PaṭhamagilānasuttaСутта Болен Первая
Sāvatthinidānaṁ.
sāvatthinidānaṁ → sāvatthiyaṁ (bj); sāvatthīnidānaṁ (sya-all)В условиях Саваттхи.
Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami …pe… ekamantaṁ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca:
tenupasaṅkami → tenupasaṁkami upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi (bjt) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)И тогда один монах подошёл к Благословенному, поклонился ему, сел рядом и сказал:
“amukasmiṁ, bhante, vihāre aññataro bhikkhu navo appaññāto ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno.
amukasmiṁ → amokasmiṁ (bj: sīmu) | appaññāto → B1-2 apaññāto always (pts note) | amukasmiṁ → amukasmim (pts)“Почтенный, там-то и там-то проживает один монах, который [лишь] недавно получил монашеское посвящение, не обладает известностью, и он нездоров, поражён болезнью, серьёзно болен.
Sādhu, bhante, bhagavā yena so bhikkhu tenupasaṅkamatu anukampaṁ upādāyā”ti.
anukampaṁ → anukampam (pts)Было бы хорошо, почтенный, если бы Благословенный пришёл к этому монаху из сострадания”.
Atha kho bhagavā navavādañca sutvā gilānavādañca, “appaññāto bhikkhū”ti iti viditvā yena so bhikkhu tenupasaṅkami.
navavādañca → navatarañca (sya-all); navakavādañca (pts) | gilānavādañca → gilānatarañca (sya-all) | gilānavādañca → gilānavādañca sutvā (bj: sī.pavi) | gilānatarañca → ba. navavādañca sutvā gilānavādañca sutvā (sya-all: sī.) | gilānavādañca → S1-3 add sutvā (pts note)И вот, когда Благословенный услышал слова “недавно получил монашеское посвящение” и “нездоров”, а также осознал, что тот монах был малоизвестен, он отправился к нему.
Addasā kho so bhikkhu bhagavantaṁ dūratova āgacchantaṁ.
so → Omitted by S1 and B1 (pts note) | va → Missing in B1 (pts note) | dūratova → dūrato va (th, pts)Тот монах увидел Благословенного издали и
Disvāna mañcake samadhosi.
samadhosi → samañcosi (bj); samatesi (sya-all, km); samañcopi (pts1ed) | mañcake samadhosi atha kho → mañcena samañcosi athakho (bj) | samadhosi → samañcopi (pts) | samadhosi → samañcosi (cck: sī.); samatesi (cck: syā. kaṁ.); samañcopi (cck: pī.) | samatesi → samaṭṭosi (sya-all: sī.) | samañcopi → B1-2 samadhosi always; B1 samidhosi here only (pts note) | disvāna → disvā (th)начал шевелиться, [лёжа] на кровати.
Atha kho bhagavā taṁ bhikkhuṁ etadavoca:
atha kho → athakho (bjt) | taṁ bhikkhuṁ etadavoca → tam bhikkhum etad avoca (pts)Благословенный обратился к нему:
“alaṁ, bhikkhu, mā tvaṁ mañcake samadhosi.
mañcake samadhosi → mañcena samañcosi (bj) | samadhosi → samatesi (sya-all); samañcapi (pts) | samañcapi → S1 samañcasi here only (pts note)“Довольно, монах, не двигайся, [лёжа] на кровати.
Santimāni āsanāni paññattāni, tatthāhaṁ nisīdissāmī”ti.Тут подготовлены сиденья, я присяду вот здесь”.
Nisīdi bhagavā paññatte āsane.Благословенный сел на подготовленное сиденье
Nisajja kho bhagavā taṁ bhikkhuṁ etadavoca:
taṁ bhikkhuṁ etadavoca → tam bhikkhum etad avoca (pts)и сказал тому монаху:
“kacci te, bhikkhu, khamanīyaṁ, kacci yāpanīyaṁ, kacci dukkhā vedanā paṭikkamanti no abhikkamanti, paṭikkamosānaṁ paññāyati no abhikkamo”ti?
abhikkamanti paṭikkamosānaṁ → atikkamanti patikammosānam (pts) | Kacci → B2 Kicci always (pts note) | abhikkamanti → abhikkammanti (th)“Я надеюсь, ты поправляешься, монах, я надеюсь, тебе становится лучше. Я надеюсь, твои болезненные ощущения спадают, а не возрастают, и что можно увидеть их спад, а не увеличение”.
