Pamādavihārīsutta
Pamādavihārīsutta → pamādavihārisuttaṁ (bj)Sutta Dwelling in Heedlessness
“Pamādavihāriñca vo, bhikkhave, desessāmi appamādavihāriñca.
desessāmi → desissāmi (bj, sya-all) | pamādavihāriñca → (pts) | desessāmi appamādavihāriñca → desissāmi appamādavihariṁ ca (pts) | + → sāvatthīnidānaṁ (th)“Monks, I will teach you about one who dwells in heedlessness and one who dwells in heedfulness.
Taṁ suṇātha.Listen & pay careful attention, I will speak.”
Kathañca, bhikkhave, pamādavihārī hoti?
kathañca → kathaṁ ca (pts)“And how does one dwell in heedlessness?
Cakkhundriyaṁ asaṁvutassa, bhikkhave, viharato cittaṁ byāsiñcati cakkhuviññeyyesu rūpesu.
byāsiñcati → byāsiccati (bj, sya-all, km) | cakkhundriyaṁ asaṁvutassa → cakkhundriyā saṁvutassa (bj) | saṁvutassa → cakkhundriyaṁ asaṁvutassa (bj: machasaṁ, syā) | byāsiccati → vyāsiñcati (bj: machasaṁ, sīmu) | byāsiñcati → byāsiccati (cck: sī. syā. kaṁ.) | asaṁvutassa → S1 -driyāsamvu always (pts note) | cakkhundriyaṁ → cakkhundriyam (pts)When a monk dwells without restraint over the faculty of the eye, the mind is stained with forms cognizable via the eye.
tassa byāsittacittassa pāmojjaṁ na hoti.
pāmojjaṁ → pāmujjaṁ (sya-all) | byāsittacittassa pāmojjaṁ → vyāsittacittassa pāmujjaṁ (pts)When the mind is stained, there is no joy.
Pāmojje asati pīti na hoti.
pāmojje → pāmujje (bj, sya-all, pts)There being no joy, there is no rapture.
Pītiyā asati passaddhi na hoti.There being no rapture, there is no calm.
Passaddhiyā asati dukkhaṁ hoti.
hoti → viharati (bj, sya-all, pts) | viharati → hoti (bj: machasaṁ) | viharati → B1 hoti always (pts note)There being no calm, he dwells in pain.
Dukkhino cittaṁ na samādhiyati.When pained, the mind does not become centered.
Asamāhite citte dhammā na pātubhavanti.When the mind is uncentered, phenomena don’t become manifest.
Dhammānaṁ apātubhāvā pamādavihārītveva saṅkhaṁ gacchati …pe…
gacchati → gacchati sotindriyā asaṁvutassa bhikkhave viharato (bj) | apātubhāvā → S3 napātu-; S1 has neither na nor a; both here only (pts note) | tveva → S1-3 teva always (pts note) | pamādavihārītveva → pamādavihārī tveva (my, pts) | dhammānaṁ → dhammānam (pts)When phenomena aren’t manifest, he is reckoned simply as one who dwells in heedlessness...
jivhindriyaṁ asaṁvutassa, bhikkhave, viharato cittaṁ byāsiñcati jivhāviññeyyesu rasesu,
byāsiñcati → vyāsiccati (bj, sya-all) | jivhindriyaṁ → ghānindriyā saṁvutassa bhikkhave viharato jivhindriyā (bjt) | byāsiñcati → byāsiccati (th) | jivhindriyaṁ → jivhindriyam (pts) | byāsiñcati → vyāsiñcati (pts)“When a monk dwells without restraint over the tongue…
tassa byāsittacittassa …pe…
byāsittacittassa → vyāsittacittassa pāmujjaṁ na hoti (bj)
pamādavihārītveva saṅkhaṁ gacchati …pe…
pamādavihārītveva saṅkhaṁ gacchati → kāyindriyā saṁvutassa bhikkhave viharato (bj) | pamādavihārītveva → pamādavihārī tveva (my, pts)
manindriyaṁ asaṁvutassa, bhikkhave, viharato cittaṁ byāsiñcati manoviññeyyesu dhammesu,
manindriyaṁ asaṁvutassa → manindriyā saṁvutassa (bj) | byāsiñcati → vyāsiccati (bj, sya-all) | asaṁvutassa → S1-3 manindriyāsaṁ- (pts note) | byāsiñcati → byāsiccati (th) | manindriyaṁ → manindriyam (pts) | byāsiñcati → vyāsiñcati (pts)“When a monk dwells without restraint over the faculty of the intellect, the mind is stained with ideas cognizable via the intellect.
tassa byāsittacittassa pāmojjaṁ na hoti.
byāsittacittassa pāmojjaṁ → vyāsittacittassa pāmujjaṁ (bj, pts) | pāmojjaṁ → pāmujjaṁ (sya-all)When the mind is stained, there is no joy.
Pāmojje asati pīti na hoti.
pāmojje → pāmujje (bj, sya-all, pts)There being no joy, there is no rapture.
Pītiyā asati passaddhi na hoti.There being no rapture, there is no calm.
Passaddhiyā asati dukkhaṁ hoti.
hoti → viharati (bj, sya-all, pts)There being no calm, he dwells in pain.
