyesu rasesu → nāviñjati kāyo nāviñjati (bjt) | nappaṭikūlā → na paṭikūlā (th) | evameva → evam eva (pts) | kāyagatāsati → kāyagatā sati (pts)Точно так же, монахи, когда монах развил и взрастил памятование, направленное на тело, то глаз не тянет в направлении приятных форм, а неприятные формы не являются отталкивающими… Язык не тянет в направлении приятных вкусов, а неприятные вкусы не являются отталкивающими.
mano nāviñchati manāpiyesu dhammesu, amanāpiyā dhammā nappaṭikūlā honti.
nāviñchati manāpiyesu → nāviñjati manāpikesu (bj) | amanāpiyā → amanāpissa (bj); amanapiyā (pts) | nappaṭikūlā → na paṭikkulā (pts) | amanapiyā → S3 tambhe, a prior th being erased (pts note) | nappaṭikūlā → na paṭikūlā (th)Ум не тянет в направлении приятных явлений, а неприятные явления не являются отталкивающими.
Evaṁ kho, bhikkhave, saṁvaro hoti.Вот в каком случае есть сдержанность.
‘Daḷhe khīle vā thambhe vā’ti kho, bhikkhave, kāyagatāya satiyā etaṁ adhivacanaṁ.
kāyagatāya satiyā → kāyagatāsatiyā (sya-all) | thambhe vāti → thambe vā ti (pts) | thambe → Missing in S1-3 (pts note) | kāyagatāya → kāyagatā (bjt) | etaṁ → etam (pts)Прочный столб или колонна – это, монахи, обозначение памятование, направленное на тело.
Tasmātiha vo, bhikkhave, evaṁ sikkhitabbaṁ:
vo → (bj) | tasmātiha vo → tasmā tiha (sya-all) | evaṁ sikkhitabbaṁ → etaṁ sikkhitabbam (pts) | tasmātiha → tasmāti ha (pts)Таким образом, монахи, вам следует тренироваться так:
‘kāyagatā no sati bhāvitā bhavissati bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā’ti.
yānīkatā → yānikatā (pts)“Мы будем развивать и взращивать памятование, направленное на тело, мы сделаем её средством передвижения, сделаем её основанием, утвердим её, будем упражняться в ней и в совершенстве и полностью освоим её”.
Evañhi kho, bhikkhave, sikkhitabban”ti.
evañhi kho → evaṁ hi vo (bj, sya-all) | sikkhitabbanti dasamaṁ → sikkhitabban ti (pts)Так вам следует тренироваться”.