“Na me, bhante, khamanīyaṁ, na yāpanīyaṁ, bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti no paṭikkamanti, abhikkamosānaṁ paññāyati no paṭikkamo”ti.
abhikkamosānaṁ → abhikkamosānam (pts)“Почтенный, я не поправляюсь, мне не становится лучше. Сильные болезненные ощущения возрастают у меня, а не спадают, и можно увидеть их увеличение, а не спад”.
“Kacci te, bhikkhu, na kiñci kukkuccaṁ, na koci vippaṭisāro”ti?“В таком случае я надеюсь, монах, что тебя не тревожит угрызение совести и сожаление”.
“Taggha me, bhante, anappakaṁ kukkuccaṁ, anappako vippaṭisāro”ti.
kukkuccam → S1 anappakukkuccaṁ (pts note)“В самом деле, почтенный, меня переполняют угрызение совести и сожаление”.
“Kacci pana taṁ, bhikkhu, attā sīlato upavadatī”ti?
taṁ → tvaṁ (bj, pts1ed); te (sya-all, km, mr) | sīlato → sīlato na (sya-all, pts) | taṁ bhikkhu → tvaṁ (pts) | taṁ → tvaṁ (cck: sī.); te (cck: syā. kaṁ. ka.) | te → tvaṁ (sya-all: sī.) | tvaṁ → B1-2 te always (pts note)“Я надеюсь, монах, что в твоём случае нет ничего, за что можно было бы порицать себя в отношении нравственности”.
“Na kho maṁ, bhante, attā sīlato upavadatī”ti.
sīlato upavadatī”ti → no hetaṁ bhante (pts1ed, mr) | maṁ → me (bj, sya-all) | na kho maṁ → no hetam (pts) | attā sīlato upavadatīti → (pts) | upavadatī’’ti → no hetaṁ bhante (cck: pī. ka.) | me → maṁ (sya-all: sī.) | upavadatīti → ba. no hetaṁ bhante (sya-all note) | na → Missing in B (pts note) | bhante → S3 Nakho me bhante attā sīlato upavadatī ti (pts note)“В моём случае, почтенный, нет ничего, за что можно было бы порицать себя в отношении нравственности”.
“No ce kira te, bhikkhu, attā sīlato upavadati, atha kiñca te kukkuccaṁ ko ca vippaṭisāro”ti?
atha kiñca → atha kismiñca (bj); atha bhikkhu kismiñca (sya-all, km, pts1ed, mr) | te → tvaṁ (bj, sya-all, pts) | kiñca → bhikkhu kismiṁ ca (pts) | kiñca → atha kismiñca (cck: sī.); atha bhikkhu kismiñca (cck: syā. kaṁ. pī. ka.) | ca → S3 omits bhikkhu and kho ca (pts note) | te → tvam (pts) | kukkuccaṁ → kukkuccam (pts)“Тогда, монах, если в твоём случае нет ничего, за что можно было бы порицать себя в отношении нравственности – почему же ты обеспокоен угрызением совести и сожалением?”
“Na khvāhaṁ, bhante, sīlavisuddhatthaṁ bhagavatā dhammaṁ desitaṁ ājānāmī”ti.
khvāhaṁ → kho ahaṁ (bj) | khvāhaṁ → khvāham (pts) | sīlavisuddhatthaṁ → sīlavisuddhattham (pts) | desitaṁ → desitam (pts)“Я понимаю, почтенный, что не ради очищения нравственности Благословенный обучал этой Дхамме”.
“No ce kira tvaṁ, bhikkhu, sīlavisuddhatthaṁ mayā dhammaṁ desitaṁ ājānāsi, atha kimatthaṁ carahi tvaṁ, bhikkhu, mayā dhammaṁ desitaṁ ājānāsī”ti?
carahi → S3 carasi always (pts note) | tvaṁ → tvam (pts) | sīlavisuddhatthaṁ → sīlavisuddhattham (pts) | desitaṁ → desitam (pts)“Если, монах, ты понимаешь, что не ради очищения нравственности я обучал этой Дхамме, то, по-твоему, ради какой цели я обучал этой Дхамме?”
“Rāgavirāgatthaṁ khvāhaṁ, bhante, bhagavatā dhammaṁ desitaṁ ājānāmī”ti.
rāgavirāgatthaṁ → rāgavirāgatthañca (bj) | khvāhaṁ → khohaṁ (sya-all) | khvāhaṁ → khvāham (pts) | desitaṁ → desitam (pts)“Почтенный, как я понимаю, Благословенный обучал этой Дхамме ради угасания страсти”.
“Sādhu sādhu, bhikkhu.“Хорошо, хорошо, монах!
