Paṭhamasambahulasutta
Paṭhamasambahulasutta → aṭṭhakasuttaṁ (bj); aṭṭhaka 1 (pts1ed)๑๗ ปฐมสัมพหุลสูตร
Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṁ etadavocuṁ:
sambahulā → sabbahulā (sya-all) | bhagavantaṁ → bhagavantam (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | bhagavantaṁ etadavocuṁ → bhagavantam etad avocuṁ (pts)ครั้งนั้น ภิกษุหลายรูปเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวาย อภิวาทแล้ว นั่ง ณ ที่สมควร ได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า
“katamā nu kho, bhante, vedanā, katamo vedanāsamudayo, katamo vedanānirodho, katamā vedanānirodhagāminī paṭipadā?
vedanānirodhagāminī → nirodhagāminī (pts) | vedanāsamudayo → S1-3 vedanāya always; S1 adds here katamā vedanā samudayagāminī paṭipadā (pts note) | vedanāsamudayo → vedanā samudayo (bjt) | vedanānirodho → vedanā nirodho (bjt)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ เวทนามีเท่าไร ความเกิดแห่งเวทนาเป็นอย่างไร ความดับแห่งเวทนาเป็นอย่างไร ปฏิปทาที่ให้ถึงความดับแห่งเวทนาเป็นอย่างไร
Ko vedanāya assādo, ko ādīnavo, kiṁ nissaraṇan”ti?
ko → ko vedanāya (sya-all) | kiṁ → kiṁ vedanāya (sya-all) | nissaraṇanti → nissaraṇan ti (pts)อะไรเป็นคุณแห่งเวทนา อะไรเป็นโทษแห่งเวทนา อะไรเป็นเครื่องสลัดออกจาก เวทนา”
“Tisso imā, bhikkhave, vedanā—พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า “ภิกษุทั้งหลาย เวทนามี ๓ ประการ คือ sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā—๑. สุขเวทนา ๒ . ทุกขเวทนา ๓. อทุกขมสุขเวทนา imā vuccanti, bhikkhave, vedanā.เหล่านี้เราเรียกว่า เวทนา
Phassasamudayā vedanāsamudayo;
vedanāsamudayo → S1-3 insert taṇhā vedanāsamudayagāminī paṭipadā (pts note) | vedanāsamudayo → vedanā samudayo (bjt)เพราะผัสสะเกิดเวทนาจึงเกิด
phassanirodhā vedanānirodho.
phassanirodhā → B2 samphassa- (pts note) | vedanānirodho → vedanā nirodho (bjt)เพราะผัสสะดับเวทนาจึงดับ
Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo vedanānirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṁ—
aṭṭhaṅgiko → atthaṅgiko (pts) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th, pts) | ayameva → ayam eva (pts)อริยมรรคมีองค์ ๘ นี้แล เป็นปฏิปทาที่ให้ถึงความดับแห่งเวทนา คือ
sammādiṭṭhi …pe… sammāsamādhi.๑. สัมมาทิฏฐิ ฯลฯ ๘. สัมมาสมาธิ
Yaṁ vedanaṁ paṭicca uppajjati sukhaṁ somanassaṁ, ayaṁ vedanāya assādo.
vedanaṁ → vedanam (pts)สภาพที่สุขโสมนัสอาศัยเวทนาเกิดขึ้น นี้เป็นคุณแห่งเวทนา
Yaṁ vedanā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā, ayaṁ vedanāya ādīnavo.
yaṁ → yā (bj, cck, sya-all, pts) | dukkhā → S1-3 -yā instead of dukkhā (pts note)สภาพที่เวทนาไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรผันเป็นธรรมดา นี้เป็นโทษแห่ง เวทนา
Yo vedanāya chandarāgavinayo chandarāgappahānaṁ, idaṁ vedanāya nissaraṇaṁ.