Dukkhino cittaṁ na samādhiyati.When pained, the mind does not become centered.
Asamāhite citte dhammā na pātubhavanti.
pātubhavanti → S1-3 -bhagantu; B1 -honti (pts note)When the mind is uncentered, phenomena don’t become manifest.
Dhammānaṁ apātubhāvā pamādavihārītveva saṅkhaṁ gacchati.
pamādavihārītveva → pamādavihārī tveva (my, pts) | dhammānaṁ → dhammānam (pts)When phenomena aren’t manifest, he is reckoned simply as one who dwells in heedlessness.
Evaṁ kho, bhikkhave, pamādavihārī hoti.“This is how one dwells in heedlessness.
Kathañca, bhikkhave, appamādavihārī hoti?
kathañca → kathaṁ ca (pts)“And how does one dwell in heedfulness?
Cakkhundriyaṁ saṁvutassa, bhikkhave, viharato cittaṁ na byāsiñcati cakkhuviññeyyesu rūpesu,
cakkhundriyaṁ saṁvutassa → cakkhundriyasaṁvutassa (bj) | byāsiñcati → byāsiccati (sya-all) | Cakkhundriyaṁ → S1-3 -driya always (pts note) | byāsiñcati → vyāsiñcati (bjt, pts)When a monk dwells with restraint over the faculty of the eye, the mind is not stained with forms cognizable via the eye.
tassa abyāsittacittassa pāmojjaṁ jāyati.
pāmojjaṁ → pāmujjaṁ (bj, sya-all) | abyāsittacittassa pāmojjaṁ → avyasittacittassa pāmujjaṁ (pts)When the mind is not stained, joy is born.
Pamuditassa pīti jāyati.In one who has joy, rapture is born.
Pītimanassa kāyo passambhati.The body of one enraptured at heart grows calm.
Passaddhakāyo sukhaṁ viharati.
viharati → vediyati (bj, pts) | vediyati → B1-2 viharati (pts note)When the body is calm, one feels pleasure.
Sukhino cittaṁ samādhiyati.Feeling pleasure, the mind becomes centered.
Samāhite citte dhammā pātubhavanti.
samāhite → samāhate (sya-all); samahite (pts)When the mind is centered, phenomena become manifest.
Dhammānaṁ pātubhāvā appamādavihārītveva saṅkhaṁ gacchati …pe…
gacchati → gacchati sotindriyasaṁvutassa bhikkhave viharato (bj) | appamādavihārītveva → appamādavihārī tveva (my, pts) | dhammānaṁ → dhammānam (pts)When phenomena are manifest, he is reckoned as one who dwells in heedfulness.
jivhindriyaṁ saṁvutassa, bhikkhave, viharato cittaṁ na byāsiñcati …pe…
jivhindriyaṁ → ghānindriya (bj) | cittaṁ na byāsiñcati → (bj) | byāsiñcati → byāsiccati (sya-all) | byāsiñcati → vyāsiñcati (pts)“When a monk dwells with restraint over the tongue…
appamādavihārītveva saṅkhaṁ gacchati.
gacchati → gacchati kāyindriya (pts) | appamādavihārītveva → appamādavihārī tveva (my, pts) | appamādavihārītveva saṅkhaṁ gacchati → jivhindriyasaṁvutassa bhikkhave viharato kāyindriyasaṁvutassa bhikkhave (bjt)
Manindriyaṁ saṁvutassa, bhikkhave, viharato cittaṁ na byāsiñcati, manoviññeyyesu dhammesu,
na byāsiñcati → nabyāsiccati (bj) | byāsiñcati → byāsiccati (sya-all) | manindriyaṁ saṁvutassa → viharato manindriyasaṁvutassa (bjt) | byāsiñcati → vyāsiñcati (pts)“When a monk dwells with restraint over the faculty of the intellect, the mind is not stained with ideas cognizable via the intellect.
tassa abyāsittacittassa pāmojjaṁ jāyati.
pāmojjaṁ → pāmujjaṁ (bj, sya-all) | abyāsittacittassa pāmojjaṁ → avyāsittācittassa pāmujjaṁ (pts)When the mind is not stained, joy is born.
Pamuditassa pīti jāyati.In one who has joy, rapture is born.
Pītimanassa kāyo passambhati.The body of one enraptured at heart grows calm.
Passaddhakāyo sukhaṁ viharati.
viharati → vediyati (bj, pts); vedayati (sya-all) | vediyati → S1-3 vedeti (pts note)When the body is calm, one feels pleasure.
Sukhino cittaṁ samādhiyati.Feeling pleasure, the mind becomes centered.
Samāhite citte dhammā pātubhavanti.When the mind is centered, phenomena become manifest.
Dhammānaṁ pātubhāvā appamādavihārītveva saṅkhaṁ gacchati.
appamādavihārītveva → appamādavihārī tveva (my, pts) | dhammānaṁ → dhammānam (pts)When phenomena are manifest, he is reckoned as one who dwells in heedfulness.
Evaṁ kho, bhikkhave, appamādavihārī hotī”ti.“This is how one dwells in heedfulness.”