Sādhu kho tvaṁ, bhikkhu, rāgavirāgatthaṁ mayā dhammaṁ desitaṁ ājānāsi.
tvaṁ → tvam (pts) | rāgavirāgatthaṁ → rāgavirāgattham (pts) | desitaṁ → desitam (pts)Хорошо, что ты понимаешь, что я обучал этой Дхамме ради угасания страсти.
Rāgavirāgattho hi, bhikkhu, mayā dhammo desito.Поскольку этой Дхамме я обучал [именно] ради угасания страсти.
Taṁ kiṁ maññasi, bhikkhu,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ → kim (pts)Как ты думаешь,
cakkhu niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
cakkhu → cakkhuṁ (bj, sya-all, pts) | vā → (pts) | cakkhu → cakkhum (pts)монах, глаз является надёжным или ненадёжным?”
“Aniccaṁ, bhante”.
+ → yaṁ (my) | pe → spelled out in full (bjt) | aniccaṁ → aniccam (pts)“Ненадёжным, почтенный”.
“ …pe……
Sotaṁ …
sotaṁ ghānaṁ → (bj)“Ухо…?
ghānaṁ …
ghānaṁ → ghānam (pts)“Нос…?
jivhā …“Язык…?
kāyo …
kāyo → niccā vā aniccāvā ti aniccā bhante (bjt)“Тело…?
mano nicco vā anicco vā”ti?
vāti → vā ti (pts)“Ум является надёжным или ненадёжным?”
“Anicco, bhante”.“Ненадёжным, почтенный”.
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?
taṁ → (pts) | yaṁ → yam (pts) | vāti → vā ti (pts)“А то, что является ненадёжным, то болезненно или приятно?”
“Dukkhaṁ, bhante”.
dukkhaṁ → dukkham (pts)“Болезненно, почтенный”.
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ:
vipariṇāmadhammaṁ kallaṁ → viparināmadhammaṁ kallan (pts) | vipariṇāmadhammaṁ kallaṁ nu → vipariṇāma dhammaṁ kallannu (bjt) | yaṁ → yam (pts)“А то, что является ненадёжным, болезненным и подвержено изменениям – может ли считаться таковым:
‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti?
etaṁ → etam (pts) | esohamasmi → eso ham asmi (pts)“Это моё, я таков, это моё “я”?
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → hetam (pts)“Нет, почтенный”.
“Evaṁ passaṁ, bhikkhu, sutavā ariyasāvako cakkhusmimpi nibbindati, sotasmimpi nibbindati …pe… manasmimpi nibbindati.
cakkhusmimpi nibbindati sotasmimpi → cakkhusmiṁpi (sya-all, pts) | pi → In S1-3 only (pts note) | + → ghānasmimpi nibbindati jivhāyapi nibbindati kāyasmimpi nibbindati (bjt) | manasmimpi → manasmiṁpi (th) | evaṁ passaṁ → evam passam (pts) | cakkhusmimpi → cakkhusmim pi (pts)“Видя так, монах, обученный ученик Благородных испытывает разочарование [по отношению] к глазу, к уху, к носу, к языку, к телу, к уму.
Nibbindaṁ virajjati; virāgā vimuccati; vimuttasmiṁ vimuttamiti ñāṇaṁ hoti.Испытывая разочарование, он становится беспристрастным. Через беспристрастие [его ум] освобождается. Когда он освобождён, приходит знание: “Он освобождён”.
‘Khīṇā jāti …pe… nāparaṁ itthattāyā’ti pajānātī”ti.
+ → vusitaṁ brahmacariyaṁ kataṁ karaṇīyaṁ (my, bjt) | nāparaṁ → nāparam (pts)Он понимает: “Рождение уничтожено… какое-либо состояние существования”.
Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)Так сказал Благословенный.
Attamano so bhikkhu bhagavato bhāsitaṁ abhinandi.
bhāsitaṁ → bhāsitam (pts)Воодушевлённый, тот монах восхитился словами Благословенного.
Imasmiñca pana veyyākaraṇasmiṁ bhaññamāne tassa bhikkhuno virajaṁ vītamalaṁ dhammacakkhuṁ udapādi:
imasmiñca → imasmiṁ ca (pts) | dhammacakkhuṁ → dhammacakkhum (pts)И по мере того как произносилось это наставление, в том монахе возникло не запылённое, незапятнанное видение Дхаммы:
“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti.
sabbaṁ taṁ → sabbantaṁ (bjt, th, pts) | yaṁ kiñci → yaṅkiñci (th)“Всё, что подвержено возникновению – подвержено и прекращению”.