chandarāgappahānaṁ → chandarāgapahānaṁ (pts)ธรรมเป็นที่กำจัดฉันทราคะ ธรรมเป็นที่ละฉันทราคะในเวทนา นี้เป็นเครื่อง สลัดออกจากเวทนา
Atha kho pana, bhikkhave, mayā anupubbasaṅkhārānaṁ nirodho akkhāto.
anupubbasaṅkhārānaṁ → anupubbasaṅkhārānam (pts)ต่อมา เรากล่าวความดับแห่งสังขารตามลำดับ คือ
Paṭhamaṁ jhānaṁ samāpannassa vācā niruddhā hoti …pe…
paṭhamaṁ jhānaṁ → paṭhamajjhānaṁ (sya-all); pathamaṁ jhānam (pts) | pe → spelled out in full (bjt)๑. เมื่อภิกษุเข้าปฐมฌาน วาจาก็ดับไป ฯลฯ
khīṇāsavassa bhikkhuno rāgo niruddho hoti, doso niruddho hoti, moho niruddho hoti.
khīṇāsavassa → khīnāsavassa (pts)๑๐. ภิกษุผู้สิ้นอาสวะแล้ว ราคะย่อมดับไป โทสะย่อมดับไป โมหะ ย่อมดับไป
Atha kho pana, bhikkhave, mayā anupubbasaṅkhārānaṁ vūpasamo akkhāto.ต่อมา เรากล่าวความระงับไปแห่งสังขารตามลำดับ คือ
Paṭhamaṁ jhānaṁ samāpannassa vācā vūpasantā hoti …pe…
paṭhamaṁ jhānaṁ → paṭhamajjhānaṁ (sya-all); pathamajhānaṁ (pts) | pe → spelled out in full (bjt)๑. เมื่อภิกษุเข้าปฐมฌาน วาจาก็ระงับไป ฯลฯ
khīṇāsavassa bhikkhuno rāgo vūpasanto hoti, doso vūpasanto hoti, moho vūpasanto hoti.๑๐. ภิกษุผู้สิ้นอาสวะแล้ว ราคะย่อมระงับไป โทสะย่อมระงับไป โมหะ ย่อมระงับไป
Chayimā, bhikkhave, passaddhiyo.ภิกษุทั้งหลาย ปัสสัทธิ ๖ ประการนี้ คือ
Paṭhamaṁ jhānaṁ samāpannassa vācā paṭippassaddhā hoti.
paṭhamaṁ jhānaṁ → paṭhamajjhānaṁ (sya-all); pathamaṁjhānaṁ (pts)๑. เมื่อภิกษุเข้าปฐมฌาน วาจาก็สงบ
Dutiyaṁ jhānaṁ samāpannassa vitakkavicārā paṭippassaddhā honti.
dutiyaṁ jhānaṁ → dutiyajjhānaṁ (sya-all)๒. เมื่อเข้าทุติยฌาน วิตกวิจารก็สงบ
Tatiyaṁ jhānaṁ samāpannassa pīti paṭippassaddhā hoti.
tatiyaṁ jhānaṁ → tatiyajjhānaṁ (sya-all)๓. เมื่อเข้าตติยฌาน ปีติก็สงบ
Catutthaṁ jhānaṁ samāpannassa assāsapassāsā paṭippassaddhā honti.
catutthaṁ jhānaṁ → catutthajjhānaṁ (sya-all) | paṭippassaddhā → patippassaddhā (pts)๔. เมื่อเข้าจตุตถฌาน ลมหายใจเข้าและลมหายใจออกก็สงบ
Saññāvedayitanirodhaṁ samāpannassa saññā ca vedanā ca paṭippassaddhā honti.๕. เมื่อเข้าสัญญาเวทยิตนิโรธ สัญญาและเวทนาก็สงบ
Khīṇāsavassa bhikkhuno rāgo paṭippassaddho hoti, doso paṭippassaddho hoti, moho paṭippassaddho hotī”ti.
hotīti sattamaṁ → hoti (pts)๖. ภิกษุผู้สิ้นอาสวะแล้ว ราคะย่อมสงบ โทสะย่อมสงบ โมหะย่อมสงบ”